Học tiếng Anh "kiểu mới" cùng AI

Trong số các extension để tích hợp AI vào Chrome, được đánh giá là hữu ích nhất hiện nay có thể kể đến tiện ích Sider, hiện có hơn 4 triệu người dùng.

Tiện ích này (vào cửa hàng Chrome trực tuyến để tải về máy) có rất nhiều chức năng nhưng hữu ích nhất cho người sử dụng tiếng Anh là nhờ nó giải thích chỗ nào chưa hiểu. 

Ví dụ đọc tít một bài báo "Wokeness Is Dying. We Might Miss It" nếu không hiểu nó muốn nói gì, chúng ta cứ highlight (tức dùng chuột bấm chọn) cả tít; nếu đã cài tiện ích Sider, lập tức sẽ hiện lên hai chọn lựa "Explain" và "Translate", bấm "Explain" sẽ thấy giải thích cặn kẽ (nội dung giải thích khá dài, không tiện chép lại ở đây).

Chức năng nhờ AI hỗ trợ như thế không thể tìm thấy ở các tự điển trực tuyến hay các trang web khác, kể cả Wikipedia. Điều này càng đúng với những câu văn có xài các khái niệm mới chưa được đưa vào tự điển nên chắc chắn tra cứu theo cách bình thường sẽ không ra.

Một bài báo viết "When Stop the Steal Becomes Your Motto", rất có thể từ nào cũng quen nhưng Stop the Steal là gì, nếu không theo dõi thời sự Mỹ thì rất khó hiểu. 

Cụm từ này tra các tự điển mạnh nhất cũng không ra nhưng dùng cách bôi xanh để kích hoạt "Explain" chúng ta sẽ được cắt nghĩa cặn kẽ (Stop the Steal là khẩu hiệu những người ủng hộ Donald Trump hay dùng để phản đối kết quả cuộc bầu cử năm 2020, cho rằng ông Trump mới là người thắng cử).

Dĩ nhiên là khi Sider có khả năng giải thích cả đoạn, cả câu thì với nó, định nghĩa cụm từ thành ngữ, tiếng lóng, từ mới… là chuyện nhỏ. Hay nhất là khi một từ có nhiều nghĩa, muốn tìm nghĩa chính xác khi dùng trong câu, Sider là trợ thủ đắc lực.

Lấy câu "So it's no surprise now to hear protesters described as "spoiled and entitled kids" or delicate "snowflakes" - chúng ta biết snowflakes là bông tuyết nhưng chắc chắn trong câu này nó được dùng theo nghĩa khác. 

Chỉ highlight một mình nó, Sider cũng cho ra nghĩa thông thường; chỉ đến khi chúng ta highlight cả câu, phần Explain sẽ giải nghĩa "snowflakes" ở đây được dùng theo nghĩa những người quá nhạy cảm, dễ tổn thương.

Cũng có thể dùng Sider để nhờ nó giải các câu đố mẹo. Cứ dùng chuột bôi xanh cả câu đố, như câu: "You see a boat filled with people. It has not sunk, but when you look again you don't see a single person on the boat. Why?" Nó sẽ trả lời ngay: All the people were married (câu đố này chơi chữ với hai nghĩa của từ single - vừa là không thấy ai vừa là người độc thân).

Thế mạnh của các mô hình ngôn ngữ như ChatGPT là dịch thuật. Nhưng thay vì gõ vào trang web của ChatGPT các câu dài muốn dịch, chúng ta có thể nhờ Sider dịch ngay trên tài liệu đang mở. Có thể chọn dịch từ, cụm từ, nguyên câu, cả đoạn hay cả bài viết.

Chất lượng dịch của Sider, thật ra của ChatGPT hay một chatbot nào khác do chúng ta chọn, là khá tốt. Sider được tích hợp ngay bên trong Gmail nên khi bấm trả lời thư hay soạn thư mới, chúng ta có thể nhờ nó viết giúp để tiết kiệm thời gian. Vai trò của chúng ta là biểu nó viết nội dung gì, giọng điệu ra sao và kiểm tra xem nó viết có đúng ý chúng ta không.

Viết thư, viết thông cáo báo chí được, chắc chắn Sider sẽ sửa lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp một cách dễ dàng. Nó còn có thể viết dài ra một văn bản ngắn hay thu gọn một văn bản dài mà vẫn giữ nguyên ý chính.

Quay trở lại mục đích chính là nâng năng suất khi làm việc với tiếng Anh, thế mạnh của Sider là tóm tắt các bài báo chúng ta đang đọc, gạch đầu dòng các ý chính. Hay nhất là nó cũng tóm tắt được nội dung các video chúng ta xem trên YouTube, giúp chúng ta khỏi mất công ngồi xem cả video dài 15 phút để tìm một chi tiết nào đó. Có tiện ích mở rộng tương tự Sider còn có khả năng ghi biên bản cuộc họp trực tuyến bằng video y như một thư ký cần mẫn.

Với nhiều người trong đó có người viết bài này, các câu hỏi đặt ra cho ChatGPT giai đoạn đầu khi nó vừa ra mắt là để thử thách xem nó có thật sự thông minh hay không. Nhiều người có ấn tượng mạnh vì trông nó đối đáp thông minh thật, nhiều người khác chê nó thích bịa chuyện (hallucination).

Tốt nhất cứ xem giai đoạn này là giai đoạn thử nghiệm khi các AI tạo sinh vẫn đang tiếp tục phát triển, tự hoàn thiện.

Bản chất của chúng là các mô hình ngôn ngữ; vì thế nên tận dụng chúng cho các công việc liên quan đến ngôn ngữ.