Robusta Việt Nam: Gọi đúng tên và hơn thế nữa

Trong khi nhiều quốc gia đã xây dựng được niềm tự hào quanh hạt cà phê của mình, Robusta Việt Nam vẫn chủ yếu được nhìn nhận như một nguyên liệu xuất khẩu, một mắt xích ở phần thấp nhất của chuỗi giá trị. Giữa thực tế đó, Golden Robusta chọn một con đường khác: không né tránh cái tên Robusta, mà đặt nó ngay trong tên doanh nghiệp như một lời tuyên ngôn. 

"Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2010, tại vùng nguyên liệu Bảo Lộc (Lâm Đồng), với một niềm tin bền bỉ rằng hạt Robusta Việt Nam xứng đáng được nhìn nhận bằng đúng giá trị của nó" - ông Đinh Hữu Vinh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Golden Robusta, chia sẻ.

Được biết ông gắn bó ngành cà phê đã hơn 20 năm, thời điểm này hẳn ông có nhiều cảm xúc khi quan sát sự thay đổi, phát triển của cà phê Robusta?

- Tôi gắn bó đủ dài để chứng kiến rất nhiều chu kỳ lên xuống của ngành, cũng như sự thay đổi trong cách thế giới nhìn về cà phê Việt. Điều khiến chúng tôi luôn trăn trở là Việt Nam - một cường quốc Robusta - lại chưa có tiếng nói đủ mạnh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Chúng ta trồng cà phê trên chính mảnh đất của mình, sống cùng nó, lớn lên cùng nó, nhưng phần lớn giá trị lại nằm ở nơi khác.

Nhiều năm trước, khi nhắc đến Robusta, người ta nghĩ ngay đến giá thấp và ít giá trị cảm xúc. Nhưng tôi luôn tin rằng đó là cách nhìn chưa đầy đủ. Robusta Việt Nam có cá tính rất riêng: mạnh mẽ, dày vị, giàu năng lượng và có chiều sâu nếu được làm đúng cách.

Những năm gần đây, khi Fine Robusta xuất hiện, và có những cuộc thi tầm cỡ quốc tế dành riêng cho Robusta, tôi thấy đó là tín hiệu rất đáng mừng. Điều đó chứng minh Robusta không thấp hơn; nó chỉ cần được hiểu đúng. Và tôi nghĩ đây là thời điểm để Việt Nam kể lại câu chuyện của mình - bằng chính tiếng nói của mình.

Robusta chiếm khoảng 95% tổng sản lượng cà phê cả nước, nhưng trước đây ít ai "nói thẳng" rằng mình đang sản xuất dòng cà phê này. Nhà máy lại mang tên Golden Robusta. Đây có phải là một cuộc đánh cược?

- Có thể gọi đó là một cuộc đánh cược; nhưng sâu hơn, đó là một niềm tin, một tham vọng. Khi chúng tôi đặt tên doanh nghiệp là Golden Robusta, rất nhiều người hỏi tại sao lại chọn chính cái tên Robusta - trong khi lúc đó Arabica gần như là biểu tượng mặc định của cà phê cao cấp. 

Nhưng với chúng tôi, cái tên đó mang ý nghĩa rất rõ: "Golden" là giá trị vàng - là điều tinh túy, xứng đáng được nâng niu; "Robusta" là phần cốt lõi nhất của cà phê Việt Nam. Ghép lại, Golden Robusta là tham vọng rằng hạt Robusta Việt Nam xứng đáng có vị thế cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Để đặt cược vào điều đó, cần sự dũng cảm, vì mình đang đi ngược lại định kiến thị trường. 

Nhưng nếu chính doanh nghiệp Việt còn không dám tự hào gọi tên Robusta, thì ai sẽ làm điều đó? Chúng tôi không muốn người Việt mãi chỉ bán nguyên liệu hoặc đứng ở phần thấp nhất của chuỗi cung ứng cà phê toàn cầu. 

Chúng tôi muốn tham gia chuỗi cung ứng ấy bằng chính thương hiệu, sản phẩm và quyền quyết định của mình. Vì đây là đất của chúng ta. Là cây của chúng ta. Là câu chuyện của chúng ta. Tại sao lại để người khác dẫn dắt?

Trước đây Robusta thường bị xem là sản phẩm giá rẻ. Nhưng vài năm gần đây, thị trường đã xuất hiện Honey Black, Brown, Yellow hay Fine Robusta với giá trị rất khác. Golden Robusta đã đầu tư ra sao để nâng tầm Robusta?

- Muốn thay đổi vị thế Robusta, điều đầu tiên phải thay đổi là cách chúng ta làm ra nó. Golden Robusta không chỉ đầu tư vào chế biến, mà đầu tư rất sâu vào vùng nguyên liệu. 

Chúng tôi xây dựng các farm mẫu ngay tại Bảo Lộc để nghiên cứu giống, theo dõi năng suất, chất lượng hạt và khả năng thích nghi qua từng mùa vụ. 

Những farm mẫu này giống như "phòng thí nghiệm ngoài trời", nơi đội ngũ kỹ thuật có thể theo dõi rất sát từng biến chuyển của cây cà phê, từ giống, độ cao, lượng mưa, cách chăm sóc cho đến thời điểm thu hoạch. Mỗi thay đổi nhỏ ở vùng trồng đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng ly cà phê cuối cùng. 

Song song đó, chúng tôi liên kết với hàng chục ngàn nông hộ để chuyển giao kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình canh tác và xây dựng vùng nguyên liệu minh bạch, truy xuất được nguồn gốc. 

Hiện nay, Golden Robusta vận hành với công suất khoảng 50.000 tấn mỗi năm, đạt các chứng nhận quốc tế như 4C và EUDR. Đó là quy mô đủ lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Mục tiêu của chúng tôi trong 3 năm nữa là hơn 100 ngàn tấn, đứng trong top 5 nhà xuất khẩu cafe Robusta lớn nhất Việt Nam. Đấy là mục tiêu tham vọng vì chỉ với sản lượng hiện nay, chúng tôi tự hào là đơn vị đem lại nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu lớn nhất cho Lâm Đồng với hơn 220 triệu USD cho niên vụ vừa qua"