Xách ba lô lên và đau lưng

Tại Thái Lan, theo tường thuật của Thai PBS World, ngay khi năm học 2025-2026 bắt đầu, vẫn dễ bắt gặp cảnh tượng những đứa trẻ nhỏ bé đi lại khó nhọc, bị đè nặng bởi chiếc ba lô.

Theo bác sĩ Adisak Plitponkarnpim, giám đốc Viện quốc gia phát triển trẻ em và gia đình thuộc Đại học Mahidol, mang một chiếc ba lô quá nặng trong thời gian dài và sử dụng sai cách có thể gây hại cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ. 

"Trọng lượng của chiếc ba lô không chỉ ảnh hưởng đến cơ và gân, mà còn đến cả thần kinh và khớp. Nó cũng gây hại cho lưng, cột sống, cổ, vai, cánh tay và bàn tay. Một chiếc ba lô nặng phá hỏng tư thế của trẻ" - ông nói với Thai PBS World.

Theo hướng dẫn chung, trọng lượng ba lô sách của trẻ không nên vượt quá 10 - 20% trọng lượng cơ thể. Tuy nhiên, bác sĩ Adisak khuyến nghị giới hạn tối đa chỉ nên là 10% để tránh những tác động bất lợi. "Ví dụ, nếu trẻ nặng 20 kg thì ba lô không nên nặng quá 2 kg" - ông nói.

Trên thực tế, hầu hết học sinh đều mang ba lô nặng hơn nhiều so với mức khuyến nghị. Một nghiên cứu ở Thái Lan cho thấy khoảng 30% học sinh lớp 1 và lớp 2 mang ba lô vượt quá 15% trọng lượng cơ thể, có nguy cơ gây ra vấn đề sức khỏe. 

Học sinh lớp 2 và lớp 3 là nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất do ba lô quá tải. Theo nghiên cứu, ba lô nặng chủ yếu do chứa sách bài tập, sách giáo khoa, vở, tài liệu tham khảo, đồ dùng mỹ thuật, hộp cơm, chai nước và nhiều vật dụng khác.

Yada có con gái 7 tuổi, nặng 19 kg. Ngày nào bé cũng phải mang một chiếc ba lô to đi học, dù đã để lại một số sách vở và đồ dùng trong ngăn bàn tại trường. 

"Ba lô bị quá tải bởi số lượng sách giáo khoa và vở bài tập. Thêm bình nước và đồ dùng học tập lại càng nặng hơn. Tôi lo con có thể vấp ngã trên cầu thang vì chiếc ba lô quá nặng" - người mẹ than. Yada ước tính chiếc ba lô của con nặng khoảng 3 kg, vượt quá khuyến nghị 10% trọng lượng cơ thể. 

Trước ngày thi, con gái chị phải mang đầy đủ sách vở ôn tập, chiếc ba lô lúc đó nặng tới 7 kg, cao hơn nhiều so với giới hạn cho phép. "Con tôi thường than phiền rằng ba lô quá nặng. Tôi luôn kiểm tra để con chỉ mang theo những gì cần thiết và hỏi xem con có chịu nổi sức nặng đó không" - Yada nói.

Vì con gái mới học lớp 2, Yada lo chiếc ba lô nặng có thể ảnh hưởng đến tư thế và sự phát triển của bé. Cô không lo thừa. Theo bác sĩ Adisak, mang ba lô quá nặng có thể gây tác động lâu dài đến sức khỏe của trẻ. 

Cụ thể, đau lưng thời thơ ấu làm tăng nguy cơ mắc chứng đau lưng mãn tính ở tuổi trưởng thành và cũng có thể dẫn đến các rối loạn cơ - xương, bao gồm cả vẹo cột sống, gây tổn thương vĩnh viễn cho cột sống. 

"Điều khiến chúng tôi lo ngại nhất về ba lô quá nặng chính là các vấn đề lưng kéo dài có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời của trẻ" - ông nói.

Một phụ huynh khác, Judy, luôn giúp con gái 9 tuổi sắp xếp ba lô và để con dùng các ngăn khác nhau để phân bổ trọng lượng đồng đều, tránh hỏng tư thế. "Nếu con thấy ba lô quá nặng, tôi cho bé mang thêm một túi nhỏ xách tay" - Judy chia sẻ, đồng thời kêu gọi nhà trường khuyến khích học sinh tận dụng ngăn bàn để giảm tải.

May mắn hơn, trường tiểu học của con trai anh Paiboon cho phép dùng ba lô dạng kéo, có tay kéo và bánh xe, giảm gánh nặng cho lưng và vai. Paiboon nói giáo viên ở trường luôn kiểm tra trọng lượng ba lô của học sinh và chỉ cho mang về nhà sách bài tập cùng đồ dùng cần thiết. 

"Trong ba lô của con tôi chỉ có ba cuốn sách nhỏ, thêm hộp cơm và bình nước. Con để hầu hết đồ dùng trong tủ ở trường" - anh nói. Mọi thứ thật hoàn hảo, đơn giản vì đây là một trường tư thục "đặc biệt chú trọng hoạt động ngoại khóa", chứ không phải trường công.

Lời khuyên chung của các chuyên gia là phụ huynh nên chọn cho con ba lô chất liệu nhẹ, dây đeo vai dày, có dây ngực và dây đai hông để phân bổ trọng lượng. Khi đeo, ba lô cần được chỉnh vừa vặn, nằm cao hơn eo khoảng 5cm. 

Nên xếp đồ hợp lý, đặt vật nặng sát lưng và tận dụng các ngăn nhỏ để chia đều trọng lượng. Trẻ phải đeo cả hai quai vai, đặc biệt trong những ngày mang nhiều sách, để hình thành thói quen tư thế đúng từ sớm.