Khói rơm

Minh họa: Diệu Bình

Câu chuyện khói rơm ngày mùa theo gió bay về thành phố gây ô nhiễm không khí không mới ở Hà Nội hay một số thành phố đồng bằng sông Cửu Long, nhưng ở Huế thì hình như mới nghe lần đầu.

Thật ra chuyện đốt rơm ngay tại chân ruộng ở nông thôn Huế chỉ xảy ra mấy năm trở lại đây, khi máy gặt đập liên hợp ra đời. Máy gặt đập xong, nông dân chỉ còn việc đóng bao lúa đưa lên xe chở về nhà, còn rơm rạ đốt ngay tại ruộng.

Khói bay mù trời vốn có cái gì đó lãng mạn với nông thôn, nhưng khói theo gió tràn về thành phố thì làm cay mắt, cay mũi người đi đường, làm không khí thêm ngột ngạt...

Một chiều chạy xe vãn cảnh vùng ngoại ô, hỏi chuyện một bác nông dân vừa xong buổi gặt thì biết rằng thuê máy gặt không chỉ đỡ tốn sức cho người nông dân, mà tính ra giảm đến gần nửa số tiền chi phí so với phương thức gặt lúa truyền thống - từ chuyện cơm nước, ăn bữa lỡ, bữa chính rồi cả rượu bia gọi là “chống mỏi” sau buổi gặt...

“Rồi mùa rạ toóc, rơm khô/ Bạn về quê bạn, biết nơi mô mà tìm”, nhưng nghề nông thời nay cũng khác nhiều rồi, rơm rạ không còn dùng để làm chất đốt hằng ngày, cũng không còn chuyện ủ rơm làm phân hữu cơ. Chỉ nhà ai có nuôi trâu, bò thì còn trữ lại ít rơm để làm thức ăn cho chúng những ngày mưa rét.

Chợt nhớ đến cái sở thích của một anh bạn người Huế đang sống ở Sài Gòn. Anh ưa về vùng ngoại ô xứ Huế ngày mùa để được tắm táp tâm hồn trong cái mùi rơm thơm khi nắng lên, cả cái mùi rơm nồng nghẹn ẩm ướt khi trời đổ những trận mưa dài. Nhưng tìm ở đâu ra nữa, khi ngày mùa ở làng quê xứ Huế không còn vàng rực màu của những cọng rơm từ sân nhà ra đường làng, con đường bêtông của các làng quê ven phố rải rác vài cọng rơm...

Ngoại ô bây chừ cũng khác lắm rồi. Mừng cho người nông dân đã đỡ đi nhiều vất vả. Chỉ có điều rơm rạ đã được đốt ngoài đồng, nên cái cảnh khói lam chiều tỏa ra từ những chái bếp rồi vấn vít ở từng lũy tre làng cũng đã là ký ức...■