Bầu cử tổng thống Mỹ: Ai bỏ phiếu cho ai?

DANH ĐỨC 9/10/2020 12:10 GMT+7

TTCT - Cuộc tranh luận Donald Trump - Joe Biden tối 29-9 cùng bệnh tình đột xuất của tổng thống Mỹ làm dấy lên nhiều dấu hỏi về tuổi tác của cả hai ông. Khi thắng cử, ai cũng đã U80: có người khi kết thúc nhiệm kỳ tới sẽ trên 80 tuổi, người kia cũng tròm trèm. Trong khi đó, tâm lý dân tình ở Mỹ ra sao? Giới lãnh đạo trẻ đâu rồi? Và vì đâu mà xảy đến sự phân hóa chưa từng thấy từ mùa hè vừa qua?

Ảnh: Axios
Ảnh: Axios

So với các lớp lãnh đạo trước, rõ ràng lớp này quá già. Nước Mỹ từng có những lớp kế thừa khi mới ngoài 40 đảm nhận trọng trách lớn lao nhất, như John F. Kennedy đắc cử năm 44 tuổi, Bill Clinton năm 47 tuổi, hay Barack Obama 48 tuổi. 

Như để trấn an cử tri, một nghiên cứu mới đây tiết lộ rằng cả hai ông Trump và Biden đều xuất thân từ những gia đình có “lịch sử sống thọ cực kỳ”, khiến họ hoàn toàn có thể “duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất... vượt qua nhiệm kỳ tổng thống tới, hơn mức trung bình so với những người cùng tuổi” (Forbes 26-9).

Khoảng cách thế hệ

Theo nghiên cứu, ông Biden, hiện 77 tuổi, được cho là sẽ sống lâu hơn ông Trump, với tuổi thọ dự kiến là 96,8 năm và khả năng vẫn còn sống sau nhiệm kỳ tổng thống là 95,2%; còn ông Trump, 74 tuổi, có các yếu tố nguy cơ “đáng kể nhưng có thể điều chỉnh được” do “béo phì và lối sống ít vận động”, nhưng tuổi thọ ước tính của ông là 88,6 năm và ông có 90,3% xác suất sống tiếp sau nhiệm kỳ thứ hai.

Vụ ông Trump trúng dịch COVID-19 càng là một minh chứng cho những nguy cơ từ tuổi tác. Tất nhiên, không thể không nhìn nhận rằng hai ông này vào hàng “thông minh nhất nam tử, yếu vi thiên hạ kỳ” so với nội bộ đảng của mình.

Song, cũng không thể không đặt câu hỏi: lớp trẻ giờ đang “ở đâu”, như thế nào mà lại vắng bóng trong hai cuộc bầu cử tổng thống liên tiếp?

Nhìn vào biểu đồ dân số Mỹ 2019, tổng cộng 328,2 triệu người tính vào hôm 1-7-2019, sẽ thấy nhóm tạm coi là khoảng cách thế hệ không quá xa, thế giới quan ít nhiều gần gũi với hai ứng viên tổng thống, từ 50-79 tuổi, có tổng cộng khoảng 70 triệu người.

Trong khi đó, nhóm 15-49 tuổi nhiều gấp đôi, tất cả 145 triệu người. E rằng điều mà từ giữa thế kỷ trước không ngớt được nhấn mạnh là “khoảng cách thế hệ” có thể sẽ lớn hơn trong nhiệm kỳ tới cho dù là ai thắng cử.

“Khoảng cách thế hệ” không đơn giản là một cụm từ thời thượng, mà là những thực tế hiển hiện: nhận thức, bức xúc, nhu cầu, suy nghĩ, khát vọng, thậm chí sức khỏe... của một đất nước cực kỳ coi trọng tự do cá nhân, khó lòng chấp nhận “tam, tứ đại đồng đường”.

Bốn năm trước, ông Trump ở tuổi 70, còn có thể xem là “chấp nhận được”; bốn năm sau, ai cũng có thể nhìn thấy nét mệt mỏi trên gương mặt ông, nhất là trong những phát biểu khi bị COVID-19.

Sự phân hóa chưa từng thấy

Tuổi tác gây ra lo ngại rằng cả hai ông Trump và Biden, vốn đã được xem là bảo thủ ngay trong đảng của mình, sẽ có cơ bảo thủ hơn. Ông Trump đã là rất thiên hữu, sẽ càng thiên hữu, còn ông Biden cũng là thành phần bảo thủ trong phe Dân chủ, có cơ sẽ tiếp tục lề lối cũ, duy trì cái gọi là “establishment”, tức là... nguyên trạng.

Cuộc cãi cọ giữa hai ông trong tranh luận về bảo hiểm y tế, thuế má, công ăn việc làm... cho thấy tính bảo thủ của mỗi người.

Phe Dân chủ ở Mỹ, với lập trường thiên về các chính sách xã hội cho số đông, rất nhiều lần bị/được ông Trump gắn cho cái tên “xã hội chủ nghĩa” - tất nhiên không phải xã hội chủ nghĩa kiểu Liên Xô ngày xưa - mà là hao hao giống các chính phủ xã hội ở Tây và Bắc Âu.

Đầu năm ngoái, trong thông điệp liên bang thường kỳ, ông Trump đã quả quyết trước lưỡng viện Quốc hội: “Ở Hoa Kỳ này, chúng ta đang được báo động trước những lời kêu gọi mới đưa chủ nghĩa xã hội vào đất nước chúng ta...

Tối nay, chúng ta tái lập quyết tâm rằng nước Mỹ sẽ không bao giờ là một nước xã hội chủ nghĩa”, theo CNBC 6-2-2019. Bài trên của hãng truyền hình này giải thích: “Tại Hạ viện do Đảng Dân chủ nắm giữ, ngày càng nhiều thành viên ủng hộ các chính sách đại chúng như Medicare cho tất cả mọi người, đại học công miễn phí và tăng thuế với người giàu”.

Việc Đảng Dân chủ giành lại Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11-2018 cũng là sự phản ánh nguyện vọng của tầng lớp quần chúng mà đời sống hằng ngày cơ cực đang yêu cầu được quan tâm hơn.

Dễ hiểu là sự phân hóa càng tăng, xu hướng duy xã hội càng có đất để phát triển trong giới lãnh đạo Dân chủ, bắt đầu là với ông Bernie Sanders, mà theo tiêu chuẩn Mỹ bị/được coi là xã hội chủ nghĩa “chính cống”.

Tính bảo thủ của ông Biden đã được trung hòa phần nào khi êkip của ông Sanders, vốn cấp tiến hơn, từ tháng 12-2019 đã góp tay vào việc soạn cương lĩnh tranh cử chung cho Đảng Dân chủ, mà giờ ông Biden đại diện.

Sự phân cực ở đỉnh cao cùng tính bảo thủ song hành này sẽ càng làm xã hội phân hóa, thậm chí dẫn tới sự thù ghét nhau giữa hai phe, được truyền thông mỗi phe khuếch đại, đặc biệt là sau những xung đột sắc tộc, giai cấp dữ dội thời gian qua.

Tiến sĩ Mike Brooks của Psychology Today 14-7-2020 nhận xét rằng tất cả người Mỹ, ở cả phe hữu và tả, đều đang tức giận. Mỗi bên đều cho rằng bên mình đúng và bên kia sai. Họ phỉ báng nhau và gieo rắc nỗi sợ quyết “không để bên kia thắng, bằng không họ sẽ tiêu diệt nước Mỹ!”.

COVID-19 làm khó ông Trump

Biến cố COVID-19 làm đảo lộn bầu cử Mỹ trong nhiều khía cạnh. Đầu tiên là sự tham gia bỏ phiếu. Hãng khảo sát thăm dò dư luận Pew Research Center dự báo có khả năng cử tri cao tuổi đi bầu cũng như tham gia tổ chức bầu cử ít hơn khi “8/10 ca tử vong liên quan đến COVID-19 ở Hoa Kỳ là ở người từ 65 tuổi trở lên, theo Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC)”.

Tuy nhiên, Pew cũng nhận xét rằng trong bối cảnh đại dịch đã cướp đi sinh mạng hơn 200.000 người Mỹ và tàn phá nền kinh tế quốc gia, sự quan tâm đến chiến dịch tranh cử tổng thống đã tăng cao ngang với hồi tháng 6-2016, và cao hơn nhiều so với ba cuộc bầu cử trước đó: 83% cử tri đã đăng ký cho biết việc ai là người thắng cử thực sự quan trọng, so với 74% cách đây 4 năm và là tỉ lệ cao nhất trong hai thập kỷ khảo sát của Pew.

Một thăm dò trong tháng 8 của Pew còn cho biết 49% cử tri dự kiến sẽ gặp khó khăn trong việc đi bầu.

Theo Pew, hầu hết các cử tri ủng hộ ông Trump chọn bỏ phiếu trực tiếp (80%), chỉ 17% muốn bỏ phiếu qua bưu điện; ngược lại, đa số cử tri ủng hộ ông Biden nói họ thích bỏ phiếu qua đường bưu điện. Từ đó, chuyện bỏ phiếu bằng đường bưu điện mới ầm ĩ suốt tháng 8 và tháng 9 vừa qua.

Kế đến là tác hại của COVID-19. Đầu tiên là kinh tế - xã hội, các thành tựu đáng kể của ông Trump 3 năm đầu bị dịch bệnh xóa sạch: tháng 1-2020, tỉ lệ thất nghiệp chỉ còn 3,5%, qua tháng 4 tăng đến 14,7%, và tháng 8 là 8,4%, theo tradingeconomics.com. ■

Phù thủy nuôi âm binh

Như có thể thấy qua cuộc cãi lộn tên gọi “tranh luận tổng thống”, ở phút 40’50”, ứng viên Biden tố ứng viên Trump: “Ông ấy không muốn làm mọi thứ lắng xuống. Thay vì bước vô và nói với mọi người: “Hãy đoàn kết lại với nhau, tìm ra cách giải quyết vấn đề này”, ông ta đã làm gì? Ông ta chỉ đổ thêm dầu vào lửa”.

Đến đây, “trọng tài” Chris Wallace hỏi “chặn đầu” ông Trump: “Ngài đã nhiều lần chỉ trích phó tổng thống [tức ông Biden] vì đã không lên án đích danh tổ chức Antifa và các nhóm cực đoan cánh tả khác…

Vậy chớ tối nay, ngài có sẵn lòng lên án những người theo chủ nghĩa da trắng thượng đẳng vũ trang, và nói họ phải thôi đi đừng gây thêm bạo lực nữa hay không?”. Ông Trump đang ấp úng: “Nhất định rồi. Sẵn lòng thôi”, thì bị ông Biden “dí”: “Vậy ông nói ra đi. Nói thẳng ra đi!”.

Ông Trump lúng túng: “Ông muốn tôi gọi tên họ hả? Hãy đưa ra một cái tên, tên nào mà ông muốn tôi lên án”. Bị “trọng tài” (có phần thiên vị) “mớm cung”: “Phe da trắng thượng đẳng và dân vệ cánh hữu đó”, ông Trump buột miệng: “Này nhóm Proud Boys, hãy từ từ và đợi đó”.

Thế nhưng, ông Trump cũng tố cáo ông Biden cũng có đám Antifa là “âm binh”: “Cần có người ra tay với bọn Antifa và cánh tả bởi vì đây không phải là vấn đề của cánh hữu mà là cánh tả”.

Cả Proud Boys và Antifa, mà ông này tố ông kia “dựa dẫm”, đều là những nhóm cực đoan cánh hữu hoặc cánh tả đã làm náo động các thành phố Mỹ mùa hè vừa rồi. Nếu quả thực hai phe đang “sử dụng” các nhóm này, liệu sẽ có lúc họ trở thành “con tin” của các thủ hạ đó hay không? Trong khi chờ đợi, đời sống xã hội và cả những giá trị Mỹ ở một số nơi đã bị đảo lộn, đạp đổ, đó là chưa nói tới liệu có thế lực ngoại quốc nào giựt dây hay không.

Vấn đề này càng nghiêm trọng khi mà các số liệu dân số Hoa Kỳ năm 2020 cho thấy xã hội Mỹ đang “đa dạng sinh học” hơn bao giờ hết: cứ 10 người Mỹ thì tới 4 người gốc gác không phải da trắng, và trong thập niên 2010, lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ, nhóm dân số da trắng đã giảm số lượng, sự tăng dân số Mỹ là do các nhóm dân không phải da trắng.

Bình luận
    Viết bình luận...