"Cò" lấy lại Facebook

Trong một lần sơ ý và thiếu hiểu biết, Bobby Monks (người Canada) bị kẻ xấu lấy mất tài khoản mạng xã hội Instagram sau khi nhấn vào một đường dẫn lạ trong tin nhắn. Tài khoản này là nơi chị quảng cáo dịch vụ dắt chó thuê, dù không có nhiều người theo dõi nhưng cũng là công sức nhiều năm gây dựng. 

Monks tìm đến giải pháp mà bất cứ người dùng nào ở trong tình huống của chị cũng nghĩ đến đầu tiên: điền một mẫu đơn trực tuyến theo hướng dẫn và chờ đợi sự giúp đỡ từ Meta - chủ sở hữu Instagram. Nhưng không có một phản hồi nào đến từ phía Meta sau lần đầu chị gửi đơn, cũng như sau lần thứ hai, và thậm chí là hàng chục lần sau đó.

"Giống như nói chuyện với một bức tường gạch vậy" - Monks nói với báo The Globe and Mail. Rồi một người quen giới thiệu cho Monks một con đường khác: liên hệ một người đàn ông có tên thường gọi là Moe và anh ta sẽ "lo liệu mọi việc". Chỉ 12 tiếng sau, tài khoản Instagram của Monks đã được khôi phục với mức phí hơn 1.170 USD.

Moe tên thật là Mohammed Ismail, một người đàn ông ở Toronto có chức danh chính thức là giám đốc của một công ty tiếp thị kỹ thuật số. Tuy nhiên, bài điều tra công phu của The Globe and Mail cho thấy dịch vụ mà anh ta cũng như nhiều người khác cung cấp thường được biết đến là "cò" chuyên lấy lại tài khoản Meta bị mất.

Họ được cho là tận dụng mối quan hệ với "ông chú Meta" để đẩy nhanh quá trình xử lý yêu cầu của "khách hàng" chịu trả tiền. Cụ thể, Meta có một hệ thống nội bộ cho phép nhân viên tạo đơn và được hỗ trợ xử lý nhanh đối với các vấn đề liên quan đến tài khoản của chính mình hoặc của người thân, bạn bè. Lợi dụng chính sách này, một số nhân viên đã liên kết với người ngoài hoặc trực tiếp cung cấp dịch vụ khôi phục tài khoản để lấy tiền, dù điều này vi phạm quy định công ty.

Sự việc của Monks xảy ra từ năm 2022, trùng khớp với khoảng thời gian mà Meta sa thải hoặc kỷ luật một số nhân viên vì vi phạm quy định liên quan đến cơ chế khôi phục tài khoản nội bộ. 

Tuy nhiên, điều tra của The Globe and Mail cho thấy dịch vụ "cò" vẫn hoạt động sôi nổi vào năm 2025, tạo ra một "thị trường chợ đen toàn cầu béo bở" ở thời điểm mà người dùng ngày càng phụ thuộc vào mạng xã hội hơn bao giờ hết và đã quá ngán ngẩm với cung cách hỗ trợ của Meta. 

Không chỉ người dùng bức xúc mà quan chức ở Mỹ cũng chịu hết xiết với số lượng đơn thư khiếu nại liên quan đến công ty này. Trong một lá thư chung gửi đến Meta đề ngày 5-3-2024, Hiệp hội Tư pháp quốc gia của Mỹ cho biết họ "từ chối trở thành những đại diện chăm sóc khách hàng thay mặt cho quý công ty" và yêu cầu Meta phải đầu tư tương xứng cho khâu phản hồi và giảm thiểu khiếu nại từ người dùng.

Những người nắm rõ cách thức hoạt động của "cò" tiết lộ những tài khoản có nhiều người theo dõi hoặc bị khóa vì lý do nhạy cảm - chẳng hạn liên quan đến nội dung đồi trụy - sẽ mất phí cao hơn để khôi phục. Trong một số trường hợp, khách hàng được yêu cầu thanh toán bằng tiền điện tử, sau đó số tiền được ăn chia giữa "cò" và đầu mối bên trong Meta.

Công ty của Mark Zuckerberg cũng không phải mù tịt trước những chuyện đang xảy ra. Hàng trăm trang hồ sơ tòa án - gần nhất là từ tháng 2-2025 - cho thấy Meta đã tìm kiếm con đường pháp lý để yêu cầu những người làm dịch vụ "cò" dừng hoạt động cũng như tiết lộ danh tính những mối liên hệ của họ bên trong Meta.

Hồ sơ cho thấy Meta cáo buộc những người này thu lợi từ hàng chục đến hàng trăm nghìn USD từ công việc của mình, trong đó có người đã làm công việc này từ khi còn ở độ tuổi vị thành niên. Ismail là một trong số các bị đơn, và đã đồng ý dàn xếp với Meta hồi năm ngoái bằng cách chấp nhận dừng cung cấp dịch vụ khôi phục tài khoản, đền bù cho công ty này 10.000 USD, và cung cấp cho họ chi tiết cách thức hoạt động của anh ta cũng như danh sách khách hàng và đầu mối nhân viên bên trong Meta.

Ba năm sau sự cố mất tài khoản Instagram, Monks lại nhận được một tin nhắn lừa đảo với nội dung tài khoản của chị đã bị người dùng khác báo cáo vi phạm và yêu cầu chị điền một mẫu đơn. Dù lần này đã tỉnh táo hơn để không nhấn vào đường dẫn, Monks cho biết chị cảm thấy "hoang tưởng về mọi thứ liên quan đến mạng xã hội" và "lo lắng mỗi khi nhập mật khẩu".

Đáng nói là sẽ có nhiều người - có thể là chính chúng ta - rơi vào hoàn cảnh như Monks: bỗng dưng mất nick mà không biết kêu ai. Theo trang công nghệ TechCrunch, trong nhiều tuần từ đầu tháng 6, người dùng Instagram đã than phiền rằng tài khoản của họ bị khóa hoặc đình chỉ mà không rõ lý do. 

Những ai trả tiền cho gói Meta Verified thì được ưu tiên hỗ trợ khách hàng, còn lại bó tay. Một số người dùng cho biết tài khoản của họ bị tin tặc chiếm đoạt, nhưng Meta hoàn toàn không có động thái hỗ trợ lấy lại. Giá như có "cò", nhiều người sẽ thì thầm nghĩ thế.