TTCT - Các phân tích sâu về cơ hội và rào cản trong việc thu thuế từ các nguồn doanh thu khổng lồ trên không gian số của các chính phủ khác nhau, từ đông sang tây.
Doanh thu biến động, hộ kinh doanh lo khai thuế bị sai quy định
Nhiều hộ kinh doanh quan tâm đến các vấn đề liên quan đến khấu trừ thuế, kê khai thuế tương ứng theo doanh thu, đặc biệt không ít người lo kê khai thuế bị sai quy định vì doanh thu biến động.
Đông đảo hộ kinh doanh tham gia trong ngày đầu của hội nghị - Ảnh: N.TRÍ
Ngày 23-3, tại Trung tâm Chính trị phường An Đông (TP.HCM), Thuế cơ sở 5 TP.HCM đã phối hợp phường An Đông, Chợ Lớn và Chợ Quán tổ chức Hội nghị tuyên truyền, hỗ trợ và hướng dẫn chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Hội nghị thu hút sự tham gia của hàng nghìn hộ kinh doanh.
Quan tâm nhiều về mức khai thuế, biến động doanh thu
Hội nghị sôi động ở phần hỏi đáp với hàng trăm câu hỏi được đưa ra từ người tham gia. Điển hình, bà Trịnh Thị Hồng, hộ kinh doanh thời trang tại phường An Đông, đặt câu hỏi về việc khai thuế và nộp thuế dựa theo doanh thu.
"Ví dụ, hộ kinh doanh dự kiến doanh thu năm 2026 là dưới 500 triệu đồng. Tuy nhiên đến tháng 5-2026 làm ăn được, doanh thu tôi đã hơn 500 triệu thì phải khai thuế như thế nào, liệu có bị phạt vì khai không đúng doanh thu không?", bà Hồng lo.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Trường, hộ kinh doanh tại phường Chợ Quán, cho biết doanh thu khoán 2025 dưới 3 tỉ đồng, năm 2026 ông thực hiện khai thuế theo tỉ lệ nhân doanh thu, nhưng lỡ nếu đến quý 4 tổng doanh thu hơn 3 tỉ thì hộ kinh doanh có phải thực hiện theo phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí) không?
Với biến động về doanh thu, bà Nguyễn Thị Hường - Tổ trưởng tổ nghiệp vụ, dự toán, pháp chế (thuộc Thuế cơ sở 5) - cho biết căn cứ theo quy định, hộ kinh doanh tự xác định mức doanh thu năm từ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Trường hợp dự kiến doanh thu năm 2026 dưới 500 triệu nhưng đến tháng 5-2026 phát sinh doanh thu thực tế trên 500 triệu đồng thì thực hiện kê khai, nộp thuế kể từ quý phát sinh doanh thu trên 500 triệu đồng.
Trả lời câu hỏi của ông Trường, bà Hường cho biết căn cứ theo quy định thì năm 2026 hộ kinh doanh vẫn thực hiện khai thuế theo phương pháp tỉ lệ % nhân doanh thu.
Từ năm tiếp theo (nghĩa là năm 2027) phải chuyển sang áp dụng phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo thu nhập tính thuế: doanh thu trừ chi phí nhân với thuế suất. Và ổn định phương pháp này trong 2 năm liên tục (2027, 2028).
Tiếp tục mở rộng hoạt động hỗ trợ, hướng dẫn
Ông Nguyễn Kim Quới, Trưởng Thuế cơ sở 5 TP.HCM
Theo lãnh đạo Thuế cơ sở 5 TP.HCM, thời hạn kê khai thuế đầu tiên đối với hộ kinh doanh đã gần đến. Do đó, đơn vị sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động tư vấn, hướng dẫn về chính sách thuế mới, đặc biệt tại khu vực đông hộ kinh doanh như chợ An Đông.
Cụ thể, chương trình hội nghị dự kiến sẽ diễn ra trong 3 ngày (23, 24 và 25-3) với nhiều ca nhằm đạt được mục tiêu có khoảng 8.000 hộ kinh doanh tham gia. Bên cạnh đó, đơn vị sẽ tiếp tục tổ chức thêm hoạt động tư vấn, hướng dẫn cho gần 3.000 hộ kinh doanh cho thuê tài sản. Đây là khối hộ kinh doanh tương đối đặc thù và lực lượng cũng khá hùng hậu tại TP.HCM.
Ông Nguyễn Kim Quới, Trưởng Thuế cơ sở 5 TP.HCM, cho biết mục tiêu chương trình là tuyên truyền, hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nắm bắt đầy đủ quy định pháp luật, chuẩn bị đầy đủ điều kiện để thực hiện kê khai nộp thuế.
"Chúng tôi sẽ tăng phối hợp với các ngân hàng, đơn vị cung cấp phần mềm để hỗ trợ hộ kinh doanh trong việc rà soát, mở tài khoản, tiếp cận các phần mềm để việc kê khai, nộp thuế được thuận lợi. Với những câu hỏi chưa kịp giải đáp tại hội nghị, chúng tôi sẽ trả lời đến hộ kinh doanh sau", ông Quới khẳng định.
Nhiều hộ kinh doanh tham gia hội nghị đã được cán bộ thuế hỗ trợ giải đáp tận tình
Tuổi Trẻ Online ghi lại một số nội dung hộ kinh doanh hỏi - đại diện Thuế cơ sở 5 TP.HCM trả lời tại hội thảo:
* Tôi có 5 tài khoản ngân hàng nhưng chỉ dùng 2 cái để bán hàng thì có cần thông báo hết không? Tôi có cần mở tài khoản riêng mang tên hộ kinh doanh không?
- Hộ kinh doanh chỉ cần thông báo các tài khoản có phát sinh giao dịch liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
Đối với quy định về quản lý thuế, hiện chưa có quy định bắt buộc về việc phải thành lập tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh. Tuy nhiên cơ quan thuế khuyến khích các hộ kinh doanh mở tài khoản ngân hàng riêng dành cho hộ kinh doanh. Từ đó tách bạch được doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh và của riêng cá nhân.
* Tôi chỉ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, sàn đã khấu trừ nộp thuế thay. Nhưng nếu tổng doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm thì tôi có được hoàn thuế đã nộp không?
- Hộ kinh doanh có doanh thu bằng hoặc dưới 500 triệu đồng/năm thuộc đối tượng không phải nộp thuế giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân. Hộ kinh doanh thực hiện các thủ tục hoàn trả theo quy định đối với số thuế nộp thừa. Nơi nộp hồ sơ hoàn thuế trong trường hợp này là cơ quan thuế quản lý nơi hộ kinh doanh cư trú.
* Tôi kinh doanh ở hai địa điểm, và doanh thu năm dưới 3 tỉ đồng, tôi muốn kê khai theo phương pháp doanh thu nhân thuế suất, vậy phải kê khai nộp thuế như thế nào?
- Theo quy định, hộ kinh doanh thực hiện khai thuế tổng hợp chung cho các địa điểm kinh doanh trên cùng một hồ sơ khai thuế. Nơi nộp hồ sơ: cơ quan thuế quản lý trụ sở chính. Nộp tờ khai hàng quý: Mẫu 01/CNKD chậm nhất ngày cuối cùng tháng đầu tiên của quý sau. Đối với việc nộp thuế, hộ kinh doanh thực hiện nộp thuế giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân cho từng địa điểm kinh doanh.
Trước các quy định quản lý thuế mới, hộ kinh doanh chủ động tìm kiếm giải pháp để thực hiện kê khai bài bản hơn. Với hệ sinh thái của VNPAY, người bán có thể quản lý hoạt động kinh doanh, tổng hợp số liệu và thực hiện nghĩa vụ thuế thuận tiện.
Đề xuất gộp hóa đơn dưới 50.000 đồng gây tranh cãi. Nhiều ý kiến cho rằng mức này quá thấp, khó áp dụng.
Mức 50.000 đồng vẫn được coi là khoản chi tiêu cá nhân, thường ưu tiên sự nhanh chóng và tiện lợi trong thanh toán hơn là yêu cầu hóa đơn, chứng từ. Trong ảnh khách mua thực phẩm tại quầy hàng ở phường Minh Phụng, TP.HCM - Ảnh: HỮU HẠNH
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý dự thảo nghị định quy định về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử. Một trong những nội dung được hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm là những hộ có doanh thu hàng năm từ 500 triệu đồng - 3 tỉ đồng, có các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ có giá trị dưới 50.000 đồng được phép xuất hóa đơn tổng vào cuối ngày.
Theo đó, đơn hàng dưới 50.000 đồng thì cuối ngày người bán lập hóa đơn điện tử tổng cho các giao dịch. Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh và chuyên gia kiến nghị nên nâng lên tối thiểu là 200.000 đồng để đảm bảo tính khả thi, giảm chi phí tuân thủ.
Ngưỡng 50.000 đồng đã phù hợp thực tế?
Tại các chợ dân sinh, nhiều tiểu thương cho biết nếu giữ ngưỡng 50.000 đồng, phần lớn giao dịch vẫn phải xuất hóa đơn riêng lẻ. Bà Trần Thanh Hiền, tiểu thương chợ Bà Chiểu (TP.HCM), cho biết đơn hàng dưới 50.000 đồng chỉ chiếm khoảng 50 - 60%. Khách chỉ cần mua ký rau xà lách là đã 55.000 đồng, trong khi mỗi lần mua rau hầu hết khách sẽ chọn mua nhiều loại.
"Mỗi ngày tôi có thể bán cho cả hàng trăm khách nên việc phải xuất hóa đơn riêng lẻ đối với đơn hàng dưới 50.000 đồng sẽ rất nhiều. Điều này sẽ khiến người bán đuối sức vì mỗi lần xuất hoá đơn phải tốn thời gian, không thể làm xuể nếu không thuê thêm người. Bởi khách hàng thường tập trung mua dồn dập trong vài khung giờ cao điểm sáng sớm và chiều tối", bà Hiền băn khoăn.
Bà Hiền cho rằng việc hộ kinh doanh được xuất gộp hóa đơn cho những đơn hàng nhỏ lẻ là rất hợp lý, giúp giảm các phát sinh không cần thiết cho người kinh doanh và Nhà nước gần như cũng không bị thất thu thuế gì.
Tuy nhiên, nếu chỉ áp dụng cho đơn hàng từ 50.000 đồng trở xuống là quá thấp, không phù hợp với thực tế mua sắm hiện nay, và đặc biệt nhiều mặt hàng đã, đang và sẽ còn tăng giá do chịu tác động từ giá xăng dầu neo cao. Do đó, Nhà nước cần xem xét nâng mức này lên, thấp nhất cũng phải 200.000 đồng/đơn hàng.
Chị Hạnh - chủ sạp bán thực phẩm tươi sống (thịt bò) chợ Nghĩa Tân - cho biết doanh thu năm khoảng 1,5 tỉ đồng nên thuộc diện phải xuất hóa đơn điện tử. Chị cũng thấy mừng khi Bộ Tài chính đề xuất đơn hàng dưới 50.000 đồng sẽ được xuất gộp hóa đơn điện tử vào cuối ngày. Tuy nhiên, mức này là quá thấp, nếu áp dụng thì chỉ có khoảng 10% đơn hàng là được xuất gộp hóa đơn.
"50.000 đồng chưa được 2 lạng thịt bò loại ngon, nên thường khách sẽ mua 80.000 - 100.000 đồng. Như vậy, gần như đơn hàng nào cũng phải xuất hóa đơn theo lần. Song với thực tế hoạt động kinh doanh của ngành hàng thực phẩm tươi sống ở chợ dân sinh, việc xuất hóa đơn từng lần khó khả thi. Nên chăng cho xuất gộp vào cuối ngày hoặc nâng mức thanh toán phải xuất hóa đơn dưới 200.000 - 300.000 đồng/ đơn hàng" chị Hạnh mong mỏi.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Đình, hộ kinh doanh ẩm thực tại TP.HCM, cho rằng với số lượng hộ kinh doanh lớn và ngành nghề khá đa dạng, giá trị mỗi mặt hàng mỗi khác, vật giá ngày càng tăng, có nơi bán lẻ nhưng có nơi bán sỉ với hầu hết giá trị đơn hàng lớn. Do đó, Nhà nước không nên cào bằng mà nên xem xét phân loại để áp ngưỡng được xuất gộp hóa đơn cho phù hợp.
"Nếu kinh doanh những mặt hàng bình dân, có giá trị thấp như hàng ăn uống nhỏ lẻ… thì có thể áp dụng đơn hàng từ 100.000 đồng trở xuống. Còn lại, những hộ kinh doanh quy mô lớn hơn, hàng hoá phong phú và có giá trị lơn hơn như sạp thịt, cá, rau củ quả, vật tư nguyên liệu… thì nên nâng ngưỡng này lên ít nhất phải 300.000 đồng", ông Đình nhận định.
Cần nâng lên 200.000 đồng để giảm chi phí
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Văn Tuấn - chuyên gia về thuế, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, kiến nghị nên nâng mức giá trị giao dịch được xuất gộp hóa đơn điện tử vào cuối ngày lên 200.000 đồng thay cho mức 50.000 đồng như Bộ Tài chính đề xuất.
Theo ông Tuấn, trước đây, thông tư số 39 năm 2014 của Bộ Tài chính có quy định bán hàng hóa, dịch vụ có tổng giá thanh toán dưới 200.000 đồng mỗi lần thì không phải lập hóa đơn, trừ trường hợp người mua yêu cầu lập và giao hóa đơn.
Sau đó, người bán phải lập bảng kê bán lẻ hàng hóa, dịch vụ cho các giao dịch dưới 200.000 đồng này, đồng thời cuối mỗi ngày, người bán lập một hóa đơn cho giá trị bảng kê này.
"Quy định này khá tương đồng với nội dung dự thảo và nên cân nhắc dùng mốc 200.000 đồng/giao dịch. Điều này giúp hộ, cá nhân kinh doanh dễ dàng áp dụng, tiết kiệm chi phí hóa đơn. Còn mốc 50.000 đồng/giao dịch là quá nhỏ và không phù hợp cho giai đoạn hiện nay" - ông Tuấn đổi thêm
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tú - chuyên gia về thuế - cho rằng về lâu dài, khi hộ kinh doanh áp dụng thuế kê khai thuần thục rồi, cùng với hạ tầng, công nghệ phát triển thì bán hàng phải xuất hóa đơn. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, chính sách cần cho phép những đơn hàng có giá trị thanh toán dưới 200.000 đồng được xuất gộp hóa đơn vào cuối ngày để phù hợp với tình hình thực tiễn, chính sách có tính khả thi.
Theo ông Tú, mức 200.000 đồng được áp dụng cách đây hơn chục năm. Trong khi đó, lạm phát tăng bình quân 3 - 4%/năm, giá cả hàng hóa dịch vụ tăng cao. Nhưng nếu áp dụng dưới ngưỡng này, với giá xăng dầu lên trong nửa tháng nay, bán bát phở 50.000 đồng cũng phải xuất hóa đơn từng lần, sẽ khiến hộ kinh doanh gặp khó khăn, đồng thời tính khả thi chính sách không cao.
Hộ bán hàng trên sàn sẽ không phải xuất hóa đơn
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo nghị định mà Bộ Tài chính lấy ý kiến là đề xuất miễn lập hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trên sàn thương mại điện tử. Cụ thể, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh bán hàng trên sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, đã được chủ sàn khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay, thì không phải lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch.
Trường hợp người mua có nhu cầu lấy hóa đơn, chủ sàn thương mại điện tử sẽ có trách nhiệm lập hóa đơn điện tử và gửi cho người mua.
Bộ Tài chính cho biết quy định này nhằm phù hợp với bản chất giao dịch trên sàn, tránh thủ tục trùng lặp, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn đảm bảo quản lý thuế đầy đủ.
Đề xuất này nếu được áp dụng sẽ tháo gỡ vướng mắc cho các hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trên sàn thương mại điện tử có doanh thu trên 1 tỉ đồng mỗi năm.
Hộ kinh doanh áp dụng thuế kê khai từ 1-1. Trong khi chờ nghị định hướng dẫn chi tiết chính sách mới, Cục Thuế vừa yêu cầu toàn ngành hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán trong năm 2026.
Sau khi nghị định 68 về chính sách và quản lý thuế với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có hiệu lực từ ngày 5-3, nhiều tiểu thương, hộ kinh doanh vẫn còn băn khoăn với quy định xuất hóa đơn điện tử.
Nhiều tiểu thương, hộ kinh doanh khá băn khoăn với quy định xuất hóa đơn điện tử, đặc biệt với những giao dịch nhỏ, chỉ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng - Ảnh: HỮU HẠNH
Những giao dịch chỉ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng như bán thịt, cá, chai nước... liệu có phải xuất hóa đơn từng lần?
Tiểu thương bán thịt, cá than khó xuất hóa đơn
Bà Anh Đào, chủ sạp thịt heo tại một chợ ở địa bàn phường Bình Lợi Trung (TP.HCM), cho biết khá lo lắng với quy định xuất hóa đơn từng lần bán hàng. Theo bà, doanh thu mỗi ngày của sạp thịt khoảng 3 - 4 triệu đồng, vào cuối tuần có thể lên đến 5 triệu đồng. Nên tính cả năm doanh thu sẽ trên 1 tỉ đồng và thuộc diện phải xuất hóa đơn.
"Đặc thù bán thịt ở chợ dân sinh là chỉ bán trong vài tiếng buổi sáng và khách dồn vào 2 tiếng đầu giờ. Khi đó tôi luôn tay xắt thịt, chặt xương, xay thịt... không có thời gian xuất hóa đơn từng lần. Người mua hầu như cũng không có ai yêu cầu hóa đơn. Vậy tôi có thể tổng hợp rồi xuất hóa đơn một lần vào cuối buổi được không?", bà Đào hỏi.
Tương tự, chị Hải, chủ cửa hàng tạp hóa tại phường Gia Định, cũng lo lắng với quy định này khi cho biết khách hàng thường không muốn cung cấp thông tin, chỉ mua nhanh rồi đi luôn. "Thêm nữa, nhiều người vào mua chai nước, gói bánh, tiền thanh toán chưa tới 10.000 đồng. Chúng tôi rất mong được xuất hóa đơn gộp vào cuối ngày nhằm thuận tiện cho cả người bán lẫn người mua", chị Hải kiến nghị.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Nguyễn Văn Được cho rằng cần tính đến phương án linh hoạt hơn. Do đó cần cân nhắc quy định nếu khách hàng không yêu cầu lấy hóa đơn, cơ sở kinh doanh được lập bảng tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch bán hàng có giá trị từ 50.000 đồng trở xuống để giảm gánh nặng tuân thủ, giảm áp lực, tiết kiệm chi phí cho cả doanh nghiệp và xã hội.
Ông Được lý giải đề xuất lấy ngưỡng 50.000 đồng - vốn đang được áp dụng để miễn khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân - làm mốc để quy định lập hóa đơn trong hoạt động bán hàng. Đồng thời Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ chi phí hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh nhỏ, nhằm thúc đẩy chuyển đổi mô hình và đảm bảo hiệu quả thực thi chính sách theo nghị định 20 năm 2026.
"Quy định các giao dịch nhỏ, lẻ có giá trị thấp mà khách hàng không có yêu cầu nhận hóa đơn thì hộ kinh doanh được lập hóa đơn tổng hợp trong ngày tương tự quy định giá trị hóa đơn dưới 200.000 đồng được tổng hợp lập một hóa đơn vào cuối ngày trừ trường hợp khách hàng yêu cầu như trước đây tại nghị định 51/2010 của Chính phủ", ông Được nói.
Sẽ nghiên cứu các trường hợp không phải lập hóa đơn
Quy định về hóa đơn điện tử cũng là một nội dung nóng được nhiều phóng viên đặt câu hỏi tại buổi họp báo của Cục Thuế về chính sách thuế và quản lý thuế mới đối với hộ và cá nhân kinh doanh sáng 9-3. Hộ kinh doanh bán hàng trị giá nhỏ, hay tiểu thương bán thịt, cá... ở các chợ dân sinh sẽ xuất hóa đơn điện tử bằng cách nào? Việc hộ bán hàng trên sàn thương mại điện tử có phải xuất hóa đơn hay không?...
Trao đổi tại buổi họp báo, ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết việc xuất hóa đơn với các giao dịch nhỏ hay bán thực phẩm tươi sống ở chợ dân sinh là vấn đề mà cơ quan thuế lưu ý từ lâu và có đề xuất giải pháp nhằm giúp thuận tiện cho người nộp thuế.
Bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó Ban Chính sách - thuế quốc tế (Cục Thuế), cũng cho biết với doanh thu trên 1 tỉ đồng mà bán hàng ở chợ sẽ xử lý như thế nào là nội dung mà nhiều hộ kinh doanh nêu trong thời gian qua.
Theo bà Hiền, cơ quan thuế đang nghiên cứu giải pháp để vừa đảm bảo việc hộ kinh doanh tuân thù quy định lập hóa đơn nhằm đảm bảo quyền lợi của người mua hàng. Tuy nhiên, chính sách cũng sẽ phải đảm bảo thuận lợi, phù hợp với thực tế hoạt động kinh doanh của tiểu thương ở chợ.
"Thời gian tới chúng tôi sẽ xây dựng nghị định hướng dẫn Luật 108 về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử, qua đó sửa đổi tổng thể các quy định hiện hành và nghiên cứu các trường hợp không bắt buộc phải lập hóa đơn", bà Hiền nói.
Cũng theo bà Hiền, Luật 108 có quy định người bán sẽ lập hóa đơn cho người mua trừ các trường hợp không phải lập hóa đơn theo quy định của Chính phủ. "
Chính vì vậy trong dự thảo nghị định sắp tới quy định về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử sẽ có thể tháo gỡ và đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra", bà Hiền khẳng định.
Với câu hỏi: Người bán hàng trên sàn thương mại điện tử có phải xuất hóa đơn hay không? Bà Hiền cho biết nghị định 70 năm 2025 quy định khi bán hàng hóa, dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn. Đây là nguyên tắc về hóa đơn, chứng từ. Do vậy trường hợp người bán hàng trên sàn thương mại điện tử nếu như có doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm cũng thuộc đối tượng phải xuất hóa đơn.
Tuy nhiên, theo bà Hiền, thông tư 32 năm 2025 của Bộ Tài chính cho phép người bán hàng trên sàn thương mại điện tử có thể ủy nhiệm cho sàn xuất hóa đơn thay. Trong thực tế, có sàn thương mại điện tử đã nhận ủy nhiệm xuất hóa đơn thay hộ kinh doanh.
Nên cho người bán hàng trên sàn xuất hóa đơn gộp theo tháng
Luật sư Nguyễn Văn Được khẳng định theo quy định của pháp luật, đã bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ là phải lập hóa đơn cho người mua. Tuy nhiên trường hợp, người bán hàng online qua sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán đã được sàn tạm khấu trừ và kê khai, nộp thuế thay, dòng tiền đã rõ ràng, không có gì che giấu được doanh thu.
Do vậy ông Được kiến nghị nên cho phép xuất hóa đơn theo kỳ, tốt nhất theo tháng trừ trường hợp người mua yêu cầu xuất hóa đơn. Theo chính sách hộ kinh doanh chỉ cần xuất hóa đơn một lần vào cuối tháng sau khi có biên bản đối soát của sàn. "Giả sử một tháng bán từ 3.000 - 5.000 đơn hoặc hơn, chỉ cần xuất hóa đơn gộp một lần", ông Được đề xuất.
Theo ông Được, đề xuất nêu trên không ảnh hưởng đến thu ngân sách nhà nước đồng thời đảm bảo tính công bằng, bình đẳng, tạo sự cạnh tranh, minh bạch khi doanh thu, thuế đã được kiểm soát rõ ràng qua sàn. Hơn nữa việc này cũng giúp giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí xã hội, tạo thuận lợi cho sàn thương mại điện tử và hộ kinh doanh mà vẫn đảm bảo quyền và bảo vệ người tiêu dùng.
Trong khi đó, theo một số chuyên gia, việc cho phép hộ kinh doanh được lập bảng tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch bán hàng có giá trị từ 50.000 đồng trở xuống ít nhiều ảnh hưởng đến tính tuân thủ của người nộp thuế. Tuy nhiên hiệu quả kinh tế đem lại của chính sách này rất cao, tạo sự thuận tiện cho hộ kinh doanh là cần thiết trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt là mức chi phí sử dụng hóa đơn điện tử còn cao, trình độ, nhận thức pháp luật của hộ kinh doanh còn hạn chế...
"Với các giao dịch kinh tế quá nhỏ, có giá từ 50.000 đồng trở xuống, việc xuất hóa đơn sẽ gây lãng phí chi phí xã hội không cần thiết. Mặt khác, chính sách này vẫn đảm bảo tính công bằng, bình đằng và không làm thất thu ngân sách nhà nước", một chuyên gia nói.
Cục Thuế mở chiến dịch 15 ngày hỗ trợ hộ kinh doanh
Tại buổi họp báo về các quy định mới về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh vào sáng 9-3, ông Mai Sơn cho biết ngày 5-3 Chính phủ đã ký ban hành nghị định 68 về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Cùng ngày Bộ Tài chính cũng ban hành thông tư 18 hướng dẫn chi tiết một số điều của nghị định này. Để hỗ trợ người nộp thuế, toàn ngành thuế sẽ tiếp tục đồng hành cùng bà con, trước mắt là chiến dịch 15 ngày, bắt đầu từ 10-3. Theo đó, cơ quan thuế sẽ hướng dẫn bà con đăng ký, kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử...
Cục Thuế đang hoàn thiện cổng hỗ trợ kê khai, nộp thuế cho hộ và cá nhân kinh doanh, dự kiến 15-3 sẽ đưa vào vận hành.
Theo các chuyên gia, nếu khách hàng không yêu cầu lấy hóa đơn, nên cho phép cơ sở kinh doanh được lập bảng tổng hợp theo ngày đối với các giao dịch bán hàng có giá trị từ 50.000 đồng trở xuống để giảm gánh nặng thủ tục - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Theo quy định hạn cuối là ngày 20-4, những hộ kinh doanh có doanh thu lớn trên 50 tỉ đồng/năm phải kê khai và nộp thuế. Nên còn một tháng để bà con thực hiện. Cũng trong hôm 9-3, Cục Thuế đã phát hành sổ tay hướng dẫn thuế dành cho hộ kinh doanh, trong đó nêu rõ cách đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, sử dụng hóa đơn điện tử...
"Sổ tay sẽ được đăng tải trên cổng thông tin điện tử của Cục Thuế, các website của Thuế địa phương, qua các nhà cung cấp giải pháp. Trường hợp hộ kinh doanh chưa có thiết bị điện tử như điện thoại thông minh,... tiếp cận tài liệu này thì cơ quan thuế sẽ in ra và gửi đến tận tay bà con. Mục tiêu là giúp các hộ kinh doanh hiểu và thực hiện chính sách một các thuận tiện nhất", ông Sơn cho biết.
Thông tin chi tiết về sổ tay hướng dẫn thuế dành cho hộ và cá nhân kinh doanh, bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ (Cục Thuế), cho hay tài liệu này hướng dẫn bà con có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm phải nộp thuế thì nộp các loại thuế gì, khi nào nộp? Thuế suất đối với từng lĩnh vực hoạt động như bán lẻ hàng hóa dịch vụ, ăn uống, chăm sóc... thì thuế suất là bao nhiêu?
Hay đối với hoàn thuế, hộ kinh doanh được hoàn thuế khi nào, để được hoàn thuế thì phải chuẩn bị gì?... Trong sổ tay cũng hướng dẫn chi tiết. Bên cạnh đó, Cục Thuế cũng đưa ra những tình huống đặc biệt lưu ý với hộ kinh doanh như mở thêm địa điểm mới thì cần phải làm gì, thủ tục để thay đổi thông tin đăng ký kinh doanh...
Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm nhưng chủ yếu bán đơn hàng nhỏ cho biết chi phí xuất hóa đơn điện tử đang cao hơn cả lợi nhuận mỗi đơn đơn hàng, thậm chí cao hơn cả số thuế phải nộp.
Đó là nội dung được Cục Thuế nhấn mạnh trong công điện triển khai Nghị định số 68 hướng dẫn thuế cho hộ kinh doanh vừa được phát đi hôm nay 6-3.
Cơ quan thuế vừa ban hành nghị định hướng dẫn thuế cho hộ kinh doanh - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Không dựa vào doanh thu khai thuế năm 2026 để truy thu
Tại công điện này Cục Thuế yêu cầu người đứng đầu cơ quan thuế chỉ đạo triển khai và tuyên truyền, phổ biến Nghị định 68 tới công chức thuế, người nộp thuế và chuẩn bị các điều kiện đảm bảo thi hành.
Một trong những nội dung quan trọng là từ ngày 1-1-2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp cơ quan thuế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.
Quy định này áp dụng với các hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước và đã được xác định mức thuế khoán, bao gồm cả trường hợp có thay đổi về quy mô sản xuất kinh doanh dẫn đến doanh thu khoán thuế thay đổi từ 50% trở lên.
Đây là chỉ đạo rất quan trọng, tạo sự yên tâm cho các hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán trước đây.
Với hàng tồn kho, Cục Thuế cho biết với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong năm 2025 nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc phương pháp kê khai, có mức doanh thu từ 3 tỉ đồng trở lên hoặc từ năm 2026 lựa chọn nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân (x) thuế suất thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện xác định, ghi nhận giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị đang phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại thời điểm ngày 31-12-2025 để làm căn cứ xác định chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập cá nhân cho kỳ tính thuế năm 2026.
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh lập bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị theo mẫu do bộ trưởng Bộ Tài chính quy định, lưu giữ tại hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và gửi 1 bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp bằng phương thức điện tử cùng hồ sơ khai thuế quý 1-2026 đối với trường hợp khai thuế theo quý hoặc chậm nhất là ngày 20-4-2026 đối với trường hợp khai thuế theo tháng.
Thời hạn kê khai thuế theo phương pháp mới
Cơ quan thuế cũng hướng dẫn về thời hạn kê khai thuế cho các hộ kinh doanh theo quy mô doanh thu - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Cụ thể, với hộ, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh trong 6 tháng đầu năm nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống thì thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh kể từ khi bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh đến hết ngày 30-6 với cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chậm nhất là ngày 31-7. Việc thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong 6 tháng cuối năm chậm nhất là ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo.
Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh trong 6 tháng cuối năm nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống thì thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh chậm nhất là ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo.
Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh mới bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh, khi có doanh thu lũy kế trên 500 triệu đồng thì thực hiện khai thuế theo quý theo quy định tại Điều 10 Nghị định 68 kể từ quý phát sinh doanh thu trên 500 triệu đồng.
Trường hợp cá nhân trực tiếp khai thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản thì cá nhân được lựa chọn khai thuế hai lần trong năm tính thuế hoặc khai thuế một lần theo năm tính thuế.
Trường hợp khai thuế hai lần trong năm tính thuế, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế lần thứ nhất chậm nhất là ngày 31-7 của năm tính thuế, và lần thứ hai chậm nhất là ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo năm tính thuế. Trường hợp khai thuế một lần theo năm tính thuế, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế chậm nhất là ngày 31-1 của năm dương lịch tiếp theo năm tính thuế.
Trường hợp khai thuế theo tháng thì hồ sơ khai thuế tháng 1, tháng 2, tháng 3-2026 gửi cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất là ngày 20-4-2026.
Năm 2026, Bộ Công an sẽ triển khai kế hoạch kiểm tra việc chấp hành pháp luật đối với doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh theo hướng công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả, nghiêm cấm hành vi tiêu cực.
Nghị định 310 năm 2025 có nhiều nội dung quan trọng ảnh hưởng đến trách nhiệm của người nộp thuế trong trường hợp vi phạm về thuế và hóa đơn.
Hộ kinh doanh xuất nhiều hóa đơn không đúng sẽ bị xử phạt - Ảnh: HỮU HẠNH
Những nguyên tắc xử phạt theo Nghị định 310 (sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP trong xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, có hiệu lực ngày 16-1) được sửa đổi hợp lý hơn so với trước đây.
Hiện các hộ kinh doanh đang làm quen với việc kê khai thuế định kỳ, thực hiện các nghĩa vụ thông báo, báo cáo, xuất hóa đơn bán hàng hằng ngày, quy định mới khiến họ bớt lo lắng khi chẳng may có sai sót do thời gian đầu còn lúng túng.
Vi phạm nhiều hóa đơn tính sao?
Điểm a khoản 3 Điều 1 Nghị định 310 sửa đổi cách áp dụng tình tiết tăng nặng trong văn bản hướng dẫn luật trước đó. Theo đó, cơ quan thuế không áp dụng tình tiết tăng nặng "vi phạm nhiều lần" khi xử phạt vi phạm đối với hành vi khai thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thông báo và báo cáo thuế trong ba tình huống:
- Cùng một ngày, người nộp thuế khai sai một hoặc nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế.
- Cùng một ngày, người nộp thuế chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của cùng một sắc thuế.
- Cùng một ngày, người nộp thuế chậm nộp nhiều thông báo, báo cáo về hóa đơn, thì người nộp thuế chỉ bị xử phạt về một hành vi có khung phạt tiền cao nhất trong số các hành vi đã thực hiện.
Với nội dung sửa đổi này, việc xử phạt hợp lý hơn và phù hợp với tình hình thực tế hiện nay khi nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang làm quen thực hiện việc khai thuế, và tại cùng một thời điểm có thể có sai sót không cố ý diễn ra đối với nhiều loại thuế, nhiều chỉ tiêu trên hồ sơ khai, hoặc chưa quen với các nghĩa vụ và thời hạn thông báo, báo cáo.
Điều này có lợi hơn cho người nộp thuế vì giảm bớt áp lực xử phạt nhiều lần đối với các sai sót phát sinh trong cùng một thời điểm.
Nghị định mới còn đơn giản hóa việc áp dụng tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ để xác định mức tiền phạt.
Cụ thể, Nghị định 310 quy định nguyên tắc xác định mức phạt "trong trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, thì áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt, nếu có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên thì áp dụng mức tối đa của khung tiền phạt".
Như vậy, khi người nộp thuế có từ hai tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ thì cách tiếp cận của Nghị định 310 đã được tính là "nhiều". Do đó được áp dụng mức phạt nhẹ nhất hoặc bị áp dụng mức phạt nặng nhất trong khung phạt.
Điều này làm đơn giản hóa việc xem xét và tính mức phạt của cơ quan xử phạt. Đồng thời khi chủ thể đã xác định được từ hai tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ thì không cần chứng minh thêm các tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ khác, vì không còn ảnh hưởng đến mức xử phạt.
Trước đây, Nghị định 125 năm 2020 áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần để xử lý người nộp thuế.
Mỗi hóa đơn sai đều bị xử phạt, một ngày sai nhiều hóa đơn thì xem là nhiều tình tiết tăng nặng, mỗi tình tiết tăng nặng bị tính tăng 10% mức xử phạt trung bình của khung (mức áp dụng trong mọi trường hợp không quá mức tối đa và tối thiểu của khung).
Nghị định 310 có thêm nội dung bổ sung và sửa đổi quy định về xác định mức xử phạt khi người nộp thuế thực hiện nhiều lần lập hóa đơn không đúng thời điểm, nhiều lần không lập hóa đơn (các hành vi vi phạm còn trong thời hiệu xử phạt).
Theo đó, người nộp thuế chỉ bị xử phạt một lần và tùy theo số lượng hóa đơn vi phạm mà có mức phạt cao thấp khác nhau.
Mức xử phạt tối đa có thể lên đến 70 triệu đồng nếu lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 100 số hóa đơn trở lên, phạt đến 80 triệu đồng nếu không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từ 50 số hóa đơn trở lên.
So với trước đây, hành vi này bị phạt tối đa 20 triệu đồng nhưng không quy định chi tiết về cách thức xác định hành vi vi phạm và sự ảnh hưởng của số lượng hóa đơn vi phạm đến mức phạt.
Điều này dẫn đến tình trạng một số công chức thuế có thể áp dụng mức phạt tối đa một lần cho nhiều hóa đơn vi phạm, dẫn đến mức phạt thấp hơn nhiều so với số tiền trốn thuế.
Trong khi một số cơ quan thuế (và sau này được Tổng Cục thuế trả lời quan điểm chi tiết bằng công văn 5974 ngày 27-12-2023) lại áp dụng mức phạt cho từng hóa đơn, dẫn đến số tiền xử phạt lớn.
Chính vì vậy, việc tính mức phạt hóa đơn lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm như hiện nay là một thay đổi phù hợp, cân bằng lợi ích của người nộp thuế.
Bởi lẽ, nếu tính mức phạt từng lần trên từng hóa đơn và áp dụng thêm tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần, thì số tiền phạt trong nhiều trường hợp là một con số lớn, vượt quá khả năng của đơn vị nộp phạt.
Nghị định 310 quy định chi tiết hơn nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân có liên quan (ngân hàng, sàn thương mại điện tử, chủ sở hữu nền tảng số, hay bên chi trả thu nhập và các chủ thể có liên quan khác) cung cấp thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.
Nếu các tổ chức, cá nhân trên không cung cấp thông tin sẽ bị xử phạt tối đa 16 triệu đồng, cung cấp thông tin không chính xác có thể bị phạt đến 10 triệu đồng.
Luật Thuế thu nhập cá nhân mới có hiệu lực từ 1-7 quy định chuyển nhượng biển số đẹp trúng đấu giá phải nộp thuế 5%. Thu nhập tính thuế là phần thu nhập vượt trên 20 triệu đồng mà người nộp thuế nhận được theo từng lần phát sinh.
Hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn phương thức nộp thuế thay vì buộc phải nộp theo phương pháp khấu trừ và nên nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì trên 1 tỉ đồng/năm.
Theo các hộ kinh doanh, nên nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì trên 1 tỉ đồng/năm - Ảnh: HỮU HẠNH
Đó là ý kiến của nhiều hộ kinh doanh được nêu ra trong các câu hỏi gửi đến Cục Thuế thông qua Tuổi Trẻ sau hội thảo "Thực hiện thuế kê khai, hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?" được tổ chức hôm 15-1.
Sau hội thảo, có gần 70 câu hỏi của hộ kinh doanh gửi đến Cục Thuế xoay quanh việc kê khai, tính thuế, chi phí được trừ, xuất hóa đơn điện tử (HĐĐT)..., hộ kinh doanh mong được hướng dẫn để thực hiện thuế kê khai.
Mốc doanh thu 1 tỉ đồng là quá thấp
Bà Lan - hộ kinh doanh ở TP.HCM - kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu phải xuất HĐĐT lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì quy định trên 1 tỉ đồng/năm. Bà cũng tha thiết đề nghị hãy cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn đóng thuế theo doanh thu hoặc khấu trừ.
"Việc quy định hộ có doanh thu trên 3 tỉ phải tính thuế theo khấu trừ là rất phức tạp, khiến nhiều người chỉ tính làm dưới ngưỡng này rồi nghỉ" - bà Lan nói. Tương tự, bà Trần Thúy Vi (TP.HCM) đề xuất Bộ Tài chính cho phép hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn nộp thuế tỉ lệ trên doanh thu. Vì doanh thu cao nhưng lợi nhuận rất mỏng và trình độ kế toán, hạch toán, quyết toán thuế rất hạn chế.
Bà Vi cho biết mất ăn mất ngủ vì dự thảo nghị định hướng dẫn kê khai, tính thuế và sử dụng HĐĐT đối với hộ kinh doanh quy định hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng sẽ phải nộp thuế thu nhập (doanh thu - chi phí) với thuế suất 15%. Thêm nữa, cuối năm hộ kinh doanh phải quyết toán thuế nữa.
"Chúng tôi không sợ đóng thuế mà chỉ sợ làm sai và bị phạt vì thiếu trình độ, hiểu biết chính sách còn hạn chế. Chúng tôi tự kinh doanh, lấy công làm lãi đã rất vất vả rồi, giờ phải thực thi kế toán như doanh nghiệp thì quá sức với người kinh doanh. Rất mong cơ quan chức năng xem xét nguyện vọng của hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm" - bà Vi tha thiết.
Cũng liên quan đến HĐĐT, nhiều người bán hàng trên sàn thương mại điện tử như bà Nguyễn Thị Quỳnh Giao, ông Nguyễn Quốc Huy... cùng hỏi hộ kinh doanh bán hàng trên sàn có phải xuất HĐĐT không khi sàn đã kê khai và nộp thuế thay rồi? Cuối năm hộ kinh doanh phải nộp thuế, làm thủ tục gì?
Một vấn đề nữa mà được nhiều hộ kinh doanh mong Cục Thuế hướng dẫn liên quan đến chi phí được trừ trước khi tính thuế. Cụ thể, hộ kinh doanh tên Duy cho biết bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử có doanh thu khoảng 5 tỉ đồng/năm, trong đó 80% doanh thu là chi phí cho thuê người nổi tiếng, chi dịch vụ vận chuyển hàng từ nước ngoài về...
"Thu nhập thực tế chỉ đạt 10-15% doanh thu, trong khi các chi phí thuê ở nước ngoài lại không có hóa đơn theo quy định. Vậy tôi phải làm cách nào để trừ các chi phí thực tế này khi tính thuế?" - ông Duy đặt vấn đề.
Hộ kinh doanh Nguyễn Phan - chủ nhà thuốc có doanh thu 5 tỉ đồng/năm - hỏi liệu có được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào hay không và để được khấu trừ, người nộp thuế phải làm như thế nào?
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế nhưng thực hiện sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ - Ảnh: HỮU HẠNH
Chi phí được trừ phải có hóa đơn, chứng từ
Trả lời nội dung về HĐĐT, Cục Thuế cho biết hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên thuộc đối tượng sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế, theo quy định của nghị định 70 năm 2025.
Việc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền giúp minh bạch hóa giao dịch, giảm thời gian, chi phí (cho phép người bán hàng xuất hóa đơn ngay tại thời điểm giao dịch, giảm thiểu độ trễ giữa thời điểm thanh toán và thời điểm lập hóa đơn), hỗ trợ người nộp thuế quản lý hiệu quả, tra cứu dễ dàng và nâng cao uy tín với khách hàng, sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Còn về xuất hóa đơn khi bán hàng trên sàn thương mại điện tử, theo quy định, người bán sẽ phải xuất HĐĐT. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử lập hóa đơn.
Và theo dự thảo nghị định quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không thuộc đối tượng sử dụng HĐĐT.
Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu thực tế từ 500 triệu đến 1 tỉ đồng/năm đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng HĐĐT thì đăng ký với cơ quan thuế.
Về kiến nghị hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn phương pháp tính thuế, theo Cục Thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109 quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng thì nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế (doanh thu - chi phí) nhân với thuế suất.
"Cơ quan thuế luôn đồng hành, hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó khăn, vướng mắc thì chủ động liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hỗ trợ, hướng dẫn" - Cục Thuế phản hồi.
Trả lời về điều kiện để trừ chi phí, Cục Thuế cho biết về nguyên tắc, các khoản chi được trừ là các chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.
Chẳng hạn, với các chi phí thuê người nổi tiếng, dịch vụ vận chuyển nước ngoài, theo Cục Thuế, cần có hợp đồng, hóa đơn/chứng từ, chứng từ thanh toán làm căn cứ xác định chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Với câu hỏi của hộ kinh doanh Nguyễn Phan - chủ nhà thuốc, Cục Thuế cho biết theo Luật Thuế VAT, hộ kinh doanh thuộc đối tượng nộp thuế VAT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (doanh thu x tỉ lệ). Để được khấu trừ, hộ kinh doanh phải chuyển lên doanh nghiệp.
Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng mong mỏi được nộp thuế tỉ lệ trên doanh thu - Ảnh: QUANG ĐỊNH
VCCI: doanh thu 3 tỉ đồng/năm mới nên dùng HĐĐT
Trong văn bản góp ý liên quan đến ngưỡng doanh thu buộc phải xuất HĐĐT, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc yêu cầu ngưỡng doanh thu 1 tỉ đồng phải sử dụng HĐĐT là thấp, chưa tương thích với năng lực tài chính và trình độ quản trị của phần lớn hộ kinh doanh.
Do vậy, nên nâng lên ngưỡng 3 tỉ đồng, tương đương ngưỡng bắt đầu áp dụng cách tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu - chi phí). "Với các hộ có doanh thu năm dưới 3 tỉ, cơ quan thuế có thể tăng giám sát qua dữ liệu thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, thay vì yêu cầu áp dụng đồng loạt", VCCI đề xuất và cho biết kết quả khảo sát hồi tháng 6 của đơn vị này cho thấy nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng còn gặp nhiều trở ngại khi chuyển đổi số. 32% hộ ở nông thôn và 23% ở đô thị thiếu vốn đầu tư thiết bị. Khoảng 2/3 số hộ được hỏi chưa đủ kiến thức, kỹ năng công nghệ để vận hành hệ thống.
Vướng mắc nữa được VCCI nêu là quy định về thông tin người mua. Theo nghị định 70, thông tin này phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân người mua, trừ trường hợp khách lẻ (siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng xăng dầu, casino...). Điều này khiến các tiệm như tạp hóa, quán ăn - vốn có lượng khách lẻ lớn, giá trị giao dịch nhỏ và cần thanh toán nhanh - gặp khó vì phát sinh thời gian, chi phí nhân sự nhập liệu, thậm chí gây tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng.
Do đó, VCCI kiến nghị cho phép hóa đơn của hộ kinh doanh bán cho cá nhân không kinh doanh được miễn các trường thông tin định danh (mã số thuế, định danh người mua...) để giảm tải thủ tục.
Nên giao sàn TMĐT xuất hóa đơn thay người bán
Về xuất HĐĐT của người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam - kiến nghị Bộ Tài chính xem xét sửa đổi quy định lập HĐĐT đối với hộ kinh doanh trên sàn TMĐT có chức năng thanh toán.
Theo bà Hải, nghị định 117 năm 2025 quy định trách nhiệm sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán bắt buộc phải khấu trừ, khai và nộp thuế thay hộ kinh doanh. Nhưng theo nghị định về HĐĐT và thông tư 32 của Bộ Tài chính, hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử được ủy nhiệm cho sàn xuất hóa đơn, dẫn đến thực tế các sàn có chức năng thanh toán hiện không nhận ủy nhiệm.
Do đó, trách nhiệm lập hóa đơn thuộc về các hộ, cá nhân kinh doanh qua các sàn này. Trong khi đó trên thực tế, hộ kinh doanh, cá nhân gần như không thể xuất được hóa đơn cho người mua. Bởi việc mua bán, thanh toán, danh tính người mua trên sàn do các sàn thương mại điện tử nắm. Điều này khiến hộ kinh doanh không thể có thông tin để lập HĐĐT, cũng không thể lập hóa đơn đúng thời điểm người mua nhận hàng, tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt về hóa đơn.
"Từ thực tiễn này, Hội Tư vấn thuế Việt Nam kiến nghị cần bổ sung quy định bắt buộc các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán phải xuất hóa đơn thay các hộ kinh doanh, song song với trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thuế thay. Hoặc chính sách cần loại bỏ nghĩa vụ xuất hóa đơn của hộ kinh doanh trong trường hợp đã được sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thuế thay" - bà Hải nói.
Chi phí xuất hóa đơn điện tử cao hơn cả lợi nhuận
Hộ kinh doanh phản ánh: đơn hàng có giá trị 5.000 - 25.000 đồng. Lợi nhuận vào khoảng 10 - 15% doanh thu. Trong khi chi phí cho từng lần xuất HĐĐT là khoảng 500 - >1.000 đồng cho mỗi đơn hàng như vậy là quá cao, thậm chí cao hơn cả số thuế phải nộp.
Hộ kinh doanh khác phản ánh nhiều đơn hàng chỉ là gói mì, cây bút có giá 5.000 đồng; cuộn keo chỉ 2.000 đồng. "Lợi nhuận rất mỏng, mỗi đơn hàng lời 200 đồng mà xuất hóa đơn và phần mềm mất 500 đồng/hóa đơn là quá nhiều và gây lãng phí rất lớn. Có cách nào để giảm chi phí cho khoản này? Nếu không người tiêu dùng cuối cùng sẽ phải chịu khoản này" - hộ kinh doanh phản ánh.
Cục Thuế cho biết sẽ nghiên cứu để trình cấp có thẩm quyền xem xét về việc lập hóa đơn đối với bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từng lần có giá trị nhỏ. Đồng thời, Cục Thuế giao cơ quan thuế hướng dẫn người nộp thuế tiếp cận các nhà cung cấp giải pháp về HĐĐT để có thông tin về các gói giải pháp hóa đơn miễn phí.
Ngành thuế cam kết đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) - cho biết thực hiện cam kết với hộ kinh doanh tại hội thảo "Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?", do Cục Thuế và báo Tuổi Trẻ tổ chức hôm 15-1, tại TP.HCM tối 19-1, Cục Thuế đã chuyển phần trả lời của 67 câu hỏi mà người nộp thuế gửi đến.
Ông Mai Sơn cũng nhấn mạnh ngành thuế sẽ có buổi đánh giá công tác hỗ trợ hộ kinh doanh. "Tôi hy vọng bước vào kỳ kê khai, sẽ không còn hộ kinh doanh nào băn khoăn, vướng mắc nữa. Nên toàn ngành thuế sẽ tiếp tục nỗ lực hết sức mình hỗ trợ, đồng hành để hộ, cá nhân kinh doanh yên tâm hoạt động, làm ăn", ông Mai Sơn nói.
Một trong những băn khoăn lớn nhất của hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trên sàn thương mại điện tử hiện nay là có phải xuất hóa đơn điện tử hay không và ai là người xuất?
Sau nửa tháng áp dụng thuế kê khai, nhiều hộ kinh doanh vẫn đau đầu với bài toán 'đầu vào - đầu ra'.
Sau nửa tháng áp dụng thuế kê khai, hộ kinh doanh vẫn đau đầu với bài toán “đầu vào - đầu ra” - Ảnh: HỮU HẠNH
Theo cơ quan thuế, việc hộ kinh doanhnộp thuế theo phương pháp khoán không chỉ gây thất thu thuế mà còn ảnh hưởng đến tính công bằng trong thực thi chính sách thuế. Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai sẽ khắc phục được những bất cập này do việc kiểm soát chặt chẽ hóa đơn đầu vào, đầu ra sẽ nâng cao tính minh bạch và chính xác trong kê khai thuế.
Đầu vào và đầu ra không trùng khớp, kê khai thế nào?
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, anh Phương Nam, chủ hộ kinh doanh phụ liệu hoa tại phường Hạnh Thông (TP.HCM, quận Gò Vấp cũ), cho biết vẫn đang lúng túng với việc kê khai thuế, đặc biệt là chuyện hóa đơn đầu vào và đầu ra.
Theo anh Nam, đặc thù của ngành phụ liệu hoa là thường nhập nguyên liệu với số lượng lớn, sau đó gia công thành nhiều loại thành phẩm khác nhau để bán ra thị trường. Chẳng hạn, từ một tấn giấy cuộn ban đầu, cơ sở có thể cắt, ép thành giấy A4 hoặc túi giấy với nhiều quy cách khác nhau. Khi lập sổ sách kế toán, anh không biết phải ghi nhận đơn vị tính thế nào.
Bởi đầu vào và đầu ra không trùng khớp, chưa kể còn phát sinh hao hụt trong quá trình sản xuất. Không chỉ vậy, nhiều loại nguyên phụ liệu tồn kho lại không có chứng từ đầu vào rõ ràng. Điều này khiến anh băn khoăn không biết phải kê khai đầu ra ra sao để vừa phản ánh đúng thực tế kinh doanh, vừa đúng quy định pháp luật.
"Thực tế là rất nhiều nguồn hàng của tôi đến từ các cơ sở thủ công nhỏ lẻ, làm theo mùa vụ như Tết, Trung thu hay các dịp lễ hội. Những nơi này hầu như không có hóa đơn hợp lệ", anh Nam nói và bày tỏ lo lắng "rất sợ làm sai", bởi nghe nói mức xử phạt hiện nay khá nặng.
Dù vậy, anh Phương Nam cho biết vẫn muốn chuyển đổi theo phương thức kê khai vì nếu làm đúng, số thuế phải nộp có thể thấp hơn so với thuế khoán trước đây. "Vấn đề là không biết đóng sao cho đúng", anh Nam nói.
Cùng chung nỗi lo, một hộ kinh doanh hoa tươi tại phường Hạnh Thông cho biết năm nay thời tiết xấu. Tình trạng ngập úng xảy ra nhiều khiến nguồn hoa từ Đà Lạt giảm mạnh, cuối năm nhiều khu vực lại rơi vào giá rét, làm sản lượng tiếp tục sụt giảm.
Trong bối cảnh đó, các hộ kinh doanh buộc phải tìm nguồn hàng nhỏ lẻ, manh mún thay thế, phần lớn nguồn cung vẫn đến từ các hộ sản xuất trực tiếp theo mùa vụ và hầu như không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
Để gỡ nút thắt này, chủ hộ kinh doanh cho biết đã được cơ quan thuế hướng dẫn cung cấp đầy đủ thông tin nhập - xuất hàng hóa, bao gồm số điện thoại, căn cước công dân và địa chỉ cụ thể của bên bán để phục vụ việc xác minh.
Về lý thuyết, chỉ cần xác định được nơi đó có hoạt động mua bán là đủ. Tuy nhiên, người trong cuộc vẫn không khỏi lo lắng, bởi khả năng kiểm tra chéo nguồn đầu vào ở cấp cao hơn hoàn toàn có thể xảy ra và không biết có hợp lệ hay không.
Cơ quan thuế phối hợp với chính quyền địa phương để đảm bảo 100% hộ kinh doanh có hoạt động kinh doanh được đưa vào quản lý thuế - Ảnh: T.T.D.
Sẽ khó tránh khỏi sai sót, ưu tiên hướng dẫn thay vì xử phạt ngay
Ông Lâm Phương Toàn, chủ hộ kinh doanh hoa tươi tại phường Hạnh Thông, cho biết đã được cơ quan thuế hỗ trợ khá nhiều, giải đáp thắc mắc tương đối kỹ, nhưng giai đoạn đầu chắc chắn sẽ phát sinh sai sót do hộ kinh doanh chưa có kinh nghiệm. Vì vậy theo ông Toàn, cơ quan thuế nên có sự linh hoạt trong giai đoạn đầu, ưu tiên hướng dẫn, nhắc nhở thay vì áp dụng chế tài ngay.
Ông Lý Đại Lâm, chủ sạp Cà ri Anh Hai (chợ Bến Thành), cũng cho biết theo quy định, mỗi khách mua phải xuất một hóa đơn riêng biệt, cụ thể từng khách, không xuất gộp. Tuy nhiên, do đơn vị có nhiều sạp hàng nên mỗi lần khách vào mua đông cùng lúc, mỗi khách mua mỗi kiểu nên khá rối trong việc ghi ghép và xuất hóa đơn.
Chưa kể, mỗi sáng ra lo khâu viết hóa đơn, chuẩn bị ghi ra trước, bán gì, nhập gì, nguồn hàng ra sao... cũng cập rập. Cuối ngày phải tổng hợp lại hết ghi chép, vấn đề liên quan để báo cáo cơ quan thuế.
"Chúng tôi chuyển qua thuế kê khai từ tháng 8-2025 và đầu 2026 là áp dụng chính thức theo quy định nhưng thật sự còn cập rập, bắt buộc phải thuê kế toán để hỗ trợ, chứ làm không xuể. Rất mong có giải pháp gì đơn giản hơn để người dân vẫn thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nhưng hoạt động kinh doanh không quá bị ảnh hưởng", ông Lâm nói.
Theo chị Nguyễn Thị Mùi, tiểu thương kinh doanh hàng thịt tươi sống tại chợ La Khê (Hà Đông, Hà Nội), đến nay vẫn chưa hình dung rõ cách thức xuất hóa đơn điện tử khi áp dụng thuế kê khai. Nếu doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm, chị thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, chị không biết sẽ xuất hóa đơn cho từng lần bán hàng hay được phép xuất gộp một hóa đơn vào cuối ngày.
"Hàng thường được bán dồn từ 6h30 đến 8h30 sáng, mỗi khách chủ yếu mua 3-5 lạng thịt. Nếu vừa bán hàng, vừa xuất hóa đơn điện tử thì làm thế nào kịp được. Tôi muốn xuất hóa đơn vào cuối ngày có được không?" - chị Mùi băn khoăn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Bùi Thị Ánh Nguyệt, đại diện ban quản lý chợ Phạm Văn Hai (TP.HCM), cho biết vẫn còn những trường hợp hộ kinh doanh còn lúng túng khi áp dụng thuế kê khai nhưng khi hiểu được rồi thì thực hành dễ dàng hơn.
"Việc lúng túng khi thực hành quy định mới là điều dễ hiểu nhưng điều quan trọng là phối hợp để đưa ra các giải pháp để hỗ trợ hộ kinh doanh, cầm tay chỉ việc họ nhiều hơn để giúp họ tiếp cận nhanh, đặc biệt người bán đã có tuổi", bà Nguyệt nói.
Đồ họa: TUẤN ANH
Ngành thuế đồng hành với hộ kinh doanh
Theo Cơ quan Thuế TP.HCM, trên địa bàn có gần 346.000 hộ kinh doanh, chiếm 13% tổng số hộ cả nước. Khi chuyển sang kê khai và nộp thuế điện tử, nhiều hộ gặp khó khăn do hạn chế về kỹ năng công nghệ, nhất là tiểu thương lớn tuổi, tâm lý ngại thay đổi thói quen kinh doanh đã tồn tại nhiều năm; đồng thời lo chi phí tuân thủ.
Tuy nhiên, ngành thuế TP.HCM đã triển khai bằng nhiều giải pháp hỗ trợ, công tác tuyên truyền - hỗ trợ đảm bảo thực chất. Nhờ đó, đã có hơn 35.000 hộ khoán thực hiện chuyển sang kê khai, 666 hộ kinh doanh đã thực hiện chuyển lên doanh nghiệp.
Đến nay, 98% hộ có tài khoản thuế điện tử, trong đó 92% sử dụng eTax Mobile; 22.646 hộ sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, đạt 86%, cao hơn mức bình quân cả nước. Số thu từ hộ, cá nhân kinh doanh đạt 10.552 tỉ đồng, tăng gần 50% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, theo số liệu của Cục Thuế, năm 2025 đã có 18.392 hộ khoán chuyển sang nộp thuế theo kê khai. Lũy kế từ sau khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa có hiệu lực đến nay, gần 4.000 hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, cho thấy các hộ đang dần thích ứng với phương pháp quản lý mới.
Trả lời Tuổi Trẻ tại cuộc họp công bố Luật Quản lý thuế mới đây, ông Đặng Ngọc Minh - Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) - khẳng định ngành thuế sẽ tiếp tục thực hiện chương trình hỗ trợ, đồng hành cùng hộ và cá nhân kinh doanh chuyển sang thực hiện thuế kê khai.
Cụ thể, ngành thuế sẽ tập trung triển khai chức năng hỗ trợ kê khai thuế thông minh. Theo đó, hệ thống quản lý thuế sẽ tự động tổng hợp và tạo sẵn tờ khai cho hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu nhằm giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí và sai sót trong quá trình kê khai.
"Mục tiêu đạt ra tỉ lệ kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, miễn, giảm thuế bằng phương thức điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh đạt tối thiểu 90%. Tối thiểu 90% hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện quản lý thuế sử dụng ứng dụng eTax Mobile để tra cứu và nộp thuế...", ông Minh nói
Trước đó, trong thời gian triển khai chiến dịch cao điểm 60 ngày cuối năm 2025, ngành thuế đẩy mạnh tuyên truyền trực tiếp tại các chợ truyền thống, trung tâm thương mại, khu phố có nhiều hộ kinh doanh... nhằm phổ biến chính sách mới, lộ trình chuyển đổi, cũng như hướng dẫn chuẩn bị hạ tầng, thiết bị...
Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?
Sau 15 ngày áp dụng thuế kê khai, các hộ kinh doanh gặp vướng mắc gì, cần cơ quan thuế tháo gỡ những điểm nghẽn nào... Những câu hỏi này sẽ được Cục Thuế trực tiếp giải đáp tại hội thảo "Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?".
Hội thảo do báo Tuổi Trẻ phối hợp với Cục Thuế tổ chức từ 13h30 đến 16h30 ngày hôm nay 15-1 tại hội trường Thuế TP.HCM (63 Vũ Tông Phan, phường Bình Trưng) và trực tuyến đến 34 thuế tỉnh, thành phố.
Hội thảo có sự tham dự, chỉ đạo của lãnh đạo Cục Thuế, đại diện các ban nghiệp vụ như Ban Chính sách, Ban Chuyển đổi số, Chi cục Thuế thương mại điện tử...; đại diện một số sở, ngành TP.HCM, các nhà cung cấp giải pháp và hơn 250 hộ, cá nhân kinh doanh trên địa bàn TP.HCM.
100% hộ kinh doanh được đưa vào diện quản lý thuế
Định kỳ hằng quý, cơ quan thuế sẽ rà soát dữ liệu hóa đơn mua vào của hộ kinh doanh với doanh thu khoán đối với toàn bộ các hộ kinh doanh để phát hiện các hộ kinh doanh có doanh thu khoán không sát với thực tế kinh doanh - Ảnh: HỮU HẠNH
Ngành thuế TP.HCM cho biết sẽ rà soát dữ liệu từ cơ quan đăng ký kinh doanh chuyển sang để tránh sót hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh.
Đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương để đảm bảo 100% hộ kinh doanh có hoạt động kinh doanh được đưa vào quản lý thuế. Rà soát toàn bộ hộ kinh doanh, địa chỉ, doanh thu, mức khoán, công khai toàn bộ các thông tin về hộ kinh doanh nộp thuế khoán trên bản đồ số hộ kinh doanh.
Ngoài ra cơ quan thuế sẽ tổ chức thu thập thông tin về số tài khoản giao dịch của những hộ kinh doanh cần tập trung quản lý. Thu thập thông tin để thực hiện bổ sung dữ liệu vào ứng dụng cơ sở dữ liệu hộ kinh doanh.
Trong đó, bắt buộc thu thập thông tin về số căn cước công dân, diện tích mặt bằng, số lượng lao động, số tài khoản ngân hàng. Yêu cầu 100% các đơn vị vận chuyển trên địa bàn cung cấp danh sách hộ kinh doanh, cá nhân thuê đơn vị vận chuyển hàng hóa, doanh thu thu hộ...
Định kỳ hằng quý, cơ quan thuế sẽ thực hiện rà soát dữ liệu hóa đơn mua vào của hộ kinh doanh với doanh thu khoán đối với toàn bộ các hộ kinh doanh để phát hiện các hộ kinh doanh có doanh thu khoán không sát với thực tế kinh doanh...
Doanh thu trên 1 tỉ phải sử dụng hóa đơn điện tử
Nghị định 70 năm 2025 quy định hộ có doanh thu trên 1 tỉ đồng phải xuất hóa đơn điện tử (HĐĐT) khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế. Và trong hướng dẫn tới đây, cơ quan thuế khuyến khích và hỗ trợ hộ đăng ký sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền với những hộ đáp ứng điều kiện hạ tầng công nghệ và có nhu cầu sử dụng HĐĐT.
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế VN, cho biết hầu hết các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng trong năm 2025 đã đăng ký sử dụng HĐĐT. Tuy nhiên, đây là số liệu của cơ quan thuế quản lý trong khi trên thực tế, doanh thu có thể cao hơn.
Do đó, hộ kinh doanh dự kiến doanh thu năm 2026 hoặc cuối năm 2025 vượt 1 tỉ đồng thì nên sớm sử dụng phần mềm bán hàng tích hợp HĐĐT để làm quen trước khi áp dụng bắt buộc.
"Việc chuẩn bị và tập dượt sớm với HĐĐT và phần mềm bán hàng giúp hộ kinh doanh có thời gian làm quen, rồi vận hành trơn tru, tránh vi phạm khi quy định chính thức có hiệu lực" - bà Hải khuyến cáo và cho biết nhóm hộ có doanh thu trên 500 triệu đến dưới 3 tỉ đồng/năm được phép áp dụng phương pháp tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu. Đây là phương pháp đơn giản và giống như hiện hành.
Tuy nhiên, ngay từ năm 2026, khi quy mô kinh doanh tăng dần, hộ nên có thói quen và kỷ luật trong việc lấy hóa đơn và lưu trữ chi phí đầu vào. Điều này giúp hộ thuận lợi hơn khi vượt ngưỡng 3 tỉ đồng và có thể chuyển lên nhóm tính thuế theo doanh thu trừ chi phí từ năm 2027.
Từ ngày 1-1, hộ kinh doanh sẽ chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai. Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm, tức doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng.
Từ ngày 1-1, hộ kinh doanh sẽ chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai. Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm.
Thông tin tại họp báo, Bộ Tài chính cho biết từ 1-1-2026, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng - Ảnh: LÊ THANH
Sáng 6-1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố 12 luật vừa được Quốc hội thông qua.
Phát biểu tại buổi họp báo, ông Cấn Đình Tài - Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước - cho biết Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quy hoạch, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Giá, Luật Đầu tư, Luật Dự trữ quốc gia, Luật Thương mại điện tử…
Theo ông Đỗ Thành Trung - Thứ trưởng Bộ Tài chính, tại kỳ họp vừa qua, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ để trình Quốc hội thông qua 11 luật trong tổng số 51 luật.
Hôm nay hoặc mai sẽ có hướng dẫn kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn với hộ kinh doanh
Liên quan đến Luật Quản lý thuế, Thứ trưởng Bộ Tài chính đánh giá đạo luật nhận được sự quan tâm của người dân, cá nhân, hộ kinh doanh cũng như cộng đồng doanh nghiệp. Bộ Tài chính xây dựng luật theo hướng chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thủ tục hồ sơ… nhằm tạo thuận lợi nhất, đảm bảo quyền lợi cho người nộp thuế.
Luật có hiệu lực từ ngày 1-7, riêng quy định về sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh có hiệu lực từ 1-1.
Đối với quản lý thuế hộ kinh doanh, ông Trung cho hay theo Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm, có hiệu lực từ ngày 1-1.
Hiện Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
Thông tin về dự thảo nghị định này, ông Đặng Ngọc Minh - Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết nghị định sẽ được Chính phủ ký ban hành trong 1-2 ngày tới.
Trả lời Tuổi Trẻ Online về mức doanh thu phải sử dụng hóa đơn điện tử, ông Minh cho biết theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Tuy nhiên, cơ quan thuế khuyến khích những hộ có đủ điều kiện công nghệ hạ tầng có thể chủ động áp dụng.
Về Luật Thuế thu nhập cá nhân, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, một loạt các quy định được sửa đổi tạo thuận lợi cho người nộp thuế.
Theo đó, từ 1-1, mức giảm trừ đối với người nộp thuế có thu nhập từ tiền công, tiền lương được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng và 6,2 triệu đồng đối với người phụ thuộc/tháng.
Kỳ vọng tạo làn sóng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam
Đối với Luật Đầu tư, theo ông Trung, đạo luật nhận được sự quan tâm thảo luận của đại biểu Quốc hội, cũng như trao đổi của doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Điểm nổi bật là luật đã thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp nhận chủ trương đầu tư.
"Như trước đây, rất nhiều dự án phải thực hiện thủ tục chủ trương chấp nhận đầu tư. Nhưng từ nay chỉ có những dự án phát triển hạ tầng những lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm, có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh" - ông Trung nói.
Bên cạnh đó, luật giao rà soát 29 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cũng như sửa đổi phạm vi của 20 ngành nghề kinh doanh có điều kiện để chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đảm bảo quyền tự do đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, luật sửa đổi bổ sung quy định ưu đãi, hỗ trợ đầu tư thành lập tổ chức kinh tế của nhà đầu tư nước ngoài.
Theo ông Trung, đối với việc thành lập tổ chức doanh nghiệp của nhà đầu tư nước ngoài, theo quy định trước đây, nhà đầu tư nước ngoài muốn thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam thì phải có dự án được chấp thuận.
Nay chúng ta điều chỉnh là nhà đầu tư được phép thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam và song song với thời điểm hoạt động ở Việt Nam thì tìm kiếm dự án. Không có điều kiện ràng buộc nhà đầu tư có dự án thì mới được thành lập doanh nghiệp.
"Đây là điểm rất quan trọng về tư duy xây dựng chính sách pháp luật. Chúng tôi kỳ vọng sẽ tạo làn sóng thu hút đầu tư tại Việt Nam trong thời gian tới" - Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Giới thiệu Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, tại họp báo, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết luật bổ sung các quy định cho phép các cơ quan tổ chức, cá nhân đều có quyền cung cấp thông tin phát hiện lãng phí.
Đặc biệt, luật quy định Ngày Toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí là 31-5 hằng năm, nhằm lan tỏa văn hóa tiết kiệm toàn xã hội. Đây là thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Bộ Tài chính đang xây dựng kế hoạch cụ thể để hướng dẫn triển khai thực hiện.
UBND TP Cần Thơ đã có tờ trình gửi Bộ Tài chính và Bộ Y tế, xin chủ trương xóa nợ thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các cơ sở y tế công lập trên địa bàn.
Người dân chờ khám bệnh tại một bệnh viện công lập tại TP Cần Thơ - Ảnh: T.LŨY
Bệnh viện bị đòi nợ thuế thu nhập doanh nghiệp
Theo báo cáo và kết luận thanh tra của Thanh tra TP Cần Thơ (cũ) giai đoạn 2016 - 2018, Cục Thuế TP Cần Thơ đã ban hành quyết định truy thu nợ thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản phạt, tiền chậm nộp đối với 15 bệnh viện công lập trên địa bàn.
Theo đó, tổng số nợ thuế truy thu của 15 bệnh viện theo kết luận thanh tra là trên 46 tỉ đồng. Cục Thuế Cần Thơ đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 15 bệnh viện với tổng số tiền hơn 66,5 tỉ đồng, trong đó số nợ thuế gần 47 tỉ và tiền phạt hơn 19,5 tỉ đồng.
Cơ quan thuế TP Cần Thơ (cũ) cũng đã xin ý kiến xử lý và khi có ý kiến của Bộ Tài chính các giai đoạn năm 2020, 2021 và 2024, UBND TP đã chỉ đạo Sở Y tế Cần Thơ (cũ) đôn đốc các bệnh viện thu xếp nguồn tiền để nộp theo kết luận thanh tra và các quyết định của cơ quan thuế.
Theo báo cáo của Sở Y tế TP Cần Thơ, đến nay đã có 12/15 đơn vị nộp tiền thuế vào ngân sách với tổng số tiền hơn 34,8 tỉ đồng. Trong đó có 9 đơn vị hoàn thành 100% nghĩa vụ, một đơn vị đã nộp xong nợ gốc và tiền phạt (còn tiền chậm nộp), hai đơn vị đã nộp xong nợ gốc (còn tiền phạt và tiền chậm nộp).
Tính đến cuối tháng 8-2025, tổng số tiền 6 đơn vị còn phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế là hơn 53 tỉ đồng. Trong đó, nhiều nhất là Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ phải nộp tổng số tiền gần 20 tỉ đồng.
Theo công văn của UBND TP Cần Thơ, ngoài 15 cơ sở y tế thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương bị truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp, còn có Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (trực thuộc Bộ Y tế) cũng bị truy thu thuế đối với số tiền khoảng 97 tỉ đồng.
Hiện nay, theo UBND TP Cần Thơ, cơ quan thuế TP Cần Thơ đã và đang thực hiện các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế thông qua việc phong tỏa tài khoản ngân hàng của các bệnh viện chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo thông báo.
Theo tờ trình lý giải, việc này có thể dẫn đến mất khả năng sử dụng nguồn vốn lưu động để thanh toán các khoản chi thiết yếu như mua sắm thuốc, vật tư y tế và chi phí vận hành… ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động chăm sóc sức khỏe người dân tại các bệnh viện.
Kiến nghị ngừng áp dụng cưỡng chế thuế, xem xét xóa nợ
Trên cơ sở kiến nghị của các cơ sở y tế công lập trên địa bàn, đề xuất của Sở Y tế, UBND TP Cần Thơ kiến nghị Bộ Tài chính và Bộ Y tế trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Cục Thuế và Thuế TP Cần Thơ ngừng áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuế đối với các bệnh viện trên địa bàn và xem xét xóa nợ.
Theo lý giải, thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu đánh vào phần thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp sau khi đã trừ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định của pháp luật nên về bản chất là đánh vào lợi nhuận trước thuế. Trong khi đó, giá dịch vụ khám chữa bệnh tại các bệnh viện công lập do Nhà nước quy định, hiện chưa đảm bảo "tính đúng tính đủ" toàn bộ chi phí. Vì vậy, hoạt động khám chữa bệnh này không phát sinh lợi nhuận để tính thuế.
Nguyên nhân cơ quan thuế áp thuế thu nhập doanh nghiệp là do các bệnh viện chỉ hạch toán phần doanh thu, chưa tách ra và xác định được chi phí, thu nhập đối với hoạt động khám chữa bệnh theo đơn giá nhà nước, nên tính thuế 2% trên tổng doanh thu bệnh viện.
Đồng thời, đề xuất xin ý kiến của cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng cơ chế xử lý nợ đặc thù, cho phép xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp của các bệnh viện công lập trên địa bàn, giai đoạn trước ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 có hiệu lực.
Giai đoạn sau (căn cứ Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, có hiệu lực từ ngày 1-10), đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với đơn vị sự nghiệp công lập từ cung cấp dịch vụ công (bao gồm cả dịch vụ Nhà nước phải hỗ trợ đảm bảo kinh phí hoạt động) do chưa tính đủ chi phí cung cấp dịch vụ trong giá dịch vụ.
Theo Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, mức xử phạt 6-8 triệu đồng do kê khai sai mà không làm thiếu tiền thuế là quá nặng. Nhất là từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ chuyển sang thuế kê khai, lỗi khai sai trong giai đoạn đầu là khó tránh khỏi.
Theo bà Lê Thị Duyên Hải - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, mức xử phạt 6-8 triệu đồng/cá nhân do kê khai sai mà không làm thiếu tiền thuế là quá nặng - Ảnh: CTV
Ngày 26-12, Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Lao động Việt Nam tổ chức hội nghị đối thoại chính sách, thủ tục hành chính thuế và hải quan.
Hộ kinh doanh lo bị phạt vì kê khai sai khi bỏ thuế khoán
Phát biểu tại hội nghị, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho biết đa phần người nộp thuế ghi nhận những cải cách tích cực của ngành thuế trong chuyển đổi số. Việc cung cấp các tài liệu điện tử, ứng dụng hỗ trợ như chatbot AI… đã giúp cộng đồng người nộp thuế tiếp cận chính sách nhanh và chính xác hơn.
Tuy nhiên, để tạo thuận lợi thực chất hơn cho người nộp thuế, bà Hải đề xuất cần tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Cụ thể, liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính thuế, bà Hải nhắc tới nghị định 310 năm 2025 - một văn bản được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao vì đã tháo gỡ đáng kể các vướng mắc về xử phạt hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm.
Tuy nhiên, bà cho rằng tới đây, khi Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 108 thì cần tiếp tục rà soát các hành vi vi phạm.
Những hành vi vi phạm chỉ mang tính thủ tục hành chính, không cố ý và không làm ảnh hưởng đến số tiền nộp ngân sách thì mức phạt cần đảm bảo tính răn đe nhưng không gây gánh nặng cho người nôp thuế.
"Đơn cử việc nộp hồ sơ khai thuế, trong đó có các chỉ tiêu sai sót mà không làm ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, mà vẫn bị xử phạt 6 - 8 triệu đồng đối với cá nhân là mức rất lớn.
Đặc biệt, từ năm 2026, hộ và cá nhân kinh doanh sẽ phải kê khai thuế điện tử tự chịu trách nhiệm kê khai, tính và nộp thuế. Trong giai đoạn chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai, khả năng xảy ra sai sót dữ liệu là khó tránh khỏi.
Việc kê khai sai nhưng không làm thiếu số thuế phải nộp có thể sẽ xảy ra khá nhiều. Do đó, mức xử phạt cần được xem xét trên cơ sở mức độ ảnh hưởng đến số thuế, để đảm bảo hài hòa và phù hợp", bà Hải đề xuất.
Bà cũng cho rằng với các lỗi thuần túy về thủ tục, cơ quan thuế cần có cơ chế hỗ trợ, nhắc nhở và thời gian chuyển tiếp hợp lý, giúp hộ kinh doanh yên tâm thực hiện chính sách mới, thay vì lo bị phạt.
Một vấn đề nữa được bà Hải nêu là việc các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán đã kê khai và nộp thuế thay cho người bán là hộ và cá nhân kinh doanh, nhưng không nhận ủy nhiệm xuất hóa đơn. Điều này dẫn đến các hộ bán trên sàn rất lo lắng.
Do đó, theo bà, tới đây cần xem xét quy định theo hướng các sàn đã khấu trừ nộp thay thuế thì cũng xuất hóa đơn cho người mua thay cho hộ kinh doanh.
Năm 2025 đã giảm, gia hạn 241.740 tỉ đồng tiền thuế và thuê đất
Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Sĩ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho biết cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực, với số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh, đặc biệt sau khi Trung ương ban hành Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Hiện cả nước có khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.
Tuy nhiên, theo ông Hùng, năm 2025 vẫn đặt ra nhiều thách thức, từ biến động khó lường của kinh tế thế giới đến thiên tai, bão lũ trong nước.
Để hỗ trợ người nộp thuế vượt qua khó khăn, phục hồi sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính đã kịp thời đề xuất và triển khai nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất, đồng thời cắt giảm nhiều thủ tục hành chính.
Dù vậy, doanh nghiệp và cá nhân vẫn phản ánh không ít vướng mắc, như thời điểm lập hóa đơn, sai sót dữ liệu trên hệ thống eTax, tình trạng ghi nhận nợ thuế không đúng thực tế, thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng, cũng như các vấn đề liên quan đến thuế đất đai và xử lý tờ khai nguyên liệu tồn kho.
Thông tin tại hội nghị, ông Cao Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết trong năm 2025, các chính sách hỗ trợ đã giúp giảm và gia hạn tiền thuế, tiền thuê đất khoảng 241.740 tỉ đồng cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Các giải pháp này sẽ tiếp tục được triển khai, nhằm củng cố niềm tin, hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Ngành thuế phải tăng cường quản lý thu, chống thất thu, khai thác hiệu quả các nguồn thu tiềm năng, nhất là từ thương mại điện tử, kinh tế số và hoạt động xuyên biên giới, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trục lợi hóa đơn, hoàn thuế.
