Một lần họp mặt

TruongUy 17/5/2012 9:05 GMT+7

TTCT - Sau nhiều năm, chín người con còn lại từ 12 lần sinh nở của người mẹ trong gia đình Hergaty đã trưởng thành và sống ở nhiều nơi. Cái chết của một người con trai - Liam - đã trở thành lý do không thể né tránh để họ họp mặt trong căn nhà cũ trước khi tất cả lại tứ tán muôn phương.

Phóng to

Dù vậy, cái chết của Liam và bản thân cuộc họp mặt đều không chiếm dung lượng lớn. Hầu như toàn bộ cuốn sách là những kỷ niệm đan xen với hiện tại qua lời tự thuật của Veronica - người em gái chỉ sinh sau Liam 11 tháng và có lẽ là người thân thiết, gần gũi với anh nhất. Veronica, một phụ nữ đẹp, có cuộc sống đầy đủ với người chồng tốt và hai con, cuối cùng có thể dứt ra khỏi dòng chảy có sức mạnh khôn cưỡng của đời sống thường nhật để thật sự nhìn lại những bí ẩn đen tối trong gia đình mình. Tất cả bắt đầu vào mùa đông năm 1968 tại nhà bà ngoại...

“Tôi không muốn một số phận khác với số phận đã đem tôi tới đây. Tôi không muốn một cuộc đời khác. Tôi chỉ muốn có khả năng sống được nó, vậy thôi”.

Nếu Anne Enright bắt đầu từ đó để kể một câu chuyện theo lớp lang, có nút thắt, cao trào, nguyên nhân và kết quả thì Họp mặt sẽ chỉ giống như một bộ phim tâm lý gia đình không có gì độc đáo. Thay vào đó, bà cho một phụ nữ bình thường khám phá lại những chi tiết bình thường nhất để rồi đi đến một kết luận vừa hiển nhiên vừa đáng ngạc nhiên: "Tôi không nghĩ chúng tôi nhớ được gia đình mình trong bất kỳ cảm giác thực nào. Mà chúng tôi sống trong họ. Những điều duy nhất tôi chắc chắn được là những điều tôi chưa từng thấy...".

Với những thủ pháp tài tình và tài mô tả thấu suốt, không khoan nhượng, Họp mặt diễn biến chậm rãi nhưng từ từ cuốn người đọc vào vòng quay đầy ma lực của nó. Trong sự hồi tưởng, Veronica dường như nắm được tất cả các chi tiết. Mùi vị, màu sắc, cảm giác, khuôn mặt, cơ thể, bầu không khí - tất cả đều sống động. Nhưng đồng thời cô "không chắc liệu nó có thật sự xảy ra hay không". Những thứ "khiến bạn thật sự không thoải mái và rất được yêu thương" của một gia đình Ireland ấy khiến cảm nhận trong cô mang một màu sắc vừa hiện thực vừa siêu thực.

Bí mật đã tàn phá người anh trai Liam xảy ra với anh hay với chính cô? Mối tình bí mật của mẹ cô là do cô tưởng tượng ra hay là điều xác thực duy nhất? Ngay cả những gì đang diễn ra trong hiện tại của Veronica cũng trong tình trạng tương tự. Nếu nhìn thật gần, mọi thứ quen thuộc đều trở nên xa lạ. Khi cô muốn nắm bắt một khoảnh khắc thì nó lập tức chuội đi dù được định hình bằng những gì rất gần gũi.

Toàn bộ cuộc sống của Veronica hay của bà cô, mẹ cô và cả những phụ nữ khác nữa dường như đều được xây dựng dựa trên tính chất bấp bênh ấy. "Như thể tình yêu của họ là một gánh nặng lớn lao cũng như niềm vui của họ", họ vừa gắn bó với cuộc sống vừa không ngừng tách khỏi nó. "Tôi đã rơi vào cuộc đời của chính mình, nhiều tháng nay", cuối cùng Veronica cũng nhận ra điều đó.

"Tôi cảm nhận sự hỗn mang trong số phận của chúng tôi - hoặc một sự mơ hồ hơn là hỗn mang - cái kiểu không ai tìm được một nhịp điệu. Và tôi nhớ chúng tôi đã tự hào thế nào. Và trung thành thế nào. Và cái kiểu tất cả chúng tôi gắn bó với nhau. Và điều đó không tuyệt vời sao?" Gia đình - nơi chốn xây dựng bằng những quy ước đạo đức, bằng mối thân tình cổ xưa như Trái đất ấy - còn có thể là một nơi chốn cực kỳ khó khăn với mỗi con người.

Chỉ xoay quanh gia đình và người phụ nữ, Họp mặt là một cuốn tiểu thuyết xuất sắc, vừa hiện đại vừa cổ điển. Hiện đại ở tính bất toàn của nó, sự không rõ ràng và tan vỡ những lý tưởng về thiết chế và tình yêu. Cổ điển ở chỗ nó nhìn sâu vô tận vào cảm xúc cơ thể và tâm hồn - những thứ mà dù cũng không rõ ràng nhưng hình như vẫn thuộc về chúng ta một cách chắc chắn nhất.

Anne Enright sinh năm 1962 ở Dublin, từng làm nhà sản xuất chương trình truyền hình, rồi bỏ truyền hình để dấn thân sang văn chương. Hiện bà là một trong những cây bút hàng đầu của văn học Ireland. Các tiểu thuyết của bà gồm có: The wig my father wore (Mái tóc giả cha tôi đội), What are you like? (Trông bạn ra sao?) đoạt giải Encore năm 2001, The pleasure of Eliza Lynch (Niềm vui của Eliza Lynch) và The gathering (2007, Họp mặt) đoạt giải Man Booker cho truyện năm 2007.

THANH VÂN

__________

(*) Tiểu thuyết của Anne Enright, Phạm Viêm Phương - Huỳnh Kim Oanh dịch, Công ty Nhã Nam và NXB Văn Học, 2012 (giải Man Booker năm 2007).

Bình luận
    Viết bình luận...