Đối mặt thiên tai

Toàn bộ 50 quận, huyện Bangkok bị đặt dưới tình trạng thảm họa vào cuối tháng trước, sau trận lụt nghiêm trọng phơi bày những hạn chế của thủ đô trước thời tiết cực đoan.

Theo Đài Thai PBS, các chuyên gia cảnh báo nếu Bangkok không sớm nâng cấp hệ thống chống ngập, tình trạng gián đoạn giao thông và sinh hoạt có thể tái diễn thường xuyên hơn do biến đổi khí hậu.

Dù đã có hàng loạt đề xuất như việc mở rộng các đường hầm thoát nước, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo thời tiết và quản lý nguồn nước hiệu quả hơn, thủ đô Thái Lan hiện vẫn thiếu một chiến lược phòng chống dài hạn để bảo vệ 10 triệu cư dân.

Điểm nghẽn tiêu thoát nước

Thống đốc Bangkok Chadchart Sittipunt cho rằng nguyên nhân của trận lụt lịch sử là do những điểm nghẽn trong hệ thống tiêu thoát nước của thành phố.

Hệ thống này đã hoàn toàn quá tải trước lượng mưa hơn 300mm trút xuống chỉ trong 3 ngày (từ 16h ngày 24-9 đến 6h30 ngày 26-9).

“Những điểm nghẽn này cũng tồn tại ngay trong hệ thống kênh rạch của thành phố, đồng nghĩa với việc chúng ta đang cần gấp các giải pháp thoát nước quy mô lớn” - vị Thống đốc nhấn mạnh.

Để giải quyết những hạn chế này, chính quyền đô thị Bangkok (BMA) đã phê duyệt kế hoạch xây dựng một đường hầm khổng lồ nhằm dẫn nước từ kênh Prawet Burirom về hồ chứa Nong Bon.

Dự án sẽ điều hướng lượng nước dồn ứ vào một lưu vực trữ nước rộng lớn ở vùng ngoại ô phía đông thành phố, trước khi xả ra sông Chao Phraya và đổ ra vịnh Thái Lan.

Trong tuần qua, khoảng 700.000 người dân Bangkok phải chứng kiến cảnh nhà cửa bị ngập sâu tới vài mét, nhiều khu vực bị cô lập hoàn toàn do các dịch vụ vận tải khẩn cấp tê liệt.

Trước tình hình này, Thống đốc Chadchart cam kết sẽ rút kinh nghiệm từ đợt ngập lụt kinh hoàng vừa qua nhằm nâng cấp các mô hình dự báo và quản lý nguồn nước.

Bức xúc vì cảnh báo chậm trễ

Việc thiếu thông tin kịp thời về tình hình ngập lụt đã làm bùng phát làn sóng phẫn nộ trong dư luận. Nhiều chuyên gia cáo buộc chính quyền thành phố đã thất bại trong việc phát đi các cảnh báo sớm cho người dân.

TS Sitang Pilailar, chuyên gia kỹ thuật tài nguyên nước tại Đại học Kasetsart, cho rằng BMA lẽ ra phải phát cảnh báo ngay từ sáng 25-9, khi nhận thấy lượng mưa vượt khả năng ứng phó.

Theo bà, các trạm quan trắc tại Nong Chok và Nong Khaem có thể dự báo lượng mưa trước 3-5 giờ, đủ để ước tính nguy cơ ngập tại từng khu vực.

Bà Sitang cho rằng điều quan trọng không phải dự báo chính xác từng chi tiết, mà là kịp thời thông báo những tác động có thể xảy ra để người dân chủ động ứng phó.

Ông Bhichit Rattakul, cựu Thống đốc Bangkok và hiện là cố vấn của Trung tâm Phòng vệ thảm họa châu Á (ADPC), cho biết thủ đô thực chất đã có đủ các công cụ cần thiết để đưa ra những dự báo chính xác.

Theo ông, với sự hỗ trợ của AI, BMA có thể xác định các khu vực có nguy cơ ngập và thông báo cho người dân trước 3-5 giờ, đủ thời gian để di chuyển người, phương tiện và tài sản đến nơi an toàn.

“Cảnh báo sớm đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu thiệt hại. BMA biết rất rõ những khu vực nào của Bangkok có địa hình trũng thấp, vì vậy họ phải có khả năng xác định các cộng đồng dễ bị tổn thương bởi ngập lụt” - ông Bhichit lưu ý.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thái Lan Jeseth Thaiseth cũng đặt câu hỏi vì sao BMA lại không tận dụng hệ thống phát sóng khẩn cấp qua điện thoại di động ngay trong đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng.

“Thực tế một cơ quan chức năng có liên quan đã liên hệ với BMA vào ngày 26-9 để hỏi xem họ có muốn phát đi cảnh báo hay không” - ông tiết lộ. Tuy nhiên người dân chỉ bắt đầu nhận được các tin nhắn cảnh báo khẩn cấp vào tối muộn 3-10, thời điểm mà tình trạng ngập lụt nghiêm trọng đã diễn ra trên diện rộng.

Phản hồi trước những chỉ trích, Phó thống đốc Bangkok Tavida Kamolvej thừa nhận những lỗ hổng trong công tác truyền thông và cam kết sẽ cải thiện.

“Lần tới, chúng tôi sẽ phát đi các tin nhắn cảnh báo sớm và phối hợp trực tiếp với Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai để triển khai các bước đi tiếp theo” - bà Tavida khẳng định.

Trong khi đó chuyên gia y tế và môi trường Sonthi Kotchawat đã yêu cầu BMA phải thiết lập một “phòng tác chiến” trong các trường hợp thảm họa cận kề, nhằm điều phối công tác ứng phó với tất cả cơ quan chức năng liên quan.

“Một bộ chỉ huy khủng hoảng tập trung sẽ đảm bảo hiệu quả cho công tác quản lý thảm họa” - ông nhấn mạnh.

Những kế hoạch nằm trên giấy

Sau trận ngập nghiêm trọng ở Hat Yai năm ngoái, chính quyền Bangkok (BMA) từng xây dựng kế hoạch ứng phó ngập lụt, gồm xác định vùng nguy cơ, rà soát hệ thống thoát nước, chuẩn bị tuyến sơ tán và cảnh báo sớm.

Kế hoạch còn đề cập việc dự trữ hàng cứu trợ, bố trí nhân lực cứu hộ và nâng cấp các biện pháp phòng ngập dài hạn. Tuy nhiên TS Sitang đặt câu hỏi vì sao những phương án này chưa được triển khai đầy đủ.

Ông Bhichit cho rằng Bangkok đã nhiều thập kỷ chưa có giải pháp chống ngập quy mô lớn mới. Theo ông, thủ đô cần sớm nâng cấp hệ thống đê và thoát nước hiện có.

Thủ tướng Thái Lan lấy tiền túi phát cho dân bị ngập lụt, khẳng định 'tiền sạch'

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đang gây nhiều chú ý khi tận tay phát tiền mặt cho người dân tại khu dân cư bị ngập lụt ở quận Sai Mai, thủ đô Bangkok.

• Tags:
• Bangkok
• Thái Lan
• Mưa lớn

Nhịp sống đang dần hồi sinh tại thủ đô Bangkok (Thái Lan) khi các tiểu thương mở cửa trở lại, biến những con phố ngập nước thành các khu chợ nổi tấp nập dù nhiều khu vực vẫn ngập sâu sau những trận mưa lớn.

Ngày 28-9, nhiều tiểu thương đã lội nước ngập ngang eo để bày bán thịt, cá, trái cây và rau củ tại quận Bang Kapi, phía đông Bangkok - một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Hai ngày trước đó, chính quyền Thái Lan tuyên bố tình trạng thảm họa ngập lụt trên toàn thủ đô Bangkok do mưa lớn. Dù nước vẫn bao phủ nhiều tuyến đường song hoạt động mua bán đang dần trở lại.

Dọc những con đường ngập nước tại quận Bang Kapi, các quầy hàng được dựng lên để bán đủ loại thực phẩm từ thịt heo xay đến chuối, tạo nên khung cảnh giống những chợ nổi nổi tiếng của Bangkok.

Thay vì đi bộ, theo Hãng tin AFP, một số người mua sắm đã chèo thuyền kayak, xuồng hoặc đẩy xe cút kít chở đầy bao ni lông chứa đồ thiết yếu qua những con đường ngập trong dòng nước đục ngầu.

Những người khác kéo xe mua hàng ra khỏi các cửa hàng gần đó, bên trong chứa những nhu yếu phẩm như giấy vệ sinh.

Nhiều người còn tận dụng hộp xốp, thau nhựa, thậm chí dùng bể bơi bơm hơi làm phương tiện chuyên chở hàng hóa, che mưa hoặc chở trẻ nhỏ.

Bên cạnh các sạp hàng ven đường, một số tiểu thương tại các khu chợ trong nhà cũng đã mở cửa trở lại dù nước vẫn ngập sát chân người mua.

Tuy nhiên, nhiều cửa hàng vẫn đóng cửa.

Hiện chưa có báo cáo về thương vong do trận lụt cuối tuần qua, song thiệt hại đối với nhà cửa và các hộ kinh doanh tại thủ đô Bangkok được dự báo là rất lớn.

Mưa lớn gần 2 tuần khiến Thái Lan thiệt hại gần 8.500 tỉ

Ngập lụt nghiêm trọng tiếp tục ảnh hưởng nhiều khu vực tại Thái Lan ngày 28-9, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng, hơn 580.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng và hàng ngàn người phải sơ tán. Ước tính thiệt hại trên cả nước có thể lên tới ít nhất 11 tỉ baht (gần 8.500 tỉ đồng Việt Nam).

• Tags:
• Bangkok
• Thái Lan
• Ngập lụt

Một ngôi chùa ở Thái Lan đã di dời con cá sấu nặng hơn 400kg, do lo ngại nước lũ khiến con vật sổng chuồng.

Theo báo The Straits Times, ngày 27-9, giới chức tỉnh Prachinburi, Thái Lan đã huy động lực lượng di dời một con cá sấu nặng hơn 400kg khỏi chùa Wat Pho Thong, sau khi nước lũ dâng cao quanh khu vực nuôi nhốt.

Trước đó bà Juthamas Buaphuean, người đứng đầu huyện Si Maha Phot, đã nhận được đề nghị hỗ trợ từ nhà chùa do lo ngại nước dâng có thể khiến con cá sấu thoát ra ngoài.

Cục Thủy sản Thái Lan sau đó phối hợp với lực lượng cứu hộ thuộc Quỹ Ruamkatanyu và người dân địa phương tiến hành di dời con vật.

Lực lượng chức năng dùng dây cố định hàm và chân cá sấu, sau đó huy động cần cẩu gắn trên xe tải để đưa con vật lên xe.

Con cá sấu có tên Nuea Thong, 27 tuổi, dài hơn 4m và nặng trên 400kg.

Thời điểm di dời, nước quanh khu vực nuôi nhốt tại chùa Wat Pho Thong đã dâng lên khoảng 1,3m. Nuea Thong sau đó được đưa tới một cơ sở tạm thời cách ngôi chùa khoảng 20km, nơi chưa bị ảnh hưởng bởi lũ.

Nhà chức trách cho biết họ lo ngại nếu nước tiếp tục dâng, con cá sấu có thể thoát khỏi khu vực nuôi nhốt và bơi ra sông Prachin Buri, gây hoang mang cho người dân sống gần đó. 

Việc di dời thành công đã giúp các nhà sư và người dân địa phương thở phào.

Theo báo Khaosod, trước đó một ngày, 4 con cá sấu, mỗi con dài khoảng 2m, được cho là đã sổng ra ngoài sau trận lũ tại tỉnh Sa Kaeo. Một số người dân đã phải sơ tán, thậm chí trèo lên cây để tránh nguy hiểm.

Mưa lớn gần 2 tuần khiến Thái Lan thiệt hại gần 8.500 tỉ

Ngập lụt nghiêm trọng tiếp tục ảnh hưởng nhiều khu vực tại Thái Lan ngày 28-9, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng, hơn 580.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng và hàng ngàn người phải sơ tán. Ước tính thiệt hại trên cả nước có thể lên tới ít nhất 11 tỉ baht (gần 8.500 tỉ đồng VN).

• Tags:
• Cá sấu
• Thái Lan
• Mưa lớn

Ngập lụt nghiêm trọng tiếp tục ảnh hưởng nhiều khu vực tại Thái Lan tính đến ngày 28-9, kéo giảm 0,3% tăng trưởng GDP.

Trong khi thủ đô Bangkok chạy đua thoát nước sau những trận mưa lớn liên tục nhiều ngày, tỉnh Rayong ở miền đông Thái Lan phát cảnh báo sơ tán khẩn cấp do lo ngại về tình trạng của hai hồ chứa.

Hàng ngàn người sơ tán ở Bangkok

Theo Hãng tin Reuters, mưa lớn kéo dài đã ảnh hưởng đến 41 tỉnh thành của Thái Lan kể từ ngày 16-9. Riêng tại Bangkok, ít nhất 5.901 người đã phải chuyển tới 234 trung tâm sơ tán, trong khi hơn 80.000 người sống tại các khu vực ngập lụt vẫn chưa thể rời khỏi nhà.

Tình trạng ngập nghiêm trọng xảy ra sau khi thủ đô Thái Lan hứng khoảng 320mm mưa chỉ trong 2-3 ngày, gần bằng lượng mưa thường được ghi nhận trong cả tháng 9. Nước tràn vào nhiều khu dân cư, trong khi hệ thống thoát nước của thành phố bị quá tải.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Anutin Charnvirakul đã triệu tập cuộc họp với các cơ quan liên quan ngày 28-9, yêu cầu huy động tối đa nhân lực và thiết bị nhằm đẩy nhanh việc thoát nước.

Ông Anutin yêu cầu thống nhất hoạt động ứng phó dưới sự điều phối của Thống đốc Bangkok Chadchart Sittipunt, đồng thời xác định nhiệm vụ cấp bách hàng đầu là hạ mực nước nhanh nhất có thể.

Các máy bơm, máy đẩy nước và thiết bị cần thiết được yêu cầu triển khai tới những điểm ngập nặng và các khu vực thoát nước quan trọng.

Song song với việc tiêu thoát nước, chính quyền Thái Lan đang nỗ lực bảo đảm lương thực, nước uống và nhu yếu phẩm cho người dân.

Ảnh hưởng của đợt lũ bắt đầu cho thấy dấu hiệu gây sức ép lên nền kinh tế. Chuyên gia Aat Pisanwanich thuộc Đại học Rangsit nhận định với báo Nation Thailand rằng ước tính thiệt hại trên cả nước có thể lên tới ít nhất 11 tỉ baht (327 triệu USD) và tiếp tục tăng nếu tình hình không sớm cải thiện.

Theo ông, ngập lụt có thể kéo giảm 0,3 điểm phần trăm tăng trưởng GDP Thái Lan trong năm nay, xuống còn 2,1%. Bangkok và khu vực miền đông được dự báo chịu tác động lớn, đặc biệt đối với hoạt động bán buôn và bán lẻ.

Rayong cảnh báo sơ tán khẩn

Không chỉ Bangkok, tỉnh Rayong ở miền đông Thái Lan cũng đối mặt với tình trạng đáng lo ngại sau nhiều ngày mưa lớn.

Ngày 28-9, chính quyền khu vực Thung Khwai Kin thuộc huyện Klaeng yêu cầu người dân tại các điểm có nguy cơ sơ tán trong vòng một giờ, sau khi phát hiện một phần kết cấu đập tràn của hồ Khlong Ra-ok, còn gọi là đập Khao Chuk, bị hư hỏng.

Sự cố làm dấy lên lo ngại nước có thể nhanh chóng đổ xuống khu vực hạ lưu nếu tình hình xấu đi. Ba địa điểm sơ tán đã được bố trí để tiếp nhận người dân.

Cùng ngày, giới chức cũng phát cảnh báo về tình trạng nước dâng tại hồ chứa Prasae ở huyện Wang Chan. Mực nước tại đây đã lên 36,62m so với mực nước biển trung bình, vượt mức tối đa được công bố là 36,57m.

Hồ hiện chứa khoảng 331 triệu m³ nước, tương đương 112,6% dung tích trữ nước thông thường và vượt mức dung tích tối đa được công bố là 322 triệu m³.

Để giảm áp lực cho hồ chứa, giới chức phải mở rộng đường thoát nước, cho phép lượng nước lớn hơn chảy xuống khu vực hạ lưu. Lưu lượng nước xả có thể lên tới gần 280m³/giây, tương đương hơn 24 triệu m³ mỗi ngày.

Người dân tại các khu vực hạ lưu và vùng trũng được khuyến cáo theo dõi sát diễn biến, đưa tài sản và đồ đạc có giá trị lên nơi cao, đồng thời chuẩn bị sơ tán nếu có thêm cảnh báo.

Bangkok cho công chức nghỉ 2 ngày vì mưa lớn

Thái Lan cho công chức tại Bangkok và ba tỉnh lân cận nghỉ hai ngày 28 và 29-9 để hạn chế đi lại, sau khi mưa lớn kéo dài khiến thủ đô ngập nặng, nhiều tuyến đường huyết mạch tê liệt.

• Tags:
• Bangkok
• Sơ tán khẩn cấp
• Ngập lụt
• Thái Lan

Trước mùa mưa lũ 2026, người dân tại các vùng thường xảy ra ngập lụt nặng nề ở Khánh Hòa đã chủ động xây dựng gác tránh lũ, tích trữ nhu yếu phẩm.

Ngày 28-9, theo ghi nhận của Tuổi Trẻ tại thôn Phú Khánh Thượng, xã Diên Lạc (tỉnh Khánh Hòa), nhiều hộ dân ở địa phương này vừa dựng xong những căn gác tránh lũ, một số nhà đang gấp rút thi công để hoàn thành trước mùa mưa lũ sắp tới.

Rút kinh nghiệm từ trận lũ lịch sử năm ngoái

Diên Lạc là xã bị ngập lụt nặng nề trong đợt mưa lũ lịch sử cuối năm 2025. Ông Nguyễn Đình Tuấn (58 tuổi, trú thôn Phú Khánh Thượng) cho biết đã đầu tư 6 triệu đồng thi công căn gác chống lũ trong sân nhà.

Nhớ lại trận lũ kinh hoàng năm ngoái, ông Tuấn cho hay khi đó nước tràn vào nhanh, dâng cao 2m, buộc gia đình phải bỏ hết tài sản để chạy lũ. Khi nước lũ rút đi, tài sản bị cuốn trôi, thiệt hại nặng nề.

Để căn gác thật sự hiệu quả, ông Tuấn đã tính toán xây gác cao hơn mực nước lũ năm vừa rồi, căn gác rộng khoảng 20m², có cửa sổ để phòng mức lũ dâng quá cao có chỗ thoát thân.

"Phải rút kinh nghiệm và không thể chủ quan trong mưa lũ, năm ngoái nhà không có căn gác này khi nước tràn vào đành bất lực, cả nhà vội vàng đi qua hàng xóm tá túc rất bị động" - ông Tuấn nói.

Cách nhà ông Tuấn vài bước chân, ông Nguyễn Văn Truyền (72 tuổi, trú xã Diên Lạc) đã đầu tư gần 9 triệu đồng tiền sắt và mái tôn để dựng gác chống lũ tại ngôi nhà cấp 4 của ông.

Căn gác chống lũ của nhà ông Truyền được tận dụng xây trên phần mái nhà; mì tôm, chăn gối, bình chứa nước, chén, đũa... đều được ông để sẵn.

"Có phải đi vay mượn chúng tôi cũng phải làm để đảm bảo an toàn, nước lũ dâng cao thì cả nhà lên trên này để tránh trú, trận lũ lịch sử vừa rồi cả nhà trèo lên mái nhà để cầu cứu và phải nhịn đói nhiều ngày liền" - ông Truyền nói.

Theo khảo sát, những căn gác nhỏ có diện từ 20 - 30m² có giá thành xây dựng từ 20 - 30 triệu đồng, những căn từ 40 - 50m² giá dao động trên 40 triệu đồng, tất cả đều được xây dựng trong khuôn viên đất của hộ dân.

Bà Trần Thị Tuyết (62 tuổi, trú xã Diên Điền) chia sẻ để làm căn gác, gia đình bà phải thuê thợ tháo phần mái ngói, dựng trụ bằng sắt hộp, làm đà, cầu thang, dùng tấm bê tông đúc sẵn lót nền, tổng chi phí 35 triệu đồng.

"Có tốn tiền cũng phải xây để an toàn trong mùa lũ năm nay, đợt lũ năm ngoái cả nhà tôi suýt chết vì nước lên nhanh quá nên bây giờ không dám chủ quan nữa" - bà Tuyết bộc bạch.

Xây gác tránh lũ đảm bảo an toàn, địa phương giám sát

Theo thống kê, xã Diên Điền có 12 thôn với hơn 9.000 hộ dân, trong đợt mưa lũ năm 2025, 100% hộ dân bị ngập sâu, chia cắt, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản.

Ông Nguyễn Cao Vinh - Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Diên Điền - thông tin đến nay đã có 426 hộ dân trên địa bàn xây gác tránh lũ, còn lại là một số hộ đã có nhà cao tầng hoặc do kinh tế khó khăn chưa thể xây.

Theo ông, người dân trên địa bàn đã rút kinh nghiệm từ trận lũ lịch sử vừa qua, địa phương cũng khuyến khích người dân xây gác chống lũ trong phần đất của gia đình.

"Chúng tôi cũng giám sát việc xây dựng gác tránh lũ của bà con, tránh việc sử dụng sai mục đích, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra để các công trình này bảo đảm an toàn" - ông Vinh cho hay.

Bà Nguyễn Ngọc Phương Giang - Trưởng thôn Phú Khánh Thượng - cho hay do địa thế của thôn nằm sát bờ sông Suối Dầu nên vào mùa mưa lũ, nhiều hộ gia đình bị nước tràn vào nhà.

Toàn thôn hiện chỉ khoảng 10% hộ có nhà tầng, còn lại là nhà cấp 4. Sau trận lũ cuối năm 2025, ý thức phòng tránh của người dân đã thay đổi. Đến nay, hơn 40 hộ trong thôn đã đầu tư làm nhà tránh trú an toàn.

Tái thiết sau ngập lụt lịch sử: Dân vùng rốn lũ Khánh Hòa cần gì?

Là rốn lũ của Khánh Hòa trong đợt mưa lũ lịch sử vừa qua, người dân các xã Diên Điền, Diên Khánh hiện đang thiếu nước sạch, quần áo ấm, chăn mền... đang rất cần hỗ trợ.

• Tags:
• Gác tránh lũ
• Lũ lịch sử
• Ngập lụt
• Mưa lũ

Mưa lớn kéo dài khiến thủ đô Thái Lan ngập nặng, nhiều tuyến đường huyết mạch tê liệt.

Theo Hãng tin Reuters, ngày 27-9, Thái Lan đã phê chuẩn kỳ nghỉ đặc biệt vào ngày 28 và 29-9 đối với công chức tại thủ đô Bangkok cùng ba tỉnh lân cận do mưa lớn kéo dài.

Chính phủ Thái Lan cho biết: "Biện pháp này nhằm hạn chế việc đi lại và giảm thiểu tình trạng gián đoạn giao thông cho người dân". 

Cơ quan này nói thêm rằng những công việc quan trọng đã được lên lịch từ trước vẫn có thể tiếp tục, tùy theo quyết định của người đứng đầu từng đơn vị.

Trước đó vào ngày 26-9, Cơ quan Quản lý đô thị Bangkok (BMA) đã ban bố tình trạng thảm họa đối với thủ đô sau khi lượng mưa gần 300mm trút xuống trong vòng 48 giờ. 

Mưa lớn nhấn chìm nhiều tuyến đường chính, khiến hàng loạt ô tô bị ngập một phần.

Nước lũ bắt đầu rút vào ngày 27-9 khi mưa giảm dần, song nhiều người dân vẫn bị cô lập trong nhà. Đến ngày 28-9, chín tuyến đường quan trọng của thành phố vẫn ngập sâu. BMA đang tích cực bơm thoát nước và hạ mực nước tại bốn tuyến kênh trọng điểm.

Tại Campuchia, tính đến ngày 26-9, các trận mưa như trút nước đã gây ngập lụt diện rộng, ảnh hưởng tới gần 17.000 hộ gia đình trên địa bàn 10 tỉnh và buộc hơn 2.000 hộ phải sơ tán. Bên cạnh đó, khoảng 10.445ha lúa bị nhấn chìm, gia tăng áp lực lên ngành nông nghiệp địa phương.

Lực lượng chức năng hiện duy trì trạng thái sẵn sàng ứng phó trong bối cảnh mưa lớn được dự báo sẽ tiếp diễn tại nhiều khu vực đến hết ngày 30-9.

Theo ông Soth Kimkolmony, người phát ngôn Ủy ban Quản lý thảm họa Campuchia, nguyên nhân ngập úng chủ yếu xuất phát từ lượng mưa lớn trên diện rộng. Tại hầu hết các trạm quan trắc trọng điểm dọc sông Mekong, mực nước hiện vẫn nằm dưới ngưỡng báo động và đang giảm dần.

Châu Á lao đao vì mưa lũ, Mỹ lại bắt đầu hứng bão mạnh bất thường

Một cơn bão mạnh bất thường mang theo mưa lớn và gió đã quét qua vùng đông bắc nước Mỹ, khiến ít nhất một người thiệt mạng, gần 80.000 hộ gia đình và cơ sở kinh doanh mất điện.

• Tags:
• Campuchia
• Bangkok
• Mưa lớn

Đợt El Nino năm nay có khả năng trở thành đợt mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử.

Theo Hãng tin AFP ngày 21-9, Thống đốc California Gavin Newsom tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn bang trước nguy cơ những tháng tới xuất hiện các đợt bão mạnh do El Nino, có khả năng gây ngập lụt và thiệt hại dọc Bờ Tây nước Mỹ.

"Chúng tôi sẽ chuẩn bị sớm cho đợt El Nino lần này, bởi người dân California xứng đáng được an toàn trong ngôi nhà của mình và được bảo vệ khi thời tiết khắc nghiệt xảy ra", ông Newsom nói.

Theo nhà lãnh đạo California, chính quyền muốn chủ động ứng phó thay vì chờ thiên tai xảy ra mới hành động.

Tuyên bố tình trạng khẩn cấp chủ yếu mang tính thủ tục, cho phép các cơ quan bang tiếp cận nguồn lực nhanh hơn và triển khai trước các thiết bị chống ngập như bao cát, máy bơm.

Lực lượng Vệ binh Quốc gia California cũng được đặt trong trạng thái sẵn sàng tham gia ứng phó lũ lụt, tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ kỹ thuật và hậu cần khi cần thiết.

Các nhà dự báo cảnh báo El Nino có thể mang đến những cơn bão mạnh trong vài tháng tới, trong khi thủy triều cao hơn bình thường làm tăng nguy cơ ngập lụt ven biển. Bờ biển California thời gian qua đã hứng chịu nhiều đợt bão làm hư hại hoặc phá hủy nhà cửa.

El Nino là hiện tượng nước biển tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương ấm lên bất thường, thường xuất hiện sau mỗi 2-7 năm.

Sự thay đổi này có thể tác động đến thời tiết trên phạm vi toàn cầu, khiến một số khu vực nóng và khô hơn, trong khi những nơi khác có lượng mưa lớn hơn bình thường.

Biến đổi khí hậu được cho là có thể làm các tác động của El Nino thêm nghiêm trọng. Khi khí quyển ấm lên và giữ được nhiều hơi ẩm hơn, những đợt mưa liên quan đến El Nino có thể trở nên cực đoan hơn.

Theo Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ (NOAA), El Nino năm nay có 75% khả năng trở thành đợt mạnh nhất từng được ghi nhận, và dự kiến đạt đỉnh trong khoảng tháng 10 đến tháng 12.

Nhà khí hậu học Zeke Hausfather thuộc Tổ chức nghiên cứu khoa học Berkeley Earth cho biết mức chênh lệch nhiệt độ bề mặt biển tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương hiện đạt 3,07°C, ngang với đợt El Nino 2015-2016, một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận.

Thế giới chuẩn bị đối mặt El Nino mạnh nhất trong 100 năm qua

Hình thái thời tiết "chưa từng có tiền lệ" trên Thái Bình Dương được dự báo tác động trên phạm vi toàn cầu, làm gia tăng nguy cơ hạn hán nghiêm trọng tại nhiều khu vực.

• Tags:
• California
• Tình trạng khẩn cấp
• El nino

Hình thái thời tiết chưa từng có trên Thái Bình Dương được dự báo tác động toàn cầu, gia tăng nguy cơ hạn hán.

Theo báo Guardian, ngày 21-8, Cơ quan Khí tượng Vương quốc Anh (Met Office) cho biết hiện tượng El Nino đang hình thành trên Thái Bình Dương có khả năng sẽ là đợt mạnh nhất trong hơn một thế kỷ qua, đồng thời biến năm 2027 thành một năm kỷ lục mới về nắng nóng.

El Nino mạnh nhất trong một thế kỷ

El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển ở phía đông Thái Bình Dương ấm lên theo chu kỳ do gió mậu dịch suy yếu. Hiện tượng này xuất hiện khoảng hai đến bảy năm một lần và kéo dài tối đa 12 tháng, theo Hãng tin Reuters.

Một đợt El Nino mạnh có thể làm thay đổi quy luật mưa và nhiệt độ trên toàn cầu, kéo theo hạn hán, bão lũ và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác.

Theo ông Scaife, Trưởng bộ phận dự báo dài hạn của Met Office, El Nino thông thường chỉ khiến nhiệt độ nước biển Thái Bình Dương tăng hơn 1°C, còn mức tăng 2°C đã là một biến động rất lớn.

Năm nay, nhiệt độ nước biển được dự báo có thể tăng tới 3°C, biến đợt El Nino này thành "hiện tượng có quy mô lớn nhất kể từ thế kỷ 19".

Tiến sĩ Nick Dunstone, chuyên gia tại Met Office, cho biết trong những đợt El Nino lớn, lượng nhiệt khổng lồ từ đại dương được giải phóng vào khí quyển, khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng mạnh.

"Vì vậy, năm 2027 có khả năng vượt năm 2024 để trở thành năm nóng nhất trong lịch sử, đồng thời tiếp tục ghi nhận mức nhiệt tạm thời cao hơn 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp", ông nói. 

Lượng nhiệt gia tăng từ El Nino đã bắt đầu để lại hậu quả rõ rệt, từ những đợt cháy rừng ngày càng trầm trọng tại Indonesia cho đến các trận lũ lụt dữ dội ở Nam Mỹ. 

Hồi tháng 8, Chương trình Lương thực thế giới cảnh báo đợt El Nino này có nguy cơ đẩy khoảng 50 triệu người vào cảnh thiếu ăn nghiêm trọng.

Cuộc khủng hoảng khí hậu bắt nguồn từ khí thải nhiên liệu hóa thạch vốn đã và đang làm gia tăng cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan và cướp đi sinh mạng của nhiều người.

Đợt El Nino lần này sẽ tiếp tục đẩy mức độ tàn phá lên nấc thang mới, với quy mô được các chuyên gia mô tả là "thực sự không tưởng" và đạt cấp độ của một "quái vật Godzilla".

Châu Á gấp rút ứng phó

Chính phủ các nước châu Á đang gấp rút triển khai biện pháp ứng phó với đợt El Nino được dự báo là khốc liệt nhất lịch sử.

Trung Quốc đã phát động chiến dịch 100 ngày nhằm ứng phó thời tiết cực đoan và bảo vệ mùa màng trước hai nguy cơ trái ngược là hạn hán kéo dài và mưa lớn.

Bắc Kinh cũng dự kiến nâng cấp hệ thống giám sát, cảnh báo sớm. Nước này đã khuyến khích các đô thị lập "bản đồ rủi ro khí hậu" để khoanh vùng những khu vực dễ tổn thương trước lũ lụt và nắng nóng gay gắt. 

Tại Đông Nam Á, El Nino xuất hiện trong bối cảnh khu vực đang chịu nhiều sức ép về chuỗi cung ứng, năng lượng và lương thực.

Trong đợt El Nino 2023-2024, các chính phủ từng hạn chế thiệt hại nông nghiệp bằng cách điều chỉnh lịch gieo cấy và quản lý nguồn nước. 

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo những biện pháp trên có thể không đủ trước quy mô khủng hoảng lần này. Sản lượng lúa gạo toàn khu vực được dự báo giảm 8-10%.

Các chính phủ và hợp tác xã nông nghiệp Đông Nam Á đang thúc đẩy nông nghiệp tái sinh và sử dụng phân bón sinh học để thích ứng.

Tại Hàn Quốc, cơ quan khí tượng lần đầu cải tổ toàn diện hệ thống cảnh báo sóng nhiệt sau 18 năm, bổ sung cấp độ cao nhất và yêu cầu đình chỉ công việc ngoài trời không khẩn cấp khi nhiệt độ cảm nhận đạt 38°C. Người dân cũng liên tục nhận cảnh báo khẩn, khuyến cáo ở trong nhà vào thời gian nắng nóng cao điểm.

Tại Nhật Bản, chính phủ khuyến cáo người dân chủ động bảo vệ bản thân, tuân thủ lệnh sơ tán, đồng thời dự trữ lương thực và nước uống.

Tokyo trong tháng này cho biết đã lập danh mục các hầm chui có nguy cơ ngập cao trên quốc lộ để chủ động phong tỏa khi mưa lớn.

El Nino đã đạt ngưỡng rất mạnh và còn tiếp tục mạnh lên, dự báo thời tiết cực đoan

Dự báo El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và đạt cực đại trong những tháng cuối năm 2026, với tác động có thể kéo dài sang đầu năm 2027.

• Tags:
• El Nino
• Đông nam á

Nhiều căn nhà ở xã Sơn Linh (Quảng Ngãi) nằm sát những vách đất dựng đứng bên sông Trà Khúc, nỗi lo sạt lở hiện diện. Người dân đã nhiều năm kiến nghị xây kè, tái định cư nhưng chưa thực hiện được do địa phương thiếu nguồn lực.

Ngày 21-9, ghi nhận của Tuổi Trẻ tại xã Sơn Linh cho thấy nhiều đoạn bờ sông Trà Khúc qua địa bàn bị sạt lở nghiêm trọng. Có nơi, sau nhiều lần sạt lở, bờ sông trở thành vách đất dựng đứng ngay phía sau nhà dân, cách đường dân sinh chỉ khoảng 5m.

Nhà bên sông, mùa lũ phải chạy nhiều lần

Theo UBND xã Sơn Linh, có 42 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp bởi tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc. Trong khi đó, toàn xã có hơn 680 hộ dân nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi ngập lụt.

Tại thôn Đồng A, nhiều căn nhà đã xuất hiện tình trạng nứt sàn do đất sụt lún sau những mùa mưa lũ.

Nhà nằm sát mép sông, bà Đinh Thị Phun cho biết sau mùa lũ năm 2025, gia đình phải đổ thêm đất, xếp đá và trồng cây để gia cố phần đất bị cuốn trôi.

"Ở đây, mùa lũ đến phải chạy lũ 5-6 lần. Ban ngày thì dễ, chứ nước lũ lên ban đêm là cực kỳ nguy hiểm. Vì vậy chính quyền thường yêu cầu dân di dời sớm" - bà Phun nói.

Đứng ở khu vực này, nhìn về thượng nguồn sông Trà Khúc thấy rõ vị trí như "vuông góc" với dòng nước. Khi lũ lớn, nước từ thượng nguồn thốc thẳng vào khu dân cư.

Cách nhà bà Phun khoảng 50m, bà Đinh Thị Huỳnh cũng chủ động gia cố phần đất phía sau nhà. Bà trồng một bụi tre lớn để giữ đất nhưng đã bị lũ năm ngoái cuốn trôi. Mùa mưa năm nay, bà tiếp tục trồng lại tre và đổ thêm đất.

Dọc bờ sông, nhiều hộ dân cũng chủ động trồng tre, cây xanh, đổ đất, xếp đá để chống chọi với tình trạng sạt lở. Những biện pháp này chỉ mang tính tạm thời, trong khi mỗi mùa mưa lũ, bờ sông tiếp tục bị bào mòn.

Tình trạng sạt lở tại đây đã kéo dài nhiều năm. Qua các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân nhiều lần kiến nghị xây dựng kè chống sạt lở hoặc bố trí tái định cư để có thể an tâm sinh sống. Tuy nhiên, do nguồn lực địa phương còn hạn chế, những kiến nghị này chưa thể thực hiện.

Lo lũ dâng nhanh sạt lở nặng hơn

Nỗi lo của người dân Sơn Linh càng lớn khi trên sông Trà Khúc, ở khu vực thượng nguồn và hạ nguồn qua địa bàn xã có hai nhà máy thủy điện sắp tích nước, vận hành phát điện.

Người dân lo ngại khi các hồ thủy điện đi vào hoạt động, việc điều tiết nước có thể khiến mực nước sông thay đổi nhanh trong những thời điểm mưa lũ, trong khi nhiều khu dân cư hiện nằm sát bờ sông và khu vực có nguy cơ sạt lở.

Ngay trước mùa mưa, những dấu hiệu sạt lở mới đã xuất hiện. Tại khu vực mố cầu Sơn Linh - Sơn Giang, nhiều điểm sạt mới chồng lên những vết sạt cũ đã được cỏ cây phủ kín.

Bà Sang Thị Minh Ngọc - Chủ tịch UBND xã Sơn Linh - cho biết tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc qua địa bàn kéo dài khoảng 4km, đến khu vực xã Sơn Hạ.

"Địa phương rất mong được bố trí kinh phí xây dựng kè chống sạt lở và tái định cư cho người dân. Đây là nguyện vọng của cử tri nhiều năm qua" - bà Ngọc nói.

Theo bà Ngọc, trước mùa mưa lũ năm nay, xã đã xây dựng phương án chủ động di dời các hộ dân ở những khu vực dễ bị tổn thương. Khi mưa lớn, nước sông dâng, người dân sẽ được đưa đến ở xen ghép tại những nhà dân ở vị trí cao hơn. Xã cũng bố trí các nhà công sản để tiếp nhận người dân khi cần thiết.

Với những người dân sống bên sông Trà Khúc, mỗi mùa mưa đến không chỉ là chuyện chống chọi với nước lũ mà còn là nỗi lo đất dưới chân nhà tiếp tục bị cuốn đi. 

Những bụi tre, bao đất, tảng đá được người dân tự gia cố bên bờ sông chỉ có thể giúp họ chống chọi trước mắt, trong khi một giải pháp lâu dài vẫn đang chờ nguồn lực.

Sụt lún kéo dài, một xã ở Lâm Đồng sơ tán hàng trăm người dân

Tối 17-9, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng (vùng Đắk Nông cũ) cho biết mưa kéo dài khiến nước tích tụ, kết cấu đất thay đổi gây sụt lún nghiêm trọng tại thôn Đắk Snao.

• Tags:
• Sông Trà Khúc
• Sạt lở
• Cầu Sơn Linh
• Lũ

Nghiên cứu mới cho thấy băng tan và đất đóng băng vĩnh cửu suy thoái làm suy yếu các sườn núi Himalaya, góp phần gây thảm họa lũ lụt nghiêm trọng tại biên giới Nepal - Trung Quốc hồi tháng 8.

Theo Hãng tin AFP ngày 17-9, nhóm nghiên cứu World Weather Attribution (WWA) - chuyên phân tích vai trò của biến đổi khí hậu trong các hiện tượng thời tiết cực đoan - nhận định thảm họa lũ lụt nghiêm trọng tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc hồi tháng 8 không bắt nguồn từ một hiện tượng thời tiết cực đoan duy nhất.

Nhiều yếu tố cùng tác động

Thay vào đó, nhiều yếu tố đã cùng tác động, trong đó có tình trạng Trái đất nóng lên kéo dài, băng tan, đất đóng băng vĩnh cửu tan chảy và địa chất khu vực vốn thiếu ổn định.

Tình trạng Trái đất nóng lên khiến băng và lớp đất đóng băng vĩnh cửu ở vùng núi cao Himalaya tan chảy nhiều hơn và trong thời gian dài hơn, làm các sườn núi suy yếu, báo cáo của WWA nêu.

Ngày 26-8, một khối đá và băng khổng lồ tách khỏi núi Langtang Lirung thuộc dãy Himalaya, nằm gần biên giới Nepal - Trung Quốc, tạo ra dòng lũ lớn gồm nước, băng và đất đá, cuốn trôi các cộng đồng dân cư và cơ sở hạ tầng ở hạ lưu.

Ông Walter Immerzeel, đồng tác giả báo cáo và nhà thủy văn học vùng núi tại Đại học Utrecht (Hà Lan), đánh giá khu vực này đang có những "thay đổi không thể đảo ngược".

Theo ông, băng tan và lớp đất đóng băng vĩnh cửu suy thoái đang khiến các sườn núi ngày càng mất ổn định.

"Chúng tôi cho rằng đây là một sườn núi vốn đã yếu về mặt địa chất và có thể bị suy yếu thêm sau trận động đất năm 2015. Sau đó băng tan và lớp đất đóng băng vĩnh cửu suy thoái tiếp tục khiến sườn núi mất ổn định", ông Immerzeel nói.

Nghiên cứu cho thấy tháng 7 và tháng 8 là những tháng nóng nhất từng được ghi nhận tại khu vực này. Lượng tuyết rơi lớn vào cuối năm 2025 cũng góp phần làm tăng lượng nước tan trước khi xảy ra vụ sạt lở.

Báo cáo chỉ ra trận động đất mạnh 7,8 độ xảy ra tại Nepal năm 2015 có thể đã làm sườn núi suy yếu thêm, dù vai trò chính xác của trận động đất này vẫn chưa được xác định.

Cảnh báo về khả năng thích ứng

Thảm họa cũng làm dấy lên những lo ngại về giới hạn của các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. Nepal ước tính chi phí tái thiết sau trận lũ sẽ lên tới 4,78 tỉ USD.

"Không thể phủ nhận biến đổi khí hậu là một trong những yếu tố góp phần gây ra thảm họa. Vì vậy vấn đề này cần được xem xét trong bối cảnh những tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra", bà Friederike Otto, giáo sư khoa học khí hậu tại Đại học Hoàng gia London (Anh), trình bày quan điểm.

Cơ quan quản lý thiên tai Nepal ngày 16-9 cho biết đã điều chỉnh số người mất tích lên 6.150 người. Nepal đã tìm thấy 1.403 thi thể, trong đó 105 thi thể được xác định danh tính.

Về phía Trung Quốc, truyền thông nhà nước đưa tin thống kê có 43 người thiệt mạng và 519 người mất tích.

Tổng số người thiệt mạng tại hai nước hiện là 1.446 người, trong khi ít nhất 6.669 người vẫn mất tích.

Sau lũ quét, Nepal yêu cầu 'các nước phát thải lớn' phải bồi thường 20 triệu USD

Nepal yêu cầu Liên hợp quốc hỗ trợ 20 triệu USD, cho rằng các nước phát thải lớn cần chia sẻ trách nhiệm sau thảm họa lũ quét khiến hơn 1.300 người thiệt mạng.

• Tags:
• Lũ quét
• Thảm họa
• Nepal
• Trung Quốc

Những thảm họa tồi tệ nhất từng được ghi nhận có thể vẫn chưa chạm tới giới hạn mà con người sẽ phải đối mặt trong tương lai, theo một nghiên cứu mới của các nhà khoa học Anh.

Nghiên cứu về các thảm họa vừa được công bố trên tạp chí Nature Sustainability, do Tom Matthews, nhà địa lý môi trường tại King's College London, cùng các cộng sự thực hiện.

Đâu là thiên tai khủng khiếp nhất?

Nhóm tác giả cho rằng cách đánh giá rủi ro thiên tai hiện nay còn phụ thuộc nhiều vào những gì đã xảy ra trong quá khứ. Một cơn bão mạnh nhất, một đợt nóng chết chóc nhất hay một trận lũ lớn nhất thường được lấy làm mốc để chuẩn bị cho các tình huống sau này.

Vấn đề là lịch sử quan trắc của con người khá ngắn, trong khi khí hậu đang tiếp tục thay đổi.

Matthews cho rằng những thảm họa từng khiến con người kinh hoàng mới chỉ là những sự kiện tồi tệ nhất đã xảy ra đến thời điểm này, chứ chưa chắc đã là mức tồi tệ nhất mà tự nhiên có thể tạo ra.

Nhóm nghiên cứu phân tích số người thiệt mạng trong các xoáy thuận nhiệt đới và những đợt nóng cực đoan trên thế giới từ năm 2000 đến 2025.

Kết quả cho thấy phần lớn số người chết tập trung vào một số rất ít thảm họa đặc biệt nghiêm trọng.

Bão Nargis năm 2008 khiến gần 140.000 người thiệt mạng tại Myanmar. Riêng cơn bão này làm chết nhiều hơn gấp đôi tổng số người thiệt mạng trong 675 xoáy thuận nhiệt đới có gây chết người khác được ghi nhận trong cùng giai đoạn.

Với nắng nóng, châu Âu từng trải qua một trường hợp tương tự vào năm 2003. Đợt nóng năm đó được ước tính khiến khoảng 70.000 người chết, trong đó gần một nửa xảy ra chỉ trong hai tuần đầu tháng 8.

Theo nhóm tác giả, thiệt hại do thời tiết cực đoan không tăng theo kiểu đều đặn. Phần lớn các sự kiện gây hậu quả trong một khoảng tương đối quen thuộc, nhưng thỉnh thoảng lại xuất hiện một thảm họa vượt xa mọi trường hợp trước đó.

Vì thế, chuyện con người chưa từng chứng kiến một thảm họa lớn hơn không đồng nghĩa với việc nó không thể xảy ra.

Khi xem xét các đợt nóng cực đoan và xoáy thuận nhiệt đới, nhóm nghiên cứu cho rằng chưa thể loại trừ hoàn toàn khả năng một sự kiện cực hiếm trong tương lai gây số người chết lên tới hàng triệu.

Các tác giả lưu ý đây là một khả năng cần được tính tới khi đánh giá rủi ro, chứ không phải dự báo rằng một thảm họa với quy mô như vậy chắc chắn sẽ xảy ra.

Các thảm họa cực đoan liên tục 'nối đuôi'

Theo nhóm nghiên cứu, một mối nguy khác đến từ những hiện tượng thời tiết xuất hiện nối tiếp hoặc cùng lúc.

Chẳng hạn, một đợt nóng chết người có thể xảy ra ngay trước khi một cơn bão mạnh tiến vào. Khi đó, hàng triệu người có thể phải sơ tán giữa thời tiết nóng gay gắt, trong lúc điện bị cắt hoặc hệ thống điều hòa ngừng hoạt động.

Từng hiện tượng riêng lẻ có thể đã quen thuộc, nhưng khi chúng chồng lên nhau, hậu quả có thể vượt xa những gì từng được ghi nhận.

Nhóm nghiên cứu cho rằng các phương pháp hiện nay khá hữu ích khi muốn trả lời những câu hỏi như một cơn bão quen thuộc sẽ nguy hiểm tới đâu nếu mạnh hơn. Khó hơn nhiều là nhận ra trước những kiểu thảm họa chưa từng xuất hiện trong số liệu lịch sử.

Các nhà khoa học đề nghị thử một cách tiếp cận khác. Có thể bắt đầu từ một hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, rồi lần ngược lại để xác định những điều kiện thời tiết và xã hội nào có thể dẫn tới tình huống đó.

Họ cũng cho rằng cần chú ý tới những ngưỡng mà sau khi bị vượt qua, thiệt hại có thể tăng rất nhanh.

Cơ thể con người có giới hạn chịu nóng. Hệ thống điện có giới hạn tải. Đê điều, hồ chứa hay hệ thống thoát nước cũng chỉ chịu được tới một mức nhất định. Một khi những giới hạn này bị vượt qua, hậu quả có thể tăng nhanh hơn nhiều so với dự tính ban đầu.

Nhóm nghiên cứu cũng đề nghị xem xét kỹ hơn giới hạn vật lý của thời tiết trong một thế giới nóng hơn hiện nay, kể cả những điều kiện mà con người chưa từng trải qua trong thời kỳ quan trắc hiện đại.

Theo Matthews, nếu chỉ nhìn vào quá khứ, con người rất dễ đánh giá thấp rủi ro phía trước. Kho dữ liệu lịch sử của chúng ta chỉ bao phủ một quãng thời gian ngắn, trong khi khí hậu đang thay đổi và những kỷ lục cũ chưa chắc đã nói hết được điều gì có thể xảy ra.

Thiên tai gây thiệt hại cho con người hơn 1,2 tỉ USD mỗi ngày

Thiệt hại kinh tế do thiên tai trên toàn cầu ước tính khoảng 450 tỉ USD mỗi năm, phản ánh tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu và tình trạng đô thị hóa gia tăng.

• Tags:
• Thiên tai
• Thảm họa
• Thời tiết cực đoan

Núi lửa 'khét tiếng' Anak Krakatau ở eo biển Sunda tiếp tục phun tro và dung nham, buộc Indonesia triển khai máy bay rải muối, canxi clorua và phun sương nước để tạo mưa, giảm tro núi lửa.

Cơ quan Địa chất Indonesia cho biết hoạt động của Anak Krakatau ở eo biển Sunda đã trở về kiểu phun Strombolian, với những đợt núi lửa phun ngắn hơn và cường độ thấp hơn so với vài ngày trước.

Trong ngày 8-9, cơ quan này ghi nhận tám đợt phun nhỏ, mỗi đợt kéo dài khoảng 10-15 giây. Tro và vật liệu núi lửa lúc này chủ yếu tập trung quanh miệng và sườn núi.

Trước đó, Anak Krakatau trải qua một đợt phun liên tục kéo dài khoảng 25 giờ, bắt đầu từ tối 4-9 và kết thúc rạng sáng 6-9. Trong thời gian hoạt động mạnh, núi lửa tạo ra những vòi dung nham đỏ rực cùng lượng lớn tro bụi phát tán lên khí quyển.

Theo Cơ quan Địa chất Indonesia, kiểu phun Strombolian đặc trưng bởi các đợt phun ngắt quãng, thường bắn dung nham nóng, đá và tro lên khỏi miệng núi lửa trong thời gian ngắn.

Tro từ Anak Krakatau đã lan qua nhiều khu vực, gồm Banten, Lampung và vùng đô thị Jakarta. Có thời điểm cột tro vươn lên độ cao khoảng 15km, buộc hàng loạt sân bay phải đóng cửa vì nguy cơ tro núi lửa làm hỏng động cơ và hệ thống máy bay.

Gần 3.000 chuyến bay bị hủy hoặc chậm trong hai ngày, ảnh hưởng tới hơn 300.000 hành khách trước khi hoạt động hàng không dần trở lại bình thường.

Để xử lý lượng tro trong không khí, Cơ quan Quản lý thảm họa quốc gia Indonesia phối hợp với cơ quan khí tượng và Bộ Giao thông triển khai các chuyến bay điều chỉnh thời tiết.

Ngày 8-9, năm chuyến bay được thực hiện bằng hai máy bay Cessna Caravan xuất phát từ sân bay Pondok Cabe và Halim Perdanakusuma.

Một chuyến rải bột natri clorua, tức muối ăn, vào mây. Một chuyến khác sử dụng dung dịch canxi clorua làm chất tạo ngưng tụ. Ba chuyến còn lại phun sương nước trực tiếp vào khí quyển.

Mục tiêu của hoạt động này là tạo hoặc tăng lượng mưa ở những khu vực có điều kiện thích hợp, giúp các hạt tro trong không khí kết tụ với nước và rơi xuống mặt đất nhanh hơn.

Indonesia thường gọi biện pháp này là hoạt động điều chỉnh thời tiết. Công nghệ tương tự từng được nước này sử dụng để tạo mưa trong mùa cháy rừng, giảm ô nhiễm không khí hoặc bổ sung nước cho hồ chứa.

Tro núi lửa khó xử lý hơn bụi thông thường. Những hạt rất nhỏ có thể tồn tại trong không khí, gây kích ứng mắt và đường hô hấp, đồng thời đặc biệt nguy hiểm đối với hàng không vì có thể bị hút vào động cơ phản lực.

Cơ quan khí tượng Indonesia khuyến cáo người dân ở những khu vực có tro rơi hạn chế hoạt động ngoài trời, đeo khẩu trang và kính bảo vệ mắt.

Nếu xảy ra đại thảm họa toàn cầu, quốc gia nào an toàn nhất?

Không nơi nào trên Trái đất hoàn toàn an toàn trước một đại thảm họa, song nghiên cứu mới cho thấy Úc có khả năng chống chịu tốt nhất trước các rủi ro quy mô toàn cầu.

• Tags:
• Núi lửa
• INdonesia

Nepal cho rằng các nước phát thải lớn cần chia sẻ trách nhiệm trước thảm họa lũ quét khiến 1.300 người chết.

Theo báo Guardian ngày 8-9, Nepal đang yêu cầu 20 triệu USD tiền bồi thường khí hậu sau đợt lũ quét tàn khốc gần đây. 

Lời kêu gọi được một quan chức cấp cao đưa ra nhằm hối thúc những quốc gia gây ô nhiễm hàng đầu thế giới "thức tỉnh", cùng gánh vác trách nhiệm đối với thảm họa đã khiến hơn 1.300 người thiệt mạng và hơn 5.500 người mất tích. 

Giới khoa học nhận định khủng hoảng khí hậu góp phần lớn gây ra thiên tai. Lũ lụt bắt nguồn từ sự cố một phần sông băng sụp đổ, kéo theo sạt lở đất chết người và lũ quét tràn qua khu vực Tây Tạng (Trung Quốc) rồi đổ vào Nepal.

Bộ trưởng Ngoại giao Nepal Shisir Khanal thẳng thắn đòi hỏi công lý khí hậu, nhấn mạnh các nền kinh tế hàng đầu thế giới bắt buộc phải chung tay giúp nước này phục hồi và tái thiết.

Ông xác nhận Bộ Tài chính và Bộ Môi trường Nepal đã đồng ký văn bản gửi Quỹ Ứng phó tổn thất và thiệt hại của Liên hợp quốc - cơ chế thành lập năm 2022 theo Thỏa thuận Khí hậu Paris - đề nghị khoản bồi thường 20 triệu USD. 

"Chúng tôi góp phần rất ít vào quá trình biến đổi khí hậu. Những quốc gia hưởng lợi từ quy mô kinh tế lớn hơn, xả thải nhiều hơn và có mức phát thải tích lũy trong lịch sử cao hơn chúng tôi cần chung tay gánh vác trách nhiệm. Vấn đề này tác động tới toàn thể nhân loại", ông nói. 

Nepal chỉ tạo ra chưa đầy 0,1% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, trong khi hai nước láng giềng Ấn Độ và Trung Quốc lại nằm trong nhóm xả thải lớn nhất. 

Riêng dãy Himalaya - trải dài qua Ấn Độ, Trung Quốc, Nepal và Bhutan - đang nóng lên nhanh hơn gần 50% so với mức trung bình toàn cầu. 

Năm 2023, Liên hợp quốc từng cảnh báo các đỉnh núi băng tại Nepal đã mất gần 1/3 lượng băng chỉ trong hơn 30 năm do hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Ông Khanal thừa nhận khoản hỗ trợ Nepal đề xuất "rõ ràng chưa thấm tháp vào đâu so với thiệt hại thực tế", trong khi một số ước tính cho thấy tổng thiệt hại do lũ lụt gây ra có thể vượt mốc 5 tỉ USD, thậm chí cao hơn.

Dù ban đầu có ý nhắc đích danh Ấn Độ và Trung Quốc, vị bộ trưởng sau đó làm dịu phát ngôn: "Đây không phải là lúc đổ lỗi cho bất kỳ quốc gia nào, mà là lúc tất cả chúng ta phải cùng hành động".

Liên hợp quốc thừa nhận Quỹ Tổn thất và thiệt hại đang đối mặt với "khoảng trống tài chính nghiêm trọng". 

Quỹ đã tiếp nhận yêu cầu hỗ trợ tài chính từ 119 quốc gia với tổng số tiền 2,8 tỉ USD, song cộng đồng quốc tế mới đóng góp khoảng 400 triệu USD. Trong đó, Mỹ mới giải ngân 17 triệu USD sau khi Tổng thống Donald Trump rút nước này khỏi Thỏa thuận Paris.

Nepal tổ chức quốc tang tưởng niệm hơn 1.300 nạn nhân thảm họa lũ quét

Nepal tổ chức quốc tang tưởng niệm các nạn nhân của thảm họa lũ quét hôm 26-8, trong bối cảnh lực lượng cứu hộ tiếp tục chạy đua tìm kiếm hàng nghìn người còn mất tích.

• Tags:
• Trung quốc
• Nepal
• Ấn Độ

Hơn 200 chuyên gia sức khỏe tâm lý đã được điều động tới Tây Tạng để hỗ trợ sau thảm họa lũ quét.

Sáng 5-9, sau một đêm mưa liên tục tại huyện Gyirong, một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của đợt lũ quét và lở đất ở biên giới Nepal - Tây Tạng khiến hơn 1.300 người thiệt mạng, chuyên gia tư vấn tâm lý He Lei tiếp tục đến hiện trường để hỗ trợ lực lượng cứu hộ.

Bà He là thành viên đội y tế và phòng chống dịch bệnh thuộc cơ quan hậu cần của Bộ Tư lệnh quân khu Tây Tạng, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).

Những ngày qua, bà cùng đồng nghiệp thường xuyên đến các căn cứ và khu vực cứu hộ để theo dõi tình trạng tâm lý của binh sĩ, đồng thời hướng dẫn họ cách đối phó với căng thẳng.

Theo bà He, phần lớn binh sĩ có khả năng chịu áp lực tốt và tập trung vào nhiệm vụ cứu hộ. Tuy nhiên, cường độ làm việc cao trong điều kiện thiên tai có thể khiến một số người xuất hiện những phản ứng căng thẳng như hoảng loạn hoặc cơ thể cứng đờ.

Trong những trường hợp này, các chuyên gia sẽ giúp họ tạm thời chuyển sự chú ý khỏi tác nhân gây căng thẳng. Một trong những phương pháp được sử dụng là "nhìn, nghe, ngửi và vận động".

Theo đó, người gặp căng thẳng được hướng dẫn quan sát và xác định ba đồ vật có đặc điểm cụ thể xung quanh, lắng nghe những âm thanh khác nhau, nhận biết một số mùi rồi thực hiện động tác đơn giản như giậm chân.

Bà He cho biết việc nhanh chóng chuyển sự chú ý sang những hoạt động này có thể giúp giảm phản ứng căng thẳng tức thời của cơ thể.

Ngoài hỗ trợ tâm lý, đội của bà He còn cung cấp dịch vụ y tế cho lực lượng cứu hộ và người dân bị ảnh hưởng, khử trùng những địa điểm trọng yếu và theo dõi các nguy cơ về sức khỏe.

Theo số liệu chính thức, tính đến ngày 3-9, PLA và Lực lượng Cảnh sát vũ trang Nhân dân Trung Quốc đã triển khai 726 người tham gia công tác tìm kiếm cứu nạn và cứu trợ sau trận lũ quét kinh hoàng hôm 26-8.

Trước đó, tại cuộc họp báo ngày 2-9, ông Tan Xiangdong, Bí thư Đảng ủy Ủy ban Y tế Khu tự trị Tây Tạng, cho biết các cơ quan y tế trung ương và địa phương đã triển khai ba đợt chuyên gia sức khỏe tâm lý tới vùng thiên tai, với tổng cộng hơn 210 người.

Lực lượng cứu hộ tại hiện trường được đánh giá nguy cơ về tâm lý, tư vấn theo nhóm hoặc cá nhân, đồng thời được cung cấp sổ tay hướng dẫn nhận biết các phản ứng căng thẳng và cách ứng phó.

"Là quân nhân, chúng tôi không thể né tránh những điều kiện khó khăn. Tôi muốn trực tiếp có mặt ở tuyến đầu để xem có binh sĩ nào cần hỗ trợ và hướng dẫn họ những kỹ thuật có thể tự áp dụng để kiểm soát căng thẳng", bà He chia sẻ.

Nepal tổ chức quốc tang tưởng niệm hơn 1.300 nạn nhân thảm họa lũ quét

Nepal tổ chức quốc tang tưởng niệm các nạn nhân của thảm họa lũ quét hôm 26-8, trong bối cảnh lực lượng cứu hộ tiếp tục chạy đua tìm kiếm hàng nghìn người còn mất tích.

• Tags:
• Chuyên gia tâm lý
• Lũ quét
• Tây Tạng
• Nepal

Quốc tang diễn ra trong bối cảnh lực lượng cứu hộ tiếp tục chạy đua tìm kiếm hàng nghìn người còn mất tích.

Theo Hãng tin AFP ngày 7-9, quốc kỳ Nepal được treo rủ tại các cơ quan chính phủ trên khắp cả nước trong ngày quốc tang. Các buổi thắp nến tưởng niệm cũng được lên kế hoạch tổ chức trong ngày.

Ngày quốc tang diễn ra đúng ngày thứ 13 sau khi thảm họa lũ quét xảy ra, trùng với thời điểm kết thúc thời gian để tang theo truyền thống của người Hindu.

Tại Nepal, nơi phần lớn dân số theo đạo Hindu, các gia đình thường để tang trong 13 ngày và tiến hành những nghi lễ cuối cùng để cầu nguyện cho người đã khuất.

Với những gia đình vẫn chưa tìm thấy người thân, nỗi đau càng nặng nề khi họ chưa thể thực hiện đầy đủ nghi thức tiễn biệt. Một số gia đình đã phải tổ chức tang lễ tượng trưng dù chưa tìm thấy thi thể.

Hy vọng tìm thấy thêm người sống sót vẫn chưa tắt ở Nepal. Tại thủ đô Kathmandu, thân nhân của những công nhân thủy điện mất tích đã tập trung gần Văn phòng Thủ tướng và một số cơ quan, yêu cầu chính phủ đẩy nhanh hoạt động tìm kiếm cứu nạn.

"Chúng tôi vẫn còn rất nhiều hy vọng. Họ nói đang tiến hành cứu hộ. Nếu thực sự đang cứu hộ thì kết quả đâu? Chúng tôi cần thấy kết quả", bà Reena Amatya Shrestha, có người thân nằm trong số những người mất tích, chia sẻ.

Chuyên gia cứu hộ đường hầm người Úc Arnold Dix, người đang cố vấn cho các đội cứu hộ Nepal, cho biết chiến dịch lần này đặt ra một thách thức chưa từng có.

"Chúng tôi đang đối mặt với điều mà tôi chưa từng gặp trước đây. Không chỉ là một cuộc cứu hộ, mà là nhiều cuộc cứu hộ tiềm năng diễn ra cùng lúc, tại nhiều địa điểm khác nhau. Mỗi nơi đều có những mối nguy hiểm và yếu tố bất định riêng, cùng những sinh mạng vẫn có thể được cứu sống", ông Dix viết trên mạng xã hội.

Hy vọng tìm thấy người sống sót tiếp tục được củng cố sau khi ba công nhân được giải cứu thành công từ sâu bên trong các đường hầm của những nhà máy thủy điện trong hai ngày 4 và 5-9, gồm hai người Nepal và một người Trung Quốc.

Các nỗ lực tìm kiếm hiện tập trung vào 12 dự án thủy điện, nơi khoảng 900 công nhân vẫn mất tích và khoảng 500 người được cho là mắc kẹt trong các đường hầm.

Theo AFP, vụ sụp đổ sông băng và núi tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc ngày 26-8 đã khiến ít nhất 1.398 người thiệt mạng và hơn 5.500 người mất tích. Riêng tại Nepal, lực lượng chức năng đã tìm thấy 1.355 thi thể, trong khi khoảng 4.996 người vẫn chưa rõ tung tích.

Thảm họa cũng cuốn trôi nhiều khu dân cư, phá hủy đường sá và nhà cửa. Liên hợp quốc ước tính riêng thiệt hại đối với các công trình xây dựng tại Nepal đã lên tới 158 triệu USD, đồng thời kêu gọi 50 triệu USD viện trợ để hỗ trợ hơn 84.000 người bị ảnh hưởng.

Sau thảm họa lũ quét: Con đường chữa lành cho Nepal

Hiện trạng Nepal những ngày qua, cùng những quan sát trực tiếp và đúc kết sâu sắc của nhà báo Alisha Sijapati - một nhà báo kỳ cựu kiêm chuyên gia thực hành trong lĩnh vực di sản văn hóa, hiện đang làm việc tại Kathmandu (Nepal).

• Tags:
• Lũ quét
• Quốc tang
• Nepal