TTCT - Các phân tích sâu về cơ hội và rào cản trong việc thu thuế từ các nguồn doanh thu khổng lồ trên không gian số của các chính phủ khác nhau, từ đông sang tây.
Nguyên tắc xử phạt vi phạm về thuế, hóa đơn theo quy định mới hợp lý hơn cho người nộp thuế ra sao?
Nghị định 310 năm 2025 có nhiều nội dung quan trọng ảnh hưởng đến trách nhiệm của người nộp thuế trong trường hợp vi phạm về thuế và hóa đơn.
Hộ kinh doanh xuất nhiều hóa đơn không đúng sẽ bị xử phạt - Ảnh: HỮU HẠNH
Những nguyên tắc xử phạt theo Nghị định 310 (sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP trong xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, có hiệu lực ngày 16-1) được sửa đổi hợp lý hơn so với trước đây.
Hiện các hộ kinh doanh đang làm quen với việc kê khai thuế định kỳ, thực hiện các nghĩa vụ thông báo, báo cáo, xuất hóa đơn bán hàng hằng ngày, quy định mới khiến họ bớt lo lắng khi chẳng may có sai sót do thời gian đầu còn lúng túng.
Vi phạm nhiều hóa đơn tính sao?
Điểm a khoản 3 Điều 1 Nghị định 310 sửa đổi cách áp dụng tình tiết tăng nặng trong văn bản hướng dẫn luật trước đó. Theo đó, cơ quan thuế không áp dụng tình tiết tăng nặng "vi phạm nhiều lần" khi xử phạt vi phạm đối với hành vi khai thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thông báo và báo cáo thuế trong ba tình huống:
- Cùng một ngày, người nộp thuế khai sai một hoặc nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế.
- Cùng một ngày, người nộp thuế chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của cùng một sắc thuế.
- Cùng một ngày, người nộp thuế chậm nộp nhiều thông báo, báo cáo về hóa đơn, thì người nộp thuế chỉ bị xử phạt về một hành vi có khung phạt tiền cao nhất trong số các hành vi đã thực hiện.
Với nội dung sửa đổi này, việc xử phạt hợp lý hơn và phù hợp với tình hình thực tế hiện nay khi nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang làm quen thực hiện việc khai thuế, và tại cùng một thời điểm có thể có sai sót không cố ý diễn ra đối với nhiều loại thuế, nhiều chỉ tiêu trên hồ sơ khai, hoặc chưa quen với các nghĩa vụ và thời hạn thông báo, báo cáo.
Điều này có lợi hơn cho người nộp thuế vì giảm bớt áp lực xử phạt nhiều lần đối với các sai sót phát sinh trong cùng một thời điểm.
Nghị định mới còn đơn giản hóa việc áp dụng tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ để xác định mức tiền phạt.
Cụ thể, Nghị định 310 quy định nguyên tắc xác định mức phạt "trong trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, thì áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt, nếu có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên thì áp dụng mức tối đa của khung tiền phạt".
Như vậy, khi người nộp thuế có từ hai tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ thì cách tiếp cận của Nghị định 310 đã được tính là "nhiều". Do đó được áp dụng mức phạt nhẹ nhất hoặc bị áp dụng mức phạt nặng nhất trong khung phạt.
Điều này làm đơn giản hóa việc xem xét và tính mức phạt của cơ quan xử phạt. Đồng thời khi chủ thể đã xác định được từ hai tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ thì không cần chứng minh thêm các tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ khác, vì không còn ảnh hưởng đến mức xử phạt.
Trước đây, Nghị định 125 năm 2020 áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần để xử lý người nộp thuế.
Mỗi hóa đơn sai đều bị xử phạt, một ngày sai nhiều hóa đơn thì xem là nhiều tình tiết tăng nặng, mỗi tình tiết tăng nặng bị tính tăng 10% mức xử phạt trung bình của khung (mức áp dụng trong mọi trường hợp không quá mức tối đa và tối thiểu của khung).
Nghị định 310 có thêm nội dung bổ sung và sửa đổi quy định về xác định mức xử phạt khi người nộp thuế thực hiện nhiều lần lập hóa đơn không đúng thời điểm, nhiều lần không lập hóa đơn (các hành vi vi phạm còn trong thời hiệu xử phạt).
Theo đó, người nộp thuế chỉ bị xử phạt một lần và tùy theo số lượng hóa đơn vi phạm mà có mức phạt cao thấp khác nhau.
Mức xử phạt tối đa có thể lên đến 70 triệu đồng nếu lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 100 số hóa đơn trở lên, phạt đến 80 triệu đồng nếu không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 50 số hóa đơn trở lên.
So với trước đây, hành vi này bị phạt tối đa 20 triệu đồng nhưng không quy định chi tiết về cách thức xác định hành vi vi phạm và sự ảnh hưởng của số lượng hóa đơn vi phạm đến mức phạt.
Điều này dẫn đến tình trạng một số công chức thuế có thể áp dụng mức phạt tối đa một lần cho nhiều hóa đơn vi phạm, dẫn đến mức phạt thấp hơn nhiều so với số tiền trốn thuế.
Trong khi một số cơ quan thuế (và sau này được Tổng Cục thuế trả lời quan điểm chi tiết bằng công văn 5974 ngày 27-12-2023) lại áp dụng mức phạt cho từng hóa đơn, dẫn đến số tiền xử phạt lớn.
Chính vì vậy, việc tính mức phạt hóa đơn lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm như hiện nay là một thay đổi phù hợp, cân bằng lợi ích của người nộp thuế.
Bởi lẽ, nếu tính mức phạt từng lần trên từng hóa đơn và áp dụng thêm tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần, thì số tiền phạt trong nhiều trường hợp là một con số lớn, vượt quá khả năng của đơn vị nộp phạt.
Nghị định 310 quy định chi tiết hơn nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân có liên quan (ngân hàng, sàn thương mại điện tử, chủ sở hữu nền tảng số, hay bên chi trả thu nhập và các chủ thể có liên quan khác) cung cấp thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.
Nếu các tổ chức, cá nhân trên không cung cấp thông tin sẽ bị xử phạt tối đa 16 triệu đồng, cung cấp thông tin không chính xác có thể bị phạt đến 10 triệu đồng.
Luật Thuế thu nhập cá nhân mới có hiệu lực từ 1-7 quy định chuyển nhượng biển số đẹp trúng đấu giá phải nộp thuế 5%. Thu nhập tính thuế là phần thu nhập vượt trên 20 triệu đồng mà người nộp thuế nhận được theo từng lần phát sinh.
Hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn phương thức nộp thuế thay vì buộc phải nộp theo phương pháp khấu trừ và nên nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì trên 1 tỉ đồng/năm.
Theo các hộ kinh doanh, nên nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì trên 1 tỉ đồng/năm - Ảnh: HỮU HẠNH
Đó là ý kiến của nhiều hộ kinh doanh được nêu ra trong các câu hỏi gửi đến Cục Thuế thông qua Tuổi Trẻ sau hội thảo "Thực hiện thuế kê khai, hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?" được tổ chức hôm 15-1.
Sau hội thảo, có gần 70 câu hỏi của hộ kinh doanh gửi đến Cục Thuế xoay quanh việc kê khai, tính thuế, chi phí được trừ, xuất hóa đơn điện tử (HĐĐT)..., hộ kinh doanh mong được hướng dẫn để thực hiện thuế kê khai.
Mốc doanh thu 1 tỉ đồng là quá thấp
Bà Lan - hộ kinh doanh ở TP.HCM - kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu phải xuất HĐĐT lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì quy định trên 1 tỉ đồng/năm. Bà cũng tha thiết đề nghị hãy cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn đóng thuế theo doanh thu hoặc khấu trừ.
"Việc quy định hộ có doanh thu trên 3 tỉ phải tính thuế theo khấu trừ là rất phức tạp, khiến nhiều người chỉ tính làm dưới ngưỡng này rồi nghỉ" - bà Lan nói. Tương tự, bà Trần Thúy Vi (TP.HCM) đề xuất Bộ Tài chính cho phép hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn nộp thuế tỉ lệ trên doanh thu. Vì doanh thu cao nhưng lợi nhuận rất mỏng và trình độ kế toán, hạch toán, quyết toán thuế rất hạn chế.
Bà Vi cho biết mất ăn mất ngủ vì dự thảo nghị định hướng dẫn kê khai, tính thuế và sử dụng HĐĐT đối với hộ kinh doanh quy định hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng sẽ phải nộp thuế thu nhập (doanh thu - chi phí) với thuế suất 15%. Thêm nữa, cuối năm hộ kinh doanh phải quyết toán thuế nữa.
"Chúng tôi không sợ đóng thuế mà chỉ sợ làm sai và bị phạt vì thiếu trình độ, hiểu biết chính sách còn hạn chế. Chúng tôi tự kinh doanh, lấy công làm lãi đã rất vất vả rồi, giờ phải thực thi kế toán như doanh nghiệp thì quá sức với người kinh doanh. Rất mong cơ quan chức năng xem xét nguyện vọng của hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm" - bà Vi tha thiết.
Cũng liên quan đến HĐĐT, nhiều người bán hàng trên sàn thương mại điện tử như bà Nguyễn Thị Quỳnh Giao, ông Nguyễn Quốc Huy... cùng hỏi hộ kinh doanh bán hàng trên sàn có phải xuất HĐĐT không khi sàn đã kê khai và nộp thuế thay rồi? Cuối năm hộ kinh doanh phải nộp thuế, làm thủ tục gì?
Một vấn đề nữa mà được nhiều hộ kinh doanh mong Cục Thuế hướng dẫn liên quan đến chi phí được trừ trước khi tính thuế. Cụ thể, hộ kinh doanh tên Duy cho biết bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử có doanh thu khoảng 5 tỉ đồng/năm, trong đó 80% doanh thu là chi phí cho thuê người nổi tiếng, chi dịch vụ vận chuyển hàng từ nước ngoài về...
"Thu nhập thực tế chỉ đạt 10-15% doanh thu, trong khi các chi phí thuê ở nước ngoài lại không có hóa đơn theo quy định. Vậy tôi phải làm cách nào để trừ các chi phí thực tế này khi tính thuế?" - ông Duy đặt vấn đề.
Hộ kinh doanh Nguyễn Phan - chủ nhà thuốc có doanh thu 5 tỉ đồng/năm - hỏi liệu có được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào hay không và để được khấu trừ, người nộp thuế phải làm như thế nào?
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế nhưng thực hiện sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ - Ảnh: HỮU HẠNH
Chi phí được trừ phải có hóa đơn, chứng từ
Trả lời nội dung về HĐĐT, Cục Thuế cho biết hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên thuộc đối tượng sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế, theo quy định của nghị định 70 năm 2025.
Việc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền giúp minh bạch hóa giao dịch, giảm thời gian, chi phí (cho phép người bán hàng xuất hóa đơn ngay tại thời điểm giao dịch, giảm thiểu độ trễ giữa thời điểm thanh toán và thời điểm lập hóa đơn), hỗ trợ người nộp thuế quản lý hiệu quả, tra cứu dễ dàng và nâng cao uy tín với khách hàng, sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Còn về xuất hóa đơn khi bán hàng trên sàn thương mại điện tử, theo quy định, người bán sẽ phải xuất HĐĐT. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử lập hóa đơn.
Và theo dự thảo nghị định quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không thuộc đối tượng sử dụng HĐĐT.
Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu thực tế từ 500 triệu đến 1 tỉ đồng/năm đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng HĐĐT thì đăng ký với cơ quan thuế.
Về kiến nghị hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn phương pháp tính thuế, theo Cục Thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109 quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng thì nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế (doanh thu - chi phí) nhân với thuế suất.
"Cơ quan thuế luôn đồng hành, hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó khăn, vướng mắc thì chủ động liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hỗ trợ, hướng dẫn" - Cục Thuế phản hồi.
Trả lời về điều kiện để trừ chi phí, Cục Thuế cho biết về nguyên tắc, các khoản chi được trừ là các chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.
Chẳng hạn, với các chi phí thuê người nổi tiếng, dịch vụ vận chuyển nước ngoài, theo Cục Thuế, cần có hợp đồng, hóa đơn/chứng từ, chứng từ thanh toán làm căn cứ xác định chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Với câu hỏi của hộ kinh doanh Nguyễn Phan - chủ nhà thuốc, Cục Thuế cho biết theo Luật Thuế VAT, hộ kinh doanh thuộc đối tượng nộp thuế VAT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (doanh thu x tỉ lệ). Để được khấu trừ, hộ kinh doanh phải chuyển lên doanh nghiệp.
Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng mong mỏi được nộp thuế tỉ lệ trên doanh thu - Ảnh: QUANG ĐỊNH
VCCI: doanh thu 3 tỉ đồng/năm mới nên dùng HĐĐT
Trong văn bản góp ý liên quan đến ngưỡng doanh thu buộc phải xuất HĐĐT, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc yêu cầu ngưỡng doanh thu 1 tỉ đồng phải sử dụng HĐĐT là thấp, chưa tương thích với năng lực tài chính và trình độ quản trị của phần lớn hộ kinh doanh.
Do vậy, nên nâng lên ngưỡng 3 tỉ đồng, tương đương ngưỡng bắt đầu áp dụng cách tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu - chi phí). "Với các hộ có doanh thu năm dưới 3 tỉ, cơ quan thuế có thể tăng giám sát qua dữ liệu thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, thay vì yêu cầu áp dụng đồng loạt", VCCI đề xuất và cho biết kết quả khảo sát hồi tháng 6 của đơn vị này cho thấy nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng còn gặp nhiều trở ngại khi chuyển đổi số. 32% hộ ở nông thôn và 23% ở đô thị thiếu vốn đầu tư thiết bị. Khoảng 2/3 số hộ được hỏi chưa đủ kiến thức, kỹ năng công nghệ để vận hành hệ thống.
Vướng mắc nữa được VCCI nêu là quy định về thông tin người mua. Theo nghị định 70, thông tin này phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân người mua, trừ trường hợp khách lẻ (siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng xăng dầu, casino...). Điều này khiến các tiệm như tạp hóa, quán ăn - vốn có lượng khách lẻ lớn, giá trị giao dịch nhỏ và cần thanh toán nhanh - gặp khó vì phát sinh thời gian, chi phí nhân sự nhập liệu, thậm chí gây tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng.
Do đó, VCCI kiến nghị cho phép hóa đơn của hộ kinh doanh bán cho cá nhân không kinh doanh được miễn các trường thông tin định danh (mã số thuế, định danh người mua...) để giảm tải thủ tục.
Nên giao sàn TMĐT xuất hóa đơn thay người bán
Về xuất HĐĐT của người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam - kiến nghị Bộ Tài chính xem xét sửa đổi quy định lập HĐĐT đối với hộ kinh doanh trên sàn TMĐT có chức năng thanh toán.
Theo bà Hải, nghị định 117 năm 2025 quy định trách nhiệm sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán bắt buộc phải khấu trừ, khai và nộp thuế thay hộ kinh doanh. Nhưng theo nghị định về HĐĐT và thông tư 32 của Bộ Tài chính, hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử được ủy nhiệm cho sàn xuất hóa đơn, dẫn đến thực tế các sàn có chức năng thanh toán hiện không nhận ủy nhiệm.
Do đó, trách nhiệm lập hóa đơn thuộc về các hộ, cá nhân kinh doanh qua các sàn này. Trong khi đó trên thực tế, hộ kinh doanh, cá nhân gần như không thể xuất được hóa đơn cho người mua. Bởi việc mua bán, thanh toán, danh tính người mua trên sàn do các sàn thương mại điện tử nắm. Điều này khiến hộ kinh doanh không thể có thông tin để lập HĐĐT, cũng không thể lập hóa đơn đúng thời điểm người mua nhận hàng, tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt về hóa đơn.
"Từ thực tiễn này, Hội Tư vấn thuế Việt Nam kiến nghị cần bổ sung quy định bắt buộc các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán phải xuất hóa đơn thay các hộ kinh doanh, song song với trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thuế thay. Hoặc chính sách cần loại bỏ nghĩa vụ xuất hóa đơn của hộ kinh doanh trong trường hợp đã được sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thuế thay" - bà Hải nói.
Chi phí xuất hóa đơn điện tử cao hơn cả lợi nhuận
Hộ kinh doanh phản ánh: đơn hàng có giá trị 5.000 - 25.000 đồng. Lợi nhuận vào khoảng 10 - 15% doanh thu. Trong khi chi phí cho từng lần xuất HĐĐT là khoảng 500 - >1.000 đồng cho mỗi đơn hàng như vậy là quá cao, thậm chí cao hơn cả số thuế phải nộp.
Hộ kinh doanh khác phản ánh nhiều đơn hàng chỉ là gói mì, cây bút có giá 5.000 đồng; cuộn keo chỉ 2.000 đồng. "Lợi nhuận rất mỏng, mỗi đơn hàng lời 200 đồng mà xuất hóa đơn và phần mềm mất 500 đồng/hóa đơn là quá nhiều và gây lãng phí rất lớn. Có cách nào để giảm chi phí cho khoản này? Nếu không người tiêu dùng cuối cùng sẽ phải chịu khoản này" - hộ kinh doanh phản ánh.
Cục Thuế cho biết sẽ nghiên cứu để trình cấp có thẩm quyền xem xét về việc lập hóa đơn đối với bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từng lần có giá trị nhỏ. Đồng thời, Cục Thuế giao cơ quan thuế hướng dẫn người nộp thuế tiếp cận các nhà cung cấp giải pháp về HĐĐT để có thông tin về các gói giải pháp hóa đơn miễn phí.
Ngành thuế cam kết đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) - cho biết thực hiện cam kết với hộ kinh doanh tại hội thảo "Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?", do Cục Thuế và báo Tuổi Trẻ tổ chức hôm 15-1, tại TP.HCM tối 19-1, Cục Thuế đã chuyển phần trả lời của 67 câu hỏi mà người nộp thuế gửi đến.
Ông Mai Sơn cũng nhấn mạnh ngành thuế sẽ có buổi đánh giá công tác hỗ trợ hộ kinh doanh. "Tôi hy vọng bước vào kỳ kê khai, sẽ không còn hộ kinh doanh nào băn khoăn, vướng mắc nữa. Nên toàn ngành thuế sẽ tiếp tục nỗ lực hết sức mình hỗ trợ, đồng hành để hộ, cá nhân kinh doanh yên tâm hoạt động, làm ăn", ông Mai Sơn nói.
Một trong những băn khoăn lớn nhất của hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trên sàn thương mại điện tử hiện nay là có phải xuất hóa đơn điện tử hay không và ai là người xuất?
Sau nửa tháng áp dụng thuế kê khai, nhiều hộ kinh doanh vẫn đau đầu với bài toán 'đầu vào - đầu ra'.
Sau nửa tháng áp dụng thuế kê khai, hộ kinh doanh vẫn đau đầu với bài toán “đầu vào - đầu ra” - Ảnh: HỮU HẠNH
Theo cơ quan thuế, việc hộ kinh doanhnộp thuế theo phương pháp khoán không chỉ gây thất thu thuế mà còn ảnh hưởng đến tính công bằng trong thực thi chính sách thuế. Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai sẽ khắc phục được những bất cập này do việc kiểm soát chặt chẽ hóa đơn đầu vào, đầu ra sẽ nâng cao tính minh bạch và chính xác trong kê khai thuế.
Đầu vào và đầu ra không trùng khớp, kê khai thế nào?
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, anh Phương Nam, chủ hộ kinh doanh phụ liệu hoa tại phường Hạnh Thông (TP.HCM, quận Gò Vấp cũ), cho biết vẫn đang lúng túng với việc kê khai thuế, đặc biệt là chuyện hóa đơn đầu vào và đầu ra.
Theo anh Nam, đặc thù của ngành phụ liệu hoa là thường nhập nguyên liệu với số lượng lớn, sau đó gia công thành nhiều loại thành phẩm khác nhau để bán ra thị trường. Chẳng hạn, từ một tấn giấy cuộn ban đầu, cơ sở có thể cắt, ép thành giấy A4 hoặc túi giấy với nhiều quy cách khác nhau. Khi lập sổ sách kế toán, anh không biết phải ghi nhận đơn vị tính thế nào.
Bởi đầu vào và đầu ra không trùng khớp, chưa kể còn phát sinh hao hụt trong quá trình sản xuất. Không chỉ vậy, nhiều loại nguyên phụ liệu tồn kho lại không có chứng từ đầu vào rõ ràng. Điều này khiến anh băn khoăn không biết phải kê khai đầu ra ra sao để vừa phản ánh đúng thực tế kinh doanh, vừa đúng quy định pháp luật.
"Thực tế là rất nhiều nguồn hàng của tôi đến từ các cơ sở thủ công nhỏ lẻ, làm theo mùa vụ như Tết, Trung thu hay các dịp lễ hội. Những nơi này hầu như không có hóa đơn hợp lệ", anh Nam nói và bày tỏ lo lắng "rất sợ làm sai", bởi nghe nói mức xử phạt hiện nay khá nặng.
Dù vậy, anh Phương Nam cho biết vẫn muốn chuyển đổi theo phương thức kê khai vì nếu làm đúng, số thuế phải nộp có thể thấp hơn so với thuế khoán trước đây. "Vấn đề là không biết đóng sao cho đúng", anh Nam nói.
Cùng chung nỗi lo, một hộ kinh doanh hoa tươi tại phường Hạnh Thông cho biết năm nay thời tiết xấu. Tình trạng ngập úng xảy ra nhiều khiến nguồn hoa từ Đà Lạt giảm mạnh, cuối năm nhiều khu vực lại rơi vào giá rét, làm sản lượng tiếp tục sụt giảm.
Trong bối cảnh đó, các hộ kinh doanh buộc phải tìm nguồn hàng nhỏ lẻ, manh mún thay thế, phần lớn nguồn cung vẫn đến từ các hộ sản xuất trực tiếp theo mùa vụ và hầu như không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
Để gỡ nút thắt này, chủ hộ kinh doanh cho biết đã được cơ quan thuế hướng dẫn cung cấp đầy đủ thông tin nhập - xuất hàng hóa, bao gồm số điện thoại, căn cước công dân và địa chỉ cụ thể của bên bán để phục vụ việc xác minh.
Về lý thuyết, chỉ cần xác định được nơi đó có hoạt động mua bán là đủ. Tuy nhiên, người trong cuộc vẫn không khỏi lo lắng, bởi khả năng kiểm tra chéo nguồn đầu vào ở cấp cao hơn hoàn toàn có thể xảy ra và không biết có hợp lệ hay không.
Cơ quan thuế phối hợp với chính quyền địa phương để đảm bảo 100% hộ kinh doanh có hoạt động kinh doanh được đưa vào quản lý thuế - Ảnh: T.T.D.
Sẽ khó tránh khỏi sai sót, ưu tiên hướng dẫn thay vì xử phạt ngay
Ông Lâm Phương Toàn, chủ hộ kinh doanh hoa tươi tại phường Hạnh Thông, cho biết đã được cơ quan thuế hỗ trợ khá nhiều, giải đáp thắc mắc tương đối kỹ, nhưng giai đoạn đầu chắc chắn sẽ phát sinh sai sót do hộ kinh doanh chưa có kinh nghiệm. Vì vậy theo ông Toàn, cơ quan thuế nên có sự linh hoạt trong giai đoạn đầu, ưu tiên hướng dẫn, nhắc nhở thay vì áp dụng chế tài ngay.
Ông Lý Đại Lâm, chủ sạp Cà ri Anh Hai (chợ Bến Thành), cũng cho biết theo quy định, mỗi khách mua phải xuất một hóa đơn riêng biệt, cụ thể từng khách, không xuất gộp. Tuy nhiên, do đơn vị có nhiều sạp hàng nên mỗi lần khách vào mua đông cùng lúc, mỗi khách mua mỗi kiểu nên khá rối trong việc ghi ghép và xuất hóa đơn.
Chưa kể, mỗi sáng ra lo khâu viết hóa đơn, chuẩn bị ghi ra trước, bán gì, nhập gì, nguồn hàng ra sao... cũng cập rập. Cuối ngày phải tổng hợp lại hết ghi chép, vấn đề liên quan để báo cáo cơ quan thuế.
"Chúng tôi chuyển qua thuế kê khai từ tháng 8-2025 và đầu 2026 là áp dụng chính thức theo quy định nhưng thật sự còn cập rập, bắt buộc phải thuê kế toán để hỗ trợ, chứ làm không xuể. Rất mong có giải pháp gì đơn giản hơn để người dân vẫn thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nhưng hoạt động kinh doanh không quá bị ảnh hưởng", ông Lâm nói.
Theo chị Nguyễn Thị Mùi, tiểu thương kinh doanh hàng thịt tươi sống tại chợ La Khê (Hà Đông, Hà Nội), đến nay vẫn chưa hình dung rõ cách thức xuất hóa đơn điện tử khi áp dụng thuế kê khai. Nếu doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm, chị thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, chị không biết sẽ xuất hóa đơn cho từng lần bán hàng hay được phép xuất gộp một hóa đơn vào cuối ngày.
"Hàng thường được bán dồn từ 6h30 đến 8h30 sáng, mỗi khách chủ yếu mua 3-5 lạng thịt. Nếu vừa bán hàng, vừa xuất hóa đơn điện tử thì làm thế nào kịp được. Tôi muốn xuất hóa đơn vào cuối ngày có được không?" - chị Mùi băn khoăn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Bùi Thị Ánh Nguyệt, đại diện ban quản lý chợ Phạm Văn Hai (TP.HCM), cho biết vẫn còn những trường hợp hộ kinh doanh còn lúng túng khi áp dụng thuế kê khai nhưng khi hiểu được rồi thì thực hành dễ dàng hơn.
"Việc lúng túng khi thực hành quy định mới là điều dễ hiểu nhưng điều quan trọng là phối hợp để đưa ra các giải pháp để hỗ trợ hộ kinh doanh, cầm tay chỉ việc họ nhiều hơn để giúp họ tiếp cận nhanh, đặc biệt người bán đã có tuổi", bà Nguyệt nói.
Đồ họa: TUẤN ANH
Ngành thuế đồng hành với hộ kinh doanh
Theo Cơ quan Thuế TP.HCM, trên địa bàn có gần 346.000 hộ kinh doanh, chiếm 13% tổng số hộ cả nước. Khi chuyển sang kê khai và nộp thuế điện tử, nhiều hộ gặp khó khăn do hạn chế về kỹ năng công nghệ, nhất là tiểu thương lớn tuổi, tâm lý ngại thay đổi thói quen kinh doanh đã tồn tại nhiều năm; đồng thời lo chi phí tuân thủ.
Tuy nhiên, ngành thuế TP.HCM đã triển khai bằng nhiều giải pháp hỗ trợ, công tác tuyên truyền - hỗ trợ đảm bảo thực chất. Nhờ đó, đã có hơn 35.000 hộ khoán thực hiện chuyển sang kê khai, 666 hộ kinh doanh đã thực hiện chuyển lên doanh nghiệp.
Đến nay, 98% hộ có tài khoản thuế điện tử, trong đó 92% sử dụng eTax Mobile; 22.646 hộ sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, đạt 86%, cao hơn mức bình quân cả nước. Số thu từ hộ, cá nhân kinh doanh đạt 10.552 tỉ đồng, tăng gần 50% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, theo số liệu của Cục Thuế, năm 2025 đã có 18.392 hộ khoán chuyển sang nộp thuế theo kê khai. Lũy kế từ sau khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa có hiệu lực đến nay, gần 4.000 hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, cho thấy các hộ đang dần thích ứng với phương pháp quản lý mới.
Trả lời Tuổi Trẻ tại cuộc họp công bố Luật Quản lý thuế mới đây, ông Đặng Ngọc Minh - Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) - khẳng định ngành thuế sẽ tiếp tục thực hiện chương trình hỗ trợ, đồng hành cùng hộ và cá nhân kinh doanh chuyển sang thực hiện thuế kê khai.
Cụ thể, ngành thuế sẽ tập trung triển khai chức năng hỗ trợ kê khai thuế thông minh. Theo đó, hệ thống quản lý thuế sẽ tự động tổng hợp và tạo sẵn tờ khai cho hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu nhằm giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí và sai sót trong quá trình kê khai.
"Mục tiêu đạt ra tỉ lệ kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, miễn, giảm thuế bằng phương thức điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh đạt tối thiểu 90%. Tối thiểu 90% hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện quản lý thuế sử dụng ứng dụng eTax Mobile để tra cứu và nộp thuế...", ông Minh nói
Trước đó, trong thời gian triển khai chiến dịch cao điểm 60 ngày cuối năm 2025, ngành thuế đẩy mạnh tuyên truyền trực tiếp tại các chợ truyền thống, trung tâm thương mại, khu phố có nhiều hộ kinh doanh... nhằm phổ biến chính sách mới, lộ trình chuyển đổi, cũng như hướng dẫn chuẩn bị hạ tầng, thiết bị...
Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?
Sau 15 ngày áp dụng thuế kê khai, các hộ kinh doanh gặp vướng mắc gì, cần cơ quan thuế tháo gỡ những điểm nghẽn nào... Những câu hỏi này sẽ được Cục Thuế trực tiếp giải đáp tại hội thảo "Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?".
Hội thảo do báo Tuổi Trẻ phối hợp với Cục Thuế tổ chức từ 13h30 đến 16h30 ngày hôm nay 15-1 tại hội trường Thuế TP.HCM (63 Vũ Tông Phan, phường Bình Trưng) và trực tuyến đến 34 thuế tỉnh, thành phố.
Hội thảo có sự tham dự, chỉ đạo của lãnh đạo Cục Thuế, đại diện các ban nghiệp vụ như Ban Chính sách, Ban Chuyển đổi số, Chi cục Thuế thương mại điện tử...; đại diện một số sở, ngành TP.HCM, các nhà cung cấp giải pháp và hơn 250 hộ, cá nhân kinh doanh trên địa bàn TP.HCM.
100% hộ kinh doanh được đưa vào diện quản lý thuế
Định kỳ hằng quý, cơ quan thuế sẽ rà soát dữ liệu hóa đơn mua vào của hộ kinh doanh với doanh thu khoán đối với toàn bộ các hộ kinh doanh để phát hiện các hộ kinh doanh có doanh thu khoán không sát với thực tế kinh doanh - Ảnh: HỮU HẠNH
Ngành thuế TP.HCM cho biết sẽ rà soát dữ liệu từ cơ quan đăng ký kinh doanh chuyển sang để tránh sót hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh.
Đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương để đảm bảo 100% hộ kinh doanh có hoạt động kinh doanh được đưa vào quản lý thuế. Rà soát toàn bộ hộ kinh doanh, địa chỉ, doanh thu, mức khoán, công khai toàn bộ các thông tin về hộ kinh doanh nộp thuế khoán trên bản đồ số hộ kinh doanh.
Ngoài ra cơ quan thuế sẽ tổ chức thu thập thông tin về số tài khoản giao dịch của những hộ kinh doanh cần tập trung quản lý. Thu thập thông tin để thực hiện bổ sung dữ liệu vào ứng dụng cơ sở dữ liệu hộ kinh doanh.
Trong đó, bắt buộc thu thập thông tin về số căn cước công dân, diện tích mặt bằng, số lượng lao động, số tài khoản ngân hàng. Yêu cầu 100% các đơn vị vận chuyển trên địa bàn cung cấp danh sách hộ kinh doanh, cá nhân thuê đơn vị vận chuyển hàng hóa, doanh thu thu hộ...
Định kỳ hằng quý, cơ quan thuế sẽ thực hiện rà soát dữ liệu hóa đơn mua vào của hộ kinh doanh với doanh thu khoán đối với toàn bộ các hộ kinh doanh để phát hiện các hộ kinh doanh có doanh thu khoán không sát với thực tế kinh doanh...
Doanh thu trên 1 tỉ phải sử dụng hóa đơn điện tử
Nghị định 70 năm 2025 quy định hộ có doanh thu trên 1 tỉ đồng phải xuất hóa đơn điện tử (HĐĐT) khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế. Và trong hướng dẫn tới đây, cơ quan thuế khuyến khích và hỗ trợ hộ đăng ký sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền với những hộ đáp ứng điều kiện hạ tầng công nghệ và có nhu cầu sử dụng HĐĐT.
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế VN, cho biết hầu hết các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng trong năm 2025 đã đăng ký sử dụng HĐĐT. Tuy nhiên, đây là số liệu của cơ quan thuế quản lý trong khi trên thực tế, doanh thu có thể cao hơn.
Do đó, hộ kinh doanh dự kiến doanh thu năm 2026 hoặc cuối năm 2025 vượt 1 tỉ đồng thì nên sớm sử dụng phần mềm bán hàng tích hợp HĐĐT để làm quen trước khi áp dụng bắt buộc.
"Việc chuẩn bị và tập dượt sớm với HĐĐT và phần mềm bán hàng giúp hộ kinh doanh có thời gian làm quen, rồi vận hành trơn tru, tránh vi phạm khi quy định chính thức có hiệu lực" - bà Hải khuyến cáo và cho biết nhóm hộ có doanh thu trên 500 triệu đến dưới 3 tỉ đồng/năm được phép áp dụng phương pháp tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu. Đây là phương pháp đơn giản và giống như hiện hành.
Tuy nhiên, ngay từ năm 2026, khi quy mô kinh doanh tăng dần, hộ nên có thói quen và kỷ luật trong việc lấy hóa đơn và lưu trữ chi phí đầu vào. Điều này giúp hộ thuận lợi hơn khi vượt ngưỡng 3 tỉ đồng và có thể chuyển lên nhóm tính thuế theo doanh thu trừ chi phí từ năm 2027.
Từ ngày 1-1, hộ kinh doanh sẽ chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai. Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm, tức doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng.
Từ ngày 1-1, hộ kinh doanh sẽ chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai. Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm.
Thông tin tại họp báo, Bộ Tài chính cho biết từ 1-1-2026, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng - Ảnh: LÊ THANH
Sáng 6-1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố 12 luật vừa được Quốc hội thông qua.
Phát biểu tại buổi họp báo, ông Cấn Đình Tài - Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước - cho biết Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quy hoạch, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Giá, Luật Đầu tư, Luật Dự trữ quốc gia, Luật Thương mại điện tử…
Theo ông Đỗ Thành Trung - Thứ trưởng Bộ Tài chính, tại kỳ họp vừa qua, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ để trình Quốc hội thông qua 11 luật trong tổng số 51 luật.
Hôm nay hoặc mai sẽ có hướng dẫn kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn với hộ kinh doanh
Liên quan đến Luật Quản lý thuế, Thứ trưởng Bộ Tài chính đánh giá đạo luật nhận được sự quan tâm của người dân, cá nhân, hộ kinh doanh cũng như cộng đồng doanh nghiệp. Bộ Tài chính xây dựng luật theo hướng chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thủ tục hồ sơ… nhằm tạo thuận lợi nhất, đảm bảo quyền lợi cho người nộp thuế.
Luật có hiệu lực từ ngày 1-7, riêng quy định về sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh có hiệu lực từ 1-1.
Đối với quản lý thuế hộ kinh doanh, ông Trung cho hay theo Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm, có hiệu lực từ ngày 1-1.
Hiện Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
Thông tin về dự thảo nghị định này, ông Đặng Ngọc Minh - Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết nghị định sẽ được Chính phủ ký ban hành trong 1-2 ngày tới.
Trả lời Tuổi Trẻ Online về mức doanh thu phải sử dụng hóa đơn điện tử, ông Minh cho biết theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Tuy nhiên, cơ quan thuế khuyến khích những hộ có đủ điều kiện công nghệ hạ tầng có thể chủ động áp dụng.
Về Luật Thuế thu nhập cá nhân, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, một loạt các quy định được sửa đổi tạo thuận lợi cho người nộp thuế.
Theo đó, từ 1-1, mức giảm trừ đối với người nộp thuế có thu nhập từ tiền công, tiền lương được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng và 6,2 triệu đồng đối với người phụ thuộc/tháng.
Kỳ vọng tạo làn sóng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam
Đối với Luật Đầu tư, theo ông Trung, đạo luật nhận được sự quan tâm thảo luận của đại biểu Quốc hội, cũng như trao đổi của doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Điểm nổi bật là luật đã thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp nhận chủ trương đầu tư.
"Như trước đây, rất nhiều dự án phải thực hiện thủ tục chủ trương chấp nhận đầu tư. Nhưng từ nay chỉ có những dự án phát triển hạ tầng những lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm, có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh" - ông Trung nói.
Bên cạnh đó, luật giao rà soát 29 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng như sửa đổi phạm vi của 20 ngành nghề kinh doanh có điều kiện để chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đảm bảo quyền tự do đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, luật sửa đổi bổ sung quy định ưu đãi, hỗ trợ đầu tư thành lập tổ chức kinh tế của nhà đầu tư nước ngoài.
Theo ông Trung, đối với việc thành lập tổ chức doanh nghiệp của nhà đầu tư nước ngoài, theo quy định trước đây, nhà đầu tư nước ngoài muốn thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam thì phải có dự án được chấp thuận.
Nay chúng ta điều chỉnh là nhà đầu tư được phép thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam và song song với thời điểm hoạt động ở Việt Nam thì tìm kiếm dự án. Không có điều kiện ràng buộc nhà đầu tư có dự án thì mới được thành lập doanh nghiệp.
"Đây là điểm rất quan trọng về tư duy xây dựng chính sách pháp luật. Chúng tôi kỳ vọng sẽ tạo làn sóng thu hút đầu tư tại Việt Nam trong thời gian tới" - Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Giới thiệu Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, tại họp báo, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết luật bổ sung các quy định cho phép các cơ quan tổ chức, cá nhân đều có quyền cung cấp thông tin phát hiện lãng phí.
Đặc biệt, luật quy định Ngày Toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí là 31-5 hằng năm, nhằm lan tỏa văn hóa tiết kiệm toàn xã hội. Đây là thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Bộ Tài chính đang xây dựng kế hoạch cụ thể để hướng dẫn triển khai thực hiện.
UBND TP Cần Thơ đã có tờ trình gửi Bộ Tài chính và Bộ Y tế, xin chủ trương xóa nợ thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các cơ sở y tế công lập trên địa bàn.
Người dân chờ khám bệnh tại một bệnh viện công lập tại TP Cần Thơ - Ảnh: T.LŨY
Bệnh viện bị đòi nợ thuế thu nhập doanh nghiệp
Theo báo cáo và kết luận thanh tra của Thanh tra TP Cần Thơ (cũ) giai đoạn 2016 - 2018, Cục Thuế TP Cần Thơ đã ban hành quyết định truy thu nợ thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản phạt, tiền chậm nộp đối với 15 bệnh viện công lập trên địa bàn.
Theo đó, tổng số nợ thuế truy thu của 15 bệnh viện theo kết luận thanh tra là trên 46 tỉ đồng. Cục Thuế Cần Thơ đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 15 bệnh viện với tổng số tiền hơn 66,5 tỉ đồng, trong đó số nợ thuế gần 47 tỉ và tiền phạt hơn 19,5 tỉ đồng.
Cơ quan thuế TP Cần Thơ (cũ) cũng đã xin ý kiến xử lý và khi có ý kiến của Bộ Tài chính các giai đoạn năm 2020, 2021 và 2024, UBND TP đã chỉ đạo Sở Y tế Cần Thơ (cũ) đôn đốc các bệnh viện thu xếp nguồn tiền để nộp theo kết luận thanh tra và các quyết định của cơ quan thuế.
Theo báo cáo của Sở Y tế TP Cần Thơ, đến nay đã có 12/15 đơn vị nộp tiền thuế vào ngân sách với tổng số tiền hơn 34,8 tỉ đồng. Trong đó có 9 đơn vị hoàn thành 100% nghĩa vụ, một đơn vị đã nộp xong nợ gốc và tiền phạt (còn tiền chậm nộp), hai đơn vị đã nộp xong nợ gốc (còn tiền phạt và tiền chậm nộp).
Tính đến cuối tháng 8-2025, tổng số tiền 6 đơn vị còn phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế là hơn 53 tỉ đồng. Trong đó, nhiều nhất là Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ phải nộp tổng số tiền gần 20 tỉ đồng.
Theo công văn của UBND TP Cần Thơ, ngoài 15 cơ sở y tế thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương bị truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp, còn có Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (trực thuộc Bộ Y tế) cũng bị truy thu thuế đối với số tiền khoảng 97 tỉ đồng.
Hiện nay, theo UBND TP Cần Thơ, cơ quan thuế TP Cần Thơ đã và đang thực hiện các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế thông qua việc phong tỏa tài khoản ngân hàng của các bệnh viện chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo thông báo.
Theo tờ trình lý giải, việc này có thể dẫn đến mất khả năng sử dụng nguồn vốn lưu động để thanh toán các khoản chi thiết yếu như mua sắm thuốc, vật tư y tế và chi phí vận hành… ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động chăm sóc sức khỏe người dân tại các bệnh viện.
Kiến nghị ngừng áp dụng cưỡng chế thuế, xem xét xóa nợ
Trên cơ sở kiến nghị của các cơ sở y tế công lập trên địa bàn, đề xuất của Sở Y tế, UBND TP Cần Thơ kiến nghị Bộ Tài chính và Bộ Y tế trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Cục Thuế và Thuế TP Cần Thơ ngừng áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuế đối với các bệnh viện trên địa bàn và xem xét xóa nợ.
Theo lý giải, thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu đánh vào phần thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp sau khi đã trừ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định của pháp luật nên về bản chất là đánh vào lợi nhuận trước thuế. Trong khi đó, giá dịch vụ khám chữa bệnh tại các bệnh viện công lập do Nhà nước quy định, hiện chưa đảm bảo "tính đúng tính đủ" toàn bộ chi phí. Vì vậy, hoạt động khám chữa bệnh này không phát sinh lợi nhuận để tính thuế.
Nguyên nhân cơ quan thuế áp thuế thu nhập doanh nghiệp là do các bệnh viện chỉ hạch toán phần doanh thu, chưa tách ra và xác định được chi phí, thu nhập đối với hoạt động khám chữa bệnh theo đơn giá nhà nước, nên tính thuế 2% trên tổng doanh thu bệnh viện.
Đồng thời, đề xuất xin ý kiến của cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng cơ chế xử lý nợ đặc thù, cho phép xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp của các bệnh viện công lập trên địa bàn, giai đoạn trước ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 có hiệu lực.
Giai đoạn sau (căn cứ Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, có hiệu lực từ ngày 1-10), đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với đơn vị sự nghiệp công lập từ cung cấp dịch vụ công (bao gồm cả dịch vụ Nhà nước phải hỗ trợ đảm bảo kinh phí hoạt động) do chưa tính đủ chi phí cung cấp dịch vụ trong giá dịch vụ.
Theo Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, mức xử phạt 6-8 triệu đồng do kê khai sai mà không làm thiếu tiền thuế là quá nặng. Nhất là từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ chuyển sang thuế kê khai, lỗi khai sai trong giai đoạn đầu là khó tránh khỏi.
Theo bà Lê Thị Duyên Hải - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, mức xử phạt 6-8 triệu đồng/cá nhân do kê khai sai mà không làm thiếu tiền thuế là quá nặng - Ảnh: CTV
Ngày 26-12, Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Lao động Việt Nam tổ chức hội nghị đối thoại chính sách, thủ tục hành chính thuế và hải quan.
Hộ kinh doanh lo bị phạt vì kê khai sai khi bỏ thuế khoán
Phát biểu tại hội nghị, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho biết đa phần người nộp thuế ghi nhận những cải cách tích cực của ngành thuế trong chuyển đổi số. Việc cung cấp các tài liệu điện tử, ứng dụng hỗ trợ như chatbot AI… đã giúp cộng đồng người nộp thuế tiếp cận chính sách nhanh và chính xác hơn.
Tuy nhiên, để tạo thuận lợi thực chất hơn cho người nộp thuế, bà Hải đề xuất cần tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Cụ thể, liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính thuế, bà Hải nhắc tới nghị định 310 năm 2025 - một văn bản được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao vì đã tháo gỡ đáng kể các vướng mắc về xử phạt hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm.
Tuy nhiên, bà cho rằng tới đây, khi Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 108 thì cần tiếp tục rà soát các hành vi vi phạm.
Những hành vi vi phạm chỉ mang tính thủ tục hành chính, không cố ý và không làm ảnh hưởng đến số tiền nộp ngân sách thì mức phạt cần đảm bảo tính răn đe nhưng không gây gánh nặng cho người nôp thuế.
"Đơn cử việc nộp hồ sơ khai thuế, trong đó có các chỉ tiêu sai sót mà không làm ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, mà vẫn bị xử phạt 6 - 8 triệu đồng đối với cá nhân là mức rất lớn.
Đặc biệt, từ năm 2026, hộ và cá nhân kinh doanh sẽ phải kê khai thuế điện tử tự chịu trách nhiệm kê khai, tính và nộp thuế. Trong giai đoạn chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai, khả năng xảy ra sai sót dữ liệu là khó tránh khỏi.
Việc kê khai sai nhưng không làm thiếu số thuế phải nộp có thể sẽ xảy ra khá nhiều. Do đó, mức xử phạt cần được xem xét trên cơ sở mức độ ảnh hưởng đến số thuế, để đảm bảo hài hòa và phù hợp", bà Hải đề xuất.
Bà cũng cho rằng với các lỗi thuần túy về thủ tục, cơ quan thuế cần có cơ chế hỗ trợ, nhắc nhở và thời gian chuyển tiếp hợp lý, giúp hộ kinh doanh yên tâm thực hiện chính sách mới, thay vì lo bị phạt.
Một vấn đề nữa được bà Hải nêu là việc các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán đã kê khai và nộp thuế thay cho người bán là hộ và cá nhân kinh doanh, nhưng không nhận ủy nhiệm xuất hóa đơn. Điều này dẫn đến các hộ bán trên sàn rất lo lắng.
Do đó, theo bà, tới đây cần xem xét quy định theo hướng các sàn đã khấu trừ nộp thay thuế thì cũng xuất hóa đơn cho người mua thay cho hộ kinh doanh.
Năm 2025 đã giảm, gia hạn 241.740 tỉ đồng tiền thuế và thuê đất
Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Sĩ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho biết cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực, với số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh, đặc biệt sau khi Trung ương ban hành Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Hiện cả nước có khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.
Tuy nhiên, theo ông Hùng, năm 2025 vẫn đặt ra nhiều thách thức, từ biến động khó lường của kinh tế thế giới đến thiên tai, bão lũ trong nước.
Để hỗ trợ người nộp thuế vượt qua khó khăn, phục hồi sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính đã kịp thời đề xuất và triển khai nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất, đồng thời cắt giảm nhiều thủ tục hành chính.
Dù vậy, doanh nghiệp và cá nhân vẫn phản ánh không ít vướng mắc, như thời điểm lập hóa đơn, sai sót dữ liệu trên hệ thống eTax, tình trạng ghi nhận nợ thuế không đúng thực tế, thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng, cũng như các vấn đề liên quan đến thuế đất đai và xử lý tờ khai nguyên liệu tồn kho.
Thông tin tại hội nghị, ông Cao Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết trong năm 2025, các chính sách hỗ trợ đã giúp giảm và gia hạn tiền thuế, tiền thuê đất khoảng 241.740 tỉ đồng cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Các giải pháp này sẽ tiếp tục được triển khai, nhằm củng cố niềm tin, hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Ngành thuế phải tăng cường quản lý thu, chống thất thu, khai thác hiệu quả các nguồn thu tiềm năng, nhất là từ thương mại điện tử, kinh tế số và hoạt động xuyên biên giới, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trục lợi hóa đơn, hoàn thuế.
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, cá nhân cho thuê bất động sản doanh thu năm trên 500 triệu đồng sẽ nộp thuế thu nhập cá nhân.
Nhà mặt tiền cho thuê kinh doanh phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Trong ảnh: Mặt tiền đường Nguyễn Trãi, phường Bến Thành, TP.HCM - Ảnh: CHÂU TUẤN
Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ 1-7-2026. Quy định này được hiểu ra sao và khác quy định hiện hành như thế nào? Thạc sĩ Ngô Gia Hoàng, giảng viên Trường đại học Luật TP.HCM, phân tích thêm về vấn đề này.
Theo điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung năm 2014), cá nhân kinh doanh (gồm trường hợp cá nhân cho thuê tài sản) phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo tỉ lệ trên doanh thu đối với từng lĩnh vực, ngành nghề sản xuất, kinh doanh.
Khoản 1 điều 9 thông tư 40 của Bộ Tài chính quy định: Cá nhân cho thuê tài sản là người phát sinh doanh thu từ hoạt động cho thuê nhà, mặt bằng, cửa hàng, nhà xưởng, kho bãi; cho thuê phương tiện vận tải hoặc máy móc thiết bị không kèm theo người điều khiển; hoặc cho thuê các loại tài sản khác không kèm dịch vụ.
Mức nộp thuế theo quy định hiện nay
Dịch vụ lưu trú không được xem là hoạt động cho thuê tài sản theo quy định này, bao gồm việc cung cấp cơ sở lưu trú ngắn hạn cho khách du lịch hoặc khách vãng lai, cung cấp nơi ở dài hạn không phải căn hộ cho sinh viên, công nhân và các đối tượng tương tự, hoặc cung cấp cơ sở lưu trú kèm theo dịch vụ ăn uống hay các tiện ích giải trí.
Khi thực hiện nghĩa vụ thuế, cá nhân cho thuê tài sản có thể lựa chọn khai thuế theo từng lần phát sinh kỳ thanh toán, được xác định theo thời điểm bắt đầu của từng kỳ cho thuê theo hợp đồng, hoặc khai một lần cho cả năm dương lịch.
Việc khai thuế có thể thực hiện theo từng hợp đồng riêng lẻ hoặc gộp nhiều hợp đồng trên cùng một tờ khai, với điều kiện các tài sản cho thuê đều thuộc địa bàn do cùng một cơ quan thuế quản lý.
Không phải mọi cá nhân cho thuê nhà đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Theo khoản 3 điều 1 thông tư 100 của Bộ Tài chính, trường hợp cá nhân chỉ có hoạt động cho thuê nhà và thời gian cho thuê không trọn năm, nếu tổng doanh thu từ việc cho thuê trong năm không vượt quá 100 triệu đồng thì được miễn cả thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
Nếu bên thuê trả tiền một lần cho nhiều năm, thì số tiền trả trước này phải được phân bổ theo từng năm dương lịch để xác định xem doanh thu từng năm có vượt ngưỡng 100 triệu đồng hay không, thay vì tính toàn bộ vào một năm.
Mức thuế thu thu nhập cá nhân phải nộp = doanh thu năm x thuế suất 5%.
Như vậy chỉ khi cá nhân cho thuê nhà ở với thời gian cho thuê không trọn năm, mà phát sinh doanh thu cho thuê trên 100 triệu đồng/năm thì mới phải đóng thuế thu nhập cá nhân với mức thuế suất 5%.
Ví dụ, doanh thu 110 triệu/năm thì phải đóng số tiền thuế bằng: 110 triệu x 5% = 5,5 triệu đồng.
Theo Nghị quyết 198 của Quốc hội, từ ngày 1-1-2026, hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên mới phải nộp thuế, thay vì ngưỡng 100 triệu đồng.
Nghĩa là doanh thu hộ kinh doanh trên 100 triệu đồng/năm nhưng không quá 200 triệu đồng/năm sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp từ ngày 1-1-2026.
Về cách nộp thuế, việc khai và nộp hồ sơ khai thuế được quy định tại điều 11 và điều 13 thông tư 40 của Bộ Tài chính.
Hiện nay trên ứng dụng thuế điện tử dành cho cá nhân đã hỗ trợ người dùng kê khai tờ khai thuê tài sản với kỳ kê khai theo lần thanh toán và kỳ năm. Tại ứng dụng eTax Mobile đã hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh kê khai thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Điểm mới của Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2025
Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi được Quốc hội thông qua ngày 10-12-2025 và có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng đối với cá nhân kinh doanh, đặc biệt là hoạt động cho thuê tài sản.
Trước hết, ngưỡng doanh thu phải đóng thuế thu nhập cá nhân được nâng lên đáng kể. Theo khoản 1 và khoản 4 điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2025:
“Cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân cho phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ”.
Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026, riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Như vậy, từ ngày 1-1-2026, mức doanh thu từ hoạt động cho thuê nhà phải trên 500 triệu đồng/năm mới phải đóng thuế thu nhập cá nhân.
Đây là thay đổi rất lớn so với mức 100 triệu đồng như quy định hiện hành, giúp giảm gánh nặng thuế cho nhóm kinh doanh nhỏ và hoạt động cho thuê nhà.
Ví dụ: Bà A cho thuê nhà trong năm có doanh thu từ cho thuê nhà là 450 triệu đồng/năm. Nếu theo quy định hiện hành thì mức doanh thu này đã vượt ngưỡng và phải đóng thuế thu nhập cá nhân. Và bà A phải đóng thuế với mức: 5% x 450 triệu đồng = 22,5 triệu đồng/năm.
Tuy nhiên theo luật mới vì doanh thu của bà A dưới 500 triệu đồng/năm nên bà A sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Một thay đổi quan trọng khác là cách tính thuế chỉ áp dụng trên phần doanh thu vượt qua ngưỡng 500 triệu đồng, thay vì đánh thuế trên toàn bộ doanh thu như trước đây.
Theo khoản 4 điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2025 thì “cá nhân cho thuê bất động sản, trừ hoạt động kinh doanh lưu trú, nộp thuế thu nhập cá nhân được xác định bằng phần doanh thu vượt trên mức 500 triệu đồng nhân (x) với thuế suất 5%”.
Theo đó, thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động cho thuê sẽ được tính theo công thức:
Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = (doanh thu năm - 500 triệu đồng) x 5%
Ví dụ: Ông B cho thuê nhà với giá 55 triệu đồng/tháng, tương đương 660 triệu đồng/năm. Phần doanh thu vượt ngưỡng là 160 triệu đồng, và số thuế phải nộp chỉ là 160 x 5% = 8 triệu đồng/năm.
Cách tính mới này được đánh giá là hợp lý và công bằng hơn, phản ánh đúng khả năng chịu thuế của người nộp thuế. Điều này giúp người cho thuê có lợi hơn khi doanh thu chỉ vượt ngưỡng ở mức thấp.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 310 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 12/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 310 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 12 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ là yêu cầu bắt buộc - Ảnh: T.TRE
Nghị định mới bổ sung quy định về đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn khi ủy quyền cho tổ chức, cá nhân thực hiện nghĩa vụ thuế, nhưng bên được ủy quyền có hành vi vi phạm.
Tổ chức, cá nhân đăng ký thuế, khai, nộp thuế thay có hành vi vi phạm hành chính; đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai có nghĩa vụ đăng ký thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp có hành vi vi phạm.
Đối với trường hợp không lập hóa đơn theo quy định, nghị định quy định phạt cảnh cáo đối với hành vi không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ, xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa 01 số hóa đơn.
Phạt tiền từ 1 - 2 triệu đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất).
Mức phạt này áp dụng khi xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 02 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định 01 số hóa đơn.
Hình phạt trên sẽ được nâng lên mức từ 2 đến 10 triệu đồng nếu không lập từ 10 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn, và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 02 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn..
Với từ 50 số hóa đơn đến dưới 100 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 10 số hóa đơn đến dưới 20 số hóa đơn, sẽ bị phạt từ 10 - 30 triệu đồng.
Với từ 100 số hóa đơn trở lên và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 20 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn, phạt tiền từ 30-50 triệu đồng.
Phạt tiền từ 60 - 80 triệu đồng trong trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 50 số hóa đơn trở lên.
Ngày 27-11, Thuế TP.HCM tổ chức chương trình “Hóa đơn may mắn” - kỳ mở thưởng quý 1 và quý 2-2025 đối với 3 địa bàn trước hợp nhất gồm TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu.
Ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh được Bộ Tài chính đề xuất 500 triệu đồng/năm, nhưng nhiều ý kiến cho rằng vẫn chưa hợp lý.
Cán bộ thuế hướng dẫn hộ kinh doanh thủ tục điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế - Ảnh: HỮU HẠNH
Vậy nên áp dụng mức ngưỡng doanh thu chịu thuế bao nhiêu là hợp lý và công bằng với các đối tượng chịu thuế khác?
Tôi đề nghị ngưỡng doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh nên là 1 tỉ đồng/năm, trên mức này mới tính thuế dựa trên phần vượt để công bằng với người làm công ăn lương và cho họ mức thu nhập đủ sống. Không nên áp dụng ngưỡng doanh thu chịu thuế quá thấp cho hộ kinh doanh vì sẽ lạc hậu ngay khi vừa áp dụng.
Luật sư Trần Xoa (Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang)
Bộ Tài chính đề xuất trên 500 triệu đồng/năm
Ngày 27-11, Bộ Tài chính đã có văn bản trình Thủ tướng, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc về tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu về dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi). Trong đó, một trong những nội dung quan trọng mà dư luận đặc biệt quan tâm là ngưỡng doanh thu tính thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được Bộ Tài chính đề xuất nâng lên 500 triệu đồng/năm thay cho mức 200 triệu đồng đề xuất trước đó.
Theo Bộ Tài chính, ngưỡng doanh thu này đảm bảo tương đồng với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân. Hộ, cá nhân kinh doanh sẽ nộp thuế đối với phần doanh thu trên ngưỡng này.
"Theo số liệu tính đến tháng 10, có hơn 2,54 triệu hộ kinh doanh thường xuyên nộp thuế. Nếu áp dụng mức doanh thu này thì dự kiến sẽ có khoảng 2,3 triệu hộ kinh doanh không phải nộp thuế, chiếm khoảng 90% tổng số hộ kinh doanh đang nộp thuế", Bộ Tài chính báo cáo.
Về phương án tính thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm đến 3 tỉ đồng/năm, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định áp dụng tính thuế theo thu nhập tức là doanh thu - chi phí. Mức này đảm bảo thu thuế theo đúng bản chất của thuế thu nhập cá nhân và áp dụng thuế suất 15% như doanh nghiệp siêu nhỏ.
Theo đó, tất cả hộ, cá nhân kinh doanh đều nộp thuế theo thu nhập thực tế, nếu có thu nhập ít thì nộp ít, thậm chí nếu không có thu nhập thì không phải nộp thuế. Vì vậy, mức doanh thu không phải nộp thuế sẽ không còn nhiều tác động đến hộ, cá nhân kinh doanh phải nộp thuế.
Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh không xác định được chi phí thì mới nộp thuế theo tỉ lệ thuế suất như hiện hành 0,5%, 1%, 2% trên doanh thu tùy theo ngành nghề, đối với phần doanh thu trên 500 triệu đồng. Nội dung này sẽ đề xuất Quốc hội thông qua trong Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Đại diện ban soạn thảo Bộ Tài chính giải thích việc cho phép người nộp thuế được trừ ngưỡng doanh thu trước khi tính thuế thu nhập là đảm bảo đúng bản chất của sắc thuế này. Nghĩa là có thu nhập mới phải nộp thuế.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, đánh giá điểm mới nhất của đề xuất này là doanh thu vượt trên ngưỡng thì hộ, cá nhân kinh doanh mới phải nộp thuế. Đây là tin vui cho người kinh doanh, tức là khi có thu nhập mới phải nộp thuế chứ không phải nộp thuế từ đồng doanh thu đầu tiên như lâu nay.
Nói rõ hơn, bà Cúc phân tích: hiện nay hộ kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống thì không phải nộp thuế. Nhưng doanh thu 101 triệu đồng thì hộ kinh doanh phải nộp thuế trên toàn bộ doanh thu là 101 triệu đồng. Còn tới đây, hộ kinh doanh chỉ phải nộp thuế của phần trên 500 triệu đồng mà thôi.
Ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh dự kiến sẽ được nâng lên cao hơn 500 triệu đồng/năm nhưng nhiều ý kiến cho rằng vẫn chưa hợp lý, gây áp lực cho người dân. Trong ảnh: các quầy kinh doanh ăn uống tại chợ Bến Thành - Ảnh: HỮU HẠNH
Ngưỡng doanh thu nên chia theo ngành nghề
Tuy nhiên, bà Nguyễn Hồng Hạnh, đại lý thuế (Hà Nội), cho biết thông tin ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh mà Bộ Tài chính dự kiến ban đầu nâng lên 200 triệu đồng/năm rồi lên 300 triệu đồng/năm là quá thấp.
Bởi một hộ kinh doanh thường theo hộ gia đình với ít nhất là hai người làm. Hai người làm thường có hai người phụ thuộc. Nên với mức ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh nâng lên trên 500 triệu đồng/năm như đề xuất trên của Bộ Tài chính là tin rất vui với người kinh doanh nhỏ.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Hoàng Văn Cường, thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, bày tỏ rất hoan nghênh việc cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội và người dân, nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh lên mức phù hợp.
Về ngưỡng doanh thu cụ thể, ông Cường tiếp tục đề xuất phải phân tách để xem với từng loại kinh doanh, thu nhập chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm doanh thu, từ đó tính ra ngưỡng phù hợp.
Trong đó, với các ngành dịch vụ không phải bỏ chi phí nguyên vật liệu cần nâng ngưỡng doanh thu lên mức 500 triệu đồng/năm. Còn với ngành sản xuất và dịch vụ có chi phí nguyên vật liệu thì ngưỡng doanh thu cần ở mức 1 tỉ đồng/năm. Còn nếu chỉ bán hàng hoặc đại lý, ngưỡng doanh thu lên mức 1,5 tỉ đồng/năm.
"Cơ quan soạn thảo đánh giá, nghiên cứu để có điều chỉnh ngay ngưỡng này trong dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân đang trình Quốc hội hiện nay. Đồng thời, sửa đổi tại các dự luật thuế liên quan để đảm bảo đồng bộ trong thực thi khi được Quốc hội thông qua và áp dụng luôn từ kỳ tính thuế năm 2026", đại biểu Cường đề nghị.
Dự kiến, hộ kinh doanh sẽ được nộp thuế phần doanh thu trên 500 triệu đồng/năm - Ảnh: HỮU HẠNH
Nên có khảo sát kỹ lưỡng
Ở những ngành nghề mà giá vốn khá nặng như bán lẻ sữa, mỹ phẩm, chị Hoàng Lê, phường Bình Lợi Trung (TP.HCM), cho biết tỉ lệ lợi nhuận trên doanh thu của chị không cao, chưa kể hàng loạt chi phí khác phát sinh. Do vậy, chị kiến nghị Bộ Tài chính nên khảo sát thực tế kỹ lưỡng để đưa ra ngưỡng chịu thuế phù hợp cũng như công bằng với đối tượng chịu thuế khác, chẳng hạn như người làm công ăn lương.
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, đề nghị người làm công ăn lương có một người phụ thuộc thì mức giảm trừ gia cảnh là 21,7 triệu đồng/tháng. Đây là mức tạm sống được.
"Do đó tôi đề nghị ngưỡng doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh nên là 1 tỉ đồng/năm, trên mức này mới tính thuế dựa trên phần vượt để công bằng với người làm công ăn lương và cho họ mức thu nhập đủ sống. Lọt sàng thì xuống nia, không nên quá chi li và áp dụng ngưỡng doanh thu chịu thuế quá thấp cho hộ kinh doanh vì sẽ lạc hậu ngay khi vừa áp dụng", ông Xoa đề xuất.
Gánh nặng thuế với người làm công ăn lương
Ngoài nội dung trên, Bộ Tài chính báo cáo sửa đổi biểu thuế lũy tiến từng phần theo hướng giảm mức thuế 15% và 25% xuống 10 và 20% của bậc thuế 2 và 3.
Với biểu thuế mới này, Bộ Tài chính đánh giá tất cả cá nhân đang nộp thuế ở các bậc hiện nay đều được giảm thuế so với hiện hành. Bên cạnh đó biểu thuế mới cũng khắc phục được việc tăng đột ngột tại một số bậc 2 và 3 như đề xuất nêu trên, đảm bảo tính hợp lý hơn của biểu thuế.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tú, chuyên gia về thuế, đồng tình với sự tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính khi giảm thuế suất của biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập của người làm công ăn lương. Nhưng biểu thuế theo phương án đề xuất của Bộ Tài chính vẫn tạo áp lực, gánh nặng lớn đối với người làm công ăn lương.
Ông Tú phân tích khoảng cách giữa các bậc thuế vẫn quá dày, như bậc 1, thu nhập tính thuế 10 triệu đồng chịu thuế suất 5%, đến bậc 2 là trên 10 đến 30 triệu đồng, bậc 3 là trên 30 triệu đến 60 triệu đồng, bậc 4 là trên 60 triệu đến 100 triệu đồng và bậc cuối cùng là trên 100 triệu đồng.
Mặt khác, thuế suất ở bậc 2 và 3 có giảm so với đề xuất trước đó nhưng vẫn rất cao, tạo gánh nặng thuế cho người làm công ăn lương. Nếu không được nâng lên thì lạc hậu so với tình hình thực tiễn.
"Thuế suất cần phải giảm thêm ở các bậc, nhất là bậc 2 và 3. Vì ba bậc thuế đầu thuộc nhóm thu nhập phổ thông, cần áp mức thuế suất thấp hơn. Từ bậc 1 đến 5 nên áp các mức tương ứng là 5%, 10%, 15%, 25% và 35%. Đồng thời, giãn khoảng cách giữa các bậc thuế hơn nữa. Thu nhập tính thuế ở bậc 1 cần nên nâng lên 20 triệu đồng hay bậc cuối cùng trên 180 - 200 triệu đồng", ông Tú đề xuất.
Đại biểu TRẦN VĂN LÂM (Bắc Ninh):
Tránh để hộ kinh doanh thiệt thòi
Việc Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục xem xét nâng ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh thể hiện tinh thần trách nhiệm rất cao trước nhân dân, các ý kiến của cử tri. Tất cả đều mong muốn tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế phát triển.
Theo phương án Bộ Tài chính đưa ra, nếu có thể tính thuế trên lãi với hộ kinh doanh như các doanh nghiệp là phương án tối ưu, bình đẳng, không có gì phải bàn cãi.
Khi đó, bắt đầu từ mức khởi điểm và từ lãi bao nhiêu, trên cơ sở luật pháp sẽ thu theo tỉ lệ đúng quy định. Chúng ta cần đặt mục tiêu về lâu dài như vậy.
Tuy nhiên, không phải lúc nào, hộ kinh doanh nào cũng có thể thực hiện như vậy mà sẽ có nhiều hộ không tính được chi phí, không hạch toán được lỗ lãi. Vì vậy, buộc phải tính trên doanh thu. Song khi tính trên doanh thu có hai yếu tố cần phải xác định để đảm bảo.
Thứ nhất, tính toán mức khởi điểm và mức trên khởi điểm tương ứng. Thứ hai, cần tính tỉ lệ huy động trên doanh thu để làm sao tính tổng lại thì tỉ lệ thuế trên doanh thu với hộ kinh doanh tương ứng tỉ lệ thuế trên doanh thu của toàn nền kinh tế.
Nói cách khác, những người kinh doanh nộp thuế thì tỉ lệ thuế trên doanh thu tương tự như tất cả các thành phần khác đang nộp thuế trên doanh thu. Khi bằng nhau sẽ không có sự thiệt thòi, phân biệt.
Cũng cần thấy thêm, trong thực tế, mỗi lĩnh vực kinh doanh có tỉ lệ chênh lệch khác nhau. Với các hộ kinh doanh thương mại nhỏ lẻ thì chênh lệch giá từ 3 - 5% là quá nhiều, nếu tính mức thuế áp từ 1 - 5%, tức là "hết cả lãi" của người kinh doanh.
Nhưng các dịch vụ như cắt tóc, gội đầu có thể 30 - 50% hay xây dựng thì chênh lệch giá lại khác. Do vậy, với mỗi ngành, lĩnh vực phải tính toán, xác định mức huy động là bao nhiêu và tỉ lệ chênh lệch là bao nhiêu, từ đó đưa ra mức đóng góp thuế đảm bảo tương đồng, hài hòa, tránh để hộ kinh doanh thiệt thòi.
Về ngưỡng cụ thể, phải tính toán dựa trên các số liệu với từng ngành, lĩnh vực để đưa ra. Chính sách thuế không chỉ là công cụ thu ngân sách, mà còn là đòn bẩy an sinh.
"Khoan thư sức dân" lúc này chính là nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho tương lai. Nếu duy trì các mức thuế suất trực tiếp quá cao cùng ngưỡng chịu thuế quá thấp, chúng ta vô tình dựng lên rào cản khiến hộ kinh doanh ngại "lớn lên", ngại minh bạch.
Đại biểu NGUYỄN HỮU THÔNG (Lâm Đồng):
Nuôi dưỡng nguồn thu cho tương lai
Việc Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục xem xét nâng ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh thể hiện tinh thần cầu thị. Thực tế hiện nay, để một hộ gia đình kinh doanh duy trì cuộc sống cơ bản tại đô thị, lợi nhuận ròng cần đạt khoảng 20 triệu đồng/tháng.
Với tỉ suất lợi nhuận trung bình khoảng 10% trên doanh thu, hộ kinh doanh phải đạt doanh thu 200 triệu đồng/tháng, tương đương 2,4 tỉ đồng/năm để có 20 triệu đồng.
Nếu dựa trên tính toán chi phí đời sống thực tế, doanh thu phải đạt tầm 2,4 tỉ đồng/năm mới bắt đầu có dư dả để nộp thuế.
Hiện nay, mức giảm trừ gia cảnh của người làm công ăn lương từ kỳ tính thuế 2026 nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân. Để có thu nhập ròng ngang bằng mức này, hộ kinh doanh cần đạt doanh thu 1,2 - 1,5 tỉ đồng/năm. Do vậy, Bộ Tài chính cần nghiên cứu để nâng ngưỡng doanh thu bắt đầu chịu thuế với hộ kinh doanh cho phù hợp.
Thực tế, lực lượng hộ kinh doanh đang được xác định là tiềm năng phát triển hàng triệu doanh nghiệp quy mô nhỏ, quy mô vừa và thậm chí quy mô lớn thời gian tới. Chính vì thế việc "nuôi dưỡng" các hộ kinh doanh cũng là động lực để thực hiện thành công nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho tương lai.
Luật sư NGUYỄN VĂN ĐƯỢC (Tổng giám đốc Công ty TNHH kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín):
Ngưỡng tính thuế phải đảm bảo công bằng
Tôi đánh giá cao tinh thần Bộ Tài chính tiếp cận theo hướng đánh thuế thu nhập cá nhân dựa trên thu nhập, nghĩa là có thu nhập mới phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh. Phương pháp tính thuế trên thu nhập khắc phục được tình trạng thuế chồng thuế cũng như lỗ vẫn phải nộp thuế như lâu nay.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính vẫn có phương án nộp thuế trên doanh thu theo tỉ lệ đối với hộ kinh doanh. Bởi với hộ kinh doanh, việc tính đầy đủ chi phí đầu vào trong thời gian đầu áp dụng thuế kê khai chưa thể thực hiện được.
Nên việc tính tỉ lệ theo doanh thu trên ngưỡng doanh thu là giúp đơn giản, thuận tiện nhất. Hộ kinh doanh có quyền lựa chọn phương án tính thuế nào có lợi nhất, phù hợp nhất và đúng quy định với quy mô và ngành nghề kinh doanh của mình.
Việc được trừ ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh đảm bảo công bằng giữa các đối tượng, nhất là với mức giảm trừ gia cảnh đối với người làm công ăn lương. Nội dung này sẽ đảm bảo quyền lợi và khích lệ hộ kinh doanh yên tâm kinh doanh.
Hộ kinh doanh ủng hộ chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai vì kỳ vọng minh bạch và công bằng hơn, nhưng cũng lo lắng trước những vướng mắc phát sinh, nhất là khó lấy hóa đơn đầu vào khi thời điểm áp dụng đang cận kề.
Hộ kinh doanh lo lắng trước những vướng mắc phát sinh, nhất là khó lấy hóa đơn đầu vào khi thời điểm áp dụng đang cận kề.
Nhân viên ngân hàng hỗ trợ khách tham dự chương trình đăng ký tài khoản - Ảnh: HỮU HẠNH
Ngày 28-11, chương trình tương tác "Lên số - Lên đời" tại UBND phường Thủ Đức (TP.HCM) thu hút hàng trăm hộ kinh doanh, doanh nghiệp đến tìm hiểu, đặt câu hỏi về chuyển đổi số và thay đổi chính sách thuế.
Chủ động tìm hiểu nhưng còn nhiều băn khoăn
Chia sẻ tại chương trình, với mô hình kinh doanh tạp hóa, bà Trần Hoa Phượng (phường Thủ Đức) cho biết đã chủ động học hỏi, nhờ từ vấn từ sớm nên đã chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai nhiều tháng qua và nhận thấy nhiều điểm tích cực.
Cụ thể, thuế kê khai với hóa đơn đầu vào và đầu ra rõ ràng giúp hộ kinh doanh dễ kiểm soát tài chính, quản lý thu chi, đồng thời thuận lợi khi hợp tác với các đối tác, doanh nghiệp.
Tuy vậy, bà Phượng cho biết giá hàng hóa mua vào bán ra đôi khi không đồng nhất, phụ thuộc chính sách từ nhà sản xuất và đại lý lớn, dẫn đến khó khăn trong khai báo đúng, dễ bị cơ quan thuế hiểu nhầm là trốn thuế.
Tương tự, ông Cao Quốc Tuấn, chủ quán hủ tiếu Nam Vang, cho biết có thể vào diện áp dụng phương thức khai, nên mục tiêu tham dự chương trình là tìm hiểu quy định, nắm kỹ quy trình khai thuế mới.
Ông Tuấn thừa nhận việc chuyển đổi chính sách thuế ban đầu sẽ khó. Tuy nhiên, nếu ngành thuế triển khai bài bản, có hướng dẫn cụ thể, về lâu dài sẽ thuận lợi hơn cho người dân, đặc biệt những người lớn tuổi và không rành công nghệ.
Kinh doanh nhà trọ, mua gạo, mua rau của nông dân phải làm sao?
Với ngành nghề kinh doanh trọ, đại diện một hộ kinh doanh cho biết do là lĩnh vực đặc thù và thiếu ổn định vì kẻ ra người vào liên tục, có khi không có người thuê, giá thuê thay đổi liên tục, chưa kể còn những chi phí không tên khác... Những vấn đề trên khiến việc kê khai doanh thu, đầu vào... sẽ không dễ, thậm chí khó chính xác.
Từng chủ động áp dụng thuế kê khai từ nhiều năm trước, bà Trần Thị Thu Lê (hộ kinh doanh gạo) cho biết do có kinh nghiệm nên đã sẵn sàng để chuyển sang thuế kê khai lần nữa.
Bà Lê nêu kiến nghị Nhà nước cần làm rõ thêm để hộ kinh doanh đỡ băn khoăn như việc đánh thuế trên doanh thu có hợp lý chưa; theo quy định mới phải có hóa đơn đầu vào, nhưng vấn đề này không dễ, nhất là đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, mua hàng từ nông dân.
"Tôi kinh doanh gạo, chọn mua trực tiếp của nông dân để tối ưu lợi nhuận nhưng nông dân thì mấy ai cung cấp được hóa đơn đầu vào. Hay tại chợ, những sạp bán rau củ nhỏ, với những đơn hàng vài ký rau thì sắp tới đây họ có phải xuất hóa đơn đầu vào cho người mua không? Nếu mua vài ký rau mà đòi căn cước công dân người bán để lưu thông tin theo quy định thì có được không", bà Lê nói.
Tại chương trình, nhiều hộ kinh doanh cũng cho rằng vấn đề hóa đơn đầu vào được quan tâm nhiều nhưng lại chưa nắm rõ, trong khi hạn 2026 sắp tới. Do đó, nếu không sớm có giải pháp, chắc chắn nhiều người mua và người bán nhỏ lẻ gặp khó.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Phan Trần Hoàng Lâm, tổ phó tổ nghiệp vụ dự toán pháp chế Thuế cơ sở 2, cho biết toàn bộ thủ tục thuế của hộ kinh doanh sẽ được thực hiện qua ứng dụng eTax Mobile. Các hộ sẽ được tập huấn, hỗ trợ trong quá trình chuyển đổi, đồng thời đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử nếu thuộc đối tượng bắt buộc.
"Đây không chỉ là thay đổi về kỹ thuật hay hình thức kê khai, mà là sự chuyển đổi căn bản trong tư duy quản lý kinh doanh. Thay vì "nộp thuế cho xong", hộ kinh doanh cần từng bước tiếp cận phương thức quản trị rõ ràng, chủ động thông qua cơ chế tự khai, tự nộp, đồng thời người kinh doanh cần chủ động học hỏi từ trước để dễ áp dụng khi sang 2026" - ông Lâm cho biết.
Chương trình "Lên số - Lên đời" nằm trong dự án "Cùng hộ kinh doanh lên doanh nghiệp số" 2025, do báo Tuổi Trẻ, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Cục Thuế (Bộ Tài chính), Sở Công Thương TP.HCM phối hợp các địa phương tổ chức với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam - VIB.
Dự án bao gồm nhiều hoạt động đa dạng như: truyền thông, hội thảo, tọa đàm, chương trình tương tác "Lên số - Lên đời", tư vấn, giải thưởng... nhằm thảo luận và tháo gỡ các vướng mắc, tập huấn về kỹ năng số, pháp lý, bán hàng online, chuyển đổi số cho các hộ kinh doanh, tôn vinh những người kinh doanh giỏi, hộ kinh doanh chuyển đổi số hiệu quả.
