Môi trường là hạnh phúc

Mặt trái của du lịch

Thimphu có lẽ là thủ đô của nước duy nhất trên thế giới không có đèn giao thông. Cảnh sát đứng ở bốt như trong ảnh này để điều tiết giao thông - Ảnh: Việt Phương

Hạnh phúc của một quốc gia nằm ở đâu? Liệu hạnh phúc có phải là những chỉ số phát triển cao ngất ngưởng, những tòa nhà chọc trời mọc lên khắp nơi hay đơn giản là những dấu hiệu cho thấy một nền công nghiệp phát triển?

Ở Bhutan, người ta quan niệm chỉ số GDP không quan trọng bằng chỉ số hạnh phúc quốc gia (GNH). Đây chính là trụ cột để Chính phủ Bhutan đưa ra các chính sách phát triển đất nước. Và Bhutan đã làm được những điều rất khác với xung quanh.

Thử nhìn từ đất nước láng giềng của Bhutan là Ấn Độ, mỗi năm thiên tai cướp đi sinh mạng của hàng triệu con người. Dân số đông đúc cộng với tình trạng thiếu điện triền miên. Tại các thành phố lớn của Ấn Độ, không khó để nhận ra tình trạng ô nhiễm không khí và mất vệ sinh khi lượng người quá đông…

Hay ở Nepal, tình hình có khá hơn chút đỉnh nhưng không khí ở thủ đô Kathmandu vẫn không sạch. Người dân đi ra đường thường phải bịt khẩu trang vì những chiếc xe hơi cũ kỹ hằng ngày phà khói vào không khí thành phố. Kathmandu nằm trong thung lũng, không khí khó lòng thoát đi đâu được.

Luật nghiêm

Nhiều người dân Bhutan khi được hỏi vì sao ý thức môi trường cao như vậy, họ nói: đơn giản thôi, con người sống chung với thiên nhiên, đối xử với môi trường như thế nào thì sẽ được đáp lại như vậy. Ở Bhutan, người ta tôn trọng môi trường bằng các chính sách và cả các quy định trong hiến pháp.

Bà Peldon Tshering, chủ nhiệm văn phòng chính sách và dự án thuộc Ủy ban Môi trường quốc gia Bhutan, cho biết ý thức gìn giữ môi trường luôn là một phần trong lối sống của người dân nước này. Với đa số dân theo đạo Phật, theo bà Peldon, đây có thể là lý do mà người Bhutan muốn bảo vệ thiên nhiên cũng như mọi thực thể sống. Bảo vệ môi trường để phát triển bền vững là một trong bốn trụ cột để xây dựng chỉ số GNH của Bhutan.

“Mỗi người dân Bhutan là một người giám hộ tài nguyên thiên nhiên và môi trường của vương quốc vì lợi ích của các thế hệ hiện tại và tương lai. Đây là nhiệm vụ cơ bản của mỗi công dân để đóng góp vào việc bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn sự đa dạng sinh học của Bhutan”, Hiến pháp Bhutan ghi rõ.

Hoàng thân Benji Dorji, cố vấn môi trường quốc gia của Bhutan, cho rằng đối với những ai muốn hủy hoại môi trường và tài nguyên thiên nhiên của nước này thì các chính sách kể trên sẽ là một trở lực đối với họ.

Giờ giải lao cho môi trường

Một trong những biểu hiện khác cho sự tôn trọng thiên nhiên đó là để cho môi trường có “giờ giải lao” sau những ngày phải “hít vào” không khí ô nhiễm do con người gây ra. Cứ vào ngày chủ nhật đầu tiên của mỗi tháng, tại các thành phố, thị trấn, xe cơ giới bị cấm chạy ngoài đường, trừ xe công cộng và xe chở khách du lịch.

Những ngày này đường phố vắng tanh, còn các bãi đậu xe thì chật cứng. Cảnh sát giao thông ra đường canh xem có xe nào vi phạm quy định về “ngày không xe” không. Bhutan có vẻ rất nghiêm túc về quy định này. Người ta có thể chọn cách đi bộ hoặc đi xe đạp.

Tại Thimphu, thủ đô duy nhất trên thế giới không có đèn giao thông và cũng là thành phố đông dân nhất của Bhutan, mọi người đều chấp hành nghiêm chỉnh. Những chiếc taxi mang biển số chẵn hoặc lẻ (luân phiên theo từng tháng) là có thể chạy ngoài đường.

Mới đây, Chính phủ Bhutan quy định thêm Ngày môi trường thế giới (5-6) là ngày đi bộ của nước này. Cách này dường như chưa đủ, Bhutan trong thời gian qua đã quyết định cấm luôn cả việc nhập khẩu xe hơi. Quyết định này khiến nhiều doanh nghiệp trong nước kêu trời và làm giá xe trong nước tăng cao nhưng được nói là để bảo vệ bầu không khí của vương quốc nghèo này.