Bóng chuyền và giấc mơ vượt người Thái

Ngay trước khi vô địch AVC Nations Cup 2025, Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam đã đặt mục tiêu giành HCV SEA Games cho đội nhà, điều trước giờ vẫn được coi là khó khả thi bởi một rào cản: người Thái.

Thái Lan đang sa sút?

Bóng chuyền Thái Lan đã là nữ hoàng không thể tranh cãi của khu vực suốt một thời gian dài. Lần gần nhất họ không vô địch bóng chuyền nữ là ở SEA Games... 1993. Từ đó đến nay, người Thái giành chiến thắng liên tiếp 14 trận chung kết bóng chuyền nữ SEA Games, và đến 11 lần kẻ bại trận là Việt Nam.

Cách biệt lớn đến mức các cô gái Việt Nam bao thế hệ qua thậm chí chỉ thắng được vỏn vẹn 4 ván đấu trong 11 trận chung kết. Hiếm có môn thể thao nào ghi nhận sự thống trị tầm cỡ khu vực lâu dài như vậy. Kể cả khi bóng chuyền nữ Việt Nam thăng hoa vài năm trở lại đây, người hâm mộ Việt vẫn còn dè dặt với giấc mơ vô địch khu vực.

Việt Nam tiến bộ, thậm chí là tiến bộ thần tốc. Vậy còn Thái Lan thì sao?

Những ngày qua, người Thái khá ê chề ở FIVB Nations Cup, giải đấu đỉnh cao của làng bóng chuyền thế giới. Sau 8 trận đầu tiên, họ chỉ thắng được 1 trận, và có đến 4 trận thua trắng 0-3. 

Họ không phải là không có điểm sáng, như ở trận thua Nhật Bản 2-3, Thái Lan thậm chí đã dẫn trước 2-0. Nhưng những nỗ lực đó trở nên vô nghĩa khi Thái Lan để thua dễ dàng trước Ý và CH Czech những trận tiếp theo.

Tính đến hết lượt trận thứ 8, Thái Lan đã tụt xuống hạng 16. Đây là thứ hạng thấp nhất kể từ khi Thái Lan giành vé dự sân chơi đỉnh cao này từ năm 2018 đến nay. Năm ngoái, họ đứng thứ 13 ở giai đoạn vòng loại, và giành vé vào tứ kết nhờ tư thế chủ nhà. Còn ở giải năm 2022, Thái Lan đã vào top 8 bằng thực lực của mình.

Nhìn chung, trong khoảng 5 năm qua, Thái Lan luôn được đánh giá nằm trong top 15 thế giới. Vì những kết quả bết bát ở FIVB Nations Cup 2025, họ hiện rớt xuống hạng 19 thế giới. Sự sa sút này một phần là do các vận động viên trong nhóm "7 huyền thoại" đã lần lượt giã từ đội tuyển. 

Lần cuối cùng nhóm 7 người này tụ hội đông đủ là ở giải năm 2019. Khi đó, Thái Lan chơi cực hay và giữ vị trí thứ 12. Năm 2022 đánh dấu cột mốc cả 7 người đều đã rút lui, nhường chỗ cho thế hệ kế cận, vốn đã mở màn rất ấn tượng với vị trí hạng 8 ở FIVB Nations Cup.

Trở ngại từ tham vọng xuất ngoại

Cũng trong khoảng 2020-2022, bóng chuyền nữ Thái Lan liên tiếp có những chuyến xuất ngoại đình đàm. Hàng loạt ngôi sao như Chatchu-on Moksri, Hattaya Bamrungsuk, Ajcharaporn Kongyot, Pornpun Guedpard… lần lượt tìm đường sang thi đấu cho những CLB ở các cường quốc bóng chuyền như Nhật, Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ…

Nhưng cũng như bóng đá, con đường xuất ngoại thi đấu cũng nhiều mặt trái, làm ảnh hưởng tới sự nhuần nhuyễn ở đội tuyển quốc gia. HLV Kiattipong Radchatagriengkai từng than vãn rằng ông và các học trò chỉ có vỏn vẹn vài ngày hội quân đông đủ cùng nhau, trước khi lên đường tham dự FIVB Nations Cup.

"Có VĐV vừa bay về từ Mỹ, người thì từ Nhật, họ chỉ có 2-3 ngày làm quen rồi vào giải quốc tế. Rất khó để xây dựng chiến thuật ổn định. Không chỉ vậy, các VĐV của tôi còn gặp khó vì phong cách thi đấu bắt đầu chỏi nhau, theo chân những môi trường mà họ thi đấu. 

Nhật Bản đề cao tốc độ, Mỹ thiên về thể lực, Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng chiến thuật chậm mà chắc… Cứ như vậy, các VĐV phải thay đổi bản thân để thích nghi với môi trường CLB, rồi khi về tuyển quốc gia lại phải tìm cách thay đổi. 

Huấn luyện tuyển bóng chuyền Thái Lan bây giờ không giống như ngày xưa" - ông Kiattipong, biệt danh "coach Aod", than thở.

Trọng tâm sự nghiệp của các VĐV Thái Lan ngôi sao cũng bắt đầu dịch chuyển khi xuất ngoại. Không dễ trụ vững tại các CLB hàng đầu của Nhật hay Thổ Nhĩ Kỳ, họ gặp nhiều rủi ro về sự nghiệp khi sống chủ yếu ở nước ngoài. 

So với môi trường Đông Nam Á còn chưa mấy chuyên nghiệp, mùa giải cấp CLB của các cường quốc bóng chuyền dài hơn rất nhiều, dẫn đến nhiều trụ cột tuyển Thái Lan bị quá tải.

Chỉ một năm qua, các ngôi sao như Ajcharaporn, Thatdao Nuekjang, Hattaya hay Guedpard đều đã có lúc phải rút khỏi các đợt tập trung đội tuyển vì chấn thương. 

Đội tuyển nữ đã sa sút đến mức, Liên đoàn Bóng chuyền Thái Lan phải cầu viện "coach Aod", vị HLV huyền thoại đã nâng cấp bóng chuyền xứ chùa vàng lên tầm châu lục, "tái xuất giang hồ". Ông Kiattipong vốn đã chia tay tuyển quốc gia từ năm 2016, nhưng nay trở lại để giúp đội nhà vượt qua giai đoạn khó khăn.

Vì những trắc trở này của Thái Lan, hy vọng giành HCV SEA Games của các cô gái Việt Nam bắt đầu được nhắc tới. Nhưng bóng chuyền Việt Nam vẫn cần tỉnh táo và thực tế. Thái Lan sa sút ở bình diện quốc tế không có nghĩa họ sẽ sa sút ở sân chơi khu vực. 

Những lần gần nhất bóng chuyền nữ Việt Nam đụng độ Thái Lan, chúng ta thua 3 trận liên tiếp từ SEA Games 2023 (tháng 5-2023), Giải vô địch châu Á (đầu tháng 9-2023) cho đến Asiad (cũng tháng 9-2023). 

Ở SEA Games, Thái Lan thắng Việt Nam 3-1 và giành HCV. Tỉ số tương tự khi hai đội đụng độ ở vòng bảng Giải vô địch châu Á. Còn đến Asiad, Thái Lan thắng chóng vánh 3 ván trắng trong trận tranh HCĐ. Những trận đấu đó cho thấy giữa Thái Lan và Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn.■