Bóng chuyền nữ Thái Lan: Tuy không cao nhưng ai cũng phải ngước nhìn

TTCT - Sau cơn mưa vàng SEA Games 31, thể thao Việt Nam lặng lẽ nhìn Indonesia tung hoành các giải top đầu hệ thống World Tour, điền kinh Philippines đoạt tấm huy chương lịch sử ở giải thế giới, và giờ đây là màn trình diễn bùng nổ của đội bóng chuyền nữ Thái Lan.

Tuyển bóng chuyền nữ Thái Lan tiến bộ vượt bậc. Ảnh: WorldofVolleyball

Dù bị xem là vùng trũng của làng thể thao, một số quốc gia Đông Nam Á vẫn có những môn mũi nhọn đạt đến trình độ thế giới. Trong đó, bóng chuyền nữ Thái Lan thực sự là một hiện tượng.

Không quan trọng chiều cao

Trong tất cả các môn thể thao đối kháng, bóng rổ và bóng chuyền luôn nổi bật yếu tố chiều cao, hình thể. Ngay ở Đông Nam Á, lợi thế này cũng thể hiện rõ khi Philippines một thời thống trị bóng chuyền nữ nhờ những VĐV có dòng máu phương Tây.

Nhưng rồi Kiattipong Radchatagriengkai, HLV huyền thoại thường được gọi bằng cái tên thân mật "coach Aod", xuất hiện và làm mọi người dần phải thay đổi suy nghĩ.

Phải chăng để có được nền tảng bóng chuyền mạnh, trước tiên phải tuyển chọn, đào tạo những VĐV trẻ dựa trên hình thể? Ai cũng xem đó là điều tất nhiên, nhưng "coach Aod" nghĩ khác.

Vị HLV từng dẫn dắt tuyển bóng chuyền nữ Thái Lan ròng rã hai thập niên cho rằng việc quá ưu tiên chiều cao thật ra có tác dụng ngược, khiến công tác tuyển chọn và đào tạo bỏ sót nhiều nhân tài trong điều kiện người Thái nói riêng và Đông Nam Á nói chung vẫn khá thấp bé nhẹ cân.

"Tôi tin rằng bất kỳ yếu tố nào cũng có hai mặt. Những VĐV nhỏ con hơn sẽ khéo léo hơn, nhanh nhạy hơn, tôi có cách để tận dụng ưu điểm của họ. Và quan trọng nhất là hình ảnh thương hiệu của đội bóng".

"Nhiều năm, bóng chuyền Thái Lan tham dự giải thế giới với tư cách một trong những đội thấp bé nhẹ cân nhất giải. Dù CĐV nhà hay người hâm mộ trung lập đều thích xem những cô gái nhỏ nhắn của tôi chống lại các đối thủ cao to hơn nhiều. Điều đó giúp câu chuyện về bóng chuyền Thái Lan hấp dẫn hơn" - "coach Aod" nói.

14 cô gái Thái Lan đang tham dự Giải vô địch thế giới 2022 những ngày qua có chiều cao trung bình chỉ 1,76m, không ai cao quá 1,8m. Trong khi đó, chiều cao trung bình của Hàn Quốc - một đại diện châu Á khác nằm cùng bảng với Thái Lan - là 1,8m, hay đội Thổ Nhĩ Kỳ là 1,86m. Nhật Bản có Nichika Yamada cao 1,85m. Tuyển Trung Quốc thậm chí có đến sáu VĐV cao hơn 1,9m.

Thái Lan tuy không cao, nhưng lại đang khiến cả làng bóng chuyền thế giới phải ngước nhìn. Trong lần thứ sáu tham dự Giải vô địch thế giới đang diễn ra, các cô gái Đông Nam Á đã mang đến hàng loạt bất ngờ gây sốc.

Ngay trận mở màn, họ thắng kịch tính đội hạt giống số 4 Thổ Nhĩ Kỳ 3-2. Dù thua đậm chủ nhà Ba Lan 0-3 trong trận tiếp theo, tinh thần các cô gái Thái không hề suy giảm. Họ lại gây địa chấn khi thắng chóng vánh Hàn Quốc (hạt giống số 14) chỉ sau ba ván, rồi thắng luôn hạt giống số 7 Dominican 3-2. Kết quả này giúp Thái Lan giành vé đi tiếp vào vòng 2 sớm một vòng đấu.

Luôn mơ về sân chơi thế giới

Hình ảnh những cô gái Thái với chiều cao vừa phải "quật ngã" dàn đối thủ cao 1,9m của các nước dẫn tới liên tưởng về câu chuyện "David và Goliath", nhưng thực ra Thái Lan đã là "người khổng lồ" của bóng chuyền thế giới từ khoảng 10 năm trở lại đây.

Tất cả bắt nguồn từ cuộc cách mạng hơn hai thập niên trước, mà "coach Aod" là một phần quan trọng. "Đội tuyển 2001" là tên gọi chương trình do "coach Aod" đặt ra, không phải nhằm đánh dấu một thế hệ được đầu tư nhiều, mà là thế hệ "chuột bạch" cho những thử nghiệm táo bạo.

Không giống như giới "quần đùi áo số" Thái Lan khi đó, HLV Radchatagriengkai là người có bằng cấp hẳn hoi, ông tốt nghiệp Kasesart - đại học danh giá nhất Thái Lan về các ngành khoa học. Những thử nghiệm của "coach Aod" vì vậy cũng dựa trên cứ liệu khoa học.

Một trong số những phương pháp lạ lùng mà "coach Aod" đặt ra là "trận đấu 23 điểm". Trong đó, một bên là đội tuyển nữ quốc gia Thái Lan, bên kia là tập hợp các VĐV nam với thể hình vượt trội.

Đội nữ được "chấp" 23 điểm (25 điểm là thắng ván) khi bắt đầu mỗi ván. "Coach Aod" lý giải những trận đấu kiểu vậy giúp rèn luyện tinh thần cho VĐV, giúp họ quen với những điểm số quyết định. Quan trọng hơn, nó thể hiện tham vọng đối đầu với các VĐV phương Tây luôn cao hơn những cô gái Thái gần một cái đầu.

Trong khi cả làng bóng chuyền Thái Lan khi đó đặt mục tiêu giành HCV SEA Games, "coach Aod" và cộng sự ở Liên đoàn Bóng chuyền Thái Lan (TVA) đã nghĩ về sân chơi thế giới. Ông là HLV tại vị lâu nhất trong lịch sử bóng chuyền Thái Lan khi dẫn dắt tuyển nữ giai đoạn 1998 - 2016, đồng thời cũng góp mặt trong ban huấn luyện tuyển nam.

Năm 2016, ông chia tay nghề HLV vì muốn dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Người kế vị Danai Sriwatcharamethakul cũng xuất thân từ giới thể thao đại học và đã chứng tỏ ông hoàn toàn xứng đáng khi đưa tuyển Thái Lan đến những đỉnh cao mà ngay cả "coach Aod" cũng không làm được, như tấm HCB Asiad 2018 hay hai lần liên tiếp lọt vào vòng 2 Giải vô địch thế giới.

Quả ngọt

Nhưng đội tuyển quốc gia chỉ là bề nổi, cả "coach Aod" lẫn TVA khi đó đều thống nhất rằng Giải vô địch bóng chuyền quốc gia (TVL) mới là nền tảng quan trọng nhất. Lý do rất đơn giản: để giúp các VĐV kiếm sống được với nghề.

Các giáo sư đầu ngành về ngành khoa học thể thao của Đại học Kasetsart như Chai Nimakorn, Supitr Sumahito, Issadee Kutintara được mời về xây dựng kế hoạch phát triển cho TVA.

Hàng loạt cải cách được vạch ra với quan điểm rõ ràng: cần những người giỏi chuyên môn ở từng lĩnh vực cụ thể.

Trong kế hoạch của mình, giáo sư Nimakorn cho rằng TVA và thể thao Thái Lan nói chung nên chấm dứt việc ưu tiên sử dụng cựu VĐV trong quản lý thể thao, đặc biệt là các lĩnh vực marketing, truyền thông và tài chính.

Những cải cách của TVL bắt đầu từ những chi tiết tưởng như nhỏ nhặt, như trang phục thi đấu gợi cảm của VĐV nữ hay xây khán đài với góc nhìn đẹp nhất, để lôi kéo khán giả đến sân.

Kết quả 20 năm sau những cuộc cải cách: bóng chuyền Thái Lan vươn lên tầm thế giới cả về chất lượng đội tuyển lẫn giải đấu. TVL nhận hàng chục hợp đồng tài trợ lớn hằng năm, các CLB bóng chuyền Thái Lan đều có doanh thu bán vé và thương mại ổn định khoảng 20-30 triệu baht (12-20 tỉ̉ đồng) mỗi năm.

Mức lương cơ bản (chưa tính thưởng) của một VĐV bóng chuyền chuyên nghiệp được nâng lên khoảng 450.000 baht/năm (283 triệu đồng/năm), tức gần gấp đôi mức thu nhập bình quân ở nước này. Những ngôi sao ở đội tuyển quốc gia có thể có thu nhập lên đến 200.000 USD/năm (4,8 tỉ đồng).

Theo bảng xếp hạng CLB bóng chuyền nữ của Volley Box, nhà vô địch Diamond Food của Thái Lan hiện xếp 48 thế giới, trên cả những đội mạnh nhất của Trung Quốc, vốn là cường quốc bóng chuyền số 1 châu Á.■

Đã có thể quên "7 huyền thoại"

Thinkaow, Apinyapong, Tomkom, Sittirak, Kanthong, Amporn và Burkaew. Bảy cô gái sinh vào giữa thập niên 1980 chính là thế hệ đầu tiên được "coach Aod" huấn luyện, và họ xuất sắc đến mức được giới chuyên môn trong khu vực tôn vinh là "7 huyền thoại".

Đến năm 2021, cả bảy đồng loạt giã từ đội tuyển, và hoàn toàn an tâm rằng thế hệ đàn em đã vượt qua họ. Trong tuyển Thái Lan hiện tại, Moskri và Kongyot hiện chơi ở Giải vô địch Thổ Nhĩ Kỳ, và nhiều VĐV khác đang chơi ở Nhật Bản, đều là những giải đấu tầm cỡ thế giới.