​“Trúng thầu nhờ giá thấp” sẽ hết đất sống?

Nhà máy nhiệt điện Nông Sơn, Quảng Nam do nhà thầu Trung Quốc thi công dang dở. Một trong những lý do là nhà thầu bỏ giá thấp dẫn đến lỗ - Ảnh: Tấn Vũ

Ông Lê Văn Tăng, cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Kế hoạch - đầu tư), cho rằng với quy định mới, tình trạng nhà thầu yếu kém năng lực nhưng bỏ thầu thấp thì được trúng thầu sẽ không còn. Bởi sẽ áp dụng phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu theo từng lĩnh vực cụ thể như lựa chọn nhà thầu (dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp), lựa chọn nhà đầu tư.

Loại nhà thầu năng lực kém

Một số phương pháp mới trong đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm đa dạng hóa phương pháp đánh giá và để phù hợp hơn với từng loại hình, quy mô của gói thầu. Quy định cho phép lựa chọn nhà thầu theo phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ cũng được áp dụng.

Việc mở thầu được tiến hành hai lần, hồ sơ đề xuất về kỹ thuật sẽ được mở ngay sau thời điểm đóng thầu. Nhà thầu, nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu kỹ thuật sẽ được mở hồ sơ đề xuất về tài chính để đánh giá.

Như vậy, yếu tố giá sẽ không ảnh hưởng tới tâm lý của tổ chuyên gia trong quá trình đánh giá đề xuất về kỹ thuật của nhà thầu, từ đó sẽ lựa chọn được nhà thầu có năng lực và kinh nghiệm, đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật của gói thầu.

Ngoài ra, ông Tăng cũng cho biết việc lựa chọn nhà thầu sẽ gắn liền với việc ưu tiên phát triển nguồn nhân lực trong nước.

Chú trọng ưu tiên phát triển nguồn nhân lực, tạo công ăn việc làm cho lao động trong nước, ưu đãi đối với nhà thầu và hàng hóa sản xuất trong nước, từng bước giúp nhà thầu Việt Nam tiếp nhận công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến, nâng cao năng lực cạnh tranh để tiến tới trở thành nhà thầu độc lập thực hiện gói thầu lớn...

Luật đấu thầu năm 2013 đã bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về thủ tục, phương pháp lựa chọn nhà đầu tư. Đây được xem là một trong những giải pháp thực hiện dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).

“Yếu tố giá sẽ không ảnh hưởng tới quá trình đánh giá đề xuất về kỹ thuật của nhà thầu, từ đó sẽ chọn được nhà thầu có năng lực và kinh nghiệm, đáp ứng về yêu cầu kỹ thuật của gói thầu“ - ông Tăng nói.

Siết nhà thầu theo hợp đồng trọn gói

Theo Cục Quản lý đấu thầu, Luật đấu thầu mới siết chặt trách nhiệm của nhà thầu và chủ đầu tư trong quá trình thực hiện hợp đồng, tránh tình trạng áp dụng loại hợp đồng không phù hợp với tính chất của gói thầu, điều chỉnh giá hợp đồng, điều chỉnh hình thức hợp đồng, điều chỉnh thời gian thực hiện hợp đồng một cách tùy tiện, gây lãng phí, làm giảm hiệu quả đầu tư của các dự án.

Ông Tăng cho biết luật mới quy định hợp đồng trọn gói là loại hợp đồng cơ bản. Khi quyết định áp dụng loại hợp đồng theo đơn giá cố định, đơn giá điều chỉnh thì người phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải bảo đảm loại hợp đồng này phù hợp hơn so với hợp đồng trọn gói.

Lấy ví dụ dự án cầu Cần Thơ do nhà thầu Nhật Bản làm trọn gói, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - đầu tư Bùi Quang Vinh nói: “Việc hợp đồng trọn gói sẽ đảm bảo nhà thầu thực hiện nghĩa vụ tốt hơn. Khi xảy ra sự cố ở công trình này, trách nhiệm đền bù thiệt hại họ bỏ ra đúng như cam kết, minh bạch. Ngoài ra, hợp đồng trọn gói thuận lợi cho việc hoàn thành dự án đúng thời hạn đề ra”.

Theo bộ trưởng, sẽ có sự phân cấp triệt để trong đấu thầu. Người quyết định đầu tư (người có thẩm quyền), chủ đầu tư tiếp tục được giao chịu trách nhiệm về toàn bộ quá trình tổ chức lựa chọn và thực hiện gói thầu.

Luật đấu thầu mới phân cấp triệt để về việc quyết định hình thức chỉ định thầu cho bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chủ tịch UBND các cấp mà không yêu cầu trình Thủ tướng xem xét, quyết định.

Luật mới được kỳ vọng thúc đẩy công tác đấu thầu công khai, rõ ràng, chống được tình trạng tham nhũng xảy ra trong khi đấu thầu triển khai các dự án.