TTCT - Các phân tích sâu về cơ hội và rào cản trong việc thu thuế từ các nguồn doanh thu khổng lồ trên không gian số của các chính phủ khác nhau, từ đông sang tây.
Nha khoa, thẩm mỹ, bán lẻ… vào tầm ngắm của cơ quan thuế TP.HCM
Thuế TP.HCM sẽ tăng cường kiểm tra các lĩnh vực có rủi ro như ăn uống, bán lẻ, nha khoa, chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ và các ngành nghề có doanh thu tiền mặt lớn.
Thuế TP.HCM sẽ tăng cường kiểm tra các lĩnh vực có rủi ro như ăn uống, bán lẻ, nha khoa - Ảnh minh họa: THU HIẾN
Cơ quan thuế tập trung khai thác các nguồn thu còn dư địa
Theo Thuế TP.HCM, tính đến hết tháng 6-2026, tổng thu ngân sách ước đạt 400.136 tỉ đồng, bằng 61,4% dự toán Chính phủ giao và tăng 31% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, thu từ khu vực sản xuất, kinh doanh đạt khoảng 227.836 tỉ đồng, bằng 71% dự toán và tăng 43% so với cùng kỳ.
Năm 2026, TP.HCM được giao mục tiêu thu ngân sách nhà nước 1 triệu tỉ đồng. Trong đó ngành thuế phấn đấu thu trên 800.000 tỉ đồng, tương đương gần 128% dự toán Chính phủ giao và tăng gần 30% so với kết quả thực hiện năm 2025.
Ông Nguyễn Văn Công - Phó trưởng Thuế TP.HCM - cho biết bên cạnh những kết quả đạt được, cơ quan thuế vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức khi tình hình kinh tế trong nước và quốc tế còn tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro, biến động khó lường.
Để mục tiêu hoàn thành cao nhất dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2026, cơ quan thuế tập trung khai thác các nguồn thu còn dư địa, nhất là nguồn thu từ đất đai và các lĩnh vực còn tiềm năng.
"Thuế TP.HCM sẽ tập trung kiểm tra các doanh nghiệp có rủi ro cao, doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá, kê khai lỗ kéo dài. Đồng thời sẽ tăng cường kiểm tra các lĩnh vực có rủi ro như thương mại điện tử, kinh doanh số, ăn uống, bán lẻ, nha khoa, chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ và các ngành nghề có doanh thu tiền mặt lớn.
Song song đó là tiếp tục siết chặt quản lý rủi ro về hóa đơn, tăng cường kiểm soát dòng tiền, quản lý giao dịch liên kết và chống thất thu thuế", ông Nguyễn Văn Công cho hay.
Tăng cường thu hồi nợ thuế
Về nợ thuế, Thuế TP.HCM cho biết sẽ tăng cường các biện pháp quản lý nợ và cưỡng chế thu hồi nợ đọng thuế, phấn đấu thu tối thiểu 80% số tiền thuế nợ có khả năng thu năm trước chuyển sang, đưa tổng nợ thuế đến cuối năm 2026 giảm xuống dưới 8% so với số thực thu vào ngân sách nhà nước.
Ngoài ra Thuế TP.HCM sẽ rà soát toàn diện tình hình tiền thuế nợ trên địa bàn, phân loại đúng từng nhóm nợ, từng khoản nợ, từng người nộp thuế, từ đó đánh giá rõ nguyên nhân tăng nợ và trách nhiệm của từng bộ phận, từng cấp quản lý, từng cá nhân có liên quan.
Thuế TP.HCM cũng cho biết sẽ tập trung xử lý các khoản nợ lớn, kéo dài, đặc biệt là các khoản liên quan đến đất đai và bất động sản. Song song đó là chuẩn hóa, phân loại, khoanh nợ, xóa nợ thuế đúng tính chất, đối chiếu, điều chỉnh các khoản nợ sai, nợ ảo trên hệ thống.
Đến ngày 30-6, tổng số tiền thuế nợ do Thuế TP.HCM quản lý còn 94.788 tỉ đồng, giảm 8,4% so với cuối tháng 5 và giảm 3,5% so với thời điểm cuối năm 2025.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, cơ quan thuế đã thu hồi 107.979 tỉ đồng tiền thuế nợ. Trong đó, số thu từ các khoản nợ chuyển sang từ năm 2025 đạt 17.411 tỉ đồng, số thu từ các khoản nợ phát sinh trong năm 2026 đạt 90.568 tỉ đồng.
Thuế cơ sở 14 TP.HCM vừa công bố danh sách nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, nhóm công ty Điền Quân của 'Color man' nợ thuế đến 78,45 tỉ đồng.
Từ ngày 1-7, tổ chức tín dụng, ngân hàng và các đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế cho cơ quan thuế, gồm dữ liệu giao dịch, số dư tài khoản, số dư cuối kỳ và nhiều thông tin liên quan khác.
Từ 1-7, ngân hàng, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức thẻ quốc tế phải cung cấp thông tin tài khoản của khách hàng cho cơ quan thuế - Ảnh: NGỌC PHƯỢNG
Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Nghị định 252 quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế, có hiệu lực từ ngày 1-7.
Ngân hàng phải cung cấp tài khoản thanh toán cho cơ quan thuế
Cụ thể, theo quy định, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán trực tuyến (nếu có), tổ chức thẻ quốc tế có trách nhiệm cung cấp các thông tin về tài khoản thanh toán của người nộp thuế mở tại ngân hàng cho cơ quan quản lý thuế.
Đồng thời các tổ chức này phối hợp với cơ quan quản lý thuế khi phát hiện các trường hợp có giao dịch bất thường cần kiểm tra tình trạng tuân thủ thuế.
Thông tin cung cấp gồm tên chủ tài khoản, số hiệu tài khoản theo mã số thuế đã được cơ quan quản lý thuế cấp, nơi mở tài khoản, cụ thể đến chi nhánh mở tài khoản (nếu có), ngày mở tài khoản, ngày đóng tài khoản.
Việc cung cấp thông tin các thông tin này được thực hiện định kỳ hằng tháng, chậm nhất là ngày 10 của tháng kế tiếp, theo phương thức điện tử.
Ngoài thông tin về tài khoản, các tổ chức trên còn phải cung cấp dữ liệu liên quan đến giao dịch của người nộp thuế, gồm số lượng và giá trị giao dịch, nội dung giao dịch, thông tin bên chuyển và bên nhận tiền, giao dịch trong nước và xuyên biên giới, số dư tài khoản, số dư cuối kỳ, thu nhập phát sinh từ tài khoản.
Thêm nữa, các tổ chức trên còn phải cung cấp thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người được ủy quyền, đồng chủ tài khoản, người thụ hưởng và các bên liên quan; các giao dịch bất thường, giao dịch đáng ngờ theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền.
Thời hạn cung cấp thông tin, dữ liệu này được thực hiện định kỳ, theo thỏa thuận hợp tác kết nối, chia sẻ thông tin hoặc theo yêu cầu của cơ quan quản lý thuế.
Như vậy, với quy định trước đây, ngân hàng thương mại phải có trách nhiệm cung cấp tên chủ tài khoản, số hiệu tài khoản theo đề nghị của cơ quan thuế. Khi phục vụ mục đích thanh tra, kiểm tra thuế, cơ quan thuế mới yêu cầu ngân hàng thương mại cung cấp thông tin giao dịch qua tài khoản, số dư tài khoản, số liệu giao dịch.
Còn theo quy định mới, từ ngày 1-7, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán trực tuyến, tổ chức thẻ quốc tế phải có trách nhiệm cung cấp định kỳ hằng tháng với nhiều thông tin chi tiết hơn.
Báo chí cũng cung cấp thông tin khi cơ quan thuế yêu cầu
Không chỉ ngân hàng và các tổ chức tín dụng, cơ quan thông tin, báo chí cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin khi cơ quan quản lý thuế yêu cầu về hoạt động sản xuất, kinh doanh, quảng cáo, khuyến mại, giá bán, thị trường của tổ chức, cá nhân có liên quan đến nghĩa vụ thuế.
Đồng thời các cơ quan báo chí cung cấp thông tin về dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế được phản ánh trên phương tiện thông tin đại chúng, cũng như các rủi ro trong quản lý thuế được phát hiện từ hoạt động báo chí và phản ánh của dư luận xã hội.
Đây là một trong những nội dung hoàn toàn mới so với trước đây. Thời hạn cung cấp thông tin không quá 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu. Trường hợp nội dung phức tạp, thời hạn cung cấp thông tin không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu và phải thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do.
Đối với thông tin về dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế, việc cung cấp phải được thực hiện ngay trong ngày hoặc chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo kể từ khi phát hiện.
Theo Cục Thuế, để quản lý thuế hiệu quả, cơ quan thuế đang từng bước triển khai quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền. Do đó cần có sự phối hợp, chia sẻ thông tin thường xuyên, tự động và theo thời gian thực giữa cơ quan thuế với Ngân hàng Nhà nước, ngân hàng thương mại, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển...
Đến nay ngành thuế đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân. Trường hợp phát hiện dấu hiệu rủi ro lớn, giao dịch bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền, ngân hàng sẽ phối hợp cung cấp thông tin theo quy định.
Dữ liệu hóa đơn kết hợp với thông tin dòng tiền từ các nguồn khác sẽ tạo nên một "hệ sinh thái" dữ liệu của người nộp thuế, giúp xác định đúng nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, không chỉ góp phần chống thất thu ngân sách mà còn nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.
Theo Cục Thuế, dữ liệu được phân tích bằng các công cụ công nghệ, trong đó có AI, để nhận diện các trường hợp có dấu hiệu rủi ro, thay vì theo dõi toàn bộ giao dịch của từng cá nhân.
Ngành thuế đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó có 200 triệu tài khoản cá nhân, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu, dòng tiền... nhằm sớm phát hiện gian lận thuế.
Từ 10h ngày 30-6, Cục Thuế sẽ tổ chức livestream giới thiệu những quy định mới của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn. Chương trình cũng sẽ giải đáp các nội dung được nhiều người nộp thuế quan tâm như hóa đơn điện tử, đăng ký thuế, khai thuế.
Hóa đơn điện tử là một trong những nội dung sẽ được Cục Thuế livestream giải đáp - Ảnh; HỮU HẠNH
Dành 1 giờ để giải đáp về hóa đơn, đăng ký và kê khai thuế
Nhằm phổ biến kịp thời các quy định mới của pháp luật thuế và hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng quy định, Cục Thuế sẽ tổ chức chương trình livestream với chủ đề "Giới thiệu những quy định mới của Luật Quản lý thuế số 108 năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành".
Chương trình phát trực tiếp trên Fanpage chính thức của Cục Thuế từ 10h đến 11h ngày 30-6.
Ngoài việc giới thiệu các quy định mới, lãnh đạo các ban, đơn vị thuộc Cục Thuế sẽ trực tiếp giải đáp những nội dung được nhiều người nộp thuế quan tâm như hóa đơn điện tử, đăng ký thuế, khai thuế, các mốc thời gian cần lưu ý và những vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách.
Theo Cục Thuế, đây là hoạt động nhằm tăng cường tương tác trực tuyến với người dân, doanh nghiệp, giúp người nộp thuế tiếp cận chính sách nhanh chóng, chính xác, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính và nâng cao mức độ tuân thủ.
Hộ kinh doanh quan tâm đến quy định về hóa đơn điện tử
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, nhiều hộ kinh doanh đang quan tâm đến hóa đơn điện tử, nghĩa vụ kê khai khi bán hàng trên sàn thương mại điện tử.
Theo đó, nhiều hộ kinh doanh bán 100% qua sàn thương mại hỏi có phải nộp tờ khai thuế hằng quý hay không. Thực tế sàn thương mại điện tử đã được khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay rồi.
Một nội dung khác cũng được nhiều hộ kinh doanh bán hàng trên sàn thương mại điện tử quan tâm tới đây có phải xuất hóa đơn điện tử?
Theo dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, Bộ Tài chính đề xuất hộ, cá nhân kinh doanh bán hàng trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán và đã được chủ sàn khấu trừ, kê khai, nộp thuế thay thì không phải lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch. Nếu người mua có nhu cầu lấy hóa đơn, chủ sàn sẽ lập và gửi hóa đơn điện tử.
Đáng chú ý, nhiều hộ kinh doanh cũng quan tâm đến ngưỡng giá trị giao dịch được phép lập hóa đơn điện tử tổng vào cuối ngày. Theo đề xuất của Bộ Tài chính, các giao dịch dưới 50.000 đồng sẽ được lập một hóa đơn điện tử tổng vào cuối ngày.
Tuy nhiên nhiều hộ kinh doanh cho rằng mức này quá thấp.
Bà Trần Thanh Hiền, tiểu thương chợ Bà Chiểu (TP.HCM), cho biết các đơn hàng dưới 50.000 đồng chỉ chiếm khoảng 50-60%, trong khi chỉ một ký rau xà lách đã khoảng 55.000 đồng.
Theo bà Hiền, việc cho phép xuất gộp hóa đơn đối với các đơn hàng nhỏ là hợp lý, giúp giảm thủ tục phát sinh. Tuy nhiên để phù hợp với mặt bằng giá và thực tế mua sắm hiện nay, Nhà nước nên nâng ngưỡng này lên tối thiểu 200.000 đồng/đơn hàng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas - cũng kiến nghị nâng ngưỡng giá trị giao dịch được xuất gộp hóa đơn điện tử cuối ngày lên 200.000 đồng, thay vì 50.000 đồng như đề xuất.
Theo ông Tuấn, Thông tư 39/2014 của Bộ Tài chính trước đây từng quy định hàng hóa, dịch vụ có giá thanh toán dưới 200.000 đồng mỗi lần không phải lập hóa đơn, trừ trường hợp người mua yêu cầu.
"Nên cân nhắc giữ ngưỡng 200.000 đồng/giao dịch vì sẽ giúp hộ, cá nhân kinh doanh dễ áp dụng, đồng thời tiết kiệm chi phí hóa đơn. Mốc 50.000 đồng/giao dịch là quá thấp và không còn phù hợp với thực tế hiện nay", ông Tuấn nói.
Hộ kinh doanh áp dụng thuế kê khai từ 1-1. Trong khi chờ nghị định hướng dẫn chi tiết chính sách mới, Cục Thuế vừa yêu cầu toàn ngành hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán trong năm 2026.
Các cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận từ năm 2027 có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học...
Các cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận từ năm 2027 có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp - Ảnh: LÊ THANH
Đây là đề xuất của Bộ Tài chính trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đang được lấy ý kiến góp ý.
Đề xuất miễn thuế từ năm 2027
Cụ thể, tại dự thảo, bộ này đề xuất các tổ chức khoa học và công nghệ công lập được miễn thuế theo quy định của Chính phủ.
Đối với các cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận được thành lập theo quy định của pháp luật, thu nhập được miễn thuế gồm: thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục; lãi tiền gửi ngân hàng; kinh phí nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ.
Trường hợp phát sinh các khoản thu nhập khác cần được miễn thuế, Chính phủ sẽ quy định cụ thể.
Theo Bộ Tài chính, đề xuất này nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó xác định nhiệm vụ "không áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận".
Dự thảo cũng quy định nếu cơ sở giáo dục sử dụng phần thu nhập được miễn thuế không để đầu tư phát triển cơ sở giáo dục thì phải kê khai và nộp thuế đối với phần sử dụng sai mục đích.
Trường hợp thực hiện rút vốn hoặc chia lợi tức, cơ sở giáo dục phải nộp lại toàn bộ số thuế đã được miễn, tiền chậm nộp và tiền phạt (nếu có) theo quy định.
Việc xác định cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận được thực hiện theo quy định của pháp luật về giáo dục.
Cả nước có 3.900 cơ sở giáo dục ngoài công lập
Theo Bộ Tài chính, thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy năm học 2024 - 2025, cả nước có khoảng 41.000 cơ sở giáo dục - đào tạo, trong đó khoảng 3.900 cơ sở ngoài công lập.
Số lượng cơ sở giáo dục ngoài công lập tăng nhanh trong những năm gần đây, nhất là tại Hà Nội, TP.HCM và các đô thị lớn.
Riêng bậc mầm non, cả nước có khoảng 15.200 cơ sở giáo dục, trong đó khoảng 3.100 cơ sở ngoài công lập, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn ở cấp học này.
Tuy nhiên nhiều cơ sở giáo dục ngoài công lập chưa đáp ứng tiêu chí xã hội hóa nên chưa được hưởng các chính sách ưu đãi hiện hành. Điều này khiến các đơn vị khó tiếp cận nguồn lực hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy và cũng không được ưu tiên trong quá trình thẩm định, phê duyệt dự án.
Bộ Tài chính cho biết các cơ sở giáo dục được phép hoạt động nhưng chưa đáp ứng tiêu chí của cơ sở xã hội hóa nên vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế theo quy định. Theo đó, các đơn vị phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế suất 20%, thuế giá trị gia tăng từ 5-10%; thuế thu nhập cá nhân đối với chuyên gia, giảng viên là 10%.
Ngoài ra các loại phí, lệ phí như cấp phép thành lập, lệ phí kiểm định chất lượng… chiếm khoảng 10-20% chi phí hoạt động hằng năm của các cơ sở này. Trong khi đó, tỉ lệ này ở các cơ sở ngoài công lập đạt tiêu chí xã hội hóa chỉ khoảng 5%.
TTO - Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam dự kiến có văn bản kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính xem xét miễn hoặc hoãn truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với trường đại học, cao đẳng ngoài công lập.
Xét đề nghị của Bộ Tài chính báo cáo thông tin phản ánh về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giao cơ quan này nghiên cứu kỹ vướng mắc phát sinh thực tế.
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng giao Bộ Tài chính nghiên cứu kỹ vướng mắc phát sinh liên quan quy định tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế - Ảnh: GIAO QUỲNH
Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về hoàn thiện quy định về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp xuất cảnh.
Xét đề nghị của Bộ Tài chính báo cáo thông tin phản ánh về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giao cơ quan này nghiên cứu kỹ vướng mắc phát sinh thực tế.
Từ đó sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp xuất cảnh tại nghị định tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế. Phó thủ tướng yêu cầu việc này đảm bảo đúng quy định, phù hợp thực tiễn và hỗ trợ, tạo thuận lợi cho người nộp thuế. Nội dung này cần trình Chính phủ trước ngày 20-6.
Đồng thời Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xem xét kiến nghị, đề xuất của Bộ Tài chính để có giải pháp phù hợp trong công tác chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền cần kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền.
Trước phản ánh của một số cơ quan báo chí và mạng xã hội về việc người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế với số tiền nhỏ, ông Nguyễn Đức Huy - Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) - cho biết việc tạm hoãn xuất cảnh đã được quy định từ Luật Quản lý thuế và Nghị định 49/2025.
Theo quy định, nhóm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế sẽ bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.
Đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, ngưỡng áp dụng từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.
Ngoài ra quy định còn áp dụng với các trường hợp bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc người chuẩn bị xuất cảnh để định cư ở nước ngoài nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Trước thông tin phản ánh người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế số tiền nhỏ, ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế - cho biết qua rà soát dữ liệu quản lý thuế, phần lớn các trường hợp được phản ánh là cá nhân đã bỏ địa chỉ kinh doanh, không thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế theo quy định.
Ông Mai Sơn cho biết cơ quan thuế đã phối hợp với chính quyền địa phương để xác minh doanh nghiệp, người đại diện pháp luật tại địa chỉ đăng ký; đồng thời gửi thông báo về tình hình nợ thuế, liên hệ qua số điện thoại, email đã đăng ký với cơ quan thuế.
Trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế còn gửi thông báo trước 30 ngày tới tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp và người đại diện pháp luật. Thông báo cũng được gửi tới địa chỉ cư trú đã đăng ký, đồng thời công khai trên cổng thông tin điện tử của ngành thuế.
Trong thời gian tới, Cục Thuế tiếp tục phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) để nghiên cứu giải pháp nâng cấp ứng dụng công nghệ thông tin nhằm thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh nhanh nhất, theo thời gian thực ngay sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
Liên quan đến việc hàng ngàn trường hợp ở phường Hòa Khánh, TP Đà Nẵng đã đóng thuế đất phi nông nghiệp đầy đủ nhưng bỗng nhận được văn bản thông báo nợ, đại diện Thuế Đà Nẵng cho biết sẽ yêu cầu làm rõ.
Ngành thuế đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó có 200 triệu tài khoản cá nhân, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu, dòng tiền... nhằm sớm phát hiện gian lận thuế.
Ngành thuế đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân - Ảnh: HỮU HẠNH
Trong bối cảnh bùng nổ của kinh tế số và thanh toán không dùng tiền mặt, việc nghiên cứu và triển khai quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền đang trở thành xu hướng.
Quản lý thuế theo dòng tiền
Ông Đặng Ngọc Minh - Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) - cho biết thời gian qua kinh tế số phát triển mạnh mẽ, thương mại điện tử, các mô hình kinh doanh mới cùng thanh toán không tiền mặt đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.
Dòng tiền trong nền kinh tế được luân chuyển qua hệ thống ngân hàng, các trung gian thanh toán, ví điện tử, cổng thanh toán trực tuyến và các nền tảng công nghệ.
Sự thay đổi này tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho công tác quản lý thuế khi giao dịch phát sinh hoàn toàn trên môi trường số, quy mô lớn, tốc độ nhanh và có tính xuyên biên giới.
"Nếu áp dụng phương thức quản lý truyền thống chủ yếu dựa trên kê khai thuế, hồ sơ kế toán và công tác hậu kiểm, trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất của các giao dịch kinh tế", ông Minh nói và cho biết việc nghiên cứu và từng bước triển khai quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền đang trở thành xu hướng của nhiều cơ quan thuế hiện đại trên thế giới.
Những năm qua, ngành thuế đã triển khai hàng loạt giải pháp như hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, cơ sở dữ liệu tập trung, cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài... Việc triển khai hóa đơn điện tử đã tạo ra một nguồn dữ liệu rất lớn về các giao dịch kinh tế trong nền kinh tế.
Tuy nhiên, theo ông Minh, vẫn còn nhiều tổ chức, cá nhân phát sinh nhiều giao dịch thường xuyên, giá trị lớn qua tài khoản ngân hàng, nền tảng số, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển,... Các giao dịch này có thể liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của tổ chức hoặc thu nhập chịu thuế của cá nhân nhưng không thực hiện thông qua hệ thống hóa đơn điện tử hoặc kê khai đầy đủ.
"Vì vậy, thời gian tới, cơ quan thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm căn cứ để đối chiếu với các dòng tiền khác của người nộp thuế, từ đó xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và kiểm tra khi thực sự cần thiết", ông Minh nói.
Ảnh minh họa xác thực thông tin người nộp thuế
Dựa trên dữ liệu điện tử, hóa đơn điện tử...
Theo lãnh đạo Cục Thuế, để quản lý thuế theo dòng tiền hiệu quả, cần có sự phối hợp, chia sẻ thông tin thường xuyên, tự động và theo thời gian thực giữa cơ quan thuế với Ngân hàng Nhà nước, ngân hàng thương mại, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển...
Dữ liệu hóa đơn kết hợp với thông tin dòng tiền từ các nguồn khác sẽ tạo nên một "hệ sinh thái" dữ liệu của người nộp thuế, giúp xác định đúng nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, không chỉ góp phần chống thất thu ngân sách mà còn nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.
Theo ông Minh, đến nay ngành thuế đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân. Trường hợp phát hiện dấu hiệu rủi ro lớn, giao dịch bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền, ngân hàng sẽ phối hợp cung cấp thông tin theo quy định.
"Cơ quan thuế không giám sát mọi giao dịch cá nhân một cách máy móc mà đã ứng dụng AI để phân tích dữ liệu, chỉ tập trung vào các trường hợp có rủi ro thực sự", ông Minh cho biết.
Theo bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, ngân hàng là đối tác quan trọng của cơ quan thuế trong quản lý thuế hiện đại. "Khi thanh toán qua ngân hàng, dòng tiền được kiểm soát, cơ quan thuế sẽ phát hiện những giao dịch bất thường và hạn chế thất thu thuế", bà Cúc khẳng định.
Luật sư Phạm Thanh Tuấn - Đoàn luật sư TP Hà Nội - cho rằng quản lý dựa trên dữ liệu điện tử, hóa đơn điện tử và dòng tiền thanh toán thực tế là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng hơn.
Như đối với lĩnh vực bất động sản, cần xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu giữa tổ chức công chứng, cơ quan thuế, ngân hàng, cơ quan đăng ký đất đai để đối chiếu giá trị kê khai và dòng tiền thanh toán thực tế. "Đây được xem là giải pháp hạn chế tình trạng giao dịch "hai giá", thất thu thuế và nâng cao tính minh bạch của thị trường bất động sản", ông Tuấn nói.
Các chuyên gia khuyến cáo hộ kinh doanh cần minh bạch dòng tiền nếu muốn làm ăn lâu dài - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Cần minh bạch dòng tiền
Tại dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế, Bộ Tài chính đề xuất ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, đơn vị thanh toán trực tuyến cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người nộp thuế cho cơ quan thuế nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế, góp phần phòng ngừa gian lận, thất thu ngân sách nhà nước.
Các thông tin cung cấp gồm tên chủ tài khoản, ngày sinh, mã số thuế, nơi mở tài khoản, số lượng và giá trị giao dịch, thông tin chuyển - nhận tiền, số dư tài khoản, giao dịch trong và ngoài nước.
Ngoài ra, ngân hàng còn cung cấp thông tin về các giao dịch bất thường, đáng ngờ theo quy định của pháp luật về phòng chống rửa tiền (quy định hiện nay là trên 400 triệu đồng).
Ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas - cho rằng theo đề xuất của Bộ Tài chính, ngân hàng thương mại vẫn tiếp tục cung cấp thông tin tài khoản cho cơ quan thuế, thậm chí nội dung cung cấp còn mở rộng hơn. Theo quy định hiện nay, thông tin cung cấp gồm tên, số hiệu, ngày mở, ngày đóng tài khoản.
Trong khi đó, theo đề xuất của Bộ Tài chính, ngoài quy định hiện hành, ngân hàng thương mại sẽ có trách nhiệm cung cấp thêm số lượng, giá trị, nội dung giao dịch, số dư... Đồng thời, ngân hàng cũng phải báo cáo về giao dịch bất thường đáng ngờ cho cơ quan thuế.
Theo ông Lê Văn Tuấn, ngoài dữ liệu từ ngân hàng, cơ quan thuế còn có nhiều công cụ để giám sát dòng tiền kinh doanh như dữ liệu từ sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển... Vì vậy, người kinh doanh nên tách bạch tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh với tài khoản chi tiêu cá nhân để kê khai, nộp thuế đầy đủ, giảm thiểu rủi ro bị xử phạt, thậm chí bị khởi tố do vi phạm về thuế.
"Xu hướng quản lý của các cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan thuế, là quản lý theo rủi ro, ứng dụng dữ liệu lớn và AI vào phân tích. Do đó, nếu muốn làm ăn lâu dài, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần minh bạch dòng tiền, quản lý bằng phần mềm và đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt để yên tâm tập trung phát triển kinh doanh", ông Lê Văn Tuấn nói.
Nhận diện các chuỗi doanh nghiệp "ma" nhờ dữ liệu hóa đơn
Theo Cơ quan Thuế TP.HCM, việc khai thác dữ liệu hóa đơn điện tử kết hợp với phân tích chênh lệch giữa hóa đơn và tờ khai thuế... đã trở thành công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, nhận diện các chuỗi doanh nghiệp "ma" lập ra chỉ để xuất hóa đơn khống nhằm trục lợi hoàn thuế, phòng chống thất thu ngân sách...
Đặc biệt, ứng dụng cảnh báo việc xuất hóa đơn điện tử thông qua sử dụng hệ số K để cảnh báo rủi ro, mở rộng giám sát theo ngành nghề giúp phát hiện sớm và ngăn chặn gian lận sử dụng hóa đơn hằng ngày, lập danh sách cảnh báo và gửi email cho cán bộ thuế cũng như người nộp thuế.
Ngoài ra việc tự động so sánh tổng doanh thu, thuế giá trị gia tăng trên hóa đơn đã xuất với doanh thu kê khai trên tờ khai thuế giá trị gia tăng giúp phát hiện kịp thời các trường hợp trốn thuế như: chênh lệch bất thường, kê khai thiếu doanh thu, sai thuế suất... vừa tiết kiệm được nhiều thời gian cho công chức thuế vừa nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế...
Trong năm 2025, Thuế TP.HCM đã rà soát 45.596 người nộp thuế thuộc diện cảnh báo, đã xử lý bằng biện pháp dừng sử dụng hóa đơn, cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn 341 trường hợp, ra thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký 2.939 trường hợp.
Thông qua việc gửi thông báo rà soát chênh lệch, doanh nghiệp tự nguyện kê khai bổ sung và nộp vào ngân sách. Cụ thể, số thuế đầu ra đã xử lý kê khai điều chỉnh, bổ sung là hơn 2.025 tỉ đồng, số thuế đầu vào điều chỉnh là hơn 2.455 tỉ đồng.
Để đạt tổng thu nội địa là 800.000 tỉ đồng trong năm nay, Thuế TP.HCM cho biết sẽ tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu lớn để kiểm soát chặt chẽ hóa đơn điện tử, ngăn chặn triệt để gian lận và chuyển giá.
Ngoài ra, nhằm đảm bảo thu thuế công bằng, khách quan giữa các hộ kinh doanh cá thể, thu thuế trên môi trường mạng,... Thuế TP.HCM sẽ thành lập tổ kiểm tra chéo địa bàn để đánh giá quy mô, lao động, tình hình xuất hóa đơn. Chủ động phối hợp liên ngành với cơ quan công an, quản lý thị trường, UBND phường, xã để xử lý các trường hợp phức tạp, không chấp hành.
Tỉnh Đắk Lắk ban hành quy chế quản lý toàn diện hoạt động sầu riêng, từ vùng trồng đến hóa đơn, nhằm ngăn gian lận thương mại, thất thu thuế và ổn định thị trường trong mùa vụ sôi động.
Để đạt mục tiêu kinh tế số chiếm 40% GRDP, không chỉ tạo thêm doanh nghiệp công nghệ mới mà còn bằng việc tác động mạnh việc số hóa và chính thức hóa khu vực kinh tế phi chính thức.
Kỹ sư Trần Quang Khôi (phải) và cộng sự lắp ráp hệ thống bo mạch cho thiết bị bay không người lái tại Công ty Real - time Robotics Việt Nam (TP.HCM) - Ảnh: TỰ TRUNG
Tại hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM ngày 6-6, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho hay TP phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế (GRDP) hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo, thu ngân sách đạt 1 triệu tỉ đồng và kinh tế số chiếm 40% GRDP.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển công nghệ ngân hàng, Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho rằng nhìn vào các con số này, yêu cầu phải thay đổi cách vận hành của bộ máy quản trị đô thị.
Nhiều địa phương và quốc gia từng thất bại không phải vì thiếu mục tiêu lớn, mà vì thiếu một hệ thống dữ liệu đủ mạnh để buộc bộ máy đối diện với thực tế mỗi ngày.
Không thể dựa vào những động lực cũ
* Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, theo bà, đâu là những điều kiện tiên quyết để TP.HCM hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này, và đâu là những "điểm nghẽn" cần được tháo gỡ trước tiên?
- Tôi cho rằng chúng ta không nên bắt đầu bằng câu hỏi làm sao kích thích tăng trưởng, mà phải bắt đầu bằng câu hỏi đâu là những méo mó đang làm nguồn lực phân bổ chậm và chưa chảy vào nơi tạo năng suất cao nhất.
Tăng trưởng bền vững luôn đến từ năng suất. Muốn nâng năng suất thì nguồn lực phải được phân bổ đúng chỗ, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý. Trong khi đó hiện nay vẫn còn nhiều thị trường đầu vào quan trọng vận hành chưa thật sự hiệu quả, đặc biệt là thị trường đất đai và nhà ở.
* Vì sao bà cho rằng đây là "điểm nghẽn" của tăng trưởng?
- Bởi nhà ở không chỉ là một vấn đề an sinh mà còn là một vấn đề kinh tế. Trong tháp nhu cầu cơ bản gồm ăn, mặc, ở, giáo dục và y tế thì nhu cầu ở của người dân TP.HCM đang là mắt xích yếu nhất.
Giá nhà tăng liên tục không phải lúc nào cũng phản ánh sự thịnh vượng. Ngược lại, nếu giá nhà tăng quá nhanh và kéo dài, nó sẽ tạo ra những chi phí kinh tế rất lớn.
Người lao động phải dành phần lớn thu nhập cho nhà ở thì chi phí lao động tăng. Doanh nghiệp phải trả lương cao hơn chỉ để bù đắp chi phí sinh hoạt thì năng lực cạnh tranh giảm. Người trẻ khó tiếp cận nhà ở sẽ trì hoãn các quyết định dài hạn như lập gia đình hay gắn bó với TP.
Nghiêm trọng hơn, nếu vốn xã hội bị hút quá nhiều vào đầu cơ đất đai thì dòng vốn đó sẽ không đi vào sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi đó, đất đai không còn phục vụ tăng trưởng mà tăng trưởng lại bắt đầu phục vụ đất đai.
* Theo bà, TP.HCM cần làm gì để tháo gỡ tình trạng này?
- Điều quan trọng nhất là tăng tính thị trường cho các thị trường đầu vào, đặc biệt đất đai và nhà ở. Tuy nhiên trong điều kiện Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng, đây không phải là một thị trường hoàn toàn tự do mà Nhà nước vẫn đóng vai trò chủ đạo trong quy hoạch, tạo nguồn cung và định hướng phát triển đô thị.
Vì vậy, giải pháp không đơn thuần là để thị trường tự điều chỉnh.
Điều cần tập trung là xử lý các điểm nghẽn trong thực thi. Thời gian phê duyệt dự án cần được rút ngắn. Quy hoạch phải ổn định và dễ dự báo hơn. Trách nhiệm giữa các cơ quan phải rõ ràng hơn. Chi phí tuân thủ phải giảm xuống.
Khi nhà đầu tư có thể dự đoán được quy luật đầu tư, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn triển khai dự án. Khi người dân có thể dự báo được thị trường, họ sẽ chủ động hơn trong các quyết định tài chính dài hạn. Đó mới là nền tảng để nguồn lực được phân bổ hiệu quả và tạo ra tăng trưởng cao trong thời gian dài.
Một TP muốn đạt khát vọng lớn phải có khả năng nhìn thấy vấn đề sớm hơn, phản ứng nhanh hơn và điều chỉnh chính xác hơn. Muốn làm được điều đó, dữ liệu phải trở thành hạ tầng cốt lõi của quản trị phát triển. Đó cũng là điều kiện để các chỉ tiêu của nghị quyết 09 trở thành kết quả phát triển của TP.HCM trong những năm tới.
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân
Đưa nền kinh tế phi chính thức lên môi trường số
* Về nguồn thu, thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao vừa mở rộng quy mô thu ngân sách, vừa bảo đảm tăng trưởng bền vững thay vì phụ thuộc vào các nguồn thu ngắn hạn?
- Tôi cho rằng thách thức lớn nhất không phải là tìm thêm các nguồn thu mới, mà là mở rộng nền tảng tạo ra nguồn thu. Một nền tài chính công bền vững phải được xây dựng trên cơ sở tăng trưởng của nền kinh tế thực, chứ không thể phụ thuộc quá nhiều vào các khoản thu mang tính chu kỳ hoặc ngắn hạn.
Điều đáng quan tâm hiện nay là vẫn còn một khu vực kinh tế phi chính thức rất lớn đang vận hành ngoài hệ thống dữ liệu chính thức. Khi các giao dịch chưa được ghi nhận đầy đủ, Nhà nước không chỉ thất thu mà còn khó xây dựng chính sách chính xác.
Vì vậy mở rộng cơ sở dữ liệu kinh tế và mở rộng mức độ chính thức hóa của nền kinh tế có ý nghĩa quan trọng không kém việc tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới.
* Còn về mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số chiếm 40% GRDP được đánh giá là rất cao so với mặt bằng chung cả nước. TP.HCM đang có những lợi thế nào để đạt được mục tiêu này?
- Về mặt đo lường, kinh tế số thường được nhìn theo ba lớp. Lớp thứ nhất là lõi số, gồm công nghệ thông tin, phần mềm, nền tảng số và thương mại điện tử.
Lớp thứ hai là kinh tế số hóa, tức các ngành truyền thống nhưng phần lớn giao dịch, quy trình, thanh toán và quản trị được thực hiện trên nền tảng số.
Lớp thứ ba là tác động lan tỏa, tức phần giá trị gia tăng được tạo ra nhờ số hóa như tăng năng suất, giảm chi phí giao dịch và tăng tốc độ vòng quay vốn.
Nếu nhìn theo cấu trúc này, tôi cho rằng TP.HCM hoàn toàn có khả năng đạt mục tiêu kinh tế số chiếm 40% GRDP, không chỉ bằng cách tạo thêm doanh nghiệp công nghệ mới mà còn bằng việc tác động mạnh vào hai lớp sau, tức là số hóa và chính thức hóa khu vực kinh tế phi chính thức.
Các chỉ tiêu đối với TP.HCM trong các giai đoạn được đặt ra trong nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới - Đồ họa: N.KH.
Hiện thực hóa đúng tinh thần điều hành trên dữ liệu
* Theo bà, TP.HCM cần xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá và phân bổ nguồn lực như thế nào để các chỉ tiêu của nghị quyết 09 không chỉ dừng lại ở kỳ vọng mà trở thành kết quả cụ thể?
- Theo tôi, bài học lớn nhất từ các địa phương và quốc gia từng "trượt mục tiêu" là không có cơ chế giám sát và phân bổ nguồn lực dựa trên dữ liệu sống. Khi đó, mục tiêu rất dễ dừng lại ở khẩu hiệu và kỳ vọng.
Vấn đề của nhiều nơi không phải là thiếu mục tiêu. Họ có rất nhiều mục tiêu. Vấn đề là thiếu một hệ thống buộc bộ máy phải đối diện với thực tế mỗi ngày.
Nếu muốn các chỉ tiêu của nghị quyết 09 trở thành kết quả thực chất, TP.HCM phải hiện thực hóa đúng tinh thần điều hành trên dữ liệu: dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung. Hiện nay dữ liệu vẫn còn phân tán ở nhiều nơi.
Không ít quyết định điều hành vẫn dựa chủ yếu vào các báo cáo định kỳ hoặc đột xuất thay vì dữ liệu thời gian thực. Điều đó khiến lãnh đạo khó nắm được nhịp vận động thực sự của nền kinh tế và cũng rất khó xác định trách nhiệm khi có sai lệch.
Quan trọng nhất, nguyên tắc phân bổ nguồn lực cũng phải thay đổi theo hướng dữ liệu đi đâu thì nguồn lực đi theo đó. Không chỉ biết dự án nào đang chậm, mà phải biết sớm hơn, biết chính xác nguyên nhân và biết ai chịu trách nhiệm để có thể can thiệp trước khi mục tiêu bị bỏ lỡ.
* Số hóa và chính thức hóa khu vực kinh tế phi chính thức có tác động thế nào?
- Hãy hình dung một quán ăn vỉa hè bán khoảng 1.000 suất ăn mỗi ngày với giá 40.000 đồng/suất. Doanh thu vào khoảng 40 triệu đồng mỗi ngày. Nếu các giao dịch chủ yếu bằng tiền mặt, không hóa đơn, không qua ngân hàng thì hệ thống dữ liệu kinh tế gần như chỉ nhìn thấy một phần rất nhỏ giá trị thực tế được tạo ra.
Nhưng nếu cùng giao dịch đó được đưa lên nền tảng số thông qua thanh toán QR, ví điện tử, ứng dụng giao đồ ăn hoặc hóa đơn điện tử thì giá trị tạo ra không còn dừng lại ở doanh thu bán hàng. Nó đồng thời tạo doanh thu cho ngân hàng, đơn vị thanh toán, nền tảng giao hàng, logistics, quảng cáo số, dịch vụ dữ liệu và hệ thống thuế.
Nói cách khác, cùng một dòng tiền nhưng khi đi qua nhiều mắt xích hơn trong hệ sinh thái số, giá trị gia tăng được tạo ra cũng lớn hơn. Vòng quay vốn nhanh hơn, khả năng kết nối giữa các chủ thể kinh tế cao hơn và hiệu quả phân bổ nguồn lực tốt hơn.
Nếu mỗi ngày có thêm hàng triệu giao dịch nhỏ được chuyển từ tiền mặt sang thanh toán số, từ không ghi nhận sang có dữ liệu, từ phi chính thức sang chính thức thì tác động cộng dồn sẽ rất lớn.
Điều đó không chỉ giúp tăng tỉ trọng kinh tế số mà còn mở rộng cơ sở thuế, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả điều tiết của chính sách công. Đây cũng là một trong những con đường khả thi nhất để hiện thực hóa mục tiêu thu ngân sách quy mô lớn trong tương lai.
Người dân, doanh nghiệp làm việc tại Thuế TP.HCM - Ảnh: T.T.D.
Hàng loạt biện pháp để thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng
Thuế TP.HCM cho biết năm 2026 Chính phủ giao dự toán thu cho Thuế TP.HCM là 627.000 tỉ đồng.
Sau đó UBND TP.HCM có chỉ thị số 45 về phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2026 đạt 1 triệu tỉ đồng, trong đó Thuế TP.HCM được giao phấn đấu tổng thu nội địa là 800.000 tỉ đồng, tăng 27,6% so với dự toán Chính phủ giao và tăng 29% so với cùng kỳ.
5 tháng, Thuế TP.HCM đã đạt 40,9% chỉ tiêu
Theo Thuế TP.HCM, đây là nhiệm vụ rất khó khăn mà Thuế TP.HCM phải phấn đấu hoàn thành trong bối cảnh cả nước và TP.HCM còn nhiều khó khăn, thách thức khó lường. Đặc biệt từ tháng 2-2026 khi tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp và đến nay vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Năm tháng đầu năm 2026 thu được 327.119 tỉ đồng, đạt 52,17% dự toán Chính phủ giao và đạt 40,9% chỉ tiêu thu 800.000 tỉ đồng, tăng 24,9% so với cùng kỳ.
Theo Thuế TP.HCM, để hiện thực mục tiêu được giao là phấn đấu tổng thu nội địa là 800.000 tỉ đồng trong năm nay, Thuế TP.HCM phải phấn đấu 6 tháng thu đạt 400.000 tỉ đồng.
Để thực hiện được điều này, về nội ngành, Thuế TP.HCM sẽ tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu lớn để kiểm soát chặt chẽ hóa đơn điện tử, ngăn chặn triệt để gian lận và chuyển giá.
Đối với nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, cơ quan thuế sẽ tăng cường tuyên truyền, đôn đốc kê khai, quản lý chặt nợ đọng, đảm bảo "thu đúng, thu đủ, thu kịp thời".
Đối với công tác quản lý nguồn thu từ đất, Thuế TP.HCM cho biết sẽ chủ động phối hợp các sở, ban, ngành liên quan tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý về hồ sơ, quyết liệt đôn đốc, vận động kết hợp cưỡng chế để thu hồi nợ tại các dự án lớn.
Đặc biệt, tập trung xử lý khoản nợ của Công ty TNHH Lotte Properties HCMC (16.960 tỉ đồng), Công ty TNHH Liên doanh TP Đế Vương (5.229 tỉ đồng) và đôn đốc Công ty CP Đô thị ĐH Quốc tế Berjaya Việt Nam nộp phần nghĩa vụ còn lại (14.400 tỉ đồng).
Tuy nhiên để đảm bảo mục tiêu thu 800.000 tỉ đồng, yêu cầu kiên quyết là phải thực hiện thu tiền sử dụng đất và tiền thuê đất đạt 189.000 tỉ đồng. Như vậy còn phải thu 167.000 tỉ đồng trong 7 tháng cuối năm.
Thuế TP.HCM cho biết đã đề nghị UBND TP.HCM chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Trung tâm Phát triển quỹ đất đẩy nhanh tiến độ thẩm định, giao đất, đấu giá quyền sử dụng đất, sớm xem xét tháo gỡ vướng mắc về quản lý nợ nghĩa vụ tài chính đất đai.
Tạo đòn bẫy vĩ mô nuôi dưỡng nguồn thu
Để tạo đòn bẩy vĩ mô nuôi dưỡng nguồn thu, Thuế TP.HCM đề nghị UBND TP.HCM quyết liệt giải ngân đầu tư công làm "vốn mồi" và triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng nội địa nhằm khơi thông tín dụng, tăng vòng quay vốn cho doanh nghiệp, qua đó tạo nền tảng vững chắc tăng thu các sắc thuế cốt lõi.
Ngoài ra, nhằm đảm bảo thu thuế công bằng, khách quan giữa các hộ kinh doanh cá thể, thu thuế trên môi trường mạng và quản lý hiệu quả việc sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, chống thất thu thuế, Thuế TP.HCM đã tích cực đẩy mạnh phổ biến chính sách và trực tiếp hỗ trợ hộ kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn máy tính tiền.
Đồng thời thành lập tổ kiểm tra chéo địa bàn để đánh giá quy mô, lao động, tình hình xuất hóa đơn. Chủ động phối hợp liên ngành với cơ quan công an, quản lý thị trường, UBND phường, xã để xử lý các trường hợp phức tạp, không chấp hành.
PGS.TS ĐINH TRỌNG THỊNH (giảng viên cấp cao Học viện Tài chính):
Chú ý hoạt động xuất nhập khẩu
Để đạt mục tiêu 1 triệu tỉ đồng trong năm 2026, TP.HCM cần thu bình quân hơn 85.000 tỉ đồng mỗi tháng trong 7 tháng còn lại để đạt mục tiêu. Do vậy TP.HCM cần phải nỗ lực vươn lên ở tất cả các lĩnh vực, các ngành nghề, đặc biệt là xuất nhập khẩu.
Thực tế xuất nhập khẩu và hoạt động sản xuất kinh doanh trong thời gian qua tại TP.HCM có mức chậm lại và gặp khó khăn.
Do đó việc đưa hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là xuất nhập khẩu vươn lên sẽ là tiền đề giúp cho tăng trưởng kinh tế tốt hơn, tạo điều kiện hoàn thành mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng trong năm nay.
Chiều 26-5, đã diễn ra họp báo công bố chương trình Ngày tài chính số 2026 với chủ đề "Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số".
Đại diện các cơ quan quản lý, ngân hàng, báo Tuổi Trẻ tham quan, trải nghiệm thanh toán số tại chợ Bến Thành - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Chương trình được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và UBND TP.HCM, báo Tuổi Trẻ phối hợp Văn phòng, Vụ Thanh toán NHNN, Sở Công Thương TP.HCM và Công ty CP Thanh toán quốc gia Việt Nam (Napas) tổ chức.
Tại buổi họp báo, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN, cho biết thanh toán song phương Việt Nam - Trung Quốc vừa được triển khai đầu tháng 4, cuối tháng 4 triển khai thanh toán ở chiều inbound, doanh số mua hàng của du khách Trung Quốc hết sức ấn tượng. Từ vài trăm triệu đồng như hằng ngày đã tăng lên nhiều tỉ đồng trong một ngày, chưa kể với thị trường Hàn Quốc.
Doanh số tăng lên nhiều tỉ đồng trong một ngày
"Với kết quả vừa qua, có thể dự báo khi lượng người tham gia vào thanh toán song phương ngày càng lớn hơn thì doanh số thanh toán xuyên biên giới sẽ lớn hơn nhiều so với kỳ vọng", ông Tuấn nói và cho rằng việc các ngân hàng tích cực tham gia, cùng với việc mở rộng thanh toán cho khách Trung Quốc không chỉ qua Alipay mà còn qua WeChat Pay, sẽ góp phần thu hút lượng lớn du khách Trung Quốc sử dụng các ví điện tử này chi tiêu tại Việt Nam.
Với những kết quả ban đầu, ông Tuấn nhận định khi số lượng người tham gia thanh toán song phương ngày càng tăng, doanh số thanh toán xuyên biên giới sẽ còn tăng mạnh và có thể vượt kỳ vọng. Song song đó, nhiều dự án mới cũng đang được khởi động, như thanh toán song phương Việt Nam - Malaysia với mục tiêu hoàn thành trong năm 2027.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó tổng giám đốc Napas, cho biết đơn vị đã hoàn tất kết nối với Thái Lan, Lào và Campuchia từ năm 2024. Đầu năm 2026, NAPAS tiếp tục mở rộng với Trung Quốc và Hàn Quốc, đồng thời dự kiến cuối năm triển khai thêm tại Singapore và Đài Loan. Như vậy, đến cuối năm nay sẽ có tổng cộng 7 thị trường quốc tế được kết nối.
Đến nay đã có hơn 20 ngân hàng và trung gian thanh toán tại Việt Nam tham gia thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới, góp phần hỗ trợ hoạt động giao thương trong nước và quốc tế. Thông qua hệ thống này, người dân Việt Nam có thể dùng trực tiếp ứng dụng ngân hàng trong nước để quét mã thanh toán khi mua sắm, ăn uống hoặc sử dụng dịch vụ tại các quốc gia đã kết nối.
"Giao dịch sẽ được quy đổi tự động sang đồng tiền sở tại, giúp người dùng hạn chế phải đổi và mang theo nhiều tiền mặt ngoại tệ khi ra nước ngoài", ông Tùng nói.
Khách quốc tế mua sắm tại chợ Bến Thành ngày 26-5 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Thị trường thanh toán số sôi động hàng đầu khu vực
Trong không gian mua sắm nhộn nhịp tại chợ Bến Thành (TP.HCM), chiều 26-5, lãnh đạo báo Tuổi Trẻ, Sở Công Thương TP.HCM, đại diện NHNN cùng nhiều ngân hàng thương mại đã trực tiếp trải nghiệm các giải pháp thanh toán số QR Pay.
Tại sạp trà, cà phê, bánh kẹo và mứt Ngọc Hoa, đoàn đã trải nghiệm mua hàng bằng hình thức quét mã QR Pay, thay cho mã chuyển khoản QR code thông thường. Sau khi quét mã, ứng dụng ngân hàng lập tức hiển thị số tiền 110.000 đồng để xác nhận thanh toán. Giao dịch được thực hiện nhanh chóng và hóa đơn điện tử cũng được xuất ngay sau đó.
Bà Trần Thị Hồng, chủ một sạp kinh doanh đồ uống tại chợ Bến Thành, cho biết khoảng 70% khách hàng chọn thanh toán không dùng tiền mặt, đặc biệt tỉ lệ này ở các bạn trẻ khoảng 80 - 90%, nhưng cách thức thanh toán chủ đạo là quét mã QR đơn thuần.
"Quét mã QR Pay nếu hiện luôn số tiền cần thanh toán giúp dễ dàng thống kê doanh thu, giúp hoạt động khai báo thuế cũng trở nên thuận lợi hơn nhiều", bà Hồng khẳng định.
Ông Kelvin Utomo, Trưởng bộ phận Sản phẩm và giải pháp Visa Việt Nam, Lào và Campuchia, cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh của thương mại số, với mức độ tự tin và sẵn sàng cao của người tiêu dùng. Đây là một trong những yếu tố tạo nên nét khác biệt của thị trường Việt Nam so với nhiều nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
"Cách đây ba năm, tại chương trình Ngày không tiền mặt, tỉ lệ thanh toán không tiếp xúc trên hệ thống Visa ở Việt Nam chỉ khoảng 50%. Đến thời điểm Ngày Tài chính số được công bố, con số này tăng lên khoảng 80%, trong đó 30% đến từ các tính năng ví điện tử toàn cầu", ông Kelvin Utomo cho biết.
Cũng theo ông, Chính phủ cùng các đối tác trong hệ sinh thái thanh toán số đang thúc đẩy nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là hộ kinh doanh, góp phần phát triển kinh tế số và giúp các đơn vị nhỏ dễ tiếp cận phương thức thanh toán hiện đại hơn.
"Từ thực tế, chúng tôi cho rằng cần tiếp tục mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán số. Doanh nghiệp nên xem đây không chỉ là chi phí mà là điều kiện cần để tăng trưởng trong bối cảnh hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh", ông Kelvin Utomo gợi ý.
TP.HCM tăng hút dòng tiền lớn từ khách nội địa lẫn quốc tế
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết trong bối cảnh TP.HCM được giao mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, ngành công thương đang tập trung phát triển hạ tầng thương mại hiện đại, đẩy mạnh thương mại điện tử và các giải pháp kích cầu tiêu dùng. Từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của TP và cả nước.
TP.HCM cũng đang đẩy mạnh mô hình kết hợp du lịch với mua sắm nhằm thu hút du khách quốc tế.
Trong bối cảnh TP vừa nhận được chỉ đạo tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành để phát triển các mô hình kích cầu thương mại - du lịch. Theo ông Phương, do áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bán lẻ, công nghệ thanh toán gần như đã hoàn thiện ở các hệ thống siêu thị hiện đại.
Tuy nhiên, tồn tại những thách thức khi đưa thanh toán số vào chợ truyền thống và cửa hàng tạp hóa, "nhiều giải pháp từng được đưa ra nhưng chưa thực sự thành công".
Vì vậy muốn thúc đẩy thanh toán số tại khu vực truyền thống, cần hiểu rõ nhu cầu thực tế của tiểu thương để xây dựng giải pháp phù hợp hơn.
* Bà Vũ Thanh Trúc (Giám đốc Quản lý thương hiệu và chiến dịch marketing thuộc Prudential Việt Nam):
Hướng đến trải nghiệm bảo hiểm minh bạch và thuận tiện
Bảo hiểm nhân thọ là sản phẩm mang tính dài hạn, gắn bó xuyên suốt với khách hàng.
Vì vậy, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện về công nghệ hay kỹ thuật, mà còn là quá trình thiết kế lại toàn bộ hành trình trải nghiệm nhằm giúp khách hàng tiếp cận thông tin minh bạch, thuận tiện và dễ theo dõi hơn.
Doanh nghiệp đang tập trung phát triển giải pháp một điểm chạm cho mọi hành trình, cho phép khách hàng theo dõi toàn bộ quá trình từ khi nộp hồ sơ yêu cầu tham gia bảo hiểm đến khâu giải quyết quyền lợi bảo hiểm và các hoạt động liên quan khác.
Qua tất cả nỗ lực, chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng thước đo quan trọng hàng đầu của chuyển đổi số vẫn là dựa trên cải tiến trải nghiệm, củng cố niềm tin và sự gắn bó lâu dài của khách hàng trong suốt thời gian tham gia bảo hiểm.
* Bà Nguyễn Phương Huyền (thành viên ban điều hành kiêm Giám đốc khối bán lẻ, Sacombank):
Mở ra cơ hội mới cho ngân hàng Việt
Hoạt động thanh toán qua QR Global đã được Sacombank triển khai với thị trường Thái Lan, Campuchia và Lào từ nhiều năm nay, gần đây tiếp tục mở rộng sang Trung Quốc và Hàn Quốc, ghi nhận tỉ lệ giao dịch khá ấn tượng.
Lợi ích của mô hình này không chỉ dừng lại ở việc phục vụ khách hàng nội địa đi du lịch nước ngoài bằng các nền tảng thanh toán số, mà còn mở ra triển vọng hình thành một thị trường thanh toán số ASEAN.
Theo đó, các ngân hàng không chỉ tạo thêm điểm chạm thanh toán ngoài lãnh thổ mà còn có cơ hội thu hút thêm nguồn ngoại tệ từ khách nước ngoài vào Việt Nam.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, Tổng lãnh sự Pháp tại TP.HCM Etienne Ranaivoson nhận định Pháp và Việt Nam đều đang có chung nhu cầu và mối quan tâm thúc đẩy hơn nữa các dịch vụ tài chính số.
Ngoài hộ gia đình, cá nhân kinh doanh được nâng mức doanh thu chịu thuế lên đến trên một tỉ đồng/năm thì doanh nghiệp có doanh thu từ 1 tỉ trở cuống cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng mới phải đóng thuế - Ảnh: HỮU HẠNH
Nghị định 141 ban hành cuối tháng 4-2026, quy định doanh thu của hộ gia đình, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng mới phải đóng thuế, có hiệu lực vào 1-1-2026.
Nghị định này sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 68 năm 2026 và (về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh) và Nghị định 320 năm 2025 (hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp).
Người cho thuê bất động sản được hưởng lợi
Tại điều 1 của nghị định, toàn bộ các quy định về mốc doanh thu của hộ kinh doanh trong Nghị định 68 đã được sửa đổi, cụ thể là thay thế cụm từ "500 triệu đồng" thành "1 tỉ đồng".
Điều này có nghĩa là mức doanh thu để xét miễn, giảm thuế cho hộ kinh doanh đã được nâng lên gấp đôi.
Trước đây, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống mới được miễn thuế giá trị gia tăng, hiện tại, mức miễn thuế này đã được nâng lên thành từ 1 tỉ đồng trở xuống.
Ngoài ra, khi thay đổi cụm từ này thì còn liên quan đến các công thức tính thuế giá trị gia tăng theo điều 3 Nghị định 68.
Mức doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân của cá nhân kinh doanh và cho thuê bất động sản cũng được tính từ trên 1 tỉ đồng.
Sự điều chỉnh này cho thấy cơ quan thẩm quyền đã lắng nghe và phản hồi rất kịp thời. Đây là một tin rất đáng mừng cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Doanh thu từ 1 tỉ đồng trở xuống áp dụng cho cả doanh nghiệp
Nghị định 141 đã bổ sung thêm một khoản vào điều 4 của Nghị định 320 năm 2025 (hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp). Theo đó, thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống thì được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Đây là một trong những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ nhằm thúc đẩy việc kinh doanh trong nền kinh tế.
Trước đó, điều 4 Nghị định 320 chỉ quy định 14 trường hợp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp như các hoạt động nông lâm ngư nghiệp đặc thù, một số loại hình hợp tác xã, nghiên cứu khoa học, doanh nghiệp sử dụng lao đông đặc biệt (người khuyết tật, người nhiễm HIV/AIDS) hoặc một số các hoạt động tài trợ, lĩnh vực đặc thù như giáo dục, y tế,...
Quy định về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 1 tỉ đồng trở xuống thể hiện rõ ý định tạo sự đồng bộ giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.
Khi hộ kinh doanh được miễn thuế với mức doanh thu từ 1 tỉ đồng trở xuống thì doanh nghiệp siêu nhỏ cũng sẽ được hưởng chính sách tương tự.
Việc này sẽ tránh tình trạng doanh nghiệp cảm thấy bất lợi về thuế sẽ chuyển đổi mô hình từ công ty thành hộ kinh doanh để được hưởng ưu đãi.
Nghị định 141 cũng đưa ra công thức tính cho những doanh nghiệp mới thành lập, chưa hoạt động đủ 12 tháng.
Doanh thu năm sẽ được quy đổi bằng cách: Lấy tổng doanh thu thực tế chia cho số tháng hoạt động, sau đó nhân với 12 tháng. Nếu con số quy đổi này từ 1 tỉ đồng trở xuống thì doanh nghiệp được miễn thuế; nếu trên 1 tỉ đồng, doanh nghiệp sẽ phải đóng thuế.
Ví dụ: Công ty thành lập vào tháng 7-2025, có doanh thu đến hết năm 2025 là 500 triệu đồng thì có thuộc trường hợp miễn thuế thu nhập doanh nghiệp hay không?
Cách tính cụ thể là (500 triệu : 5) x 12 = 1,2 tỉ (trên 1 tỉ đồng). Vậy doanh nghiệp này không thuộc trường hợp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Doanh thu 1 tỉ đồng/năm, tính như thế nào?
Một điểm quan trọng là Nghị định 141 được ban hành vào ngày 29-4-2026, nhưng hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2026. Do độ trễ này, nghị định đã đưa ra các điều khoản chuyển tiếp để xử lý quyền lợi cho người nộp thuế:
Những hộ kinh doanh (có doanh thu dưới 1 tỉ đồng) đã tự kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng theo mức trên 500 triệu đồng của Nghị định 68 thì số tiền thuế đã nộp được xử lý như tiền thuế nộp thừa.
Cơ quan thuế sẽ thực hiện bù trừ, hoàn trả hoặc hoàn trả kiêm bù trừ thu ngân sách nhà nước. Hộ kinh doanh có thể liên hệ cán bộ quản lý thuế tại địa phương để được hướng dẫn thủ tục chi tiết.
Trong trường hợp doanh nghiệp có kỳ tính thuế năm 2025 kết thúc vắt sang sau ngày 1-1-2026 và đáp ứng đủ điều kiện về doanh thu, thì doanh nghiệp sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho khoảng thời gian từ ngày 1-1-2026 đến lúc kết thúc kỳ tính thuế năm 2025.
Nghị định 141 là một trong những chính sách ưu đãi phù hợp với nền kinh tế hiện tại của nước ta. Việc điều chỉnh mức doanh thu chịu thuế lên 1 tỉ đồng là một chính sách thiết thực, giúp các doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ gia đình, cá nhân an tâm hoạt động kinh tế.
Quyết định của Bộ Tài chính bãi bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc, nhưng không có nghĩa là người làm công hưởng lương không cần đăng ký người phụ thuộc.
Bộ Tài chính đang đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với những trường hợp nợ thuế chỉ từ 1 triệu đồng, nếu không còn ở địa chỉ kinh doanh.
Theo các chuyên gia, mức nợ 1 triệu đồng là quá thấp khi áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh, ảnh hưởng đến quyền đi lại của người dân - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Đề xuất này được xem là giải pháp mạnh tay để xử lý tình trạng cá nhân, hộ đăng ký địa chỉ không có thật và chống thất thu ngân sách.
Thời gian qua, do không có giới hạn tối thiểu về ngưỡng nợ thuế để áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh nên đã phát sinh nhiều bất cập. Trong thực tế, nhiều trường hợp chỉ nợ thuế rất nhỏ, vài chục ngàn đồng, nhưng vẫn bị tạm hoãn xuất cảnh. Như vậy, so với hiện nay, đề xuất mức tối thiểu 1 triệu đồng của Bộ Tài chính được xem là "nới lỏng".
Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở con số, mà thực chất cần xem xét cách phân loại rủi ro và xử lý với nhóm có vi phạm về thuế.
Tại dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất quy định người nộp thuế vẫn còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký chỉ bị cưỡng chế khi nợ quá 120 ngày. Trong khi đó, người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có thể bị áp dụng biện pháp chỉ sau 30 ngày kể từ khi thông báo. Như vậy vẫn đảm bảo nguyên tắc quản lý thuế theo mức độ rủi ro và quản lý thuế theo mức độ tuân thủ.
Các trường hợp vẫn còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký được áp dụng thời gian xử lý dài hơn, trong khi nhóm bỏ địa chỉ kinh doanh bị áp dụng biện pháp sớm hơn, dù có thể cùng một ngưỡng tiền nợ thuế. Vì vậy, nếu cùng đặt ngưỡng nợ thuế nhưng giữ nguyên sự khác biệt về thời gian này vẫn bảo đảm được nguyên tắc quản lý theo mức độ rủi ro.
Do vậy, tôi cho rằng nên nghiên cứu nâng ngưỡng tạm hoãn xuất cảnh từ 1 triệu đồng lên bằng với ngưỡng của người nộp thuế là cá nhân, hộ kinh doanh vẫn còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký (50 triệu đồng) và giữ nguyên mốc thời gian áp dụng là 30 ngày đối với trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Hoặc có thể cân nhắc nâng ngưỡng lên tối thiểu 5 triệu đồng, hoặc chỉ áp dụng quy định này với người cố tình trốn thuế.
Cũng cần thấy rõ với mức nợ 1 triệu đồng là rất thấp nếu gắn ngay với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Bởi tạm hoãn xuất cảnh không chỉ là biện pháp thu hồi nợ thuế mà còn tác động trực tiếp đến quyền đi lại, hoạt động thương mại, công tác, ký kết hợp đồng, học tập, chữa bệnh, thăm người thân của cá nhân.
Chính sách phải bảo đảm ba nguyên tắc là đúng đối tượng, tương xứng với mức độ vi phạm, và có cơ chế bảo vệ người nộp thuế thiện chí.
Cùng với đó, cần hoàn thiện hệ thống thông báo và cảnh báo sớm đối với người nộp thuế. Việc tận dụng đồng bộ các kênh như email, số điện thoại, ứng dụng eTax hay VNeID sẽ giúp bảo đảm người nộp thuế nhận được thông tin đầy đủ và kịp thời. Khi người dân có thể chủ động nắm được nghĩa vụ của mình, các tình huống bị động khi làm các thủ tục xuất cảnh sẽ giảm đáng kể.
Ngoài ra, cũng cần tăng cường giải pháp công nghệ để đẩy nhanh việc tháo gỡ lệnh tạm hoãn xuất cảnh để tạo thuận lợi cho người nộp thuế. Nên có cơ chế giải quyết điện tử liên thông để khi người nộp thuế nộp tiền thuế nợ thì cơ quan thuế có thể tự động chuyển hồ sơ ngay qua cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để xử lý nhanh chóng việc bỏ cấm xuất cảnh, từ đó tạo thuận lợi cho người dân.
Chính sách thuế phải nghiêm để bảo vệ kỷ cương ngân sách, nhưng cũng phải công bằng để không biến một khoản nợ nhỏ, đôi khi do lỗi kỹ thuật hoặc thiếu thông tin, thành rào cản lớn đối với quyền đi lại và hoạt động kinh doanh chính đáng của người dân.
Theo thống kê, tổng số người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có nợ thuế là khoảng 963.500 trường hợp, gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh.
Các hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký cũng được ngành thuế sàng lọc trong đợt này - Ảnh minh họa: HỮU HẠNH
Con số này rất lớn vì cả nước chỉ có 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Ngành thuế đang phát động chiến dịch "Làm sạch mã số thuế" nhằm đưa số liệu doanh nghiệp đang hoạt động về con số thực.
Bỏ địa chỉ kinh doanh, nợ vài trăm đồng cũng bị hoãn xuất cảnh
Thuế cơ sở 8 tỉnh Phú Thọ vừa thông báo sẽ tạm hoãn xuất cảnh với người đại diện pháp luật của Công ty TNHH Vương Duy do doanh nghiệp còn nợ 600 đồng tiền thuế tính đến ngày 6-4. Sau 30 ngày kể từ ngày thông báo (tức ngày 6-5), nếu chưa nộp đủ số nợ thuế này, người đại diện pháp luật doanh nghiệp có thể bị tạm hoãn xuất cảnh.
Tương tự, theo thông báo của Thuế cơ sở 5 tỉnh Quảng Ninh, Công ty TNHH xây dựng và thương mại Đông Á 75 còn nợ 82.800 đồng tiền thuế đã quá hạn 90 ngày, tính đến ngày 29-4. Nếu sau 30 ngày, doanh nghiệp không nộp đủ số tiền nói trên, giám đốc công ty là ông Lê Đức Nghiệp sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh.
Tại Cần Thơ, Thuế cơ sở 2 cũng thông báo sẽ tạm hoãn xuất cảnh với người đại diện pháp luật của Công ty TNHH thương mại dịch vụ Giàu Hưng Thịnh do doanh nghiệp nợ thuế 43.757 đồng đã quá hạn 90 ngày tính đến ngày 15-4.
Trên cổng thông tin của cơ quan thuế các địa phương, danh sách người nộp thuế bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh kéo dài với nhiều trường hợp nợ từ vài trăm đồng đến hàng chục tỉ đồng. Điểm chung là hầu hết các khoản nợ đã quá hạn và người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một công chức thuế phụ trách doanh nghiệp tại một tỉnh phía Bắc cho biết phần lớn chủ hộ kinh doanh, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp bị xem xét tạm hoãn xuất cảnh là do doanh nghiệp, hộ kinh doanh nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
Theo quy định, trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, có khoản nợ thuế quá hạn 90 ngày và sau 30 ngày kể từ khi được thông báo vẫn chưa khắc phục có thể bị xem xét tạm hoãn xuất cảnh.
Trước khi áp dụng biện pháp này, cơ quan thuế gửi giấy mời doanh nghiệp lên làm việc, thông báo số nợ, thậm chí phối hợp với chính quyền địa phương xác minh doanh nghiệp và người đại diện pháp luật theo thông tin đăng ký kinh doanh.
"Có nhiều khoản nợ thuế nhưng kéo dài nhiều năm. Cơ quan thuế gửi thông báo nhưng không nhận được phản hồi. Chi phí in ấn, xác minh, gửi thông báo tốn rất nhiều thời gian và công sức mà vẫn không thu hồi được nợ do doanh nghiệp "biến mất" khỏi địa chỉ đăng ký", vị này nói.
Người nộp thuế lo bị chậm cập nhật thông tin
Theo Bộ Tài chính, cả nước có gần 1 triệu trường hợp nợ thuế nhưng không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, trong đó khoảng 496.000 trường hợp có số nợ dưới 1 triệu đồng. Do đó, tại dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế, Bộ Tài chính đề xuất chỉ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên.
Theo Cục Thuế, thời gian qua nhiều ý kiến cho rằng ngưỡng 1 triệu đồng là quá thấp, song đây thực chất là bước "nới lỏng" so với quy định hiện hành. "Việc bổ sung ngưỡng từ 1 triệu đồng nhằm loại trừ các khoản nợ rất nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc nguyên nhân khách quan", Cục Thuế nêu.
Cơ quan này cũng cho rằng nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện nay, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể ảnh hưởng tới số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người nộp thuế lo ngại là tình trạng dữ liệu cập nhật chậm. Thực tế đã có trường hợp người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ, được cơ quan thuế ra thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh nhưng khi ra sân bay vẫn chưa thể xuất cảnh do dữ liệu chưa kịp cập nhật.
Cục Thuế cho biết biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không được áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế. Người nộp thuế phải thuộc diện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, đã được cơ quan thuế gửi thông báo và quá 30 ngày vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế thì mới bị xem xét áp dụng.
Thông báo sẽ được gửi qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế hoặc cá nhân liên quan, đồng thời công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế. Quy định này nhằm giúp người nộp thuế chủ động khắc phục trước khi có kế hoạch xuất cảnh, tránh tình trạng đến cửa khẩu hoặc sân bay mới biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế.
"Khoảng thời gian 30 ngày là hợp lý để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu số nợ, nộp tiền thuế hoặc liên hệ cơ quan thuế xử lý sai sót dữ liệu nếu có", Cục Thuế nhận định và cho biết đã có khoảng 7.100 người nộp thuế chủ động hoàn thành nghĩa vụ để được hủy bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Tuy nhiên, một công chức thuế phụ trách doanh nghiệp cho biết mỗi cán bộ hiện quản lý hàng trăm đơn vị nên việc cập nhật đôi khi chưa thể thực hiện ngay lập tức. "Khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ, cơ quan thuế nắm được sẽ lập tức gửi thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh lên hệ thống điện tử của Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an)", vị này nói.
Gần 1 triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã "chết lâm sàng"
Ngành thuế vừa phát động chiến dịch làm sạch dữ liệu nhằm loại bỏ số doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã "chết nhưng chưa được chôn", doanh nghiệp "ma", doanh nghiệp bỏ trốn. Theo thống kê, có gần 1 triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh nằm trong danh sách này. Trong đó, nhiều doanh nghiệp đang có nợ thuế, với món nợ chỉ vài đồng.
Theo một lãnh đạo Cục Thuế, việc làm sạch dữ liệu này nhằm chuẩn hóa và giảm thiểu số lượng người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc bỏ địa chỉ đã đăng ký kinh doanh.
Những năm qua, số lượng lũy kế doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tiếp tục gia tăng. Chưa kể tình trạng người nộp thuế bỏ địa chỉ kinh doanh để trốn tránh nghĩa vụ thuế diễn ra ở nhiều địa bàn, ngành nghề kinh doanh.
"Đây là một trong những điểm nghẽn lớn trong công tác quản lý thuế, làm gia tăng hồ sơ tồn đọng, kéo dài thời gian xử lý thủ tục hành chính, đồng thời gây lãng phí nguồn lực xã hội và ảnh hưởng đến tính minh bạch của môi trường kinh doanh", vị này nói.
Bên cạnh đó, việc tồn tại danh sách này còn tác động trực tiếp đến người nộp thuế chấp hành tốt pháp luật và tiềm ẩn rủi ro thất thu ngân sách nhà nước, làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý đối với chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi không thực hiện hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.
"Thực tiễn quản lý cho thấy một bộ phận đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thủ tục thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh để thành lập pháp nhân không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất. Lợi dụng sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hợp thức hóa chi phí, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, kỷ cương quản lý nhà nước, môi trường đầu tư, kinh doanh và hiệu lực quản lý thuế", vị này nhấn mạnh.
Do vậy, theo Cục Thuế, việc triển khai "Chiến dịch làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điếm nghẽn trong kinh doanh" trong toàn ngành thuế là cần thiết, cấp bách, nhằm xử lý thực chất hồ sơ tồn đọng, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thế có thiện chí tuân thủ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, kiểm soát rủi ro ngay từ đầu vào.
"Chiến dịch này cũng đồng thời tạo chuyển biến rõ nét trong quản trị dữ liệu, quản lý rủi ro và phối hợp liên ngành trong công tác quản lý thuế hiện đại", Cục Thuế khẳng định.
Nên nhắc nợ thuế qua VNeID hoặc eTax Mobile
Theo ông Nguyễn Ngọc Tú - chuyên gia về thuế, đa số trường hợp không hoạt động ở địa chỉ kinh doanh bị tạm hoãn xuất cảnh là không còn kinh doanh nữa. Theo quy định, khi tạm ngưng hoặc không còn hoạt động nữa, người nộp thuế phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế. Tiền nợ thuế quá hạn sẽ bị tính tiền chậm nộp thuế với mức 0,03%/ngày.
Trong khi đó, để không ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh và tâm lý của người dân với hoạt động kinh doanh, ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas - cho rằng việc áp dụng ngưỡng quá thấp sẽ gây tâm lý hoang mang của người dân, cũng như tăng chi phí giám sát của các cơ quan chức năng, trong khi số thuế thu hồi không nhiều.
"Cần có giải pháp thuận lợi cho cả cơ quan thuế và người dân. Đó là thông qua ứng dựng VNeID, hoặc eTax Mobile, cơ quan thuế có thể gửi thông báo nhắc nhở định kỳ hằng tháng những trường hợp nợ thuế, giúp người dân chủ động hoàn thành nghĩa vụ thuế", ông Tuấn đề xuất.
Cần làm sạch cả dữ liệu nợ thuế
Ngành thuế đang phát động chiến dịch “Làm sạch mã số thuế” nhằm đưa số liệu doanh nghiệp đang hoạt động về con số thực - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Ngoài những doanh nghiệp được lập ra để mua bán hóa đơn rồi... biến mất, số doanh nghiệp "chỉ còn tồn tại trên giấy" hoặc trên số liệu thống kê ngày càng tăng do thủ tục giải thể doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, thời gian giải quyết thường kéo dài, nhất là với các đơn vị bị xem là có rủi ro về thuế.
Do vậy, theo các chuyên gia, cần cơ quan thuế các cấp phải tích cực xác nhận không nợ thuế trong thời hạn quy định để các doanh nghiệp này hoàn tất việc giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh thay vì chờ đợi từ năm này qua năm khác. Ngoài ra, cùng với chiến dịch "Làm sạch mã số thuế", ngành thuế cũng cần làm sạch cả dữ liệu nợ thuế, bởi số doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân nợ thuế kéo dài từ năm này qua năm khác rất nhiều, dù có những khoản nợ thuế chỉ vài... đồng.
Trong danh sách nợ thuế do Thuế TP.HCM công bố đến hết quý 1-2026, có 2 doanh nghiệp nợ thuế với số tiền 3 đồng và 2 đồng. Có 14 doanh nghiệp có số nợ chỉ vài trăm đồng, 81 doanh nghiệp có số nợ dưới 10.000 đồng, còn nợ dưới 100.000 đồng thì có tới 188 doanh nghiệp. Bên cạnh đó có tới 471 doanh nghiệp nợ dưới 1 triệu đồng.
Cục Thuế vừa phát động chiến dịch “Làm sạch mã số thuế” nhằm chuẩn hóa và giảm thiểu số lượng người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, hoặc bỏ địa chỉ đã đăng ký kinh doanh.
Không ít người lo ngại bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế nhưng không nhận được thông báo kịp thời. Thuế Hà Nội cho biết sẽ cảnh báo trước 30 ngày, đồng thời khuyến nghị người dân chủ động tra cứu nghĩa vụ thuế và thông tin tạm hoãn xuất cảnh.
Thuế Hà Nội lưu ý người nộp thuế những điều liên quan đến nợ thuế bị tạm hoãn xuất cảnh - Ảnh: Thuế Hà Nội
Thông tin từ Thuế Hà Nội ngày 13-5 cho biết thời gian gần đây, quy định về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế nhận được nhiều sự quan tâm từ người dân, hộ kinh doanh và cộng đồng doanh nghiệp.
Nhiều người lo ngại việc bị tạm hoãn xuất cảnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch cá nhân, công việc nếu không kịp thời nắm bắt thông tin.
Theo Thuế Hà Nội, hiện nay các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh chủ yếu là cá nhân, chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện pháp luật doanh nghiệp có nợ thuế quá hạn theo ngưỡng quy định; hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế quá hạn.
Thực tế nhiều người nộp thuế sau khi thay đổi địa chỉ không cập nhật thông tin liên hệ hoặc không sử dụng tài khoản điện tử, dẫn đến không nhận được thông báo kịp thời.
Để tránh ảnh hưởng đến kế hoạch công tác, du lịch hoặc xuất cảnh, cơ quan thuế khuyến nghị người nộp thuế thường xuyên tra cứu tình trạng thực hiện nghĩa vụ thuế trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hoặc ứng dụng eTax Mobile.
Tại đường link này, người nộp thuế bấm vào mục "Người nộp thuế (NNT) có thông báo về xuất cảnh" hoặc "Người nộp thuế có thông báo sẽ tạm hoãn xuất cảnh", sau đó, điền các thông tin mã số thuế cá nhân, số căn cước công dân, họ và tên cá nhân, mã xác nhận,… Cuối cùng là nhấn vào ô tìm kiếm.
Theo nguồn tin của Tuổi Trẻ Online, trường hợp hiện lên dòng chữ ở cuối bảng (bên trái ô Tìm kiếm): "Không tim thấy kết quả phù hợp", đồng nghĩa không có thông báo tạm hoãn, hoặc sắp áp dụng biện pháp này đối với người nộp thuế.
Ngoài việc tra cứu, người nộp thuế cần cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin đăng ký kinh doanh; kịp thời thông báo cho cơ quan thuế khi có thay đổi và thực hiện nghĩa vụ thuế đúng thời hạn.
Cơ quan thuế cũng khuyến nghị người dân cài đặt, sử dụng ứng dụng eTax Mobile và thường xuyên truy cập hệ thống bằng tài khoản doanh nghiệp hoặc cá nhân để theo dõi thông báo, cảnh báo và tra cứu tình trạng tạm hoãn xuất cảnh trước khi xuất cảnh.
Theo cơ quan thuế, người dân nên tra cứu nghĩa vụ thuế và thông báo tạm hoãn xuất cảnh trên eTax Mobile - Ảnh: NAM TRẦN
Người nợ thuế sẽ được báo trước 30 ngày trước khi bị hoãn xuất cảnh
Theo Thuế Hà Nội, trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế sẽ gửi thông báo trước 30 ngày đến người nộp thuế qua tài khoản thuế điện tử, đồng thời công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.
Khoảng thời gian này giúp người nộp thuế chủ động kiểm tra, đối chiếu nghĩa vụ thuế và điều chỉnh kế hoạch xuất cảnh nếu cần.
Nếu sau 30 ngày người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, thông báo tạm hoãn xuất cảnh sẽ được gửi điện tử đến Cục Quản lý xuất nhập cảnh, đồng thời gửi đến cá nhân qua tài khoản giao dịch điện tử.
Trường hợp chưa đăng ký giao dịch điện tử, thông báo sẽ được gửi qua đường bưu chính đến địa chỉ cư trú đã đăng ký với cơ quan thuế.
Đối với người nộp thuế đang hoạt động, cơ quan thuế đồng thời gửi thông báo đến doanh nghiệp, tổ chức hoặc hộ kinh doanh nơi cá nhân là người đại diện pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh.
Không chỉ với các khoản nợ lớn, Bộ Tài chính còn đề xuất tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh.
Không ít người sau khi cài ứng dụng eTax Mobile đã bất ngờ phát hiện các khoản nợ thuế thu nhập cá nhân kéo dài nhiều năm, bị kê khai thu nhập khống hoặc đứng tên hộ kinh doanh mà không hề biết.
Không ít người sau khi cài ứng dụng eTax Mobile đã bất ngờ phát hiện các khoản nợ thuế thu nhập cá nhân kéo dài nhiều năm - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Ứng dụng eTax Mobile được ngành thuế đưa vào sử dụng từ năm 2022. Tuy nhiên, số người cài đặt còn khá hạn chế. Gần đây, sau thông tin nhiều trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, không ít người mới cài eTax Mobile để kiểm tra nghĩa vụ thuế của mình.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là hệ thống hiển thị các khoản thu nhập chưa kê khai, nợ thuế kéo dài nhiều năm. Thậm chí, có trường hợp phát hiện bản thân đứng tên hộ kinh doanh hoặc bị kê khai khống thu nhập tại một doanh nghiệp.
"Choáng váng" khi phát hiện nợ thuế hàng trăm triệu đồng
Làm công ăn lương ổn định tại một đơn vị sự nghiệp ở Phường Đức Nhuận, TP.HCM đã hơn 30 năm, ông H.T. (phường Hiệp Bình, TP.HCM) rất yên tâm vì năm nào ông cũng ủy quyền cho cơ quan làm quyết toán thuế thay.
Bỗng gần đây ông nhận được "trát" của Thuế TP.HCM với nội dung: Căn cứ trên dữ liệu của cơ quan thuế ông H.T. là cá nhân có thu nhập từ tiền công, tiền lương phát sinh tại nhiều nơi, có số thuế phải nộp thêm, thuộc trường hợp phải quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế ở các kỳ tính thuế từ năm 2015 - 2020 và 2024 nhưng đến nay chưa nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân hoặc đã nộp hồ sơ nhưng thiếu số thuế còn phải nộp.
Bên cạnh việc yêu cầu ông H.T. phải thực hiện nghĩa vụ về thuế, cơ quan Thuế TP.HCM cũng yêu cầu ông cài đặt ứng dụng eTax Mobile để tra cứu thông tin quyết toán thuế thu nhập cá nhân.
Liên hệ với số điện thoại của cán bộ thuế in trên thông báo, ông H.T. mới biết ông có phát sinh hai khoản thu nhập tổng cộng hơn 16 triệu đồng từ năm 2025 từ nguồn đi giảng dạy ở trường đại học và làm diễn giả.
Tương tự, trong các năm 2016, 2018 và 2023, ông H.T. cũng có thêm nguồn thu nhập tại 1, 2 nơi khác nhưng không nhiều. Thế nhưng do thu nhập tại nơi làm chính quá cao, bình quân trên 80 triệu đồng/tháng, lại chỉ có từ 1 - 2 người phụ thuộc (tùy thời điểm), chưa kể mức giảm trừ gia cảnh ở thời điểm 2015 ở mức 9 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 3,2 đồng/tháng cho người phụ thuộc nên thu nhập của ông đã rơi vào bậc thuế cao nhất là 35% theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
Nay thêm phần thu nhập vãng lai dẫn đến năm 2015, ông H.T. phải nộp thêm số thuế lên đến hơn 39 triệu đồng, gấp gần 3 lần khoản thu nhập vãng lai mà ông nhận được trong năm này. Tương tự, năm 2016 ông phải thêm 1,44 triệu đồng, năm 2018 số thuế phải nộp là hơn 13,46 triệu đồng, năm 2023 số thuế phải nộp là 13,72 triệu đồng.
Như vậy, tổng cộng ông H.T. phải nộp thêm cho các năm trên lên đến hơn 67,65 triệu đồng, chưa kể tiền chậm nộp không nhỏ do thời gian kéo dài từ 3 - 10 năm, phạt do nộp tờ khai trễ... nên tổng số tiền ông bị truy thu có thể lên đến hàng trăm triệu đồng.
"Tôi đã làm bản giải trình này gửi cơ quan thuế mong được tạo điều kiện, hỗ trợ không xử phạt. Lý do không phải tôi không thực hiện nghĩa vụ mà tôi nghĩ đã ủy quyền cho cơ quan nên không cần phải thực hiện quyết toán nữa", ông H.T. nói.
Cài eTax Mobile mới biết đứng tên quán ăn ở quê
Trường hợp trên không phải là cá biệt. Gần đây rất nhiều người sau khi cài ứng dụng eTax Mobile đã phát hiện có thêm nhiều khoản thu nhập nhỏ, chỉ từ 300.000, 500.000 đến 1 triệu đồng được đơn vị chi trả kê khai nhưng không tạm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân.
Bởi theo quy định, các khoản thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần đơn vị chi trả thu nhập mới phải tạm khấu trừ. Do vậy, những trường hợp này buộc phải tự quyết toán với cơ quan thuế chứ không được ủy quyền quyết toán thay. Nhiều trường hợp rơi vào tình huống dở khóc dở cười do trước đó đã ủy quyền quyết toán cho cơ quan chi trả nên không biết phải làm sao.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, anh T.D.M. (Hà Nội) cho biết vừa cài ứng dụng eTax Mobile để nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp nhưng không thực hiện được. Hệ thống hiển thị thông báo: "Trạng thái mã số thuế không được phép thay đổi thông tin mã số thuế".
Điều khiến anh bất ngờ hơn là trên eTax Mobile xuất hiện thông tin anh đứng tên một hộ kinh doanh quán ăn sáng tại Hà Tĩnh từ năm 2021, trong khi bản thân hoàn toàn không hay biết. Đáng nói, hộ kinh doanh này hiện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
"Tôi ra Hà Nội học tập và làm việc đã 13 năm nay, không hiểu vì sao lại bị đăng ký hộ kinh doanh ở Hà Tĩnh. Điều tôi lo nhất là có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Vì theo quy định, trường hợp nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh có thể bị áp dụng biện pháp này. Hiện tôi đang liên hệ cơ quan thuế Hà Tĩnh để được hỗ trợ", anh T.D.M. lo lắng.
Cũng vừa cài eTax Mobile được hai tuần nay, chị Chu Hồng Hà (Quảng Ninh) cho biết khi tra cứu mục nợ thuế, hệ thống chưa ghi nhận dữ liệu. Tuy nhiên, khi kiểm tra thông tin quyết toán thuế từ năm 2021 đến nay, chị phát hiện có ba năm phải tự quyết toán do có những khoản thu nhập chưa được khấu trừ thuế.
Dù trước đó đã ủy quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, nay chị vẫn phải tự thực hiện thủ tục này. Chỉ khoảng 30 phút thao tác trên eTax Mobile, chị hoàn tất hồ sơ quyết toán cho cả ba năm và gửi lên hệ thống cơ quan thuế.
"Sau hai ngày, hệ thống phản hồi và tôi đã nộp xong khoản thuế còn thiếu. Số nợ thuế lên đến vài chục triệu đồng nhưng nộp xong rồi tôi thấy yên tâm hơn. Giờ gần như ngày nào tôi cũng vào kiểm tra xem có phát sinh tiền chậm nộp hay quyết định xử phạt nào không để xử lý luôn, chứ nợ thuế rất lo. Mình không cố tình trốn thuế, chỉ là trước đây chưa hiểu rõ quy định", chị Chu Hồng Hà chia sẻ.
Muốn biết nợ thuế, người nộp thuế phải chủ động tra cứu
Các chuyên gia khuyến cáo người nộp thuế nên chủ động tra cứu trên eTax Mobile tại mục “Tra cứu nghĩa vụ thuế” - Ảnh: NAM TRẦN
Để biết nghĩa vụ thuế của mình, bà N.T.H., đại lý thuế tại Hà Nội, khuyên người nộp thuế có thể tra cứu ngay trên eTax Mobile tại mục "Tra cứu nghĩa vụ thuế". Ngoài ra, người dân có thể truy cập hệ thống dịch vụ thuế điện tử https://thuedientu.gdt.gov.vn của ngành thuế, chọn mục "cá nhân", đăng nhập tài khoản rồi kiểm tra nghĩa vụ thuế.
"Nếu hệ thống hiển thị thông báo "Người nộp thuế chưa phát sinh nghĩa vụ thuế tại thời điểm tra cứu" đồng nghĩa không có nợ thuế. Tuy nhiên, kết quả này chỉ có giá trị tại thời điểm tra cứu vì dữ liệu có thể tiếp tục được cơ quan thuế cập nhật, đồng bộ", bà N.T.H. nhận định.
Theo bà N.T.H., người có thu nhập từ tiền lương, tiền công nên cài đặt và có thói quen truy cập ứng dụng eTax Mobile và hệ thống của cơ quan thuế để kiểm tra nghĩa vụ thuế của mình. Trường hợp phát hiện thông tin bất thường, người nộp thuế cần đối chiếu thu nhập, số tiền thuế phát sinh và phản hồi kịp thời với cơ quan thuế quản lý để điều chỉnh nếu có sai sót.
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho rằng cơ quan thuế cần đồng bộ dữ liệu tốt hơn, đồng thời gửi thông báo tự động tới người nộp thuế qua ứng dụng eTax Mobile, VNeID hoặc qua tin nhắn. Nếu được thông báo kịp thời, người nộp thuế có thể đối chiếu nghĩa vụ nợ, nếu đúng sẽ xử lý ngay.
"Ngoài ra, có trường hợp người dân bị kê khai khống hoặc phát sinh nợ thuế mà không hề hay biết. Trong khi đó, tiền bị phạt chậm nộp được tính lãi 0,03%/ngày trên số thuế còn thiếu. Vì vậy, việc biết sớm nghĩa vụ của mình, người dân chủ động hoàn thành nghĩa vụ đầy đủ và đúng hạn", ông Tuấn nói.
Khoản nợ thuế thu nhập cá nhân trước năm 2021 tra cứu ở đâu?
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, nhiều người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công đang quan tâm việc có nợ thuế hay không và số tiền nợ là bao nhiêu.
Thế nhưng, bất cập ở chỗ trên ứng dụng eTax Mobile chỉ cho phép tra cứu thông tin quyết toán thuế từ năm 2021 tới nay. Còn thông tin quyết toán từ năm 2020 trở về trước lại không thể hiện.
Chị Quỳnh Chi (phường Gia Định, TP.HCM) cho hay vừa qua khi thấy thông tin nhiều người chia sẻ bị vướng nợ thuế thu nhập cá nhân mà không biết, dẫn đến bị truy thu và phạt chậm nộp số tiền lớn chị rất lo lắng. "Nhiều người bạn của tôi khi cơ quan thuế gửi "trát" về thì mới biết mình bị vướng nợ thuế. Nhưng khi đó cũng quá muộn màng vì số thuế bị truy thu và phạt chậm nộp rất lớn", chị Quỳnh Chi nói.
Cũng theo chị Quỳnh Chi, dù rất muốn chủ động tra cứu số thuế nợ để khắc phục kịp thời nhưng do khoảng trống thông tin từ trước năm 2021 nên không biết phải làm sao.
"Nếu tôi lên cơ quan thuế đề nghị tra cứu liệu cơ quan thuế có hỗ trợ tôi hay không? Ngược lại, nếu thông tin trên eTax Mobile không thể hiện, người nộp thuế có thể hiểu là cơ quan thuế không truy cứu đến khoản nợ này nữa hay không?", chị Quỳnh Chi đặt câu hỏi.
Không chỉ với các khoản nợ lớn, Bộ Tài chính còn đề xuất tạm hoãn xuất cảnh với trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh.
Thời gian gần đây, nhiều người làm tiếp thị liên kết trên các nền tảng mạng xã hội xôn xao vì nhận "trát" từ cơ quan thuế, với khoản truy thu thêm lên đến hàng trăm triệu đồng.
Hình thức livestreams giới thiệu sản phẩm, làm tiếp thị liên kết đang rất phổ biến. Các chuyên gia lưu ý nên tìm hiểu quy định về thuế để tránh trường hợp bị truy thu sau này - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Trước đó, nhiều người làm tiếp thị liên kết cho biết "đinh ninh" rằng là khi sàn thương mại điện tử tạm khấu trừ 10%, nghĩa là họ đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, nhưng sự thật không phải như vậy.
Mới tạm nộp thuế 10%, bị truy thu hàng trăm triệu đồng
"...Năm vừa qua em làm tiếp thị liên kết cho Shopee và được sàn khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân. Nghĩ như vậy đã hoàn tất nghĩa vụ thuế, nhưng khi quyết toán gần đây lại phát sinh thêm hơn 686 triệu đồng phải nộp. Em không có khả năng đóng hết được, rất mong anh đi trước có hướng giải quyết".
Đó là chia sẻ của một người làm tiếp thị liên kết trên Diễn đàn thuế chuyên sâu, cộng đồng thu hút hơn 797.000 thành viên. Người này cho biết trong năm 2025 đã nhận được khoản hoa hồng hơn 3 tỉ đồng, nhưng không phải khoản lợi nhuận thực nhận vì còn phải chi rất lớn cho nhân sự, quảng cáo, vận hành... Do vậy, khoản truy thu này quá lớn.
Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý. Nhiều người cứ nghĩ rằng sàn thương mại điện tử khấu trừ 10% xem như hoàn tất nghĩa vụ thuế. "Không ngờ bây giờ bị truy thu thuế khủng vì cơ quan thuế sẽ tính thuế theo dạng làm công ăn lương, áp theo biểu thuế lũy tiến từng phần, với thuế suất từ 5 - 35%", một người bị truy thu thên hàng trăm triệu đồng nói.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trên thực tế nhiều người làm tiếp thị liên kết theo hướng chuyên nghiệp, có thuê nhân sự, chạy quảng cáo..., doanh thu khủng nhưng không đăng ký lên hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh mà hoạt động dưới dạng cá nhân.
Những năm gần đây, tiếp thị liên kết trở thành nghề hấp dẫn trong hệ sinh thái thương mại điện tử vì không cần vốn, không cần nhập hàng mà vẫn có thu nhập, từ đó kéo theo phong trào làm video, xây kênh, hoặc làm content (nội dung) và gắn link sản phẩm.
Khi giới thiệu thành công khách mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ thông qua đường link, người giới thiệu sẽ nhận được mức hoa hồng thường dao động từ 1 - 20% tùy ngành hàng và nền tảng.
Nhiều người làm tiếp thị liên kết cũng không ngại chia sẻ công khai doanh thu từ tiếp thị liên kết, theo đó có nhiều trường hợp một ngày kiếm vài chục triệu đồng từ gắn link sản phẩm, một tháng có thể kiếm 200 - 300 triệu đồng là hết sức bình thường. Cá biệt có trường hợp thu về hàng tỉ đồng chỉ trong một tháng.
Mới nhất, ngày 7-5, một TikToker khá nổi tiếng là C.S.L. cũng chia sẻ công khai rằng anh kiếm được hơn 174 triệu đồng từ làm tiếp thị liên kết trên nền tảng TikTok chỉ trong tháng 4.
Dù kiếm được số tiền hoa hồng khủng, không phải cá nhân làm tiếp thị liên kết nào cũng nắm rõ quy định về thuế. Và chỉ đến khi nhận "trát" của cơ quan thuế yêu cầu nộp thêm hàng trăm triệu đồng, những người nộp thuế này mới "tá hỏa".
Một người làm tiếp thị liên kết “kêu cứu” trên diễn đàn thuế vì bị truy thu số thuế khủng - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Nên đăng ký hộ kinh doanh để được khấu trừ chi phí
Trao đổi với Tuổi Trẻ, chuyên gia Nguyễn Thái Sơn lưu ý mức 10% mà các sàn khấu trừ trước khi chi trả chỉ là tạm khấu trừ chứ chưa phải là nghĩa vụ thuế cuối cùng. Đến cuối năm, người làm tiếp thị liên kết phải quyết toán thuế với cơ cơ quan thuế mới hoàn thành nghĩa vụ.
Theo quy định, có các phương pháp tính thuế khác nhau cho loại hình tiếp thị liên kết, tùy theo làm dưới hình thức cá nhân, hộ kinh doanh hoặc công ty. Với cá nhân, hoa hồng nhận được sẽ được cơ quan thuế coi là thu nhập từ tiền lương, tiền công và tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
Cá nhân được giảm trừ gia cảnh nhưng không được trừ bất kỳ chi phí nào. Theo tính toán, với mức thu nhập 3 tỉ đồng/năm, tương đương 250 triệu đồng/tháng nếu không có người phụ thuộc, số thuế thu nhập cá nhân phải nộp một tháng lên mức rất cao, khoảng 70 triệu đồng/tháng, tương đương 840 triệu đồng/năm.
Trong trường hợp sàn mới khấu trừ 10%, tương đương 300 triệu đồng, số thuế phải nộp thêm vẫn rất lớn. Chưa kể, thuế thu nhập cá nhân sẽ được tính trên toàn bộ thu nhập, nên nếu trong trường hợp có thêm khoản thu nhập khác hoặc có thêm thu nhập từ tiền công tiền lương thì thu nhập tính thuế sẽ rơi vào bậc thuế rất cao, lên đến 35% dẫn đến số thuế truy thu khủng.
Nhiều người làm tiếp thị liên kết cũng bức xúc vì không được trừ các chi phí như đầu tư mua sắm thiết bị, chạy quảng cáo, thuê nhân sự... Theo luật sư Trần Xoa - Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, những trường hợp này nên cân nhắc chuyển sang hình thức hộ kinh doanh vì nếu có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm sẽ được miễn thuế.
Với doanh thu 3 tỉ đồng như trên có thể chọn một trong hai phương thức tính thuế là tính trên doanh thu hoặc trên lợi nhuận với số thuế phải nộp thấp hơn rất nhiều so với ở hình thức cá nhân. "Sẽ không có mẫu số chung do vậy người làm tiếp thị liên kết nên tính toán để có thể chọn phương pháp tính thuế sao cho có lợi nhất", ông Xoa lưu ý.
Ông Xoa cũng khuyến cáo rằng nếu đạt doanh thu lớn, người làm tiếp thị liên kết nên đăng ký hộ kinh doanh để được lợi hơn khi tính thuế, tránh rơi vào trường hợp bị truy thu thuế khủng như một số người đang gặp phải. "Với số tiền truy thu lớn như vậy họ sẽ buộc phải tuân thủ nếu không sẽ bị chuyển sang cơ quan công an chứ không thể bảo là không biết, không nắm", ông Xoa nhấn mạnh.
Nhiều "ngôi sao" nhận hoa hồng hàng tỉ đồng mỗi tháng
Theo báo cáo Affiliate Marketing tại Đông Nam Á, quy mô ngành quảng cáo tiếp thị liên kết toàn cầu đến cuối năm 2025 đạt khoảng 17 tỉ USD và có thể chạm mốc 40 tỉ USD vào năm 2030. Tại Việt Nam, thị trường này được ước tính đạt khoảng 700 triệu đến 1 tỉ USD trong năm vừa qua và tiếp tục có xu hướng tăng.
Sự bùng nổ của thương mại điện tử khiến TikTok Shop, Shopee, Lazada... liên tục tung chính sách cạnh tranh để thu hút lực lượng tiếp thị liên kết. Thu nhập hấp dẫn cũng kéo theo hàng loạt nhóm tham gia, như: sinh viên, công nhân, diễn viên, ca sĩ, giáo viên, bác sĩ...
Thời gian qua, tại Việt Nam xuất hiện nhiều "ngôi sao" doanh số trong lĩnh vực tiếp thị liên kết. Điển hình như Hannah Olala (Hanah Nguyễn), Võ Hà Linh, Diệp Lê, Tun Phạm, Long Chun, Call Me Duy, vợ chồng Lucie - Tuấn Dương... Ngoài ra, nhiều nghệ sĩ như Hòa Minzy, Văn Mai Hương, Lê Dương Bảo Lâm... cũng tham gia.
Mới đây, chủ kênh Thiên Kim Boutique, với khoảng 325.000 người theo dõi trên TikTok, cho biết chỉ sau 5 tháng làm tiếp thị liên kết, trong tháng gần nhất đạt tổng giá trị giao dịch khoảng 41 tỉ đồng, tiền hoa hồng khoảng 3,5 tỉ đồng...
Đối tác liên kết phải chịu trách nhiệm quyết toán thuế
Ngày 7-5, trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Shopee cho biết sàn sẽ thực hiện việc khấu trừ, kê khai số thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ và nộp thuế thay cho các đối tác tiếp thị liên kết là cá nhân (không kinh doanh) có hoạt động cung cấp dịch vụ này trên sàn Shopee.
Tuy nhiên, đối tác tiếp thị liên kết phải chịu trách nhiệm thực hiện quyết toán thuế hằng năm (nếu có) đối với các khoản phí hoa hồng nêu trên, thu nhập và doanh thu mà đối tác nhận được từ việc tham gia chương trình...
"Những nội dung này đã được Shopee ghi rất cụ thể trong điều khoản và điều kiện chương trình liên kết tiếp thị được cung cấp đến đối tác tiếp thị liên kết khi tham gia chương trình của Shopee", đại diện Shopee Việt Nam cho biết.
Đề xuất tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế từ 1 triệu đồng là "nới hơn" hiện nay
Thông tin gửi cơ quan báo chí ngày 7-5, Cục Thuế khẳng định đề xuất ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể bị tạm hoãn xuất cảnh tại dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế là nới hơn so với quy định hiện hành.
Trước ý kiến cho rằng mức 1 triệu đồng là quá thấp, Cục Thuế cho biết theo quy định hiện nay, người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà có nợ thuế quá hạn là có thể bị tạm hoãn xuất cảnh, không phân biệt số tiền lớn hay nhỏ.
Vì vậy, việc bổ sung ngưỡng từ 1 triệu đồng nhằm loại trừ các khoản nợ rất nhỏ do sai sót kỹ thuật hoặc chậm cập nhật dữ liệu. Trong thực tế, có hơn 496.000 người nộp thuế thuộc diện này với tổng nợ khoảng 66 tỉ đồng, chỉ chiếm 0,2% tổng nợ của nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
Theo Cục Thuế, dự thảo cũng quy định biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế. Người nộp thuế phải được gửi thông báo trước và sau 30 ngày vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ mới bị xem xét áp dụng. Khoảng thời gian này giúp người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu, nộp bổ sung hoặc xử lý sai sót dữ liệu trước khi xuất cảnh.
Cơ quan Thuế cũng cho biết đã có khoảng 7.100 trường hợp chủ động hoàn thành nghĩa vụ để được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh.
Ngày 4-5 là hạn cuối nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025. Tuy nhiên, nhiều người "giật mình" khi kiểm tra eTax Mobile phát hiện các khoản thu nhập vãng lai nhỏ (200.000 - 500.000 đồng) chưa khấu trừ thuế.
Người nộp thuế đang tra cứu thông tin về quyết toán thuế thu nhập cá nhân trên eTax Mobile - Ảnh: NAM TRẦN
Những khoản tưởng không đáng kể này lại buộc người nộp thuế phải tự quyết toán, đối mặt nguy cơ bị phạt dù không cố tình sai phạm.
Lo bị phạt vì không kịp quyết toán thuế
Anh H.D.M. (phường Tây Hồ, Hà Nội) cho biết mới nhận được thông báo của cơ quan thuế về việc nợ thuế các năm 2022 và 2024. Điều khiến anh bất ngờ là những năm qua anh đều ủy quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, thậm chí có năm còn được hoàn thuế.
Nhưng đến khi cài ứng dụng eTax Mobile, anh mới phát hiện hai khoản thu nhập 500.000 đồng vào năm 2022 và năm 2024, đều chưa được khấu trừ thuế.
"Đây là thù lao đi họp, thật sự tôi không thể nhớ nổi để tự quyết toán. Đến khi vào eTax Mobile tra cứu mới biết, chứ tôi không hề có ý định trốn thuế", anh M. nói và cho biết tuần rồi anh đã lập tờ khai quyết toán và nộp thuế ngay trên eTax mobile.
Do quá hạn nộp tờ khai quyết toán (năm 2022 là 2 năm và năm 2024 là 1 năm), nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm là hơn 100.000 đồng, anh còn bị phạt tiền chậm nộp 43.000 đồng. Nỗi lo lớn hơn là nguy cơ bị phạt vì chậm nộp tờ khai quyết toán. Mức phạt nếu lên đến vài triệu đồng thì quá nặng. Vì số tiền nhận chỉ vài trăm nghìn đồng và không phải cố tình trốn thuế.
Không riêng gì anh M., nhiều trường hợp rơi vào tình cảnh tương tự. Chị Trần Thu Trang (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết cũng vừa phát hiện khoản thu nhập vãng lai 200.000 từ năm 2024 khi tra cứu eTax mobile.
"Tôi vừa hoàn tất quyết toán. Do quá hạn một năm nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm 307.000 đồng, tôi bị phạt 37.000 đồng tiền chậm nộp. Tôi đang lo có bị phạt chậm nộp tờ khai hay không. Nên ngày nào tôi cũng vào eTax Mobile kiểm tra thông báo", chị Trang cho hay.
Nguy cơ bị truy thu, phạt nặng sau nhiều năm
Anh N.K. (TP.HCM) cho hay năm 2025 ngoài thu nhập chính anh có phát sinh khoản thu nhập vãng lai 3,5 triệu đồng và đã nộp bổ sung thuế 40.000 đồng. Tuy nhiên điều anh lo lắng nhất là những khoản thu nhập vãng lai từ năm 2016 - 2022 không hiển thị trên ứng dụng eTax Mobile.
"Vừa qua tôi vô tình biết được trong những năm này tôi có thu nhập vãng lai dao động từ 8 - 15 triệu đồng/năm, nhưng do ứng dụng không hiển thị nên tôi không đóng được. Tôi cũng không tìm được chứng từ khấu trừ thuế trong giai đoạn này vì thời gian qua đã quá lâu. Trong trường hợp này tôi phải xử lý như thế nào?", anh N.K. đặt câu hỏi.
Những lo lắng của người dân hoàn toàn có cơ sở vì trước đó Tuổi Trẻ từng phản ánh trường hợp của anh H., nhân viên chi nhánh một ngân hàng cổ phần lớn bị cơ quan thuế địa phương yêu cầu đóng bổ sung và phạt 20,7 triệu đồng vì khoản thu nhập vãng lai tổng cộng 3,6 triệu đồng chưa được khấu trừ thuế trong 2 năm.
Theo phản ánh, anh H. có nguồn thu nhập chính tại ngân hàng, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) với công ty bảo hiểm mà ngân hàng ký độc quyền.
Phần thu nhập từ ngân hàng anh đã ủy quyền quyết toán thuế, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng đã được tạm khấu trừ 10%.
Ngoài ra anh còn phần thu nhập ở công ty chứng khoán, nhưng do khoản thu nhập này quá ít, năm 2022 chỉ 3,3 triệu đồng và năm 2023 là 300.000 đồng nên công ty chứng khoán đã không khấu trừ vì hiện nay các khoản thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần mới khấu trừ 10%.
Đó chính là nguồn cơn khiến cơ quan thuế yêu cầu truy lại và buộc anh phải tổng hợp hết 3 khoản thu nhập để quyết toán và áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần, khiến anh phải đóng bổ sung và phạt tổng cộng lên đến 20,7 triệu đồng cho năm quyết toán 2022 và 2023.
Theo anh H., lỗi này không phải do người nộp thuế trốn tránh nghĩa vụ, nhưng mức phạt như vậy là quá nặng cho người nộp thuế. Trên thực tế nếu công ty chứng khoán tạm khấu trừ 10% thì anh sẽ không phải tổng hợp các khoản thu nhập để quyết toán lại vì theo thông tư 111 ban hành năm 2013 của Bộ Tài Chính, cá nhân có thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% tại nguồn không phải quyết toán nếu bình quân thu nhập không quá 10 triệu đồng/tháng (tương đương 120 triệu/năm).
Kiến nghị bỏ quy định khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán Keytas, đánh giá cách khấu trừ thuế 10% đang gây bất lợi cho người có thu nhập thấp, dù có nâng lên 5 triệu đồng/lần.
Ông phân tích, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/người/tháng, và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Tổng thu nhập trên 21,7 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế.
Trong khi đó, người lao động tự do, theo thời vụ, thử việc thường là thu nhập thấp. Dù thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế nhưng họ nhận được 5 triệu đồng/lần là đã bị khấu trừ 10%. Đợi đến sang năm, khi quyết toán thuế, họ mới làm thủ tục quyết toán để hoàn lại số thuế này.
"Thực tế, nhiều người lao động ngại quyết toán thuế mà đành ngậm ngùi bỏ số thuế đã nộp thừa. Bởi để được hoàn thuế, họ phải đề nghị đơn vị chi trả cấp chứng từ khấu trừ thuế. Trong khi đó, nhiều người không rành quy trình mà đi thuê dịch vụ kế toán thì tốn thêm chi phí", ông Tuấn nói.
Theo ông, việc nộp mẫu cam kết thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế để không bị trừ 10% tạo cơ chế xin - cho không đáng có cho người lao động. Còn với đơn vị chi trả, họ lại thêm thủ tục khi cuối năm phải lập danh sách, nộp cam kết cho cơ quan thuế.
Để khắc phục bất cập nêu trên, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, ông kiến nghị bãi bỏ cơ chế khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai, mà tính thuế theo biểu lũy tiến. Cách này vừa đảm bảo công bằng cho người nộp thuế. Đồng thời, đơn vị chi trả cũng không phải phân biệt người có hợp đồng lao động hay không và tạm khấu trừ 10% hay theo bậc lũy tiến. Còn với cơ quan thuế, công việc cũng nhẹ gánh hơn khi giảm tải số hồ sơ quyết toán thuế.
9,1 triệu người nộp thuế chưa cài đặt ứng dụng eTax Mobile
Trước hạn ngày 4-5, cơ quan thuế khuyến nghị cá nhân tự quyết toán thuế thu nhập cá nhân cần rà soát thu nhập, điều kiện ủy quyền và chủ động nộp hồ sơ đúng quy định - Ảnh: NGỌC PHƯỢNG
Theo công văn 2538 của Cục Thuế về việc nâng cao giải pháp hỗ trợ người nộp thuế tiếp cận dịch vụ thuế điện tử và ứng dụng eTax Mobile thì theo số liệu quản lý thuế năm 2026, toàn quốc có hơn 13,3 triệu người nộp thuế là hộ, cá nhân kinh doanh, cá nhân có phát sinh số thuế phi nông nghiệp, cá nhân đã được khấu trừ từ tiền lương tiền công.
Tuy nhiên, trong số đó mới có 4,2 triệu người nộp thuế đã cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile đạt tỉ lệ 32%, cụ thể: nhóm hộ, cá nhân kinh doanh đạt tỉ lệ 78%. Nhóm người nộp thuế phi nông nghiệp đạt tỉ lệ 17%, nhóm cá nhân đã được khấu trừ từ tiền lương tiền công đạt tỉ lệ 32%.
Như vậy, hiện tại còn 9,1 triệu người trong đó gần 700.000 hộ kinh doanh chưa dùng eTax Mobile.
Riêng đối với nhóm hộ, cá nhân kinh doanh, tính đến ngày 19-4-2026, số lượng hộ kinh doanh đã sử dụng ứng dụng eTax Mobile trên toàn quốc là hơn 2,39 triệu hộ trong tổng số hơn 3,08 triệu hộ kinh doanh đã đăng ký thuế đang hoạt động, đạt tỉ lệ 78%.
Các chuyên gia khuyến cáo người nộp thuế nên cài đặt ứng dụng eTax Mobile để theo dõi các nguồn thu nhập cũng như nợ thuế phát sinh (nếu có), từ đó xử lý kịp thời tránh trường hợp nợ thuế kéo dài dẫn đến việc bị truy thu, phạt chậm nộp, thậm chí bị tạm hoãn xuất cảnh mà không biết.
Thu nhập vãng lai nhỏ, rủi ro phạt lớn
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho biết theo quy định hiện nay nếu các khoản thu nhập phát sinh dưới 10 triệu đồng/tháng bình quân năm (tức 120 triệu đồng/năm) và đã tạm khấu trừ 10% thì người nộp thuế được chọn cách có lợi hơn cho mình là quyết toán hoặc không chứ không nhất thiết phải tự tổng hợp thu nhập để quyết toán như trước.
Tuy nhiên, thực tế nhiều người vẫn bị truy thu, phạt nặng vì các khoản vãng lai nhỏ (500.000 đồng đến 1 triệu đồng/lần) không bị khấu trừ tại nguồn, dẫn đến quên kê khai. Sau đó cơ quan thuế phát hiện và truy thu, phạt rất nặng. Có trường hợp nhận thu nhập chỉ vài trăm ngàn mà bị phạt vài triệu đồng, thậm chí hàng chục triệu đồng.
Chuyên gia nhận định thuế thu nhập cá nhân phức tạp do nhiều nguồn thu và mức thuế khác nhau. Vì vậy, eTax Mobile cần cải thiện theo hướng tự động cảnh báo nghĩa vụ thuế như ứng dụng ngân hàng, giúp người dân kịp thời theo dõi và nộp thuế, tránh phát sinh vi phạm.
Việc kê khai thuế theo đầu vào - đầu ra được nhiều người kinh doanh ủng hộ vì tăng minh bạch, công bằng. Tuy nhiên, với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đặc biệt người lớn tuổi, việc làm quen máy móc, phần mềm và cách quản lý mới vẫn gây áp lực, khó khăn.
Một số tiểu thương lớn tuổi không rành sử dụng điện thoại thông minh, phải nhờ người thân đi cùng để nắm rõ các thao tác kê khai thuế, nộp thuế được cán bộ thuế hướng dẫn để về thực hiện giúp mình - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Ghi nhận ngày 22-4 tại một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở phường Thành Nhất (tỉnh Đắk Lắk) cho thấy sự thay đổi trong kê khai thuế này tác động trực tiếp đến công việc hằng ngày của bà T.T.S., chủ hộ kinh doanh.
Bà S. cho biết khối lượng việc tăng lên, trong khi bà không quen dùng máy tính nên phải nhờ con đang học đại học hỗ trợ nhập dữ liệu. "Hàng nhập về bao nhiêu món là phải nhập hết, rồi bán ra từng món cũng phải nhập lại. Mấy thứ lặt vặt như bim bim, chân gà… cũng phải nhập hết, nên rất mất thời gian", bà nói.
Theo bà S., không chỉ ở khâu nhập liệu, cách xuất hóa đơn cũng có thay đổi. Với các giao dịch nhỏ lẻ, thay vì lập từng lần, các hóa đơn được cộng dồn vào cuối ngày.
"Bán được bao nhiêu thì cộng lại, cuối ngày làm một hóa đơn chung để kê khai", bà nói.
Nhiều tiểu thương quen cách nộp thuế cũ mang tâm trạng lo lắng khi đến cơ quan thuế để được giải đáp thắc mắc - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Tuy vậy, bà S. cho biết phải dành nhiều thời gian cho việc kê khai, chưa kể chi phí cũng tăng lên đáng kể. Các khoản phát sinh chủ yếu đến từ đầu tư máy móc, phần mềm và công nhập liệu thường xuyên.
Dù vậy, không ít tiểu thương vẫn ghi nhận mặt tích cực của cách tính thuế mới là bảo đảm công bằng.
"Trước đây có một cửa hàng quy mô lớn hơn của gia đình tôi nhiều nhưng cũng đóng thuế khoán như tôi. Còn bây giờ, thu nhập bao nhiêu thì đóng thuế tương ứng", bà L. - một hộ kinh doanh khác tại phường Thành Nhất - nói.
Chủ một cửa hàng tạp hóa tại phường Thành Công, một phụ nữ 43 tuổi, cho biết đang tập làm quen với thao tác theo quy định mới. "Ban đầu cũng rất lúng túng nhưng nhờ được tập huấn nhiều lần, cộng với tự tìm hiểu thêm nên dần quen", người này nói.
Tăng hỗ trợ, chưa xử phạt hộ kinh doanh
Ghi nhận những ngày gần đây cho thấy số lượng tiểu thương đến cơ quan thuế cơ sở 1 tỉnh Đắk Lắk (trụ sở phường Buôn Ma Thuột) để nhờ hướng dẫn khá đông.
Nhiều người mang theo giấy tờ để được hướng dẫn, người đã đăng ký hỏi lại thủ tục, người chưa quen thao tác được "cầm tay chỉ việc".
Thuế cơ sở 1 tỉnh Đắk Lắk mời đại diện ngân hàng đến trụ sở để hỗ trợ tiểu thương mở tài khoản kinh doanh - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Với các trường hợp chưa có tài khoản ngân hàng, nhân viên ngân hàng cũng có mặt để hỗ trợ mở tài khoản. Một số ý kiến đề xuất cần có cách làm linh hoạt hơn, như đơn giản hóa quy trình với hàng hóa nhỏ lẻ hoặc tăng hỗ trợ cho người lớn tuổi.
Bà Đặng Thị Kim Cúc - hộ kinh doanh văn phòng phẩm - cho biết bà cùng con trai đến từ sớm để được hướng dẫn lại. "Các thao tác không khó, nhưng vẫn muốn làm cho quen để áp dụng vào thực tế", bà nói.
Theo bà Đào Thị Giao - cán bộ Thuế cơ sở 1, đa số người dân có thể tự thực hiện trên điện thoại, nhưng vẫn còn tâm lý e ngại sai sót nên đến cơ quan thuế. "Các trường hợp lỗi ứng dụng đều được ghi nhận, hỗ trợ xử lý sớm", bà khẳng định.
Còn ông Nguyễn Đức Hạnh - Trưởng Thuế cơ sở 1 tỉnh Đắk Lắk - cho biết cơ quan thuế đã liên tục tổ chức các lớp hướng dẫn, tập huấn, thu hút hàng nghìn hộ kinh doanh tham gia. Đơn vị cũng hỗ trợ người dân mở tài khoản ngân hàng, cài đặt ứng dụng và hướng dẫn sử dụng ngay tại chỗ.
"Chúng tôi hiểu người dân đã quen với cách làm cũ, còn e ngại sổ sách và công nghệ. Tuy nhiên, các phần mềm khá thuận tiện, giúp việc kê khai minh bạch, rõ ràng hơn", ông Hạnh nói.
Cũng theo ông Hạnh, trong giai đoạn đầu, ngành thuế ưu tiên hỗ trợ để người dân làm quen với phương thức mới, chưa đặt nặng xử phạt nếu có vi phạm. "Trước mắt, chúng tôi chủ yếu cầm tay chỉ việc, hướng dẫn cụ thể để người dân thực hiện đúng quy định", ông nói.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho hay việc nâng ngưỡng chịu thuế nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh nhưng cũng đảm bảo khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, đảm bảo công bằng về thuế giữa các đối tượng.
Bộ Tài chính vừa đề xuất ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ kinh doanh 1 tỉ đồng/năm. Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh và đại biểu Quốc hội đề nghị nâng lên mức 2 - 3 tỉ đồng/năm mới đảm bảo công bằng, hộ kinh doanh mới có thể trụ lại thị trường.
Kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 3 tỉ đồng/năm cho hộ kinh doanh - Ảnh: HỮU HẠNH
Theo chương trình, sáng 23-4, Quốc hội sẽ thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật thuế. Trong đó, nội dung đáng chú ý là đề xuất giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ kinh doanh, cao hơn 500 triệu đồng/năm hiện nay.
Góp ý cho nội dung này, nhiều hộ kinh doanh và đại biểu Quốc hội đề nghị nâng lên mức 2 - 3 tỉ đồng/năm, đồng thời đơn giản thủ tục kê khai, hóa đơn điện tử, phương pháp tính thuế... để giảm gánh nặng cho người buôn bán nhỏ.
Thuế cao, lãi mỏng, hộ kinh doanh khó bám trụ
Bà N.T.Hằng, một hộ kinh doanh ở phường Cửa Nam (Hà Nội), cho rằng nên nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên ít nhất 2 tỉ đồng/năm. Bởi chi phí đầu vào tăng mạnh kéo giá cả hàng hóa tăng theo.
Theo bà Hằng, doanh thu 2 tỉ đồng/năm tương đương 167 triệu đồng/tháng, tính theo ngày là 5,5 triệu đồng. Với giá 45.000 - 50.000 đồng/bát, chỉ cần bán 120 - 150 bát phở mỗi ngày là đã chạm ngưỡng phải nộp thuế.
Trong khi đó, để bán được hơn 100 bát phở/ngày cần phải có ít nhất ba người làm. Nếu lợi nhuận đạt 10 - 12% tương ứng 200 - 250 triệu đồng/năm, chia cho ba người là khá thấp. Thêm nữa, mức thuế áp dụng với dịch vụ ăn uống gồm thuế thu nhập cá nhân và giá trị gia tăng với 4,5% là khá cao.
"Nếu doanh thu dưới ngưỡng này mà phải nộp thuế, coi như người kinh doanh nhỏ khó có thể bám trụ. Lợi nhuận không đủ thì lấy gì duy trì sinh kế. Chúng tôi rất mong được làm ăn lâu dài và đóng thuế nhưng chính sách cần phù hợp", bà Hằng nói.
Tương tự, bà Ph., chủ cửa hàng tạp hóa ở đường Ngô Thị Nhậm (phường Hà Đông, Hà Nội), cho biết việc nâng ngưỡng doanh thu tính thuế đối với hộ kinh doanh là quá mừng. Song, điều quan trọng là mức cụ thể phải đảm bảo để người buôn bán nhỏ yên tâm làm ăn.
Theo bà Ph., kinh doanh tạp hóa biên lợi nhuận rất thấp chỉ 5 - 8%, thậm chí có mặt hàng chỉ lãi 2%. Chẳng hạn, can dầu ăn 2 lít nhập vào đã 104.000 đồng mà bán ra chỉ 112.000 đồng. Hay hộp sữa Ensure bán ra 810.000 đồng nhưng giá nhập vào khoảng 780.000 - 790.000 đồng. Chi phí vốn rất lớn, lợi nhuận mỏng.
Bà Ph. cho biết vừa kê khai và nộp thuế quý 1 xong, doanh thu 420 triệu đồng mà nộp thuế 6,3 triệu đồng. Tính ra lãi mỗi tháng khoảng 12 triệu đồng mà nộp thuế 2,1 triệu đồng, tương ứng với 17% lợi nhuận.
Để công bằng với người làm công ăn lương, bà đề xuất doanh thu trên 3 tỉ đồng mới phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Bởi để đạt được mức này, cửa hàng thuê thêm 1 - 2 lao động, trong khi đó, hộ kinh doanh lại không được giảm trừ cho người phụ thuộc.
Còn riêng đối với thuế giá trị gia tăng, nên miễn cho người có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm. Vì đây là tiền thuế mà người tiêu dùng đóng. Ngoài mức thuế và ngưỡng doanh thu miễn thuế, nhiều hộ kinh doanh cũng cho rằng cần giảm gánh nặng thủ tục về kê khai, hóa đơn và sổ sách kế toán.
Phải giảm thủ tục, nới quy định về hóa đơn
Bà Ph. đề xuất trước mắt chỉ nên bắt buộc hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn điện tử thay vì mức trên 1 tỉ đồng hiện nay. Còn hộ dưới ngưỡng này, Nhà nước nên khuyến khích tự nguyện áp dụng.
Đối với những đơn hàng giá trị nhỏ từ 200.000 đồng trở xuống và thanh toán bằng chuyển khoản, nên cho xuất gộp hóa đơn vào cuối ngày. Như vậy, chính sách vừa thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, giảm chi phí, tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh và giúp minh bạch doanh thu.
"Những món hàng như cái bút 4.000 đồng hay mấy gói mì cũng xuất hóa đơn là rất tốn kém và không cần thiết", bà Ph. nói.
Ông Nguyễn Hữu Đồng, chủ cửa hàng thiết bị điện trên phố Nguyễn Trãi (Hà Nội), kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu phải áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập lên mức trên 10 tỉ đồng thay vì 3 tỉ đồng/năm như hiện nay.
Theo ông Đồng, doanh thu 3 tỉ đồng và 50 tỉ đồng là hai quy mô hoàn toàn khác nhau, nhưng lại đang bị xếp chung nhóm áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập, tức lấy doanh thu trừ chi phí rồi nhân thuế suất.
"Muốn tính đúng thu nhập thì phải có chứng từ chi phí đầy đủ. Nhưng thực tế nhiều khoản chi rất khó có hóa đơn", ông Đồng nói và cho biết vừa hoàn tất kê khai thuế quý 1 nhưng phải mất nhiều ngày nghiên cứu quy định, hỏi cơ quan thuế rồi vẫn lo sai sót.
"Nếu chính sách quá phức tạp, nhiều người sẽ chỉ giữ doanh thu quanh dưới 3 tỉ đồng để nộp thuế theo tỉ lệ trên doanh thu cho đơn giản", ông Đồng nhận định và cho rằng việc dùng hóa đơn điện tử nên để thị trường thúc đẩy.
Khi khách hàng yêu cầu hóa đơn để quyết toán hay khấu trừ chi phí, người bán hàng sẽ chủ động đăng ký sử dụng để có hóa đơn xuất cho khách. Như vừa rồi, một loạt hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm đề nghị được sử dụng hóa đơn.
Theo bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, trong giai đoạn đầu, có thể cho phép hộ kinh doanh lựa chọn phương pháp nộp thuế.
Một là tính theo tỉ lệ trên doanh thu như hoạt động bán hàng có tổng mức thuế thu nhập cá nhân và giá trị gia tăng là 1,5%, dịch vụ ăn uống áp dụng mức 4,5%... Hoặc hộ kinh doanh có thể chọn tính trên thu nhập chịu thuế (doanh thu trừ chi phí hợp lý) với các mức thuế suất 15%, 17% hoặc 20%.
"Tuy nhiên, cần quy định ngưỡng áp dụng tỉ lệ trên doanh thu ở mức phù hợp, chẳng hạn từ 5 - 7 tỉ đồng/năm và tối đa khoảng 10 tỉ đồng/năm. Còn trên mức này, phải áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập chịu thuế nhân với thuế suất, nhằm nâng cao trách nhiệm và đảm bảo tính minh bạch.
Theo đó, kinh doanh có lãi thì nộp thuế, lãi nhiều nộp nhiều, lãi ít nộp ít. Nếu thua lỗ, không phải nộp thuế", bà Cúc gợi ý.
- Đại biểu NGUYỄN THỊ VIỆT NGA (Hải Phòng):
Phải tiếp tục đơn giản hóa thủ tục thuế
Tôi nhất trí về chủ trương sửa đổi luật, trong đó giao cho Chính phủ quy định mức doanh thu năm không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh.
Đây là cách làm linh hoạt hơn, kịp thời hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tạo điều kiện cho hộ kinh doanh nhỏ, cá nhân kinh doanh, đồng thời, phù hợp với định hướng quản lý thuế hiện đại.
Nhà nước nên có các chính sách nhằm ưu tiên nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lớn lên, minh bạch lên, rồi sau đó thu đúng, thu đủ.
Tôi đề nghị Chính phủ cần cân nhắc bổ sung các căn cứ để xác định ngưỡng doanh thu như mức sống tối thiểu, biến động chỉ số giá tiêu dùng, đặc điểm ngành nghề, chi phí tuân thủ thuế, mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ, yêu cầu quản lý thuế và chống thất thu.
Khi đã có nguyên tắc trong luật, việc Chính phủ điều chỉnh sẽ có cơ sở, minh bạch và dễ giám sát hơn. Cần bảo đảm tính đồng bộ giữa thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng.
Không nên để hai ngưỡng tách rời nhau một cách thiếu hợp lý, bởi sẽ gây khó hiểu cho người dân và khó tổ chức thực hiện. Cũng cần kiểm soát nguy cơ chia nhỏ doanh thu để né thuế. Đây là rủi ro rất thực tế.
Khi ngưỡng doanh thu trở thành căn cứ miễn hoặc không chịu thuế, sẽ có tình trạng một cơ sở kinh doanh tách thành nhiều hộ, đứng tên nhiều cá nhân trong cùng gia đình, chia điểm bán, chia tài khoản, chia hóa đơn, thậm chí chia giao dịch trên nền tảng số để nằm dưới ngưỡng. Nếu không kiểm soát tốt, chính sách hỗ trợ sẽ bị biến thành kẽ hở thất thu.
Vì vậy, khi quy định phải có tiêu chí nhận diện trường hợp cùng địa điểm kinh doanh, cùng mô hình kinh doanh, cùng chuỗi cung ứng, cùng người quản lý thực tế, cùng nền tảng thanh toán thì phải xem xét cộng gộp doanh thu theo nguyên tắc chống chia tách giả tạo.
Ngoài ra, phải cải cách thủ tục, không nên chỉ nói đến miễn thuế hay không thu thuế, mà cần gắn với việc đơn giản hóa đăng ký, kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu với ngân hàng và nền tảng số.
Nếu thủ tục vẫn phức tạp, người dân vẫn ngại bước vào khu vực chính thức.
- Đại biểu TRẦN HOÀNG NGÂN (TP.HCM):
Ngưỡng doanh thu nên từ 2 - 3 tỉ đồng
Trong bối cảnh kinh tế còn khó khăn, nhiều hộ kinh doanh phải đóng cửa. Vì vậy, chính sách cần đặt mục tiêu an sinh xã hội lên trên hết, trước hết là bảo đảm việc làm, ổn định đời sống người dân, thay vì quá nặng về mục tiêu thu thuế.
Tôi nhất trí với phương án trong dự thảo luật sẽ phân cấp cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu theo từng giai đoạn, phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội.
Song, Chính phủ cũng cần làm rõ định hướng cụ thể về mức dự kiến để bảo đảm tính minh bạch và khả thi khi thực hiện. Tôi cho rằng ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 2 - 3 tỉ đồng đối với hộ kinh doanh là phù hợp với thực tế thu nhập của một hộ gia đình hiện nay.
Theo quy định, mức giảm trừ cho một người làm công ăn lương là 15,5 triệu đồng/tháng, và người phụ thuộc là 6,2 triêu đồng/tháng. Như vậy, một hộ gia đình có hai con đang tuổi ăn học sẽ có mức khấu trừ 43,4 triệu đồng/tháng.
Với doanh thu 3 tỉ đồng, lợi nhuận khoảng 15%, như vậy thu nhập 450 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 35 - 40 triệu đồng/tháng mới đảm bảo.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đề xuất nghiên cứu áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp khoảng 5 tỉ đồng. Điều này nhằm tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
- Đại biểu NGUYỄN DUY THANH (Cà Mau):
Bổ sung các căn cứ để xác định ngưỡng doanh thu
Dự thảo tờ tình của Chính phủ chưa làm rõ được phương án điều chỉnh, còn Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất mức 2 tỉ đồng, nhưng cá nhân tôi cho rằng nên để ở mức 3 tỉ đồng.
Bởi nội dung này đã được các đại biểu cho ý kiến rất nhiều tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Nhiều đại biểu chưa đồng tình với mức 500 triệu đồng như hiện nay.
Tuy nhiên, việc giao toàn bộ cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế mà thiếu khung định hướng trong luật có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ - vốn rất nhạy cảm với nghĩa vụ thuế.
Do vậy, tôi đề xuất cân nhắc hai hướng quy định một "khung cứng" trong luật, ví dụ khoảng doanh thu tối thiểu - tối đa được miễn thuế, để bảo đảm tính ổn định.
Hoặc ít nhất phải xác lập nguyên tắc rõ ràng như gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng, để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh và người nộp thuế có thể dự báo được.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho hay việc nâng ngưỡng chịu thuế nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh nhưng cũng đảm bảo khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, đảm bảo công bằng về thuế giữa các đối tượng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho hay việc nâng ngưỡng chịu thuế nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh nhưng cũng đảm bảo khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, đảm bảo công bằng về thuế giữa các đối tượng.
Một hộ kinh doanh tại chợ Bình Tây, TP.HCM - Ảnh: HỮU HẠNH
Thông tin trên được Thủ tướng đưa ra tại phiên thảo luận tổ về sửa đổi các luật thuế ngày 21-4.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc kịp thời sửa đổi các luật về thuế (gồm Luật Thuế VAT, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế thu nhập cá nhân) nhằm giúp hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua những khó khăn, vướng mắc phát sinh trước tác động của biến động giá xăng dầu thời gian qua.
Với quan điểm khi làm chính sách phải rất linh hoạt, nên khi Quốc hội giao cho Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh sẽ có những tiêu chí quy định cụ thể, chặt chẽ để tránh làm thất thu thuế.
Thủ tướng LÊ MINH HƯNG
Sẽ có ngay nghị định và thông tư hướng dẫn
Vì vậy, dù các luật về thuế trên mới được Quốc hội ban hành cuối năm 2025 nhưng yêu cầu sửa đổi là đòi hỏi cấp bách, cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ và Quốc hội. Theo đó, hướng sửa đổi là nâng ngưỡng chịu thuế, như báo cáo của Bộ Tài chính là sẽ nâng mức này với hộ kinh doanh là 1 tỉ đồng/năm, tức là dưới mức thu nhập này sẽ không chịu thuế.
Theo Thủ tướng, việc nâng ngưỡng chịu thuế vừa để giải quyết khó khăn cho hộ kinh doanh nhưng cũng vừa phải tạo thuận lợi, công bằng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc này cũng khuyến khích hộ cá nhân chuyển đổi lên doanh nghiệp vừa và nhỏ nên cũng sẽ điều chỉnh ngưỡng chịu thuế của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
"Chính phủ cũng yêu cầu trình dự thảo nghị định đi kèm với dự thảo luật song do thời gian gấp quá, hiện Bộ Tài chính đang chuẩn bị gấp rút để đảm bảo khi Quốc hội thông qua sẽ có ngay dự thảo nghị định và thông tư hướng dẫn" - Thủ tướng nói thêm.
Phát biểu tại tổ, nhiều đại biểu đồng tình về việc nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, đại biểu Nguyễn Hữu Nghĩa (Tổng Kiểm toán nhà nước) cho rằng việc hỗ trợ này là động lực, nguồn lực để nền kinh tế đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số ngay trong năm 2026 và những năm tới.
Tuy nhiên, hiện trong tờ trình của Chính phủ đề xuất sửa đổi theo hướng không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân kinh doanh tại luật và giao Chính phủ quy định nhưng lại chưa có con số cụ thể. Vì vậy ông đề nghị Chính phủ bổ sung rõ nội dung này để đánh giá tác động cụ thể khi thực hiện thay đổi ngưỡng chịu thuế.
Cùng đó, đại biểu Nguyễn Đại Thắng - Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội - cho rằng việc nâng ngưỡng chịu thuế lên trên mức 500 triệu đồng/năm sẽ góp phần giảm gánh nặng thuế, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, đầu vào gia tăng, tạo điều kiện khuyến khích chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp. Từ đó nâng cao tính minh bạch, hiệu quả của nền kinh tế.
Tuy nhiên, ông Thắng đề nghị Chính phủ quy định cụ thể về mức trần với doanh thu miễn thuế doanh nghiệp với doanh nghiệp quy mô nhỏ và làm rõ cơ sở xác định ngưỡng doanh thu, cơ chế điều chỉnh trong trường hợp biến động kinh tế lớn. Đồng thời cần xây dựng giải pháp chặt chẽ để hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách để chia nhỏ doanh thu, trốn tránh nghĩa vụ thuế, đảm bảo công bằng.
Cần quy định rõ tiêu chí điều chỉnh
Đồng tình với việc giao cho Chính phủ quyết ngưỡng doanh thu, song đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) cho rằng Chính phủ cần quy định rõ tiêu chí xác định doanh thu chịu thuế.
Trong đó có yếu tố thời điểm, cơ chế kiểm soát ngay trong dự thảo luật để tránh nguy cơ cố tình chia nhỏ doanh thu, chia tách hoạt động kinh doanh, giữ quy mô "hộ nhỏ" để tránh nghĩa vụ thuế. Việc này cũng để người dân biết được ranh giới ai phải nộp thuế, ai không phải nộp thuế.
Ông Sơn chỉ ra thực tiễn cho thấy khu vực hộ kinh doanh rất lớn, khoảng 6,036 triệu hộ tính đến hết tháng 7-2025. Trong đó hơn 1,9 triệu hộ có đăng ký, riêng bảy tháng đầu năm 2025 có gần 536.200 hộ thành lập mới. Ngành thuế đang đặt trọng tâm năm 2026 là thu hẹp khoảng trống tuân thủ pháp luật thuế đối với hộ kinh doanh cá thể và thương mại điện tử.
hư vậy, nếu thiết kế không chặt thì một mặt nói hỗ trợ tăng trưởng nhưng mặt khác lại có thể khuyến khích phi chính thức hóa nền kinh tế, đi ngược yêu cầu minh bạch và mở rộng cơ sở thuế.
Cùng đó, ông Sơn đồng tình việc mở diện không chịu thuế giá trị gia tăng cho hộ, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng doanh thu là phù hợp. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý việc này có thể làm sai lệch tính cạnh tranh, không khuyến khích các hộ phát triển lên doanh nghiệp, tạo nguồn thu tốt hơn.
Bởi khi đã là doanh nghiệp thì phải kê khai, khấu trừ, hóa đơn, sổ sách chặt chẽ hơn, còn nếu duy trì là hộ dưới ngưỡng thì vừa không chịu thuế giá trị gia tăng vừa giảm áp lực tuân thủ.
"Chính sách này hỗ trợ hộ nhỏ hay đang vô tình tạo vùng an toàn để người kinh doanh không muốn chuyển sang mô hình doanh nghiệp.
Nếu tiếp tục nới bằng luật thuế mà thiếu hàng rào kỹ thuật thì rất dễ tạo ra lợi thế bất cân xứng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, trong khi khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 96% số doanh nghiệp và đóng góp trên 50% GDP, tức là chính khu vực được kỳ vọng dẫn dắt tăng trưởng lại có thể bị cạnh tranh bất lợi" - ông Sơn nói.
Cùng với đó, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP.HCM) bày tỏ ủng hộ phân cấp cho Chính phủ trong sửa đổi luật thuế nhưng đề nghị cần phải đánh giá tác động rõ ràng.
Trong đó, Chính phủ cần xác định ngưỡng và minh bạch, theo nguyên tắc thực hiện chính sách tài khóa mở rộng. Tức là xác định ngưỡng và mỗi năm điều chỉnh theo mức độ tăng thêm hằng năm, căn cứ tình hình thực tiễn và mức độ lạm phát, tương ứng với mức thu nhập và độ mở, thay vì quy định cứng ngưỡng này.
Cần sử dụng tài chính hiệu quả trong giai đoạn tới
Cũng trong ngày 21-4, Quốc hội thảo luận về kế hoạch tài chính năm năm quốc gia giai đoạn 2026-2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) cho rằng để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phải phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng trên 10% và GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD.
Vì thế ông Ngân đề nghị Chính phủ đặc biệt lưu ý bốn nguyên tắc quan trọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu, đó là tăng trưởng phải thực chất; tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đầu tư phải hướng tới nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân.
Đồng thời cần rút kinh nghiệm sâu sắc từ giai đoạn 2007-2011, khi đầu tư dàn trải, tăng trưởng nóng, tín dụng cao và bội chi ngân sách lớn đã dẫn đến hệ quả tăng trưởng thấp, mất cân đối vĩ mô.
Theo ông Ngân, việc thực hiện kế hoạch tài chính năm năm giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch đầu tư công trung hạn là một thách thức rất lớn. Về kế hoạch tài chính, cả thu ngân sách và chi ngân sách đều tăng cao. Đặc biệt bội chi ngân sách dự kiến quay trở lại mức trên 5% GDP, Chính phủ cần kiểm soát chặt chẽ, không để bội chi vượt quá 4% GDP.
Nhấn mạnh vấn đề các dự án ODA, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng trọng điểm, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Vĩnh Long) cho biết giai đoạn 2026-2030, nhu cầu huy động vốn vay nước ngoài dự kiến tăng gấp 7-9 lần so với trước.
Đây là yêu cầu phù hợp trong bối cảnh đất nước cần thêm nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, ông Sơn đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hài hòa hơn nữa các thủ tục đầu tư giữa phía trong nước và nhà tài trợ, tránh tình trạng một dự án nhưng tồn tại hai quy trình đầu tư, hai thủ tục giải ngân khác nhau, tỉ lệ giải ngân thấp, gây kéo dài thời gian triển khai.
Đồng quan điểm, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP.HCM) cho rằng trong giai đoạn 2026-2030 nhu cầu vay nợ tăng khá lớn, vì vậy việc xây dựng kế hoạch vay nợ cần phải phù hợp chặt chẽ với tiến độ triển khai thực hiện các dự án.
Mặc dù dự thảo đã trình bày khá rõ song việc sử dụng các nguồn vay để bù đắp thiếu hụt vốn đầu tư cho các dự án quan trọng quốc gia phải gắn liền với kế hoạch triển khai cụ thể của từng dự án. Điều này nhằm bảo đảm nguồn vốn vay thực sự được đưa vào đúng địa chỉ, phát huy hiệu quả trong việc bổ sung nguồn lực, hỗ trợ triển khai các công trình trọng điểm, tránh dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.
Ở góc độ khác, đại biểu Phạm Thúy Chinh (Hải Phòng) cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy "giải ngân cao" sang "hiệu quả cao". Do đó, bà Chinh kiến nghị áp dụng cơ chế giải ngân theo kết quả đầu ra; thiết lập nguyên tắc không đạt mục tiêu giai đoạn trước sẽ không bố trí vốn cho giai đoạn sau.
Song song đó công khai tỉ lệ giải ngân và hiệu quả đầu tư để tránh đầu tư dàn trải. Đồng thời, việc đánh giá dự án đầu tư công phải bắt buộc theo các chỉ tiêu tài chính như tỉ suất hoàn vốn, điểm hòa vốn, hiệu quả kinh tế - xã hội, tránh tình trạng triển khai dự án lớn nhưng không lượng hóa được hiệu quả.
Đối với các địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn đang thực hiện cơ chế chính sách đặc thù như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, đại biểu đề nghị cho phép vận dụng linh hoạt các công cụ tài chính như mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), trái phiếu chính quyền địa phương… nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực tại chỗ và thúc đẩy phát triển bền vững.
Chiều 21-4, phát biểu tại tổ về sửa đổi các luật thuế, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã thông tin thêm về công tác phối hợp của Chính phủ với Quốc hội để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cùng việc sửa đổi các luật về thuế.
Hàng trăm doanh nghiệp doanh thu nghìn tỉ nhưng liên tục báo lỗ, lãi mỏng, vẫn mở rộng đầu tư đang lọt ‘tầm ngắm’ của cơ quan thuế. Nhóm này bị đưa vào diện kiểm tra trọng điểm do dấu hiệu rủi ro thất thu ngân sách.
Ngươi dân, đại diện doanh nghiệp đến làm việc về thuế tại Thuế TP.HCM - Ảnh:T.T.D.
Cục Thuế vừa có công văn yêu cầu các đơn vị trực thuộc thắt chặt quản lý, đẩy mạnh kiểm tra đối với nhóm doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng nhằm kịp thời phát hiện hành vi gian lận, trốn thuế.
Theo cơ quan này, năm 2025 ngành thuế đã triển khai nhiều giải pháp tăng cường quản lý, trong đó có nhóm doanh nghiệp kê khai lỗ nhiều năm, lãi mỏng, và đạt một số kết quả tích cực. Tuy vậy, tình trạng này vẫn còn phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách.
Báo lỗ nhiều năm nhưng vẫn mở rộng đầu tư
Ngoài việc đẩy mạnh tuyên truyền về kê khai trung thực và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế địa phương cảnh báo rõ hậu quả pháp lý, chế tài xử lý đối với các trường hợp liên tục kê khai lỗ nhiều năm, không phát sinh nghĩa vụ thuế nhưng vẫn mở rộng đầu tư, tăng vốn.
Đây được xác định là dấu hiệu rủi ro trọng yếu để đưa vào diện kiểm tra, thanh tra trọng điểm, qua đó xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trốn thuế nếu có.
Cục Thuế cũng yêu cầu rà soát chặt chẽ việc kê khai, nộp thuế của doanh nghiệp. Trường hợp phát hiện sai sót, cơ quan thuế cần hướng dẫn để doanh nghiệp kê khai, điều chỉnh kịp thời.
Đáng chú ý, 19 doanh nghiệp gồm Công ty CP tôn Pomina, Công ty CP Xuất khẩu thủy sản sạch, Công ty CP HESMAN Việt Nam, Công ty CP nhôm Đô Thành… được yêu cầu xây dựng chuyên đề kiểm tra tại trụ sở đối với các doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng. Trường hợp không kiểm tra được phải báo cáo rõ lý do.
Cục Thuế cho biết đã rà soát, lập danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỉ đồng trở lên nhưng lỗ liên tiếp trong hai năm 2023-2024.
Trong đó hơn 100 doanh nghiệp do cơ quan thuế TP.HCM quản lý, như Công ty TNHH Lotteria Việt Nam, Công ty Mercedes-Benz Việt Nam, Công ty CP thương mại Nguyễn Kim, Công ty CP Tập đoàn VNG, Công ty TNHH điện tử Sharp Việt Nam…
Khoảng 40 doanh nghiệp thuộc quản lý của thuế Hà Nội, gồm Công ty TNHH liên doanh KFC Việt Nam, Công ty TNHH AEON Market Việt Nam, Công ty TNHH Toto Việt Nam, Công ty thương mại Bảo Long, Công ty CP Thanh toán điện tử VNPT…
Tại Hải Phòng, một số doanh nghiệp doanh thu lớn cũng ghi nhận lỗ liên tiếp giai đoạn 2022-2023. Cục Thuế yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát, cập nhật dữ liệu theo quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 để phân tích, xác định doanh nghiệp rủi ro cao, đưa vào kế hoạch kiểm tra năm 2026. Danh sách phải báo cáo trong tháng 4.
Danh sách 19 doanh nghiệp được yêu cầu kiểm tra do lỗ nhiều năm, lãi mỏng - Ảnh chụp công văn của Cục Thuế
Soi kỹ doanh thu, chi phí và giao dịch liên kết
Trong quá trình kiểm tra, cơ quan thuế phải tập trung đánh giá tính hợp lý của doanh thu, chi phí, lợi nhuận, đặc biệt là các khoản chi phí lớn, bất thường; đồng thời so sánh biến động doanh thu với chi phí đầu vào và đối chiếu hồ sơ, tài liệu liên quan.
Việc ghi nhận doanh thu, thuế giá trị gia tăng đầu ra phải đúng kỳ, tránh kê khai thiếu hoặc sai lệch.
Các đơn vị cũng phải rà soát hóa đơn, chứng từ; kiểm tra chi phí giá vốn, chi phí quản lý, chi phí bán hàng… bảo đảm phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra chặt các khoản chi phí nội bộ như lãi vay, dịch vụ quản lý, kỹ thuật, bản quyền, nhượng quyền… và các giao dịch liên kết, bảo đảm tuân thủ nguyên tắc độc lập trong xác định giá.
Về tiến độ, các đơn vị phải báo cáo kế hoạch kiểm tra trong tháng 4-2026, báo cáo tiến độ hằng tháng và tổng kết trong tháng 12; nêu rõ số thuế truy thu, tiền phạt và các vướng mắc phát sinh.
Cơ quan thuế yêu cầu đơn vị cung cấp phần mềm báo cáo khách hàng dùng hai hệ thống sổ sách kế toán, nhằm ngăn chặn gian lận, thất thu ngân sách.
Thuế yêu cầu báo cáo tên những doanh nghiệp sử dụng hai sổ sách kế toán - Ảnh minh họa: T.T.D.
Đó là yêu cầu vừa được Cục Thuế đưa ra trong Công văn 1902 về việc phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận thuế sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán.
Sử dụng hai sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu là vi phạm pháp luật
Văn bản được gửi đến các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế.
Theo công văn này, Cục Thuế cho biết qua công tác quản lý thuế và thông tin từ các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan thuế nhận thấy vẫn còn tình trạng một số doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh có hành vi gian lận thuế thông qua việc sử dụng phần mềm để vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm.
Trong đó, một hệ thống sổ được sử dụng để báo cáo với cơ quan thuế và hệ thống sổ còn lại được vận hành nội bộ để ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế với mục tiêu giảm nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước.
Theo Cục Thuế, đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật theo quy định tại Luật Quản lý thuế số 38, Luật Kế toán và Bộ luật Hình sự.
"Theo quy định, tất cả nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được ghi chép đầy đủ, chính xác và kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất.
Việc sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu, che giấu quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hội đối với việc chấp hành pháp luật thuế", Cục Thuế khẳng định.
Yêu cầu các nhà cung cấp giải pháp "vào cuộc" với cơ quan thuế
Tại công văn, Cục Thuế cho hay nhằm tăng cường phòng ngừa, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi gian lận thuế thông qua việc sử dụng phần mềm kế toán, phần mềm quản lý bán hàng và các giải pháp công nghệ có liên quan, Cục Thuế đề nghị các công ty cung ứng giải pháp không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống phần mềm có khả năng vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm.
Song song đó, cơ quan thuế yêu cầu các đơn vị cung ứng phần mềm chủ động tích hợp các cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong hệ thống phần mềm kế toán, thông báo kịp thời cho khách hàng để phòng ngừa từ sớm nguy cơ bị lợi dụng vào các mục đích gian lận thuế;
Thực hiện kết nối phần mềm quản lý bán hàng, phần mềm kế toán và giải pháp hóa đơn điện tử của các nhà cung cấp để truyền tự động, đầy đủ dữ liệu hóa đơn điện tử của người nộp thuế đến cơ quan thuế theo từng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế đảm bảo đúng quy định của pháp luật về sử dụng hóa đơn điện tử.
Đáng chú ý, Cục Thuế yêu cầu các công ty cung ứng giải pháp phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong việc cung cấp thông tin về khách hàng vận hành song song hai hệ thống phần mềm sổ kế toán tài chính. Thông tin cung cấp gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở, địa điểm kinh doanh.
Các tổ chức này cũng phải lập danh sách toàn bộ khách hàng đã sử dụng phần mềm số kế toán tài chính đến hết ngày 31-3-2026 và gửi về Cục Thuế trước ngày 8-4-2026. Đồng thời, định kỳ trước ngày mùng 5 của tháng tiếp theo phải gửi thông tin cập nhật các trường hợp thay đổi về danh sách khách hàng sử dụng về Cục Thuế.
