Quy trình đăng kiểm, giá như...

Tổ thẩm định của UBND tỉnh Bình Định kiểm tra máy tàu cá vỏ thép của ông Trần Văn Hạo, TP Quy Nhơn. Đây là một trong 18 tàu cá vỏ thép của ngư dân Bình Định bị hư hỏng chỉ sau thời gian ngắn sử dụng-DUY THANH

Những chiếc tàu vỏ thép trị giá gần chục tỉ đồng phải nằm bờ sau vài chuyến ra khơi vì hư hỏng rất trầm trọng: vỏ thân tàu, bồn chứa nước ngọt gỉ sét, xuống cấp; hầm bảo quản thủy sản không có hệ thống thoát nước; máy hư hỏng nặng, một số máy thủy chính số seri máy hoặc hãng sản xuất không khớp với hồ sơ thiết kế.

Riêng về phần vỏ thân tàu, nguyên liệu thép thay vì nhập từ Hàn Quốc, Nhật Bản (như hợp đồng ban đầu với ngư dân), doanh nghiệp đóng tàu đã tự ý thay đổi, nhập từ Trung Quốc.

Vấn đề đặt ra là quy trình đóng tàu vỏ thép hết sức chặt chẽ nhưng sao vẫn “qua mặt” được cơ quan đăng kiểm?

Quy trình đóng tàu vỏ thép phải tuân thủ tới 13 bước: xét duyệt thiết kế, kiểm tra phóng dạng, vật liệu, dưỡng mẫu, lắp ráp (khung xương, tôn vỏ), kiểm tra máy (bệ máy, căng tim hệ trục, lắp đặt máy, hệ thống phục vụ), kiểm tra lắp đặt hệ trục chân vịt... thử đường dài và nghiệm thu xuất xưởng.

Theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia Việt Nam (QCVN 03:2016/BNNPTNT) về “Quy chuẩn phân cấp và đóng tàu cá”, khi chủ tàu phát hiện có những sửa đổi liên quan đến vật liệu, kết cấu, máy móc, trang thiết bị... khác với quy phạm thì chủ tàu, nhà máy đóng tàu phải trình cơ quan đăng kiểm xem xét và duyệt thiết kế sửa đổi trước khi thi công.

Trường hợp phát hiện vật liệu hoặc sản phẩm có khuyết tật (tuy đã được cấp giấy chứng nhận hợp lệ), đăng kiểm vẫn có quyền yêu cầu tiến hành thử nghiệm lại hoặc khắc phục những khuyết tật đó. Nếu không thể khắc phục được những khuyết tật đó, đăng kiểm có thể thu hồi và hủy bỏ giấy chứng nhận đã cấp.

Chiếu theo quy định trên, nếu chủ tàu không đủ khả năng giám sát thì tại sao nhà máy đóng tàu tự thay đổi loại thép làm vỏ thân tàu mà vẫn “im lặng” cho đến khi sự việc bị phát giác?

Về máy tàu hư hỏng, có ý kiến từ người chịu trách nhiệm rằng ngư dân chỉ quen tàu gỗ, xa lạ với tàu vỏ thép, vận hành thiếu chuyên nghiệp, khả năng hạn chế.

Nếu nói là lỗi do ngư dân không đủ năng lực giám sát đối tác thi công đóng tàu cho mình, thì xin hỏi ai chịu trách nhiệm nghiệm thu tàu trước khi bàn giao cho ngư dân? Nếu nói ngư dân vận hành tàu chưa thành thạo, thì xin hỏi ai là người chịu trách nhiệm tập huấn, chuyển giao kỹ thuật vận hành tàu cho bà con ngư dân?

Như báo Tuổi Trẻ đã phản ánh, doanh nghiệp đóng tàu không thực hiện đúng hợp đồng khi lắp máy một hãng nhưng hộp số của hãng khác dẫn đến thiếu đồng bộ trong vận hành làm máy gặp sự cố liên tục; hộp số chỉ có 3 cấp trong khi hợp đồng là 5 cấp, không đủ công suất để chạy tàu thép có tải trọng lớn. Vậy đây có phải là lỗi của ngư dân “vận hành chưa thông thạo” không?

Trong khi đó, đối với hệ thống máy tàu, đăng kiểm viên phải có mặt trong các bước sau: khi lắp đặt các thiết bị động lực quan trọng lên tàu (máy chính, máy phụ, nồi hơi, hệ trục, chân vịt...); khi tiến hành thử đường dài...

Bên cạnh đó, đăng kiểm viên có thể thay đổi những yêu cầu quy định về phần kiểm tra thân tàu và trang thiết bị cũng như máy tàu theo điều kiện thực tế. Nếu xét thấy có vi phạm trong giám sát gián tiếp hoặc chất lượng giám sát gián tiếp không đạt yêu cầu, đăng kiểm có quyền hủy hợp đồng giám sát gián tiếp.

Thiết nghĩ, mục đích của tàu vỏ thép là vươn khơi bám biển, vừa khai thác, vừa “đánh mốc” chủ quyền lãnh hải, điều đó đòi hỏi con tàu phải có chất lượng tốt và hoạt động hiệu quả. Vì vậy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị thiết kế, đơn vị đóng tàu, đơn vị giám sát, cơ quan đăng kiểm và ngư dân, kể cả trong lúc đóng tàu và vận hành sử dụng.

Giá như công tác đăng kiểm nghiêm túc, đúng quy trình kỹ thuật, trên tinh thần khoa học và tinh thần trách nhiệm với nhân dân thì sự cố tàu vỏ thép nằm bờ không thể xảy ra.■