Ai “mua” dự báo thời tiết không?

 

Chúng ta đang có cả trăm nguồn dự báo thời tiết, mọi lúc mọi nơi: nào trên tivi và radio, nào các ứng dụng điện thoại ngày ngày giành nhau “chào buổi sáng” và vô vàn trang web lẫn mạng xã hội... Phần lớn lượng thông tin miễn phí này trả lời khá tốt những câu hỏi đơn giản thường nhật như “Hôm nay mặc gì? Cuối tuần này có nên đi chơi xa?”.

Tuy nhiên, có lúc mối lo của ta không chỉ là chuyện quần áo và giày dép. Nếu phải chịu trách nhiệm về hàng ngàn người, chẳng hạn như tổ chức một giải chạy, hoặc khi quyết định đưa ra đáng giá nhiều tiền của như chọn ngày sơn nhà hay vận chuyển hàng hóa..., liệu chúng ta còn có thể trông cậy vào những dự báo miễn phí? Trong khi người dùng Internet nói riêng và dân chúng nói chung chưa kịp bận tâm đến câu hỏi đó, thì nhiều nhà cung cấp dự báo thời tiết đã nhất trí câu “tiền nào của nấy”.

Một nền tảng nổi tiếng “trong giới” là The Weather Channel (TWC) thuộc Tập đoàn công nghệ IBM. Bên cạnh cổng thông tin miễn phí xưa nay, TWC có gói tính phí, ai chịu chi 4,99 USD mỗi tháng sẽ được nhận dự báo thời tiết cho 192 giờ tới (8 ngày) thay vì 2 ngày như người dùng không trả phí. Đương nhiên dữ liệu có trả tiền sẽ chi tiết hơn và nhanh hơn về mọi mặt. Không dừng lại ở đó, IBM cho biết sẽ ra mắt một dịch vụ video trực tuyến xoay quanh thời tiết vào đầu năm sau cũng với giá thuê bao tháng 4,99 USD.

Tháng 6 vừa qua, Twitter tung ra dịch vụ tin tức thời tiết “đóng gói” theo từng địa phương - bắt đầu với 16 bang ở Mỹ. Phí hằng tháng tận 10 đô, nhưng người dân có thể hỏi đáp thoải mái với các nhà khí tượng học... thực sự (không ảo nhé).

Nhưng thời tiết cũng chỉ là chuyện ngày một ngày hai, bức tranh lớn hơn cả là khí hậu với các điểm tối đáng sợ là thiên tai. Thử tưởng tượng bạn sắp đầu tư vào đất đai hoặc làm ăn ở Đà Nẵng hay Thượng Hải, bạn sẽ muốn biết tình trạng bão lụt và sóng nhiệt lợi hại ra sao trong 10 năm tới. Nếu bạn là ngân hàng hay bên bảo hiểm, trước khi bắt tay với một dự án điện gió, bạn sẽ cần biết trước sức gió của hàng chục năm trong tương lai! Có cung ắt sẽ có cầu, nhưng người mua cần phải có thật nhiều tiền.

Có thể kể Công ty Intensel (Hong Kong) với dịch vụ dự báo các rủi ro tài chính liên quan đến thảm họa thời tiết và khí hậu khắp châu Á. Công ty mới thành lập tháng 9-2020, chỉ có 8 người ngày ngày phân tích dữ liệu về lụt, hạn, gió, mặt trời, mây, mực nước biển và phát thải CO2. Dự báo cho mỗi 10km2 có giá 5.000 USD (gần 114 triệu đồng). Hay nền tảng Komunidad (đặt tại Manila và Singapore) phục vụ khách hàng từ Philippines, Ấn Độ, Campuchia và Việt Nam thuộc nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, khai thác mỏ và giáo dục. Các công ty này khai thác trí tuệ nhân tạo với nguồn dữ liệu lấy từ WMO, NASA, các chính phủ và phi chính phủ.

Forbes đánh giá IBM đã đưa dịch vụ thời tiết của mình vào nền kinh tế thuê bao - nơi người dùng sẵn sàng chi tiền mỗi tháng để đổi lấy dịch vụ hay sản phẩm. Bước đi này có thể mang lại hàng tỉ đôla cho hãng. Ứng dụng TWC hiện phát thông tin thời tiết tới 400 triệu người dùng mỗi tháng, nếu tính luôn người dùng các bên thứ 3 thì có hơn 2,5 tỉ thiết bị truy vấn thông tin thời tiết từ nền tảng này khoảng 40 tỉ lần mỗi ngày. Chỉ cần 10% trong số 400 triệu người dùng chịu bỏ tiền thuê bao thì IBM thu về 2 tỉ đôla mỗi tháng.

Dự báo thời tiết thành một món hàng, thuận mua vừa bán là điều tốt cho cả bên cung cấp dịch vụ lẫn người dùng. Lạc quan mà nói, khi các dịch vụ tư nhân ngày càng tốt hơn để xứng với giá tiền thu của khách, có thể kỳ vọng các kênh thời tiết miễn phí của nhà nước sẽ có động lực để tăng chất lượng theo.

Tuy vậy, cũng có ý kiến lo ngại về một tương lai mà chỉ những người có (nhiều) tiền mới được quyền tiếp cận các dữ liệu này, nghĩa là chuyện dự báo thời tiết rồi sẽ là một bất công nữa đến với nhóm yếu thế.

Trước mắt cũng đã có vài lời than phiền nho nhỏ khi TWC bỏ bớt một số tính năng, chẳng hạn dự báo tuyết rơi và hướng gió trên dịch vụ miễn phí và mời gọi người dùng mua gói cao cấp để tiếp cận các thông tin này. “Cá nhân tôi nghĩ rằng chúng ta không nên tính phí công chúng để tiếp cận với dự báo thời tiết cơ bản” - một người dùng than thở trên diễn đàn Reddit hồi đầu năm ngoái. 