Không khí lạnh bị... oan

Phóng to

Ảnh: gotohda.com

Trong những ngày đầu năm mới này, không khí se lạnh với ánh nắng vàng mỗi chiều làm ai cũng cảm nhận không khí xuân và hương vị tết đang ở quanh mình mặc cho bụi bặm vẫn còn bủa vây trên đường. Trong cái se lạnh của khí xuân ấy, có người cảm thấy không dễ chịu vì cái vai của mình bị đau.

“Đông” và “rã đông” khớp vai

Người ta không biết tại sao mình bị đau và không rõ mình có bị chấn thương gì không. Nhưng có một điều mà người bệnh biết và nhận thấy rất rõ là khớp vai mình đang đau và các động tác vận động của khớp vai ngày càng bị hạn chế. Cơn đau xuất hiện vào ban đêm khi mọi người ngon giấc khiến bệnh nhân phải thức giấc. Cô đơn một mình trong đêm hôm khuya khoắt khiến bệnh nhân cảm thấy cơn đau tăng hơn.

Khi thức giấc, những động tác rất bình thường nay trở nên khó khăn vô cùng, chẳng hạn như cột tóc, gãi lưng, với tay lấy đồ vật trong các tủ treo tường trên cao ở nhà bếp. Đây chính là biểu hiện của tình trạng viêm co rút bao khớp vai.

Bao khớp viêm và co rút trải qua bốn giai đoạn. Giai đoạn đầu là tình trạng viêm sung huyết tăng sinh của bao khớp vai. Khi soi vào trong thấy bao khớp tăng sinh tạo thành từng chùm nhô vào trong khớp giống như từng chùm nho. Ở giai đoạn này, bệnh nhân có triệu chứng đau vai và hạn chế vận động vai như đã mô tả ở trên.

Tuy nhiên khi tiêm thuốc giảm đau hoặc khi nắm tay bệnh nhân vận động nhẹ nhàng, thầy thuốc thấy vai bệnh nhân vẫn còn mềm và tầm vận động vẫn còn tốt. Giai đoạn này kéo dài khoảng 1-3 tháng.

Tiếp theo, bao khớp bắt đầu dày lên để bước sang giai đoạn hai là giai đoạn tăng sinh dày bao khớp. Ở giai đoạn này, vận động của bệnh nhân hạn chế hơn, đau nhiều hơn và vận động thụ động bị hạn chế. Giai đoạn này có thể kéo dài 6-9 tháng. Tiếp theo là giai đoạn đông cứng khớp vai. Bao khớp dày lên nhiều, co rút làm giảm thể tích của bao khớp nên mọi vận động dù là thụ động hay chủ động đều bị hạn chế rất nhiều. Đôi khi khớp vai như bị “đông lạnh” không vận động gì được.

Bệnh nhân thấy mỗi khi cố gắng dang tay hay đưa tay ra trước dường như vai bên đau cao hơn vai bên lành. Sau khoảng 2-3 năm, người ta thấy có giai đoạn “rã đông” nghĩa là khớp vai tự nhiên vận động trở lại được nhưng hiếm bệnh nhân nào có thể chịu đựng đến được giai đoạn này vì những cơn đau khó chịu ở khớp vai.

“Giải phóng”, “cắt đốt” khớp vai

Không gì khó chịu hơn khi khớp vai bị đau và hạn chế vận động vì khớp vai có tầm hoạt động rộng nhất so với các khớp trong cơ thể. Chính vì vậy khi đau, người bệnh cảm thấy chất lượng cuộc sống giảm hẳn, những hoạt động sinh hoạt bình thường bị hạn chế, trời lạnh làm người bệnh có cảm giác đau hơn, chứ không khí lạnh không có tội tình gì. Vì đã viêm rồi thì lạnh hay nóng cũng làm bệnh nhân khó chịu vì đau.

Tuy nhiên, đa số bệnh nhân khi đến khám thường là khớp vai đã bị hạn chế vận động nhiều, vì khi mới chớm bị ở giai đoạn đầu nhiều người chủ quan bỏ qua hay cố tăng hoạt động vai nhằm lướt qua cơn đau. Việc điều trị bệnh lý viêm co rút bao khớp vai phải bao gồm hai phần là thuốc và tập vật lý trị liệu ngăn ngừa sự co rút của bao khớp vai. Thuốc đầu tay vẫn là kháng viêm giảm đau không có corticoide.

Khi điều trị thuốc và tập vật lý trị liệu thất bại thì phẫu thuật nội soi khớp vai là biện pháp cuối cùng. Nội soi khớp vai cho phép đốt cắt các bao khớp bị viêm, giải phóng khớp vai và điều trị các nguyên nhân kèm theo như rách gân chóp xoay, tổn thương sụn viền trên, tổn thương sụn khớp...

Nhiều người nghe mấy từ “nội soi”, “cắt đốt”, “giải phóng” khớp vai thì sợ. Thật ra, nội soi khớp vai hiện đã được triển khai tại Việt Nam nên việc điều trị bệnh lý này nằm trong tầm tay của các phẫu thuật viên chỉnh hình. Chúng tôi hi vọng với các kỹ thuật mổ hiện đại ít tàn phá như nội soi khớp vai sẽ giúp giảm nhẹ sự đau đớn để mỗi ngày của bệnh nhân đều là mùa xuân, khi đó niềm vui sẽ trọn vẹn.