Đừng đem bản sắc luận anh hùng

Argentina tiến xa ở World Cup nhờ “người giữ lửa” Messi - Ảnh: Reuters

Có điểm gì chung giữa bốn đội vào bán kết World Cup năm nay? Đó là chưa bao giờ tính hiệu quả của lối chơi, chứ không phải phong cách và vẻ đẹp, lại quan trọng như lần này.

Lối chơi tập thể nhạt nhòa

Brazil, chỉ vượt qua Chile sau loạt luân lưu ở vòng 16 đội và thắng Colombia 2-1 ở tứ kết, đã từ lâu không còn là đội bóng của “o jogo bonito” (bóng đá đẹp) nữa. Ở World Cup lần này, sự thực dụng của họ được đẩy lên một tầm cao mới.

Việc từ bỏ những nghệ sĩ đích thực ngay từ đầu giải của HLV Luiz Felipe Scolari, lối đá vây ráp rất khó chịu và cả màn “chặt chém” không thương tiếc với Colombia ở tứ kết, Brazil chỉ còn là hình bóng mờ nhạt của những đội bóng từng làm ngất ngây cả thế giới thời 1970, 1982, hay thậm chí so với Brazil 1990 của những Romario, Bebeto, hay 2002 (dưới tay chính HLV Scolari) của Ronaldo, Ronaldinho và Rivaldo.

Nhưng Brazil không phải là đội bóng lớn duy nhất từ bỏ bản ngã của mình. Đức vẫn giữ được hiệu quả nhưng không còn là đội bóng lạnh lùng và đầy sức mạnh của quá khứ. Chịu nhiều ảnh hưởng của phong cách Latin trong khoảng 10 năm qua, họ chơi bóng nhấn mạnh vào những đường chuyền, cầm bóng nhiều và phản công tốc độ cao, thay vì bóp nghẹt đối thủ như thế hệ của những Rudi Voeller, Juergen Klinsmann.

Argentina lại càng nhạt nhòa. Hai trận thắng của họ trước Thụy Sĩ và Bỉ đều diễn ra rất tẻ nhạt, gây nhiều lo lắng với mỗi trận chỉ có một bàn. Còn Hà Lan dù ghi được nhiều bàn nhất (12 bàn trước trận bán kết) nhưng gần như đều từ các tình huống phản công, không còn là sản phẩm của lối chơi tổng lực nhịp nhàng thời Johan Cruyff hay “bộ ba Hà Lan bay” Marco Van Basten, Frank Rijkaard và Rudd Gullit. HLV Louis Van Gaal thậm chí sử dụng đội hình 5-3-2 hết sức lạ lẫm làm phương án đá chính cho cả giải đấu.

Những cá nhân xuất sắc

May thay, trong lúc các đội bóng lớn đánh mất bản sắc của mình, những cầu thủ lớn nhất của họ vẫn là những “người giữ lửa” thật sự cho các truyền thống bóng đá tự hào của quá khứ. Neymar phải nói lời chia tay đầy nuối tiếc sau chấn thương nghiêm trọng ở trận gặp Colombia, nhưng anh đã để lại ấn tượng ngôi sao số 1 của Brazil ở World Cup, trong khi gần như đội hình Brazil của Scolari là những lực sĩ và đấu sĩ như Fernandinho, Luiz Gustavo, Fred, Hulk...

Tương tự là tuyển Đức với Thomas Mueller. Không thể đi bóng như xiếc qua các hậu vệ đối phương, thiếu tốc độ và có phần vụng về, nhưng chân sút này đã ghi năm bàn và có ba đường chuyền kiến tạo cho đồng đội. Mueller, với khả năng chạy chỗ thông minh, phán đoán tình huống nhạy bén và ghi bàn sắc sảo gợi nhớ lại thời hoàng kim của đội tuyển Đức (và Tây Đức) với các chân sút cực kỳ hiệu quả, từ Gerd Mueller tới Voeller hay Oliver Bierhoff.

Một người Đức đích thực nữa dù gốc gác Ba Lan là Miroslav Klose. Chân sút lão tướng vừa lập kỷ lục ghi bàn ở World Cup mọi thời (tổng cộng 16 bàn, sau trận Đức thắng Brazil ở bán kết) là sự tổng kết về một tiền đạo với phẩm chất Đức: chơi đầu giỏi, dứt điểm cận thành tốt.

Với Hà Lan và Argentina, có lẽ Arjen Robben và Lionel Messi không thể hiện đậm đà bản sắc như Neymar và Mueller làm được cho Brazil và Đức, nhưng phần hồn của đội vẫn thật sự được lưu giữ ở họ. Robben không có được sự hào hoa như Van Basten nhưng kỹ năng chơi bóng thì rất giống: những pha ngoặt bóng làm sái lưng hậu vệ đối phương, tốc độ, những cú sút quyết đoán và đầy uy lực. Ngược lại, Messi có phần hiền lành và thiếu sự tinh ranh của Maradona, nhưng kỹ thuật dẫn bóng và những cú sút của anh thì rất giống.

Một trong bốn tên tuổi đó sẽ đưa đội bóng của họ đến với chức vô địch thế giới ở Brazil. Và trong một thời đại toàn cầu hóa, đội chiến thắng sẽ là đội tích hợp được những phẩm chất của bóng đá hiện đại vào bản sắc và truyền thống lâu nay.