Bí mật của TikTok

Thuật toán TikTok

"Bằng cách nào mà TikTok đạt được vị thế hôm nay" là câu hỏi ngàn tỉ đôla, vẫn chưa có câu trả lời chính xác, nhưng chắc chắn nó có liên quan tới thuật toán của For You, tức trang chủ của ứng dụng, nơi người dùng sẽ xem hết video này đến video khác, và cũng là nơi bất kỳ ai cũng có thể trở nên nổi tiếng toàn cầu.

Nếu bạn tạo một tài khoản Facebook mới và chưa thêm bạn bè hay follow (theo dõi) bất kỳ trang nào, Facebook của bạn chỉ là một mảnh đất trống vô hồn. Nhưng với TikTok, ngay khi vừa đăng ký tài khoản, chưa cần follow ai, trang For You vẫn có sẵn video dành cho bạn. Bạn lướt qua video đó là sẽ có ngay video khác, và cứ thế. 

Đến cuối cùng, bạn sẽ kinh ngạc nhận ra, các video TikTok bày ra ngày càng trúng ý, đúng cái bạn muốn xem hay quan tâm. Tất cả chỉ mất vài chục phút để TikTok "hiểu" một người dùng mới và có lẽ sẽ không bao giờ khiến họ phải từ bỏ ứng dụng này, ngay từ lần sử dụng đầu tiên.

Mặt khác, khi For You có thể hiển thị bất kỳ video nào, điều đó có nghĩa ai cũng có thể nổi tiếng trên TikTok. Nếu bạn mở tài khoản và đăng video "mở hàng" thì kiểu gì video đó cũng sẽ được TikTok đưa vào trang For You của một người dùng nào đó, ngay cả khi bạn chưa có bạn bè hay người theo dõi nào. Và nếu TikTok nhận thấy video của bạn được đón nhận tích cực, nó sẽ khiến hàng ngàn hàng triệu người khác thấy video đó.

Thuật toán của TikTok vì thế có khả năng giữ chân cả người xem lẫn người tạo nội dung. Song cũng thuật toán đó sẽ khiến thông tin xấu, độc hại lan xa đến mức không kiểm soát được. Một nghiên cứu vừa công bố tháng 12 cho thấy thuật toán TikTok sẽ bắt đầu gợi ý video có nội dung gắn với rối loạn ăn uống và tự hại đến người dùng 13 tuổi (tuổi nhỏ nhất được phép mở tài khoản) chỉ 30 phút sau khi tạo tài khoản và xem video trên nền tảng này.

Những nghiên cứu chỉ ra mặt trái của TikTok như thế liên tục được đưa ra, nhưng chưa có giải pháp rốt ráo. Giải pháp cứng rắn hơn là cấm cửa hoàn toàn ứng dụng này, như chính quyền cựu tổng thống Mỹ Donald Trump từng muốn thực hiện nhưng thất bại. 

Trong 2 năm qua, gần như không ai nhắc đến chuyện đó nữa, đến khi chủ đề này nóng trở lại gần đây với một loạt động thái như một số thống đốc Cộng hòa cấm công chức bang cài TikTok trên máy nhà nước cấp, hay một lãnh đạo Ủy ban Truyền thông liên bang yêu cầu Apple và Google xóa TikTok khỏi cửa hàng ứng dụng, và mới đây nhất (giữa tháng 12) là dự luật do 3 nhà lập pháp Mỹ đề xuất chặn TikTok trong lãnh thổ Mỹ vì gốc gác Trung Quốc của nó.

Ảnh: socialchamp.io

Nhưng vấn đề là TikTok đã trở nên quá lớn để sụp đổ (too big to fail, thuật ngữ thường dùng cho các định chế tài chính mà sự sụp đổ của nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực toàn hệ thống). Như các số liệu đã chỉ ra, chỉ riêng ở Mỹ, TikTok đã đi sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống đến mức nhiều người "không thể tưởng tượng một nước Mỹ không còn TikTok", như tường thuật của CNN ngày 16-12.

TikTok cũng vin vào yếu tố này, khi phát ngôn về đề xuất "cấm cửa" ứng dụng của các nhà lập pháp Mỹ: "TikTok được hết mực yêu thương bởi hàng triệu người Mỹ đang dùng nền tảng này để học tập, phát triển kinh doanh và kết nối với nội dung sáng tạo mang lại niềm vui cho họ".

Rick Sofield, luật sư thuộc hãng luật chuyên về an ninh, kiểm soát xuất khẩu và cấm vận kinh tế, lưu ý rằng TikTok giờ đây "quá lớn để sụp đổ" và việc của các nhà lập pháp là tìm cách "hạ cánh an toàn", tức vẫn đạt được mục đích ngăn TikTok nhưng không gây ra quá nhiều xáo trộn. "Sẽ có rất nhiều thứ phải diễn ra trước khi một lệnh cấm được ban hành" - ông nói với CNN.■