Một cuộc đối đầu khác ở California

Bộ Tư lệnh phương Bắc của Mỹ thông báo tiểu đoàn lính thủy này cùng khoảng 2.100 lính thuộc lực lượng vệ binh quốc gia đã được triển khai tới Los Angeles để bảo vệ tài sản và các viên chức liên bang. Tới tối 9-6, ông Trump tuyên bố điều thêm 2.000 vệ binh quốc gia nữa tới bổ sung, nâng tổng số quân lên hơn 4.000.

Chưa có tiền lệ trong 60 năm

Đây là việc chưa từng có tiền lệ suốt 60 năm qua, khi một tổng thống triển khai vệ binh mà không có sự đồng ý của thống đốc bang. Năm 1965 tổng thống Lyndon Johnson phải đơn phương dùng vệ binh quốc gia Alabama để bảo vệ dòng người tuần hành vì nhân quyền trước những kẻ phân biệt chủng tộc.

Văn phòng thống đốc của Thống đốc California Gavin Newsom lập tức chỉ trích quyết định huy động lính thủy đánh bộ này là "hoàn toàn không cần thiết, không được yêu cầu và chưa từng có tiền lệ". 

"Trump đã leo thang tình hình thêm - huy động lính thủy đánh bộ, lực lượng tinh nhuệ nhất, để chống chính người dân trong một thành phố ở Mỹ - văn phòng này ra thông cáo - Hoàn toàn không cần thiết và chỉ đổ thêm dầu vào lửa". 

Cảnh sát trưởng Los Angeles ra tuyên bố nói sở của ông chưa nhận "bất cứ thông tin chính thức nào" và "việc xuất hiện lực lượng quân sự liên bang ở Los Angeles - mà không có điều phối rõ ràng - là thách thức về hậu cần và tác chiến cho những người có nhiệm vụ bảo vệ thành phố".

Trong giai đoạn tranh cử, ông Trump và các cố vấn từng đe dọa sẽ trả đũa bất cứ thành phố nào chống lại trục xuất người nhập cư. Hôm 7-6, ông ra lệnh điều 2.000 lính vệ binh quốc gia tới Los Angeles để trấn áp biểu tình ở khu vực này nhằm chống lại các cuộc đột kích bắt người nhập cư. 

Động thái được nói là để duy trì hòa bình nhưng thực tế là đe dọa với các thành phố thân Dân chủ khác: đòn trừng phạt sẽ luôn sẵn sàng với những người muốn chống biện pháp trục xuất của ông. Ông Trump luôn thích các đối đầu trực diện này với phe Dân chủ, mà ông tin rằng sẽ giúp mình tranh thủ được nhóm cử tri cốt lõi chống nhập cư.

Cũng chỉ là đấu tranh chính trị?

Trước đó, các đặc vụ đã đột kích vào một loạt địa điểm ở Los Angeles hôm cuối tuần nhằm bắt người nhập cư trái phép, dẫn tới các vụ bắt giữ khoảng 40 người. Thành phố đông dân thứ hai ở Mỹ (3,8 triệu) đã luôn là điểm nóng khi khoảng 1/3 dân số ở đây là người nhập cư. 

Các đám đông biểu tình giận dữ tụ tập ở Paramount và Compton, hai khu đô thị cách nhau hơn 20km ở phía nam Los Angeles. Lực lượng vũ trang đã bắn hơi cay và lựu đạn gây choáng vào người biểu tình. Người biểu tình ném đá vào đặc vụ liên bang khi họ đi qua.

Thống đốc California Gavin phản đối kịch liệt việc triển khai vệ binh quốc gia, cho rằng đây là hành động "gây hấn chủ yếu và chỉ làm căng thẳng thêm tình hình". Chính quyền Trump thì muốn đối đầu trực diện với chính quyền California và từ lâu coi ông Newsom như cái gai trong mắt. 

Stephen Miller, phó chánh văn phòng của ông Trump, chỉ trích các vụ biểu tình là "bạo loạn". Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thì đe dọa sẽ đưa lính quân đội liên bang vào trấn áp.

Việc điều quân liên bang nhắm vào người dân sẽ luôn dẫn tới căng thẳng leo thang. Lần gần đây nhất một tổng thống Mỹ phải vận dụng đạo luật chống nổi loạn là năm 1992, khi thống đốc California Pete Wilson yêu cầu tổng thống George H.W. Bush giúp dẹp bạo loạn sau vụ tha bổng các cảnh sát đánh đập thanh niên da đen Rodney King. 

Báo cáo từ 1997 cho thấy việc điều lính vũ trang mà không phối hợp tốt với cảnh sát địa phương thì thường sẽ không làm tốt được việc kiểm soát đám đông - khi lính vũ trang thường được đào tạo với kỹ năng gây sát thương hơn là ổn định trật tự.

Các cuộc biểu tình có nguy cơ lan rộng khi chính quyền đang nhắm tới các thành phố lớn khác như Chicago, Boston, Denver, thậm chí là New York. ■