Không dễ học ngoài trời trong thời đô thị hóa

Một lớp học ngoài trời ở California, Mỹ. Ảnh: Golestan Education

Khái niệm lớp học ngoài trời có lịch sử lâu đời và được nhiều nghiên cứu xác nhận giúp gia tăng khả năng tập trung và cải thiện kết quả học tập của học sinh. Một nghiên cứu năm 2018 được thực hiện trong một năm học đã xem xét những thách thức về cảm xúc, nhận thức và hành vi đối với 161 học sinh lớp 5 tại Mỹ và nhận thấy những trẻ tham gia vào một lớp học khoa học ngoài trời thể hiện khả năng tập trung cao hơn so với những em trong nhóm đối chứng được học theo phương pháp truyền thống.

Tại một trường tiểu học ở thành phố Philadelphia, số lượng học sinh bị đình chỉ học giảm từ 50/năm xuống không em nào, sau khi ban giám hiệu cho xây dựng một sân chơi nơi các em học sinh được dạy cách chăm sóc một khu vườn nhỏ, tập thể dục và học các bộ môn khoa học giữa thiên nhiên, hiệu trưởng Kenneth Jessup tiết lộ với báo New York Times.

Gần đây, một nghiên cứu bán thực nghiệm đối với ba nhóm học sinh ở Bangladesh đã phát hiện ra rằng những học sinh được học toán và khoa học trong một sân trường được cải tạo thành không gian học tập ngoài trời có kết quả tốt hơn so với những em bị giam trong bốn bức tường. Ngoài ra, theo New York Times, hàng trăm nghiên cứu trong nhiều năm đã chứng minh mối tương quan tích cực giữa sự gắn bó với thiên nhiên và học thuật; một số nhà nghiên cứu đã phát hiện rằng học tập ngoài trời có thể cải thiện cả điểm thi chuẩn hóa và tỉ lệ tốt nghiệp.

Một số nghiên cứu còn cho rằng không gian ngoài trời tốt cho sức khỏe tâm thần của trẻ em - một yếu tố đáng cân nhắc khi các em quay trở lại trường học trong bối cảnh bất định của dịch bệnh, sau khi đã trải qua hơn nửa năm đầu với nhiều xáo trộn ở mức độ chưa từng thấy trong nhiều thập niên.

Nhưng đặc quyền không dành cho tất cả

Những người từ lâu ủng hộ lớp học ngoài trời đang nắm bắt cơ hội để cổ xúy cho sự áp dụng rộng rãi mô hình này. Tổ chức Green Schoolyards America đã thành lập tổ tư vấn để làm việc với các trường từ mầm non đến cấp III ở Mỹ đang cân nhắc xây dựng chương trình học ngoài trời nhằm thảo luận về các vấn đề như cơ sở hạ tầng, sự tham gia của cộng đồng, sức khỏe, an toàn, và đảm bảo đối xử công bằng với mọi học sinh.

Buổi hội thảo online về ý tưởng đưa lớp học về với thiên nhiên do tổ chức này thực hiện vào tháng 6 thu hút hơn 1.000 người đăng ký tham dự. Nhóm cũng đang kết nối các trường với kiến trúc sư cảnh quan làm việc tình nguyện để cùng tư duy cách tận dụng không gian ngoài trời để biến thành môi trường học tập lý tưởng trong điều kiện cơ sở vật chất hiện có của từng trường. Một số mô hình trường học trong rừng - trường mầm non được tổ chức một phần hoặc toàn bộ trong một khu rừng, được áp dụng khá thành công ở Đan Mạch và Đức - đang “cháy” chỗ tại Mỹ vì nhu cầu ngày càng cao của phụ huynh, theo báo Washington Post.

Tuy nhiên, ý tưởng nhanh chóng mở rộng quy mô lớp học ngoài trời để phục vụ một số lượng lớn học sinh bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh COVID-19 được nhiều người đánh giá là bất khả thi, đặc biệt là tại các thành phố đông đúc, chật hẹp.

Thi thoảng tổ chức một lớp học trên trảng cỏ khuôn viên trường là một sự thay đổi ngẫu hứng kiểu cưỡi ngựa xem hoa, nhưng việc dựa vào các lớp học ngoài trời như kế hoạch giảng dạy chính thức sẽ kéo theo nhiều vấn đề mà các trường phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Như tác giả Olga Khazan viết trong bài báo đăng trên The Atlantic, việc áp dụng trọn vẹn mô hình dạy và học ngoài trời đang vấp phải những trở ngại mang tính quan liêu. Các trường học - đặc biệt là các trường học ở thành thị - liệu có đủ không gian ngoài trời nhưng vẫn đảm bảo khép kín (nằm hoàn toàn bên trong khuôn viên trường) và an toàn để chứa số lượng lớn trẻ em hay không? Những giáo viên đã quen với máy tính, máy chiếu và slide bài giảng được soạn sẵn bằng phần mềm PowerPoint sẽ phải làm gì để tự điều chỉnh mình trong môi trường mới? Và ngay cả khi đem lớp học ra ngoài trời, yêu cầu về giảm sĩ số mỗi lớp để phòng tránh sự lây lan của virus corona vẫn không thay đổi, và vì vậy các trường vẫn phải xoay xở tìm kiếm đủ giáo viên đứng lớp.

                                                                          

                                   

                                                                          

                               

Trong khi giáo dục ngoài trời là giải pháp tình thế và rẻ tiền để giải quyết bài toán làm thông thoáng lớp học giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, việc biến nó thành cách giảng dạy thường xuyên và vĩnh viễn đòi hỏi sự tham gia của rất nhiều khâu, từ các nhà lập kế hoạch, học sinh, nhà quản lý, cho đến giáo viên. Hơn nữa, không phải nơi nào trên Trái đất cũng được thiên nhiên ưu đãi dành tặng khí hậu thích hợp cho việc ở ngoài trời trong thời gian dài: một lớp học tổ chức hoàn toàn ngoài trời sẽ thích ứng ra sao tại những nơi (như TP.HCM) mà thời tiết không nắng nóng thì cũng mưa to, chưa kể khói bụi từ khí thải xe cộ và ô nhiễm không khí?

Hay còn câu hỏi mà cả bậc cha mẹ lẫn các nhà làm giáo dục đều cần lời giải: Lỡ như một học sinh tách nhóm và đi lạc thì sao? Bất cứ ai từng phải quản lý một nhóm trẻ nhỏ đều biết chúng là những sinh vật cực kỳ hiếu động, mà tự nhiên thì đầy những thứ kích thích bộ não tò mò và khiến các em quên đi lời dặn không được đi lang thang của thầy cô.■