Sức khỏe phải không thua toán, văn, ngoại ngữ

Cách đây chừng một tháng, nhiều sinh viên Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia TP.HCM) sắp ra trường đã than thở về việc phải đóng tiền để khám sức khỏe mới được tốt nghiệp.

Ông Ngũ Duy Anh, vụ trưởng Vụ Công tác HSSV (Bộ GD-ĐT), khăng khăng nói trường làm đúng. Nhưng khám sức khỏe là quyền lợi của sinh viên, căn cứ điều 16 thông tư số 10/2016/TT-BGDĐT ngày 5-4-2016 của bộ trưởng Bộ GD-ĐT, vốn không có điều khoản nào buộc họ phải có giấy chứng nhận sức khỏe mới được tốt nghiệp.

Nhưng vấn đề lớn nhất và đáng nói hơn không phải là chuyện đúng hay sai của vụ việc, mà là vấn đề sức khỏe của HSSV Việt Nam.

Sức khỏe của người Việt có vấn đề

Đây là kết luận của nhiều cuộc nghiên cứu khoa học từ chính các cơ quan chăm lo sức khỏe người Việt cho đến các tổ chức ngoài Việt Nam. CEO Nam Đỗ, một người thành đạt ở Thung lũng Silicon, đã nêu ba điểm yếu lớn nhất của giới trẻ Việt Nam mà anh quan sát qua các nhân tài có mặt ở Silicon Valley, trong đó có chuyện sức khỏe. Theo anh, khi làm việc ở nước ngoài, chuyện phải làm thông tầm vài ba ngày đêm liên tục là hết sức bình thường. Nhưng trong khi bạn trẻ các nước khác vẫn giữ được phong độ 85-90% sau một ngày đêm cày miệt mài thì người Việt chỉ còn vài ba phần trăm phong độ.

Sự thua sút này đến từ nhiều nguyên nhân. Colin Murphy - cựu HLV trưởng đội tuyển bóng đá Việt Nam năm 1997, cũng là một chuyên gia về giáo dục thể chất - đã cho rằng: Đừng quá bận tâm về sự thua kém hình thể giữa người Việt với người phương Tây. Thể lực của một con người không chỉ dựa vào các chỉ số về hình thể, mà còn có các yếu tố khác quan trọng không kém, chính là dinh dưỡng và tập luyện thể thao.

Đau một nỗi, cả dinh dưỡng lẫn tập luyện thể thao đối với người Việt là cả một câu chuyện dài. Dinh dưỡng thì người Việt nổi tiếng là ăn cho ngon miệng, ăn theo thói quen; còn tập luyện thể thao thì nằm trong tốp 10 của thế giới... từ dưới đếm lên!

Một bé gái tập luyện trong một trung tâm tương trưởng ở Hàn Quốc. Ảnh: NYT

Văn, toán không ngán...

“Không phải toán, chẳng phải văn... Thể dục mới là cơn ác mộng”! - Đó là một câu nói mà tôi đã được nghe rất nhiều từ miệng HSSV. Nền giáo dục Việt Nam thoạt nhìn thì rất bài bản, rất quan tâm đến vấn đề sức khỏe cho HSSV khi môn thể dục, giáo dục thể chất là môn học bắt buộc từ lớp 1 cho đến hết bậc ĐH.

Bộ GD-ĐT có hẳn quyết định số 53/2008 quy định hết sức chi tiết về tiêu chí đánh giá sức khỏe cho HSSV Việt Nam từ 6-20 tuổi. Trong đó nào là kiểm tra lực bóp tay thuận, nằm ngửa gập bụng, bật xa tại chỗ, chạy con thoi 4x10m, chạy 5 phút... Tuy nhiên, rất nhiều sinh viên mà chúng tôi gặp đều vừa kể vừa cười: “Chẳng mấy đứa làm được, nhưng rồi thầy cho qua hết!”.

Tường Cao, một nghiên cứu sinh tại Úc, cho biết sau 8 năm học tập ở nước ngoài, điều làm anh thấy hối hận nhất là đã xem thường thể dục thể thao trong 10 năm học phổ thông ở trong nước! Cái gì đã khiến Cao thay đổi? Anh cho biết: “Tôi không thấy được ích lợi gì từ môn thể dục bị buộc học ở Việt Nam, vốn hết sức buồn chán, loay hoay giảng giải thế nào là nhảy úp bụng qua xà, thế nào là nhảy cắt kéo... Khi đến Úc, tôi thấy mọi học sinh đều chọn cho mình ít nhất là một môn thể thao để chơi, tất cả đều nhận thức được rằng có sức khỏe thì mới học tốt, mới sống hạnh phúc, mới đủ khả năng khám phá những điều thú vị trong cuộc sống... Chẳng ai bắt phải học thể dục thể thao, nhưng ai cũng chơi thể thao vì biết được rằng đó là lợi ích của chính mình. Nhà trường, nhà nước chỉ làm mỗi một việc là cung cấp sân bãi, điều kiện cho HSSV chơi mà thôi”.

Các ngôi sao K-Pop thường xuyên tham gia những sân chơi thể thao nhằm kêu gọi giới trẻ chơi thể thao. Ảnh: Korean Times

Phải thay đổi gấp

Nếu thật sự đánh giá đúng tầm quan trọng của thể dục thể thao, khó khăn về sân bãi có thể vượt qua. Trường Đạt Đức (sau này là THCS Châu Văn Liêm) xưa chẳng hề có sân bãi nhưng có một đội bóng học sinh giỏi nhất miền Nam. Họ giải quyết chuyện sân bãi bằng cách đi thuê đất ở Gò Vấp (sân Đạt Đức) làm sân bóng cho học sinh.

Gần đây, nhận thức của người dân Việt với thể dục thể thao đã có những chuyển biến tích cực. Mỗi năm đã có cả chục cuộc đua marathon được tổ chức, thu hút khá đông người tham gia. Số người hoàn thành được cự li 42km ngày càng nhiều, thậm chí chạy được cả 100km. Những sự kiện thể thao mà người tham gia phải đóng tiền mới được dự như Đường chạy sắc màu (Color Me Run), Vượt chướng ngại vật (Champion Dash)... mỗi lần tổ chức thu hút hàng ngàn bạn trẻ tham gia.

Nhiều bạn trẻ mê say tham gia giải Champion Dash (cuộc đua vượt chướng ngại vật)-Ảnh: Huy Đăng

Hàng ngàn bạn trẻ đã tham gia giải Champion Dash (cuộc đua vượt chướng ngại vật)-Ảnh: Huy Đăng

Từ đó, đã có thể kết luận rằng nếu ngành giáo dục chịu bỏ đi kiểu giáo dục thể chất khô cứng như lâu nay, thay bằng những hoạt động phong phú, hấp dẫn như xã hội đang vận hành (các sự kiện kiểu Champion Dash, giải Ironman 70.3, Đường chạy sắc màu... đều do tư nhân tổ chức) thì câu chuyện sức khỏe HSSV sẽ chuyển biến tích cực hơn. Và cũng đã có không ít phụ huynh có nhận thức đúng đắn về sức khỏe, biết rằng muốn khỏe không chỉ có cho con ăn đầy đủ dinh dưỡng mà phải vận động, nên đã thu xếp được thời gian để con em mình đi bơi, đá bóng, học võ... Với họ, thể dục thể thao quan trọng chẳng thua gì văn, toán, ngoại ngữ.■