Bài ca của người nhảy việc

 

Nếu bạn đang nghĩ đến chuyện nghỉ việc, hãy nhớ ca sĩ Beyoncé ủng hộ bạn, với những lời cổ võ trong đĩa đơn Break My Soul ra mắt ngày 20-6 vừa qua. Mô tả thích hợp nhất về bài hát là nó là một bản “quốc ca” cho cuộc “Đại nghỉ việc” - tên gọi mà các nhà kinh tế học đặt cho giai đoạn hậu đại dịch COVID-19 khi số lượng người lao động tự nguyện nghỉ việc trên toàn thế giới tăng cao vì nhiều lý do.

“Ngay cả khi bạn không có ý định nghỉ việc trước khi nghe bài hát này, giai điệu và ca từ của nó khiến bạn chỉ muốn ném máy tính xách tay của mình ra ngoài cửa sổ, xóa tất cả email và bung xõa” - Bloomberg nhận xét. Ca từ đó gồm những câu như “Và tôi vừa nghỉ việc / Tôi sẽ đi tìm lẽ sống mới / Họ khiến tôi làm quần quật / từ 9 đến 5 giờ chiều / Và họ khiến tôi căng thẳng / Đó là lý do tôi không thể ngủ về đêm”. Tất thảy đều là lời sổ toẹt về tình trạng “burnout” (cạn kiệt về thể xác và tinh thần) của người lao động, cho thấy Beyoncé và cộng sự đã bắt được hơi thở của thời đại và đưa nó vào ca khúc của mình.

“Tôi nghe bài hát này và vừa tới câu “Tôi vừa nghỉ việc” của Beyoncé, tôi biết mình sẽ không quay lại chỗ làm vào sáng mai” - Giselle Galindo, nhân viên pha chế Starbucks ở San Antonio (Texas, Mỹ), nói với trang BuzzFeed News. Cô gái 22 tuổi nói mình kiệt sức và không còn cảm hứng với công việc này, và đã cân nhắc chuyện đi hay ở suốt vài tháng nay.

Chỉ tính riêng trong tháng 4-2022, khoảng 4,4 triệu người lao động đã chủ động nghỉ việc ở Mỹ bất chấp lo ngại về suy thoái kinh tế gia tăng, theo Bloomberg. Cứ 5 người lao động trên thế giới thì có 1 người có khả năng tìm kiếm việc làm mới trong năm tới, theo một khảo sát của Công ty kiểm toán PwC. 

Tại sao ư? Lương chững lại trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng, bất mãn kéo dài trong công việc, lo ngại về sức khỏe của bản thân, và mong muốn được làm việc cho các công ty có chính sách làm việc từ xa tốt hơn... là những lý do được nhắc đến nhiều nhất. Trong một thị trường lao động ảm đạm, người lao động lại càng có nhiều quyền lực và quyền chọn lựa hơn để đạt được những gì họ muốn.

Break Your Soul gợi nhớ về kỷ nguyên disco những năm 1970, khi các bản nhạc dance như Workin’ Day and Night (Làm ngày làm đêm) của ông hoàng nhạc pop Michael Jackson hay Stayin' Alive (Còn sống) của nhóm Bee Gees cũng bày tỏ sự thất vọng mà những người đi làm cảm nhận được trong một nền kinh tế bị bao vây bởi lạm phát đình trệ, đồng thời khuyến khích mọi người “nhảy cho qua đêm nay”.

 

Nếu như Beyoncé mang hơi thở thời đại, thì các nghệ sĩ khác cũng đang thách thức những kỳ vọng cố hữu của xã hội. Lấy Paul McCartney và Mick Jagger làm ví dụ. Trở lại những năm 1960, những bài hát của họ đã giúp dẫn dắt một cuộc nổi loạn của giới trẻ, buộc xã hội phải chú ý nhiều hơn đến năng lượng sáng tạo của những người trẻ. 

Giờ đây, ở tuổi 80 và 78, họ cùng với Bob Dylan (81 tuổi) và Bruce Springsteen (72 tuổi) đã tham gia biểu diễn rất máu lửa tại 2 sự kiện âm nhạc lớn nhất nước Anh. Điều này cho thấy con người vẫn có thể là những người lao động sáng tạo và hữu ích trong những năm xế chiều, “miễn là người sử dụng lao động thực hiện một số điều chỉnh, chẳng hạn như bố trí làm việc linh hoạt hoặc bán thời gian” - tác giả Lara Williams viết cho Bloomberg.

Nhưng các nhà kinh tế học lo ngại tình trạng người trẻ đua nhau nghỉ việc do ảnh hưởng tâm lý đám đông hoặc từ văn hóa đại chúng có thể là bước đi kém khôn ngoan nếu không biết tự lượng sức mình. “Chỉ vì bạn bè của bạn nhảy việc dễ dàng trong 6 tháng qua không có nghĩa là bạn cũng sẽ nhảy việc dễ dàng như vậy trong 6 tháng tới” - giáo sư kinh tế Steven Davis của Đại học Chicago nói với báo Wall Street Journal. 

Ở chiều ngược lại, những người lạc quan hơn như giáo sư kinh tế Brad DeLong của Đại học California, Berkeley cho rằng lời khuyên của Beyoncé nghe cũng rất bùi tai. “Đúng là nếu bạn định nhảy việc, bây giờ chắc chắn là lúc để nhảy. Và bây giờ là lúc để đảm bảo rằng sếp của bạn biết rằng bạn có khả năng và đang cân nhắc chuyện nhảy việc” - ông nói với Wall Street Journal.

Tất nhiên ai ngây thơ mới tin rằng mình có thể sống vô lo sau khi nghỉ việc nếu không phải là Beyoncé - một ca sĩ hạng A, chủ nhân của 28 giải Grammy danh giá, với khối tài sản trị giá hơn 500 triệu USD, có chồng Jay-Z cũng là một tỉ phú USD. Và thực tế thì Beyoncé cũng chưa từng “nghỉ” công việc ca hát và làm CEO của công ty riêng Parkwood Entertainment như cô ta thổ lộ!■