Tính chất số hóa của nền kinh tế và mọi mặt đời sống xã hội đang trở thành thực tế thường ngày. Công cuộc chuyển đổi số càng nhanh chóng và hiệu quả, thì sức mạnh kinh tế lẫn hiệu quả của các chính sách với một quốc gia càng lớn. Việt Nam đang ở đâu trên hành trình bắt buộc đó?
Đề xuất cấp sổ hồng điện tử: Ngân hàng giữ sổ hồng điện tử bằng cách nào?
Mới đây, Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM đã có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan liên quan về việc thực hiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất - sổ hồng điện tử lần đầu trên không gian số.
168 phường, xã, đặc khu cấp sổ hồng lần đầu cho tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân - Ảnh: ÁI NHÂN
Đề xuất này không chỉ nhằm thúc đẩy chuyển đổi số mà còn giải quyết những bất cập thực tế trong quản lý đất đai hiện nay.
Cấp sổ hồng điện tử sẽ giải quyết điểm nghẽn hành chính
Theo đại diện Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, lý do đưa ra đề xuất này là bởi thực trạng cấp sổ hồng lần đầu trên cả nước đang giảm mạnh bởi nhiều lý do.
Để khắc phục, viện kiến nghị thực hiện quy trình cấp sổ hồng điện tử qua Cổng dịch vụ công quốc gia nhằm giảm tiếp xúc trực tiếp giữa người dân và cán bộ, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.
Quy trình 3 bước được đề xuất gồm: Nộp hồ sơ và cam kết điện tử; UBND xã xác minh, niêm yết thông tin trực tuyến trong 15 ngày và ký số xác nhận không tranh chấp; Phê duyệt, lưu trữ sổ hồng điện tử trên hệ thống dữ liệu quốc gia và đồng bộ về tài khoản số của công dân.
Bên cạnh đó, đại diện viện cho biết cơ chế này còn giúp phòng ngừa rủi ro pháp lý. Nếu có tranh chấp phát sinh, ngay khi nhận thông báo thụ lý từ tòa án, hệ thống sẽ tự động bật tính năng "khóa giao dịch biến động tạm thời" để ngăn chặn việc chuyển nhượng, thế chấp trái phép.
Trường hợp thế chấp, ngân hàng giữ gì khi là sổ hồng điện tử?
Nhiều người đồng tình trước đề xuất trên, tuy nhiên một vấn đề lớn nảy sinh từ đề xuất này là thói quen của các ngân hàng hiện nay thường giữ bản gốc sổ hồng để kiểm soát rủi ro khi thế chấp. Vậy khi sổ hồng chỉ còn là dữ liệu điện tử, ngân hàng sẽ "giữ" cái gì? Có phải sổ điện tử sẽ làm cho việc thế chấp trở nên rủi ro hơn không?
Luật sư Hoàng Hà - Đoàn luật sư TP.HCM.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà - Đoàn luật sư TP.HCM - nhận định rằng về mặt pháp lý, việc ngân hàng giữ sổ hồng không phải là bản chất của biện pháp thế chấp.
Theo khoản 1 Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015, thế chấp là việc dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên nhận thế chấp.
Chuyện ngân hàng cầm sổ hồng chủ yếu là một phương thức kiểm soát rủi ro hiệu quả trong thế giới giấy tờ, đóng vai trò như một "chiếc chìa khóa vật lý" ngăn chủ nhà mang tài sản đi giao dịch nơi khác. Nhưng khi sổ hồng trở thành dữ liệu điện tử thì chiếc chìa khóa vật lý này biến mất.
Theo luật sư Hoàng Hà, khi chuyển sang môi trường số, tư duy quản lý cũng cần thay đổi theo. Trong đó, ông cho rằng điều ngân hàng thực sự cần giữ không phải là một tập dữ liệu hay mật khẩu, tài khoản định danh của chủ đất, mà là quyền ưu tiên và tình trạng thế chấp đã được Nhà nước ghi nhận trên hệ thống thông tin quốc gia về đất đai.
Cùng đó, phải kiểm soát theo thời gian thực. Khi hợp đồng thế chấp được đăng ký, hồ sơ điện tử của tài sản phải lập tức hiển thị rõ trạng thái đang thế chấp, thời điểm đăng ký và phạm vi bảo đảm.
"Nếu chủ nhà mang căn nhà đó đến một ngân hàng khác hoặc văn phòng công chứng, các bên này có thể tra cứu và biết ngay tình trạng pháp lý để ngăn chặn giao dịch trái phép", luật sư Hà phân tích.
Luật sư Hoàng Hà nhận định sổ hồng điện tử loại bỏ rủi ro về giấy tờ giả hoặc việc chủ đất khai báo mất sổ giấy để gian lận làm lại sổ mới. Thứ bảo vệ ngân hàng lúc này không còn là chiếc két sắt cất sổ hồng, mà là một cơ sở dữ liệu thống nhất mà mọi giao dịch hợp pháp đều không thể đi vòng qua.
Cũng theo vị này, sổ hồng điện tử không xung đột với việc thế chấp bất động sản, nó chỉ xung đột với thói quen "giữ giấy" cũ kỹ. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần sự đồng bộ về luật pháp, đặc biệt là Luật Công chứng để người dân có thể thực hiện các quyền của mình hoàn toàn trên không gian số.
Sau hơn một năm hoạt động, Tổ công tác do Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM làm tổ trưởng đã tháo gỡ vướng mắc cho 241 dự án tồn đọng, qua đó đẩy nhanh việc cấp giấy chứng nhận (sổ hồng) cho người mua nhà.
Để giúp những người cao tuổi, yếu thế tiếp cận với các thao tác chuyển đổi số cơ bản, phường Tân Mỹ, TP.HCM sẽ đến từng nhà để hỗ trợ kết hợp với các điểm “cà phê số”.
Phưởng Tân Mỹ. TP.HCM đẩy mạnh chuyển đổi số, đặc biệt là hỗ trợ cho nhóm người cao tuổi, yếu thế những thao tác cơ bản để thao tác và nhận biết được các thủ đoạn lừa đảo trên mạng - Ảnh: LÊ PHAN
Sáng 23-6, phường Tân Mỹ, TP.HCM đưa Trung tâm phục vụ hành chính công về điểm hoạt động mới với trang thiết bị, không gian rộng rãi nhằm phục vụ người dân tốt hơn.
Trụ sở mới của Trung tâm đã được triển khai đầu tư đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng thông tin, đảm bảo theo Quyết định của UBND TP.HCM về việc phê duyệt Đề án hoàn thiện hạ tầng, trang thiết bị công nghệ thông tin cho Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã.
Theo lãnh đạo phường Tân Mỹ, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp là mục tiêu phục vụ, đồng thời là thước đo quan trọng nhất để đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương.
Cũng trong buổi lễ, phường Tân Mỹ đã phát động phong trào Bình dân học vụ số, với phương châm và kế hoạch triển khai "Người biết hướng dẫn người chưa biết, cầm tay chỉ việc đến từng ngõ, gõ từng nhà."
Với phương châm trên, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực như Mô hình "Cà phê số" được tổ chức tại các khu dân cư, điểm sinh hoạt cộng đồng, chung cư, quán cà phê hoặc tại các hộ gia đình có nhu cầu.
Các cộng tác viên sẽ hướng dẫn trực tiếp các kỹ năng số cơ bản cho người dân như cài đặt và sử dụng ứng dụng VNeID, ứng dụng SOS An ninh trật tự TP.HCM; Thực hiện các dịch vụ công trực tuyến; Thanh toán qua mã QR; Sử dụng Zalo và tra cứu các thông tin hữu ích; Nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.
Phong trào không chỉ giúp người dân, đặc biệt là nhóm người lớn tuổi, người yếu thế biết sử dụng công nghệ, nâng cao chất lượng phục vụ.
Trong buổi lễ, phường Tân Mỹ cũng tặng 20 phần quà cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường.
Sáng 23-6, phường Tân Mỹ, TP.HCM dời Trung tâm phục vụ hành chính công về điểm hoạt động mới với trang thiết bị, không gian rộng rãi nhằm phục vụ người dân tốt hơn - Ảnh: LÊ PHAN
Chuyển đổi số không bắt đầu từ việc đầu tư công nghệ, mà từ việc thay đổi tư duy quản trị. Đây là một trong những bài học lớn được rút ra từ hành trình hơn 5 năm số hóa của một doanh nghiệp cà phê Việt.
Chiều 21-11, cụm thi đua số 1 gồm 10 phường trung tâm TP.HCM (quận 1, 3, 10 cũ) cùng họp về “Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của UBND phường”.
Chuyển đổi số được nhận định là xu hướng tất yếu, nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cơ sở - Ảnh: LÊ PHAN
Theo UBND phường Xuân Hòa (khu vực quận 3 trước đây), đơn vị tổ chức, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cơ sở, giúp nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và chất lượng quản lý nhà nước.
Thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và các chương trình chuyển đổi số của TP.HCM, các địa phương đã và đang nỗ lực triển khai nhiều nhiệm vụ như: đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng dữ liệu số trong giải quyết hồ sơ, cải tiến quy trình xử lý công việc và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức.
Hội nghị có các phường trung tâm TP.HCM tham dự như Xuân Hòa, Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Bàn Cờ, Nhiêu Lộc, Diên Hồng, Vườn Lài, Hòa Hưng.
Tại hội nghị, các phường đã chia sẻ câu chuyện chuyển đổi số của mình sau sáp nhập.
Như phường Diên Hồng trình bày về việc "Làm thế nào để xử lý 100% phản ánh, kiến nghị của người dân trên Cổng dịch vụ công một cách nhanh chóng, minh bạch và tạo niềm tin cho cá nhân, tổ chức".
Phường này tăng cường trách nhiệm giải trình, yêu cầu cán bộ thực hiện tốt công tác tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị để kịp thời xử lý các khó khăn, vướng mắc, bất cập cho người dân, doanh nghiệp.
"Đặc biệt, chúng tôi không để xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, không xử lý hoặc kéo dài thời gian xử lý. 100% kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị được công khai minh bạch tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả để người dân ý kiến khi có điều không hài lòng", đại diện phường Diên Hồng cho biết.
Phường Tân Định trình bày về "Thực tiễn thực hiện công tác số hóa hồ sơ tại đơn vị. Giải pháp, kiến nghị để nâng cao hiệu quả công tác số hóa hồ sơ và vai trò của cán bộ, công chức trong thực hiện công tác số hóa hồ sơ".
Để đảm bảo thực hiện hiệu quả “văn phòng không giấy”, phường Tân Định bắt buộc 100% cán bộ, công chức được cấp, sử dụng chữ ký số, sử dụng tài khoản hộp thư công vụ và hệ thống quản lý văn bản để xử lý công việc.
Việc soạn thảo, nhập dữ liệu và lưu trữ được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử góp phần từng bước thay thế hồ sơ giấy truyền thống.
“Văn phòng không giấy” giúp công tác quản lý được nhanh chóng, chính xác, minh bạch hơn và thuận lợi trong công tác đánh giá chất lượng công việc của từng cá nhân. Việc đánh giá, khen thưởng hằng năm cũng gắn với kết quả thực hiện công tác số hóa, tạo động lực để cán bộ, công chức nỗ lực, chủ động hơn trong công việc.
Thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và các chương trình chuyển đổi số của TP.HCM, các địa phương đã và đang nỗ lực triển khai nhiều nhiệm vụ - Ảnh: LÊ PHAN
Hay phường Nhiêu Lộc chia sẻ về "Các giải pháp nâng cao chỉ số hài lòng của người dân và minh bạch hóa quá trình xử lý thủ tục hành chính". Phường này đã đề xuất gắn cảnh báo cuộc gọi, SMS khi hồ sơ trễ hạn; công khai số điện thoại góp ý, dùng AI vào giải quyết thủ tục hay tổ chức các lớp bình dân học vụ số cho người dân.
Thay mặt ban tổ chức, ông Nguyễn Hùng Hậu - Chủ tịch UBND phường Xuân Hòa - cho biết cụm thi đua số 1 cùng chia sẻ các mô hình, giải pháp chuyển đổi số đã triển khai tại các phường nhằm nhận diện những cách làm hiệu quả, tháo gỡ khó khăn và lan tỏa kinh nghiệm thực tiễn.
Lắng nghe định hướng chuyên môn từ các sở ngành thành phố giúp các phường bám sát chiến lược chuyển đổi số trong giai đoạn mới.
Xây dựng nhóm nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp đột phá cho năm 2025 và những năm tiếp theo tập trung vào: Nâng cao chất lượng phục vụ người dân; Chuẩn hóa và số hóa dữ liệu; Nâng cao kỹ năng số cán bộ; Ứng dụng AI trong quản lý; Mở rộng chuyển đổi số trong giáo dục, y tế, an sinh xã hội, quản lý đô thị.
Lãnh đạo UBND xã Thái Mỹ (TP.HCM, giáp Tây Ninh) cho biết xã phối hợp Ban Bồi thường, Giải phóng mặt bằng Củ Chi áp dụng chuyển đổi số để lọc phương án đền bù, chi trả cho các hộ bị ảnh hưởng dự án cao tốc TP.HCM - Mộc Bài.
Nêu mục tiêu nền kinh tế số chiếm 35%-40% tổng sản phẩm địa bàn (GRDP) vào năm 2030 mà Đà Nẵng đặt ra, ông Hồ Quang Bửu - Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng - nói đây là một tỉ lệ rất lớn.
Ông Hồ Quang Bửu - Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng - Ảnh: B.D.
Chiều 22-9, Hội thảo Phát triển kinh tế sốĐà Nẵng năm 2025 được UBND thành phố phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng tổ chức.
Thông tin tại hội thảo, Phó chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu cho biết phát triển kinh tế số được Đà Nẵng từ lâu coi là chìa khóa để xây dựng thành phố thông minh, sáng tạo, đáng sống, bền vững.
Đà Nẵng đã 4 năm liền dẫn đầu cả nước về chỉ số chuyển đổi số (DTI) cấp tỉnh, 5 năm liên tục là thành phố thông minh tiêu biểu của Việt Nam.
Gần đây, Đà Nẵng cũng triển khai nhiều dự án hạ tầng quan trọng như cảng Liên Chiểu, Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế, tòa nhà Viettel, Trung tâm dữ liệu quốc tế tại Khu công nghệ cao…
Các dự án này một khi đưa vào hoạt động sẽ góp phần tạo sự đổi thay rất lớn.
Nhấn mạnh tham vọng của Đà Nẵng, ông Bửu cho biết vừa qua Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lương Nguyễn Minh Triết đã ký ban hành kế hoạch thực hiện đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Cảng Liên Chiểu đang được đẩy nhanh tiến độ - Ảnh: B.D.
Đáng chú ý, kế hoạch xác định đến năm 2030 quy mô kinh tế số của Đà Nẵng đạt tối thiểu 35-40% GRDP (toàn quốc là 30%).
Đà Nẵng cũng đặt mục tiêu triển khai thêm ít nhất 2 khu công nghệ thông tin tập trung; có thêm 1 trạm trung chuyển dữ liệu quốc tế (digital hub). Ngoài ra cũng thí điểm và tiến đến chính thức kinh doanh tài sản số.
Ông Hồ Quang Bửu cho biết kinh tế số chiếm tối thiểu 35-40% tổng GRDP mà thành phố đặt ra là một con số rất lớn; đòi hỏi các chiến lược, chính sách đi kèm cùng nỗ lực chuyển đổi số toàn diện.
Kỳ vọng loạt dự án đột phá sẽ thay đổi Đà Nẵng
PGS.TS Trần Minh Tuấn (Vụ Kinh tế và Xã hội số - Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng Đà Nẵng cần tham khảo các đô thị thành công trong khu vực, bởi thành phố đã vượt xa nhiều địa phương trong nước.
Qua các giai đoạn phát triển kinh tế số, ông Tuấn rút ra nhiều bài học then chốt: xây dựng nền tảng quản trị vận hành, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển dữ liệu tập trung, đào tạo nhân lực.
Đà Nẵng có lợi thế du lịch khi là điểm đến hàng đầu, đồng thời sở hữu hạ tầng phát triển. Về logistics, thành phố có sân bay, cảng biển, đường sắt cùng nhiều tiềm năng khác.
Với các dự án như Khu thương mại tự do, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng, ông Tuấn nhận định mục tiêu kinh tế số của thành phố khả thi nếu có hướng đi đúng.
Tại hội thảo chiều 22-9, chuyên gia và doanh nghiệp gợi ý chiến lược, đề nghị Đà Nẵng quyết liệt hơn trong thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.
Đặc biệt, nhiều ý kiến kỳ vọng dự án chuyển đổi tài sản mã hóa đang được thử nghiệm, nếu thành công sẽ mở ra hướng đi mới và thu hút dòng vốn toàn cầu.
Để các đề xuất của các chuyên gia đi vào thực tiễn, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu yêu cầu các sở ngành sớm nghiên cứu đề xuất không gian thử nghiệm số, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước đánh giá tính khả thi và đề xuất lộ trình thí điểm thị trường tài sản mã hóa có kiểm soát…
Trước thực trạng hàng gian, hàng giả tràn lan trên mạng lẫn bán trực tiếp ngoài thị trường, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang bán chính hãng qua sàn thương mại điện tử.
Xu hướng mua, bán hàng chính hãng
Trước thực trạng này, nhiều người dân đã bắt đầu chuyển sang mua sắm từ những gian hàng, shop chính hãng thay vì mua từ người bán lẻ, đại lý trên mạng.
"Trước đây tôi thường xuyên mua sắm qua mạng, chủ yếu so sánh về giá giữa những người bán rồi mua chứ không để ý nhiều đến chất lượng sản phẩm ban đầu.
Tuy nhiên, giờ hàng giả, hàng nhái nhiều quá, tôi đã chuyển sang mua trực tiếp từ nhà sản xuất hoặc thương hiệu chính hãng cho đảm bảo", chị Phương Uyên (TP.HCM) chia sẻ quan điểm mua sắm đang bắt đầu thay đổi của mình.
Từ phía người bán, nhận thấy sự thay đổi của người tiêu dùng theo xu hướng mua hàng chính hãng, chất lượng hơn hàng giá rẻ, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển sang bán trực tiếp đến tay người tiêu dùng thay vì qua các đại lý, nhà bán lẻ trước đây.
Bên cạnh các điểm bán lẻ trực tiếp của thương hiệu ngoài thị trường, nhiều doanh nghiệp đã chọn kênh bán hàng chính hãng (Mall) trên các sàn thương mại điện tử để sản phẩm của mình dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng cả nước.
Nhiều doanh nghiệp đã chọn kênh bán hàng chính hãng (Mall) như LazMall của Lazada, để dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng cả nước - Ảnh: TL
Chị Hoài Ngọc, chủ một doanh nghiệp chuyên bán các sản phẩm hạt dinh dưỡng tại TP.HCM, chia sẻ: "Ngoài bán trực tiếp chúng tôi đang tập trung vào xây dựng thương hiệu chính hãng trên online, nhất là shop Mall trên sàn thương mại điện tử.
Điều này giúp tăng uy tín và độ tin cậy cho gian hàng, đồng thời tiếp cận nhiều khách hàng tiềm năng thông qua hiển thị ưu tiên và chiến dịch khuyến mãi, cùng với việc tận dụng các chính sách hỗ trợ vận chuyển và đổi trả linh hoạt của sàn để tối ưu trải nghiệm khách hàng".
Trong khi đó, theo dữ liệu từ báo cáo mới công bố của nền tảng dữ liệu thông minh Metric.vn, trong 6 tháng đầu năm 2025, người Việt đã chi 202,3 nghìn tỉ đồng mua sắm trên các sàn thương mại điện tử lớn là Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop.
Con số này tăng 41% so với cùng kỳ. Trong đó, các shop Mall - đại diện cho nhóm nhà bán chính hãng - ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hệ sinh thái thương mại điện tử.
Sàn ưu tiên shop Mall
Sự tăng trưởng ấn tượng này phản ánh xu hướng tiêu dùng ngày càng ưu tiên hàng chính hãng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đối mặt với nhiều lo ngại về chất lượng sản phẩm và độ tin cậy của người bán.
Người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm đến giá, mà còn chú trọng đến trải nghiệm dịch vụ và nguồn gốc hàng hóa - yếu tố mà các shop Mall đang đáp ứng tốt.
Nắm bắt nhu cầu từ người tiêu dùng lẫn người bán, nhiều sàn cũng kịp thời điều chỉnh những chính sách mới theo hướng ưu tiên hơn cho các doanh nghiệp lên Mall.
Chẳng hạn, Lazada có chính sách của LazMall bao gồm hoàn tiền gấp đôi nếu phát hiện hàng giả, đổi trả trong 30 ngày, chính sách hoàn hàng trả tiền khi không còn nhu cầu hoặc đổi ý, và freeship cho sản phẩm dưới 15kg.
Chính sách của LazMall bao gồm hoàn tiền gấp đôi nếu phát hiện hàng giả, đổi trả trong 30 ngày, chính sách hoàn hàng trả tiền khi không còn nhu cầu hoặc đổi ý, và freeship cho sản phẩm dưới 15kg - Ảnh: TL
Tất nhiên, để được lên Mall, doanh nghiệp phải cung cấp gần 15 loại giấy tờ, từ đăng ký kinh doanh, chứng nhận thương hiệu đến công bố sản phẩm, chứng từ nhập khẩu hay hóa đơn.
Nhà bán hàng còn phải chuẩn hóa hình ảnh, mô tả sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn dịch vụ trước khi vận hành.
Ngoài những chính sách mới nêu trên, các shop Mall cũng được hưởng nhiều chính sách đặc thù, như: gian hàng LazMall được gắn logo riêng, giúp tăng sự tin cậy và thu hút khách hàng lựa chọn sản phẩm;
Sản phẩm có xu hướng được ưu tiên hiển thị trong kết quả tìm kiếm và các chương trình khuyến mãi của Lazada, mang lại lợi thế tiếp cận khách hàng lớn;
Nhà bán hàng thường có cơ hội tham gia các sự kiện giảm giá lớn và các chương trình ưu đãi độc quyền, giúp tăng doanh số bán hàng; các nhà bán hàng được hỗ trợ các công cụ để quản lý cửa hàng, tối ưu hóa quy trình bán hàng và nâng cao hiệu suất hoạt động…
Lazada tung khuyến mãi lớn dịp 9-9
Lazada chính thức khởi động "9.9 Siêu Sale Chính Hãng" từ 20h ngày 8-9 đến hết 11-9-2025, mang đến cơ hội săn hàng chính hãng giá cực hời từ nhiều thương hiệu uy tín, với những ưu đãi nổi bật:
● 28 giờ vàng khai tiệc: từ 20h ngày 8-9, săn hàng hiệu kết hợp cùng Xu và ưu đãi thương hiệu, giảm đến 50% trong các khung giờ vàng: 0h - 12h - 20h.
● Vô vàn dealđồng giá 99K mỗi ngày và trợ giá "cực sâu" đến 3 triệu đồng, cùng nhiều voucher thương hiệu giảm sâu đến 30%, từ 20h ngày 8 đến 11-9.
● Điểm danh Xu về ví: từ 0h ngày 6 đến 11-9, đăng nhập mỗi ngày nhận đến "99K Xu", chơi game "Đập trứng hứng POPMART" và săn deal giảm đến 50% tại trang Xu.
● Săn sale trên LazLive 20h ngày 8-9: livestream với nghệ sĩ/KOL đình đám, review chân thực sản phẩm, deal hời giảm 30%, chương trình mua 1 tặng 5.
● Freeship toàn sàn, hết nhu cầu - đổi trả dễ dàng.
Ngày 2-8, tại thành phố Đà Nẵng, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp Sở Công Thương Đà Nẵng tổ chức chương trình đào tạo chuyển đổi số cho các ban quản lý chợ, tiểu thương, nhà bán hàng tại thành phố này.
Bà Lê Hoàng Oanh - cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - phát biểu - Ảnh: TL
Phát biểu khai mạc chương trình, bà Lê Hoàng Oanh - cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - nhấn mạnh thương mại điện tử không còn là một xu hướng, mà đã trở thành một phần không thể thiếu của nền kinh tế hiện đại, mở ra những cơ hội chưa từng có cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, tối ưu hóa chi phí, và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của thương mại điện tử đặt ra một số thách thức với thương nhân tại các chợ truyền thống và các tuyến phố.
Trước đây, chợ truyền thống là nơi mua bán chính, nhưng sau đại dịch COVID-19, người tiêu dùng dần có xu hướng chuyển sang mua sắm trực tuyến thông qua các sàn thương mại điện tử.
Các nền tảng thương mại điện tử không chỉ cung cấp giá ưu đãi mà còn tổ chức các hoạt động như livestream bán hàng, thu hút người tiêu dùng. Dịch vụ đi chợ trực tuyến tại các khu vực đông dân cư càng khiến người dân dần chuyển dịch khỏi chợ truyền thống.
Từ thực tiễn này cho thấy cần thiết có những chương trình, giải pháp hỗ trợ kịp thời của Nhà nước cho bà con tiểu thương, các ban quản lý chợ truyền thống bắt kịp với "công cuộc chuyển đổi số của đất nước", góp phần phát triển thương mại điện tử bền vững.
Bà con tiểu thương tham gia chương trình đào tạo - Ảnh: TL
Tham gia chương trình đào tạo có các chuyên gia tới từ các doanh nghiệp đang cung cấp các giải pháp chuyển đổi số cho chợ và tiểu thương hiện nay (Zalo OA, Zalo Pay, Sapo, Haravan); sàn thương mại điện tử TikTok Shop, Shopee và hơn 100 bà con tiểu thương.
Tại chương trình đào tạo, ban quản lý chợ và tiểu thương được trang bị kiến thức, giải pháp thương mại điện tử thiết thực; các mô hình kinh doanh, nền tảng, công cụ phù hợp với đặc thù kinh doanh tại chợ truyền thống.
Chuyên gia chia sẻ giải pháp chuyển đổi số trong chương trình - Ảnh: TL
Một số nội dung được các chuyên gia chia sẻ cho bà con tiểu thương trong chương trình có thể kể tới như: Tăng lợi nhuận và bán hàng trên Facebook, livestream và reels cho nhà kinh doanh (Haravan); Giải pháp xây dựng kênh thông tin của chợ và chăm sóc khách hàng thân thiết thông qua Zalo (Zalo OA);
Chuyển đổi số toàn diện cho tiểu thương: Hợp kênh bán hàng - ứng dụng AI - tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử (Sapo); Bắt đầu ứng dụng không tiền mặt với ví điện tử (Zalo Pay); Hướng dẫn kỹ năng và thực hành livestream cho các doanh nghiệp, tiểu thương (TikTok Shop)...
Trong đó có những định hướng và giải pháp cụ thể cùng sự chia sẻ tận tình của các chuyên gia, các nhà cung cấp dịch vụ, hạ tầng, nền tảng, chương trình đã cung cấp cho ban quản lý, tiểu thương kiến thức và trải nghiệm thực tiễn để ứng dụng trong hoạt động kinh doanh; giúp bà con tiểu thương bắt nhịp "dòng chảy chuyển đổi số của đất nước".
Đại diện Cục TMĐT&KTS giới thiệu chương trình chuyển đổi số với tiểu thương chợ truyền thống - Ảnh: TL
Trước đó ngày 14-6-2025, tại TP.HCM, lãnh đạo Chính phủ, Bộ Công Thương và Ngân hàng Nhà nước đã chính thức bấm nút kích hoạt các hoạt động trong Chương trình chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống giai đoạn 2025 - 2030.
Chương trình hướng tới hỗ trợ các chợ truyền thống trên phạm vi toàn quốc cải thiện chất lượng dịch vụ, cung cấp các giải pháp mua sắm trực tuyến, từ đó giữ chân khách hàng, kết nối với các sàn thương mại điện tử, mở rộng cơ hội kinh doanh cho tiểu thương;
Đưa chợ truyền thống trở thành một phần trong hệ sinh thái thương mại điện tử bằng việc tăng sự minh bạch trong giao dịch mua bán như giá cả, thông tin sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ… nhằm tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Lãnh đạo Sở Công Thương Đà Nẵng phát biểu trong chương trình - Ảnh: TL
Cẩm nang chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống
Để hỗ trợ bà con tiểu thương chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã ra mắt "Cẩm nang chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống".
Theo cục này, cẩm nang nhận được hưởng ứng tích cực từ bà con tiểu thương với hơn 15.000 người tiếp cận, ứng dụng và chia sẻ sổ tay hướng dẫn trong một ngày trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ; gần 400 tiểu thương, ban quản lý chợ được đào tạo tại TP.HCM.
Fanpage Cộng đồng chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống - Ảnh chụp màn hình
Phát triển Cộng đồng chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống
Để lan tỏa hiệu ứng tích cực từ bà con tiểu thương, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số giới thiệu Cộng đồng chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống congdong.tieuthuongvietnam.vn.
Đây là cộng đồng với các thành viên là tiểu thương và ban quản lý chợ truyền thống, các tuyến phố cùng các chuyên gia trong lĩnh vực chuyển đổi số.
Tham gia cộng đồng sẽ giúp bà con tiểu thương cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số thường xuyên, tiếp cận các giải pháp chuyển đổi số nhanh chóng, chia sẻ các câu chuyện, điển hình chuyển đổi số thành công và có cơ hội hỏi - đáp các chuyên gia chuyển đổi số trong cộng đồng.
Nhiều chợ truyền thống tại TP.HCM vắng khách khiến không ít thương nhân lâm vào cảnh khó khăn kéo dài, phải rơi rụng dần. Nhiều ý kiến cho rằng để kéo khách trở lại chợ, cần nhiều giải pháp từ Nhà nước và cả bản thân thương nhân.
Ý tưởng gắn mã QR đầu mỗi kiệt xuất phát từ những khó khăn trong việc chỉ đường đến từng nhà dân, vì các căn nhà không được đánh số rõ ràng.
Đặc biệt là sau sự kiện họp mặt kỷ niệm 20 năm nhập ngũ vào năm 2024 của anh Khoa, khi nhiều người lúng túng trong việc tìm đến địa điểm tổ chức.
Trưởng thôn Nguyễn Như Khoa nghiên cứu ứng dụng mã QR (Quick Response) - một loại mã vạch hai chiều có khả năng chứa đựng đa dạng thông tin như văn bản, địa chỉ web, thông tin liên hệ hay tọa độ địa lý...
Anh Khoa giới thiệu thôn Hưng Nhơn có 16 kiệt nằm dọc theo tuyến đường liên xã, với hơn 275 hộ dân.
Mã QR gồm thông tin chi tiết về vị trí các nhà, chiều dài kiệt và số lượng hộ dân sinh sống trong kiệt. Thậm chí, vị trí của các công trình công cộng như miếu, nhà thờ, chùa, trường học… cũng được tích hợp vào mã QR.
Việc triển khai được thực hiện từ tháng 4-2025 với kinh phí chủ yếu từ nguồn lực của thôn và sự ủng hộ của một số người dân.
Người lạ quét mã QR để tự tìm đến nhà người quen, không cần phải nhờ sự chỉ dẫn trực tiếp - Ảnh: HOÀNG TÁO
Anh Nguyễn Đức Phú, ở kiệt 11, hào hứng nói: "Từ khi có mã QR, việc chỉ đường trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, đặc biệt là đối với những người giao hàng và khách lạ. Đây thực sự là một sáng kiến tuyệt vời, giải quyết được những bất tiện do đường sá phức tạp của địa phương".
Ngay cả những người lớn tuổi trong thôn cũng nhanh chóng làm quen với việc sử dụng điện thoại để chia sẻ mã QR cho người cần.
Anh Nguyễn Đức Dũng Trí, ở kiệt 6, cho biết thêm: "Trong thời đại công nghệ số, mã QR thực sự rất hữu ích.
Đặc biệt, khi có tiệc hiếu hỷ, việc mời khách ở xa không còn là nỗi lo lắng về việc chỉ đường. Thậm chí việc bán lúa cho thương lái ở TP Huế cũng trở nên dễ dàng hơn khi chỉ cần gửi mã QR vị trí".
Mã QR gắn ở đầu mỗi kiệt - Ảnh: HOÀNG TÁO
Chia sẻ về ý tưởng này, Phó chủ tịch UBND xã Hải Phong Nguyễn Khánh Tặng nhấn mạnh: "Đây là một bước đi sáng tạo, tận dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề thiết thực trong đời sống của người dân".
Chỉ trong vòng ba tiếng livestream buổi tối trên TikTok, một KOL đã bán được 2.000 cuốn sách. Sáu tháng, tổng doanh thu sách hiện nay của TikTok đạt 600 tỉ đồng, dự kiến cuối năm con số này đạt cả ngàn tỉ.
Nhà xuất bản Trẻ phát biểu trong tọa đàm - Ảnh: HOÀNG LÊ
Đây là thông tin đưa ra trong buổi tọa đàmChuyển đổi số - Cơ hội, thách thức của hoạt động xuất bản hiện nay diễn ra ngày 8-10 tại TP.HCM.
Tọa đàm nằm trong hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Truyền thống ngành xuất bản, in và phát hành sách Việt Nam (10-10-1952).
Tín hiệu vui từ chuyển đổi số
Tham dự buổi tọa đàm có sự tham gia của ông Nguyễn Nguyên - cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành; ông Lê Hoàng, phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, giám đốc Công ty TNHH Đường sách TP.HCM, ông Trịnh Hữu Anh - trưởng phòng xuất bản, in và phát hành Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM và đại diện các công ty, nhà xuất bản, các nhà nghiên cứu.
Anh Hoàng Thạch - đại diện Công ty cổ phần công nghệ We We - phát biểu trong tọa đàm Chuyển đổi số - Cơ hội, thách thức của hoạt động xuất bản hiện nay - Ảnh: HOÀNG LÊ
Đại diện các nhà xuất bản Trẻ, Tổng Hợp, Chính Trị Quốc Gia Sự Thật, Công ty We We đã có ý kiến phát biểu đưa ra những ưu điểm và mặt còn hạn chế trong quá trình chuyển đổi số ở lĩnh vực xuất bản - một xu hướng tất yếu trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0.
Bà Ngọc Linh, đại diện Nhà xuất bản Tổng Hợp, phấn khởi phát biểu rằng theo Cục Xuất bản, In và Phát hành, năm 2023 toàn ngành xuất bản có 4.000 xuất bản phẩm dạng điện tử (tăng 19,4% so với năm 2022) với khoảng 36 triệu bản (tăng 11% so với năm 2022).
Tính đến hết năm 2023, có 24 trong tổng số 57 nhà xuất bản tham gia xuất bản và phát hành điện tử (tăng 26,3%), chiếm 42,1% tổng số nhà xuất bản.
Bên cạnh đó, loại hình sách nói cũng có doanh thu tăng trưởng tốt.
Theo số liệu báo cáo của các doanh nghiệp trong thời gian năm 2022 và năm 2023, tổng số doanh thu từ sách nói đã đạt khoảng 116,1 tỉ đồng.
Số liệu báo cáo 6 tháng đầu năm của Đường sách TPHCM cho biết bán lẻ online qua các sàn thương mại điện tử chiếm 21% trên tổng số doanh thu 28,87 tỉ đồng.
Riêng tại Nhà xuất bản Tổng Hợp TP.HCM, bán lẻ online cũng chiếm đến 26% trên tổng số doanh thu của nửa năm.
Bán sách thông qua trực tuyến đang là hướng đi tiềm năng của các nhà xuất bản hiện nay.
Hiện nay, ngoài bốn "đại gia" cung cấp sàn thương mại điện tử lớn nhất Việt Nam là Shopee, Lazada, Tiki và Sendo, có nhiều sàn chuyên về sách.
Theo bà Ngọc Linh, chuyển đổi số giúp ngành xuất bản mở rộng thị trường, có cơ hội tăng cường tương tác với độc giả, tác giả, dịch giả, cá nhân hóa trải nghiệm đọc và cuối cùng là nâng cao hiệu quả hoạt động và công tác quản lý.
Ví dụ này đã phần nào nói lên vấn đề bản quyền nhức nhối trong quá trình chuyển đổi số hiện nay, bên cạnh yếu tố nhân sự, phát triển công nghệ.
Đại diện Nhà xuất bản Trẻ nhấn mạnh: "Bảo vệ bản quyền sách trên không gian mạng là một thách thức lớn trong hoạt động xuất bản, và các hành vi xâm phạm được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.
Và việc bảo hộ bản quyền trên không gian mạng vẫn gặp nhiều khó khăn.
Tình trạng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường kỹ thuật số vẫn đang diễn ra ngày càng phức tạp, tinh vi.
Trong khi đó công tác bảo hộ bản quyền nói chung và trên không gian mạng nói riêng còn chưa đáp ứng yêu cầu.
Việc chế tài xử phạt hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan được quy định tại nghị định 131/2013/NĐ-CP có mức xử phạt thấp, chưa đủ tính răn đe.
Một số hành vi xử phạt còn thiếu hình thức xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả phù hợp với Luật Sở hữu trí tuệ mới.
Bài viết ‘đặc biệt quan trọng về cả lý luận và thực tiễn’ của Tổng bí thư nhân kỷ niệm 94 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vừa được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản thành sách điện tử.
Kinh tế số ước đạt tăng trưởng 22,4%, chiếm tỉ trọng 18,3% trong GDP. Doanh thu lĩnh vực công nghệ thông tin (kinh tế số ICT) ước đạt trên 1,92 triệu tỉ đồng trong 6 tháng đầu năm.
Thủ tướng chủ trì phiên họp của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số - Ảnh: VGP
Ngày 10-7, Thủ tướng Phạm Minh Chính - chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số - chủ trì phiên họp lần thứ 9 của ủy ban và Tổ công tác triển khai đề án 06 của Chính phủ, để sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2024, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm.
Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu
Mở đầu phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, yêu cầu khách quan và lựa chọn chiến lược của nhiều quốc gia.
Theo đó, chuyển đổi số ở Việt Nam đã đến “từng ngõ, từng nhà, từng người”. Vì vậy, nhiệm vụ quan trọng hiện nay là thúc đẩy tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, thúc đẩy động lực tăng trưởng cũ, khai phá động lực tăng trưởng mới, các ngành mới nổi… Những vấn đề này đều có quan hệ mật thiết đến chuyển đổi số.
Đối với việc thực hiện đề án 06, ông nói đây được xác định là nhiệm vụ then chốt, quan trọng và là một trong những “điểm sáng”, “mô hình hay” của chuyển đổi số quốc gia.
Để hoàn thành các mục tiêu của chương trình chuyển đổi số quốc gia và đề án 06, người đứng đầu Chính phủ cho rằng còn rất nhiều việc phải làm. Đặc biệt là những việc đã được đề ra nhưng tiến độ thực hiện còn chậm; những việc nhìn thấy “nguy cơ” khó có thể hoàn thành nếu không chỉ đạo quyết liệt, kiên trì, nhất quán, đồng bộ các cấp.
Vì vậy, Thủ tướng đề nghị cần đánh giá thẳng thắn, rõ ràng, khách quan, minh chứng bằng số liệu cụ thể việc triển khai thực hiện và kết quả đạt được. Từ đó nhận diện các tồn tại, hạn chế, yếu kém, vướng mắc, rào cản, điểm nghẽn, nhất là về thể chế, cơ chế, chính sách, nội dung còn chậm tiến độ.
Trên cơ sở rút ra nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, cần chia sẻ cách làm hay, sáng tạo trong điều hành và tổ chức thực hiện (phát triển hạ tầng số; cung cấp dịch vụ công trực tuyến; phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia, kết nối chia sẻ thông tin, hình thành dữ liệu lớn; đào tạo và phát triển nhân lực; các mô hình, cách làm hay của một số bộ, ngành, địa phương...).
Xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mang tính đột phá thời gian tới? Đẩy mạnh phát triển kinh tế số như thế nào? Đẩy mạnh xây dựng, kết nối, tích hợp, chia sẻ các nền tảng số và cơ sở dữ liệu? Vấn đề bảo đảm an ninh, an toàn trên môi trường mạng? Vấn đề tăng hiệu quả sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân? Đẩy mạnh cắt giảm các thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ?...
Kinh tế số tăng trưởng cao với 26%
Từ đó xác định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mang tính đột phá thời gian tới, nhất là trong đẩy mạnh phát triển kinh tế số để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; bảo đảm an ninh, an toàn trên môi trường mạng; tăng hiệu quả sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân; cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ...
Cần đẩy mạnh phát triển kinh tế số để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - Ảnh: VGP
Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, kinh tế số ước đạt tăng trưởng 22,4%, chiếm tỉ trọng trong GDP ước đạt 18,3%. Doanh thu lĩnh vực công nghệ thông tin (kinh tế số ICT) 6 tháng đầu năm 2024 ước đạt trên 1,92 triệu tỉ đồng, tăng trưởng 26% so với cùng kỳ năm 2023.
Thương mại điện tử tăng trưởng mạnh khi tổng doanh số trên 5 sàn bán lẻ trực tuyến đạt trên 97.000 tỉ đồng, tăng 80% so với cùng kỳ năm 2023.
Tuy nhiên, tỉ trọng thương mại điện tử trên tổng bán lẻ Việt Nam mới đạt khoảng 8%, trong khi trung bình thế giới là 19,4%. Một số quốc gia như Trung Quốc là 43%, Anh 35%, Hàn Quốc 28%, Mỹ 26%.
Về phát triển xã hội số, theo Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an đã cấp trên 86,3 triệu thẻ căn cước gắn chip và đã thu nhận trên 75,7 triệu hồ sơ định danh điện tử (tăng 5,5 triệu tài khoản so với tháng 12-2023), vượt chỉ tiêu Thủ tướng giao.
Đề cập đến tồn tại, hạn chế, Bộ Thông tin và Truyền thông cho hay tỉ lệ thủ tục hành chính được cấp dưới dạng dịch vụ công trực tuyến toàn trình thấp, mới chỉ đạt 48%. Đáng chú ý, tỉ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình của các địa phương rất thấp, chỉ đạt 17%.
Trong khi trung tâm điều hành thông minh chưa có kịch bản điều hành dựa trên dữ liệu. Điều này dẫn tới chưa phát huy hiệu quả, chưa thúc đẩy phát triển dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.
Những cái bẫy lừa giăng khắp cõi mạng gần đây kẻ gian lợi dụng quá trình chuyển đổi số (dịch vụ công, VNeID, thuế…) để chiếm đoạt tiền. Kẻ lừa đảo rất thành thạo tận dụng công nghệ trong khi nhiều người dùng vẫn mù mờ, bối rối.
Xây dựng kho dữ liệu lịch sử cần tiến tới hình thức dữ liệu số - thư viện số để giảm bớt các khâu trung gian trong việc sao y, trích lục văn bản lưu trữ.
Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Hồ Hải (phải) và Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Phan Nguyễn Như Khuê cùng các đại biểu tham quan khu trưng bày các công trình, ấn phẩm lịch sử - Ảnh: WEB THÀNH ỦY
Kiến nghị được đưa ra tại Hội nghị sơ kết 5 năm tổ chức thực hiện chỉ thị số 20 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng sáng 22-2.
Báo cáo tại hội nghị, ông Phạm Đức Hải - phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM - cho biết từ năm 2018 đến 2022, Thành ủy TP.HCM đã tổ chức nghiên cứu, biên soạn với tổng số 59 ấn phẩm sách.
Các ấn phẩm xuất bản được phát hành rộng rãi từ TP đến xã, phường, thị trấn. Đặc biệt, nội dung cũng đi vào chương trình giảng dạy học sinh và các lớp bồi dưỡng chính trị… Qua đó phát huy những giá trị lịch sử, góp phần vào công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng.
Đại diện Hội Khoa học lịch sử, ông Võ Phúc Toàn nhận định với vai trò là một trung tâm, đầu tàu kinh tế của cả nước, Đảng bộ TP đã cho thấy sự năng động, đột phá trong quản lý, điều hành kinh tế.
Nhiều mô hình đột phá, “xé rào” trước và sau đổi mới bắt đầu từ các cơ sở đảng, sau đó được TP đúc kết, triển khai trên quy mô toàn thành, nhân rộng trên cả nước.
“Xây dựng kho dữ liệu lịch sử Đảng nói riêng và lịch sử địa phương nói chung cần tiến tới hình thức dữ liệu số - thư viện số. Nếu hình thành được sẽ có nhiều thuận lợi trong viết, biên soạn lịch sử, giảm bớt các khâu trung gian trong việc sao y, trích lục văn bản lưu trữ”, ông Toàn đề nghị.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Hồ Hải cho biết công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, lịch sử Đảng luôn được TP quan tâm thực hiện và đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Để tiếp tục thực hiện hiệu quả chỉ thị, ông Hải yêu cầu các đơn vị chủ động tham mưu, đề xuất, triển khai xây dựng các chương trình, kế hoạch tổng kết, nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương.
Việc giảng dạy lịch sử Đảng, lịch sử cách mạng phải tạo sự lôi cuốn, thu hút cho sinh viên, học sinh, tránh tình trạng nặng về lý thuyết, thiếu thực tiễn.
Dịp này Ban Thường vụ Thành ủy tặng bằng khen cho 26 tập thể, 21 cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện chỉ thị số 20.
TTO - Hai thư viện số vừa được ra mắt tại phố đi bộ Nguyễn Huệ vào sáng 20-4 trong khuôn khổ các hoạt động nhân Ngày Sách và văn hóa đọc Việt Nam lần thứ nhất - năm 2022.
Nội dung được nêu tại Hội nghị ký kết giao ước thi đua năm 2023, do Khối thi đua I tổ chức tại UBND TP.HCM sáng 22-2.
Khối thi đua I gồm 6 đơn vị thành viên là Văn phòng UBND TP, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND, Sở Tư pháp, Sở Nội vụ, Thanh tra TP và Ban Dân tộc TP.HCM.
6 đơn vị ký kết giao ước thi đua - Ảnh: CẨM NƯƠNG
Tại hội nghị, các đơn vị trong cụm đã thông qua kế hoạch tổ chức phong trào thi đua yêu nước, công tác thi đua khen thưởng Khối thi đua I năm 2023 và góp ý dự thảo quy chế hoạt động; các chuyên đề sinh hoạt của khối; kế hoạch hoạt động của khối năm 2023.
Trong năm 2023, các đơn vị cam kết tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả chỉ thị số 34 về đổi mới công tác thi đua khen thưởng. Phấn đấu thi đua hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu, nhiệm vụ của từng đơn vị trong năm 2023.
Trong đó, thực hiện chương trình, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách năm 2023, các phong trào thi đua, như “Cán bộ, công chức, viên chức thi đua thực hiện văn hóa công sở”; cuộc vận động “Người dân TP.HCM không xả rác ra đường và kênh rạch, vì thành phố sạch và giảm ngập nước”;...
Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ số, tập trung chỉ số cải cách hành chính nhằm nâng cao hiệu quả, phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Đặc biệt là nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức, người lao động, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, các biểu hiện tiêu cực, lợi dụng công vụ để vụ lợi,...
Ông Đặng Quốc Toàn - chánh văn phòng UBND TP, khối trưởng Khối thi đua I - cho biết chủ đề giao ước thi đua năm nay gắn với việc nâng cao hiệu quả hoạt động công vụ, đẩy mạnh cải cách hành chính. Do đó đề nghị các đơn vị cố gắng giảm đến mức thấp nhất việc tồn đọng hồ sơ.
“Riêng UBND TP bình quân hằng năm mức tồn đọng là 10%, năm vừa rồi khoảng 6-7%. Năm nay sẽ phấn đấu giảm tỉ lệ hồ sơ tồn đọng, quá hạn chỉ còn dưới 3,5%”, ông Toàn chia sẻ.
TTO - Sáng 19-3, tại trụ sở UBND TP Hà Nội, lãnh đạo 5 TP Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ đã ký kết giao ước thi đua năm 2016 và tổng kết giao ước ước thi đua năm 2015.
Năm 2023 sẽ gắn với chủ đề "Chuyển đổi số các hoạt động của Đoàn", cũng là bước đi đầu tiên của đề án chuyển đổi số được tổ chức Đoàn tại TP.HCM xác lập.
Các bạn trẻ đăng ký ý tưởng sáng tạo tại ngày hội chuyển đổi số do Thành Đoàn TP.HCM tổ chức Ảnh: - K.ANH
Tại hội nghị ngày 10-2, nhắc lại lời Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy "Thành Đoàn phải tự so với mình và vượt qua chính mình" khi làm việc với Thành Đoàn TP.HCM mới đây, Phó bí thư thường trực Thành Đoàn TP.HCM Ngô Minh Hải nói điều đó đòi hỏi mỗi cấp và từng cán bộ Đoàn cần nỗ lực hơn nữa, phải tiến công "chuyển đổi số các hoạt động của Đoàn" trong năm nay.
Cần chú ý tổ chức các hoạt động thu hút nhiều người dân cùng tham gia với tuổi trẻ, nhất là phải chú ý nắm bắt dư luận thanh niên. Tập trung tuyên truyền để thanh thiếu nhi cùng tham gia xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, định hướng dư luận, chống lại những thông tin sai lệch, xấu độc trên mạng xã hội...
Ông NGÔ VĂN LUẬN (phó trưởng Ban Dân vận Thành ủy TP.HCM)
Chuyển đổi số không thể chần chừ
Anh Hải nói chuyển đổi số phải được nhuyễn hóa vào từng nội dung hoạt động. Trọng tâm trong công tác giáo dục, "Nhật ký điện tử làm theo lời Bác" là nội dung mới. Cạnh đó, còn có Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, Phòng truyền thống Đoàn thanh niên TP.HCM trực tuyến... Thành Đoàn sẽ đầu tư hơn cho app "Tuổi trẻ TP Bác", tạo trào lưu sống xanh, ngày làm việc tốt, xây dựng thói quen tích cực trong thanh thiếu nhi.
Đây cũng là năm đầu tiên bắt đầu các đề án được Đại hội Đoàn xác lập cùng cột mốc 30 năm các chương trình, chiến dịch tình nguyện hè, các chương trình đồng hành cùng thanh niên lập nghiệp, khởi nghiệp. "Thành Đoàn sẽ tham mưu Thành ủy ban hành thông tri về lãnh đạo thực hiện nghị quyết Đại hội Đoàn TP nhiệm kỳ 2022-2027. Thực hiện chuyển đổi số, các cuộc họp tại Thành Đoàn sẽ không giấy, hoàn toàn sử dụng tài liệu trên app", anh Hải nói.
Thảo luận tại tổ, Bí thư Quận Đoàn 11 Đặng Hiếu trăn trở làm sao để đoàn viên, thanh niên biết chuyển đổi số là gì. Do đó, hoạt động Đoàn cần trang bị những kỹ năng nào cho bạn trẻ để nâng cao năng lực số cho các bạn. Một vài ý kiến khác cho rằng chủ đề khá mới nên sẽ lúng túng nhất định khi thực hiện.
Bí thư Huyện Đoàn Bình Chánh Nguyễn Quang Tuấn nói: "Chủ đề năm này khi chuyển tải càng về cơ sở sẽ càng khó nên cần có hướng dẫn cụ thể hơn từ cấp thành xuống cấp xã, phường. Không phải nói chuyển đổi số là nhà nhà dùng app, vấn đề là sự đồng bộ để cơ sở cùng thực hiện được chủ đề năm".
Kết nối tạo thêm sức mạnh
Ngoài việc nhấn mạnh các cấp bộ Đoàn thực hiện chuyển đổi số gắn với từng nội dung, phong trào, Bí thư Thành Đoàn TP.HCM Phan Thị Thanh Phương cho rằng việc phối hợp, kết nối giữa các cơ sở, các khu vực để tạo sức mạnh cho phong trào là hết sức cần thiết. Minh chứng rõ khi các cơ sở Đoàn liên kết tổ chức, hiệu quả của những hoạt động, phong trào luôn đạt mức cao, tạo ra công trình có giá trị.
Bí thư Ban cán sự Đoàn ĐH Quốc gia TP.HCM Phùng Thị Diệu Hương, trong tham luận của mình, chia sẻ chính việc phối hợp khi tổ chức hoạt động Đoàn trong thời gian qua đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Vừa phối hợp từ trên xuống, vừa phối hợp với các đơn vị trong và ngoài ĐH Quốc gia TP.HCM.
Chị Hương nói cán bộ Đoàn nên sử dụng mạng xã hội để lắng nghe ý kiến, chủ động hơn trong tổ chức hoạt động phù hợp nhu cầu thanh niên, cũng như gia tăng hoạt động trên mạng xã hội thu hút các bạn trẻ. "Chủ động tạo ra các trào lưu dẫn dắt thanh niên, xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên với đội ngũ văn nghệ sĩ, người có ảnh hưởng trong xã hội lan tỏa các hoạt động Đoàn rộng rãi hơn nữa trong xã hội" - chị Hương ý kiến.
Bí thư Thành Đoàn cho biết sẽ tiếp tục đưa cán bộ Thành Đoàn đi cơ sở, cùng góp sức nâng chất hoạt động Đoàn khu vực địa bàn dân cư. Từ nhiều sự kiện quan trọng trong năm nay và sắp tới của TP, đất nước và của Đoàn, chị Thanh Phương nói từng tuyến hoạt động, mỗi công trình thanh niên không chỉ xác định theo từng năm mà phải hướng đến 2025.
"Cột mốc 50 năm giải phóng miền Nam thống nhất đất nước là cơ hội và với cảm xúc của người con TP, chúng ta phải biến thành hành động cụ thể", chị Phương nhấn mạnh.
Giới thiệu Tuổi Trẻ Sao với các bạn trẻ
Tại hội nghị, Tuổi Trẻ đã giới thiệu phiên bản Tuổi Trẻ Sao đến đội ngũ cán bộ Đoàn chủ chốt của TP.HCM ra mắt trong dịp Tuổi Trẻ Online thay đổi giao diện từ đầu năm nay.
Với Tuổi Trẻ Sao, bạn đọc sẽ không thấy phiền trong quá trình đọc báo khi tất cả sản phẩm đều không quảng cáo hiển thị. Cùng với đó, sẽ có những tiện ích khác như tư vấn pháp luật, hỏi chuyện sức khỏe, đọc báo giấy trên mạng và Tuổi Trẻ live với nhiều sự kiện khác nhau. Bạn đọc có thể đọc Tuổi Trẻ Sao với phí 180.000 đồng (6 tháng) và thao tác đăng ký tài khoản đơn giản, nhanh chóng.
Đại diện Tuổi Trẻ cho biết sắp tới sẽ có cơ chế đặc biệt khi đoàn viên tham gia Tuổi Trẻ Sao. Đồng thời báo tiếp tục cải tiến để phục vụ bạn đọc tốt hơn, trong đó có việc đồng hành cùng hoạt động Đoàn tại TP.HCM...
32 giải thưởng Ngòi bút Trẻ 2022
Thành Đoàn TP.HCM đã trao giải Ngòi bút Trẻ 2022 cho 32 tác phẩm báo chí tiêu biểu về công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi TP năm 2022, chọn từ 110 tác phẩm của 16 cơ quan báo chí tham dự.
Tuổi Trẻ có một giải B và bốn giải C của các tác giả: Quốc Linh, Kim Anh, Công Triệu, Bình Minh. Nếu tính luôn một giải A, một giải B và một giải khuyến khích của Khăn Quàng Đỏ sau sáp nhập, báo Tuổi Trẻ tổng cộng có tám giải Ngòi bút Trẻ 2022.
TTO - "Đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục - đào tạo (GD-ĐT), gắn với đổi mới công tác quản lý và đổi mới phương pháp dạy và học" là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành GD-ĐT TP.HCM trong năm học 2022-2023.
Giáo viên tại TP.HCM dạy trực tuyến cho học sinh trong thời gian ngừng tới trường do ảnh hưởng dịch COVID-19 - Ảnh: NHƯ HÙNG
Phóng viên Tuổi Trẻ đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Bảo Quốc, phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, trước thềm năm học mới.
Lớp học ngày nay đã thay đổi
Nói về vấn đề chuyển đổi số, ông Nguyễn Bảo Quốc bắt đầu bằng một câu chuyện: Mùa hè năm 2021, em Nguyễn Thị Kiều Diễm vừa học xong lớp 11, quê ở Đắk Lắk đến TP.HCM thăm người thân.
Đúng thời điểm đó, TP.HCM thực hiện giãn cách xã hội triệt để theo phương châm "ai ở đâu ở yên đó" do dịch COVID-19 diễn biến phức tạp.
Đến khi năm học mới sắp bắt đầu, Kiều Diễm vẫn không thể trở về Đắk Lắk để nhập học lớp 12. Em rất hoang mang, lo lắng, không biết mình sẽ học như thế nào, làm sao để hoàn thành chương trình lớp 12.
Nỗi lo của Kiều Diễm cũng là nỗi lo của 825 học sinh TP.HCM bị kẹt ở các tỉnh không thể về TP và 1.097 học sinh các tỉnh thành khác kẹt tại TP.HCM.
Đúng ngày 5-9, TP.HCM đã khai giảng năm học mới 2021-2022 theo hình thức e-learning. Cùng với những học sinh khác, Kiều Diễm cũng học tập theo hình thức e-learning và em đã hoàn thành chương trình học kỳ 1 với sự dẫn dắt của các thầy cô giáo Trường THPT Lương Thế Vinh, quận 1.
Tôi kể câu chuyện này chỉ để khẳng định một điều: khái niệm lớp học ngày nay đã thay đổi. Thầy trò tại TP.HCM đã có những trải nghiệm học tập với một không gian lớp học hoàn toàn khác biệt với truyền thống, là lớp học trên nền tảng số.
Phương thức dạy - học này không chỉ giúp cho mọi tầng lớp trong xã hội dễ dàng tiếp cận mà nếu vận hành nhuần nhuyễn thì còn mang lại kết quả không hề thua kém lớp học truyền thống, nhất là tính kết nối.
Ông Nguyễn Bảo Quốc
* Thưa ông, ông đánh giá thế nào về quá trình chuyển đổi số trong ngành GD-ĐT TPHCM thời gian qua?
- Việc thực hiện chuyển đổi số đã được ngành GD-ĐT TP.HCM khởi động từ năm học 2014-2015 với việc xây dựng cơ sở dữ liệu cơ bản.
Đợt dịch vừa qua, việc chuyển đổi số đã tạo điều kiện thuận lợi để ngành GD-ĐT TP thực hiện phương châm "ngừng đến trường nhưng không ngừng việc học".
Các giáo viên đã sử dụng hệ thống LMS để giảng bài và hướng dẫn, giao nhiệm vụ học tập cho học sinh tự học ở nhà thông qua kênh hình, kênh tiếng, kênh chữ (chia sẻ màn hình máy tính), chuyển tải học liệu dạy học trực tuyến đến học sinh; đánh giá kết quả học tập của học sinh; theo dõi và hỗ trợ học sinh khai thác học liệu...
Không chỉ có thế, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý các hoạt động chuyên môn, quản lý kết quả học tập của học sinh, quản lý dạy học qua Internet; sử dụng hiệu quả sổ điểm điện tử, số hóa hồ sơ sổ sách; sử dụng công nghệ thông tin để hội họp, tập huấn, bồi dưỡng giáo viên... đã tác động tích cực và mang lại kết quả khả quan cho năm học vừa qua - một năm học rất khó khăn do ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Nâng chỉ tiêu cao hơn quy định của Bộ GD-ĐT
* Xin ông nói rõ hơn về mục tiêu năm học 2022-2023, các trường THCS và THPT dành ít nhất 35% số tiết học để dạy theo hình thức elearning?
- Xuất phát từ đề án chuyển đổi số của Bộ GD-ĐT, từ nay đến năm 2025 các trường trung học sẽ dành 10% chương trình để giảng dạy theo hình thức e-learning.
TP.HCM có đặc thù riêng khi sự tiếp cận với công nghệ của giáo viên, học sinh khá nhanh nên sở đã nâng tỉ lệ này lên 35% trong năm học tới.
Tuy nhiên, tôi xin nói rõ rằng không phải các trường cắt 35% số tiết của các môn học để dạy online mà là 35% bài giảng sử dụng các giải pháp của hệ thống LMS.
Tức là các giáo viên vẫn lên lớp giảng dạy bình thường nhưng dành ít nhất 35% khối lượng bài giảng giao qua LMS để học sinh tự học.
Hệ thống LMS không chỉ lưu giữ các yêu cầu chuẩn bị học tập trên lớp, bài giảng, bài tập, bài làm của học sinh, các trao đổi nhóm của học sinh mà còn giúp học sinh nâng cao tính tự giác trong quá trình học tập và tìm tòi.
Sau giai đoạn dịch bệnh vừa qua, sở nhận thấy rằng nếu không đẩy mạnh công tác chuyển đổi số thì sẽ bỏ qua thời gian vàng bởi các thầy cô giáo và học sinh đã có khoảng thời gian làm quen, sử dụng khá hiệu quả hệ thống LMS.
Việc đặt ra chỉ tiêu 35% mang tính kế thừa các thành quả và thói quen mà giáo viên - học sinh đã giảng dạy - học tập trong năm học 2021-2022, phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục trong thời đại công nghệ 4.0, đồng thời phát huy năng lực tự học của học sinh.
* Định hướng chuyển đổi số sẽ được ngành GD-ĐT TP thực hiện như thế nào trong năm học 2022-2023?
- Hiện nay, hệ thống cơ sở dữ liệu của ngành đang từng bước được hoàn thiện, đảm bảo tính đồng bộ để khai thác và tìm kiếm thông tin.
Các chỉ tiêu thu thập mang tính đặc thù của ngành cũng đã được tích hợp trên hệ thống. Chúng tôi đang tiếp tục phối hợp xây dựng và hoàn thiện trục liên thông dữ liệu ngành GD-ĐT liên kết đến trục liên thông dữ liệu của TP.
Năm học 2022-2023, Sở GD-ĐT sẽ hoàn thành việc xây dựng bản đồ giáo dục TP, xây dựng nền tảng số, dạy học trực tuyến nhằm kết hợp hoạt động dạy học với kiểm tra, đánh giá, tổ chức thi trực tuyến và tuyển sinh...
Chúng tôi cũng sẽ đẩy mạnh công tác số hóa học liệu điện tử, xây dựng giáo trình điện tử, sách điện tử, bài giảng - bài học trực tuyến bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018, từ đó mở rộng và chia sẻ để dùng chung cho các trường.
Ngoài ra, các đơn vị vẫn sẽ tiếp tục thực hiện chuyển đổi số trong tuyển sinh các lớp đầu cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ huynh học sinh trong việc đăng ký vào các trường; thực hiện rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; thực hiện "Trường học không tiền mặt" và mô hình "Trung tâm điều hành giáo dục thông minh TP"...
* Thách thức lớn nhất khi triển khai chuyển đổi số trong giáo dục là gì, thưa ông?
- Tôi cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay chính là kinh phí, chứ nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đã tốt hơn xưa rất nhiều.
Sau mùa dịch phải thực hiện giãn cách, họ đã nhận ra chuyển đổi số là xu thế tất yếu và phù hợp.
Để xây dựng kho dữ liệu dùng chung phục vụ cho việc giảng dạy trên Internet, xây dựng nguồn dữ liệu cho thư viện thông minh... cần nguồn lực tài chính rất lớn mới có thể triển khai đồng bộ.
TTO - Giáo viên cần được trao quyền linh hoạt thiết kế chương trình. Bởi nếu chuyển đổi số nhưng chương trình vẫn cứng nhắc, giáo viên sẽ mất khả năng sáng tạo bài học dựa trên nền tảng công nghệ.
TTCT - Từ hiện tượng tới bản chất và những ứng xử cần thiết trong một xã hội số hóa cao độ.
Gần đây, cộng đồng hỏi nhau về một vài “hiện tượng” lạ: một số chùa cho phép cúng dường bằng cách chuyển tiền qua một ví thanh toán điện tử, phật tử có thể tham gia lễ cầu an trực tuyến…
Thoạt trông, đấy đều là những việc chưa từng xảy ra, và lạ hơn nữa là bởi chúng xảy ra trong lĩnh vực thực hành tâm linh, là lĩnh vực tưởng rằng cái gì cũng phải theo truyền thống.
Ảnh: Harvard Business Review
Nhưng những chuyện như thế có thật là mới, là chưa có tiền lệ? Không hẳn. Từ lâu, một cách hết sức thân thiện, người ta đã quen với việc “bắn” tiền mừng cưới, mừng sinh nhật vào tài khoản của bạn bè, thay vì đem quà đến tận nơi.
Cũng từ lâu, người bệnh đã chụp ảnh kết quả xét nghiệm hay toa thuốc để gửi cho bác sĩ và nhận lại tin nhắn tư vấn chữa trị. Từ khi dịch COVID-19 bùng phát, các giáo dân cũng đã quen dần với việc đứng trước màn hình để dự Thánh lễ, thay cho việc đến nhà thờ.
Tất cả các “hiện tượng” ấy đều nằm trong một trào lưu đang nóng lên từng ngày, mà mỗi người lại đang cảm nhận nó một cách khác nhau, đó là chuyển đổi số (digital transformation).
Từ hiện tượng
Cùng với các ứng dụng di động đang tràn ngập, hiện diện trong mọi ngóc ngách của các thị trường và mọi khía cạnh của đời sống, chúng ta đang hằng ngày thay đổi hành vi của mình.
Thay vì gặp để chúc Tết nhau, chúng ta đăng một dòng trạng thái trên Facebook hay Zalo; thay vì đi ra cửa hàng mua hoa, chúng ta tìm xem cửa hàng nào có ứng dụng di động hay website cho phép đặt mua và giao hàng tận nơi.
Bất cứ khi nào thấy trong nhà thiếu một thứ gì đó, việc đầu tiên mà chúng ta làm là mở Google ra và tìm kiếm xem có thể mua ở đâu và mua như thế nào là tốt nhất.
Ở một mức độ khác, nhận được một lời chào tự động phát ra với tên họ chính xác là của mình, ngay khi vừa bước vào một cửa hàng nào đó, là chuyện đã bắt đầu xảy ra.
Trước đây, cửa hàng chưa biết chúng ta là ai cho đến khi nhân viên tại quầy hỏi xin số điện thoại; bây giờ, hệ thống với camera nhận diện khuôn mặt có thể nhận ra một người với độ chính xác khá cao.
Chưa kể, hằng ngày chúng ta vẫn kháo nhau rằng Facebook hình như nghe được chúng ta nói chuyện. Chỉ vừa hỏi thăm, trao đổi với đồng nghiệp ngồi bên cạnh về một loại hàng hóa nào đó thì một lúc sau quảng cáo loại hàng đó đã đầy cả màn hình!
Còn gì nữa? Một hôm chúng ta nhận quyết định xử phạt gửi đến tận nhà vì hôm trước đậu xe sai giờ trên phố hay chạy quá tốc độ trên đường, hoàn toàn không có bóng dáng anh cảnh sát giao thông nào vào lúc sự việc xảy ra.
Rồi khi đến cơ quan công quyền để hỏi về tình trạng của một hồ sơ hành chính thì thay vì trả lời bằng thông tin, cô nhân viên tiếp đón chỉ nhỏ nhẹ hướng dẫn: “Anh quét mã QR này để kiểm tra thông tin nhé!”.
Đến bản chất
Có thể nói xã hội mà chúng ta đang sống đã và đang được số hóa mãnh liệt. Sự tiến bộ của công nghệ đã làm cho việc đó trở nên khả thi một cách rất tự nhiên mà thậm chí không cần thuật ngữ chuyển đổi số tràn ra các mặt báo.
Dù muốn hay không, mỗi chúng ta đã và đang chuyển đổi số từng ngày từng giờ.
Ảnh: simplilearn.com
Từ nhiều thập kỷ trước, tốc độ truyền dữ liệu và kết nối Internet đã từng bước trang bị cho xã hội một năng lực tạm gọi là năng lực số, mà những bước đầu tiên chính là số hóa các thông tin vốn được lưu trữ trên giấy để chúng có thể được lưu trữ và truy cập dễ dàng trên máy tính.
Sau khi thông tin dưới dạng số đã trở nên phổ biến và nghiễm nhiên, có thể lưu chuyển cực kỳ nhanh chóng, thì công nghệ lại tiếp tục thúc đẩy chúng ta số hóa các tương tác và giao dịch, như trong những hiện tượng ví dụ kể trên, giữa vô vàng những hiện tượng tương tự khác.
Năng lực số liên tục phát triển theo đà phát triển của công nghệ và được phát huy ở mọi lĩnh vực của đời sống, vừa là động lực thúc đẩy xã hội theo hướng số hóa tất cả mọi thứ, vừa là công cụ để hiện thực điều đó.
Nếu chỉ dừng lại ở việc chuyển thông tin sang lưu trữ dưới dạng số thì chuyện cũng không có gì đáng nói. Mọi thứ chỉ trở nên thú vị khi các quy trình thực hiện công việc và sự tương tác hằng ngày của con người đều được thực hiện trong môi trường số, giúp mọi việc trở nên nhanh gọn, thoải mái và thông minh hơn.
Chẳng hạn hiện nay, một người nào đó khi cần đến bệnh viện sẽ không phải đem theo đủ các loại giấy tờ, từ chứng minh nhân dân, hồ sơ khám chữa bệnh cũ, toa thuốc cũ cho đến thẻ bảo hiểm y tế, mà chỉ cần cầm trên tay một chiếc thẻ, hoặc chiếc điện thoại có cài sẵn một ứng dụng phù hợp.
Tại cơ sở y tế, qua chiếc thẻ hay ứng dụng di động, sau khi người đi khám bệnh xác nhận danh tính với hệ thống của cơ sở y tế, mọi thứ lập tức trở nên sẵn sàng và tự động: toàn bộ hồ sơ sức khỏe của người đó đã sẵn sàng cho nhân viên y tế tham khảo, chính sách bảo hiểm được kích hoạt, và quan trọng là toàn bộ quá trình khám chữa bệnh được quản lý chặt chẽ, còn bản thân người khám được hỗ trợ nhanh chóng, từng bước theo một kịch bản đã được thiết kế sẵn.
Mọi thông tin sức khỏe phát sinh, cho dù là kết quả xét nghiệm hay chẩn đoán hình ảnh, đều ngay lập tức xuất hiện trước màn hình của bác sĩ điều trị. Trải nghiệm của người bệnh và nhân viên y tế nhờ thế mà nhẹ nhàng hơn, bớt đi những chờ đợi, chen lấn, tránh đi các va chạm không đáng có; tất cả sự cố gắng chỉ để tập trung vào chất lượng chuyên môn.
Chuyện tương tự có thể và thực sự đã diễn ra ở các nhà hàng rồi, nơi khách hàng được hướng dẫn đến chỗ ngồi, gợi ý chọn món ăn, nhận các ưu đãi và thanh toán hoàn toàn tự động trên một ứng dụng di động, hoặc ở cơ quan công quyền, nơi công dân thực hiện các thủ tục cần thiết mà thậm chí không cần phải tương tác với nhân viên nhà nước, điều giúp giảm bớt chi phí, tiết kiệm thời gian, và cả ngăn chặn tiêu cực.
Sâu xa hơn, các hệ thống quản lý dịch vụ, với kho dữ liệu khổng lồ của nó và khả năng tự học - phân tích mà công nghệ đang hoàn thiện hằng ngày, sẽ ngày càng trở nên thông minh hơn, không chỉ phục vụ người sử dụng khi có yêu cầu cụ thể, mà còn dự báo và đưa ra các đề xuất trước, giúp người dùng lựa chọn nhanh chóng hơn và hiệu quả hơn.
Như một lẽ thường, một cơ sở y tế, một nhà hàng hay một cơ quan công quyền nếu có thực hiện một sự thay đổi hay cải tiến nào đó thì cũng chỉ để phục vụ tốt hơn những ai sử dụng dịch vụ của họ.
Thiếu đối tượng phục vụ, các thay đổi và cải tiến không có ý nghĩa gì; nói cách khác, chuyển đổi nào cũng phải gắn liền với mục tiêu thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của một nhóm đối tượng sử dụng dịch vụ cụ thể, và chuyển đổi số cũng vậy.
Và ứng xử
Hẳn là khi đứng trước rất nhiều thông tin mới lạ, ngụ ý rằng các thay đổi lớn đang đến gần, người ta không khỏi băn khoăn, không biết bản thân mình cần tiếp nhận mọi thứ như thế nào, chuẩn bị và ứng xử ra sao cho phù hợp.
Trong môi trường số hóa cao độ, con người sẽ được phục vụ tốt hơn, nhưng không phải là vô điều kiện. Nói khác đi, chuyển đổi số đòi hỏi người sử dụng và áp dụng nó phải có một thái độ khác và các kiểu hành vi khác.
Ảnh: power-and-beyond.com
Môi trường số, dịch vụ số hay tương tác số đòi hỏi sự tham gia tích cực của người dùng vào các quá trình. Muốn gửi một kiện hàng đi, ta phải thao tác trên ứng dụng, khai báo sẵn các thông tin liên quan, chọn các điều khoản cần thiết, sau đó đặt lệnh giao hàng, tất cả đều không có ai trợ giúp.
Kỹ năng sử dụng thiết bị, đọc hiểu thông tin, lựa chọn để ra quyết định, và thao tác trên các ứng dụng từng không cần thiết lắm ở người sử dụng dịch vụ truyền thống giờ đây lại là một yêu cầu ngầm định.
Trong môi trường số, sự tham gia của người dùng vào quá trình cung cấp dịch vụ là rất đáng kể, do đó cũng đóng góp rất lớn vào chất lượng của dịch vụ mà họ nhận.
Môi trường số cũng đặt người cung cấp và sử dụng trước các vấn đề bảo vệ thông tin cá nhân và quyền riêng tư. Để tham gia và nhận được dịch vụ với chất lượng tốt, người sử dụng sẽ phải đồng ý cung cấp và chia sẻ thông tin cá nhân của mình.
Nhận thức và thực hành tốt đối với việc bảo vệ thông tin cá nhân là một yêu cầu bắt buộc cho tất cả các bên liên quan, mà trước tiên là người dùng, bởi đấy là quyền cơ bản của họ.
Công nghệ, dù là tác nhân hay công cụ trong một biến chuyển như thế, vẫn bắt đầu từ con người và phải quay lại phục vụ con người. Việc cần làm là nhận thức rõ, chuẩn bị tốt và chọn cách ứng xử phù hợp với các biến chuyển đó.■
TTCT - Chuyển đổi số mang lại nhiều cơ hội cho nông nghiệp, nhưng triển khai cụ thể thì không đơn giản, và không ai dám chắc quá trình này sẽ mất bao lâu.
Tháng 5-2020, giới nhà nông ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc được dịp xôn xao bởi một hội thi trồng dâu tây kỳ lạ.
Tổng cộng 7 đội thi tranh tài cao thấp, chia làm hai trường phái: 3 đội đại diện cho những người trồng dâu tây truyền thống có tiếng nhất vùng và 4 đội tập hợp những chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Người ta ví cuộc thi như phiên bản nông nghiệp của trận thư hùng giữa nhà vô địch cờ vây thế giới Lee Sedol với AI DeepMind của Google từng làm rúng động giới công nghệ 4 năm trước.
Các cảm biến lắp đặt để quan sát quá trình phát triển của dâu tại cuộc thi trồng dâu công nghệ - truyền thống ở Trung Quốc. Ảnh: Pinduoduo
Từ dâu tây đến sáng kiến “làng số”
Đúng như dự đoán, ban đầu phe truyền thống chiếm ưu thế hơn hẳn nhờ kinh nghiệm “nhà tôi 3 đời trồng dâu” so với những kỹ sư IT chưa một ngày “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”.
Các đội nhà nông liên tục dẫn trước về năng suất trong thời gian đầu, nhưng nhanh chóng bị nhóm công nghệ bắt kịp và vượt mặt nhờ sự hỗ trợ đắc lực của các thiết bị kết nối Internet, cảm biến thông minh, phân tích dữ liệu và tự động hóa nhà kính.
Trong khi các kỹ sư sử dụng công nghệ sơ đồ tri thức để thu thập dữ liệu lịch sử canh tác và nhận dạng hình ảnh dâu tây rồi truyền dữ kiện này cho các thuật toán AI để tạo ra một chiến lược phù hợp nhất, phe truyền thống dựa vào kinh nghiệm và sức người để làm tất cả việc này.
Khi cuộc thi chấm dứt và kết quả cuối cùng được công bố vào tháng 12-2020, nhóm công nghệ thu hoạch được trung bình 6,86kg mỗi đội, cao hơn 196% so với mức trung bình của 3 đội trồng theo phương pháp truyền thống.
Nhóm công nghệ cũng vượt trội hơn về hiệu quả kinh tế khi ghi nhận mức lợi tức đầu tư trung bình cao hơn 75,5% so với đối thủ, theo công bố của ban tổ chức. Cuộc thi do Đại học Nông nghiệp Trung Quốc và nền tảng thương mại điện tử Pinduoduo tổ chức với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (FAO).
Kết quả một cuộc thi không đủ để khái quát thành kết luận về tính ưu việt của máy móc so với sức người, nhưng phần thắng nghiêng về công nghệ một lần nữa cho thấy ngành nông nghiệp truyền thống còn dư địa rất lớn cho một cuộc chuyển đổi số - một cuộc “cách mạng công nghiệp 4.0” cho nông nghiệp.
Ngành nông nghiệp Trung Quốc có đặc trưng là các trang trại nhỏ và mức độ số hóa thấp, nên việc đạt đến sự tiêu chuẩn hóa và hiệu quả kinh tế theo quy mô là những mục tiêu khó khăn, theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF). Quốc gia 1,4 tỉ dân còn phải đối mặt với vấn đề lực lượng lao động nông nghiệp đang già đi và trên đà suy giảm.
Nghèo cũng làm được
Chuyển đổi số trong nông nghiệp, giống như nhiều lĩnh vực khác của đời sống, là tất yếu, đặc biệt khi sự chuyển dịch lao động từ ngành này sang các ngành công nghiệp và dịch vụ đang là xu hướng không thể đảo ngược.
Ứng dụng Smart Farm, cung cấp hướng dẫn trồng trọt cho nông dân Ấn Độ. Ảnh: leisaindia.org
Nhưng một cuộc chuyển đổi số toàn diện không thể thành hiện thực đến khi khu vực nông thôn rộng lớn được tiếp cận đầy đủ với mạng băng thông rộng tốc độ cao - thực tế vẫn còn khoảng 3 tỉ người trên toàn thế giới, chủ yếu ở các vùng nông thôn, không biết đến Internet, theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF).
Hơn nữa, ngay cả ở những khu vực đã có Internet, người nông dân vẫn chậm triển khai các công cụ kỹ thuật số vì chưa thấy được lợi ích rõ ràng.
Đó là lý do vì sao những sự kiện như cuộc thi trồng dâu tây ở Vân Nam được chú ý như vậy. Zhi Duo Mei, một đội thi thuộc phe “hi-tech”, đã thành lập công ty để cung cấp giải pháp công nghệ cho các hợp tác xã trồng trọt sau khi tạo được sự quan tâm lớn sau cuộc thi.
Theo trưởng nhóm Cheng Biao, cuộc thi đã giúp những người nông dân truyền thống và giới khoa học dữ liệu hiểu rõ hơn về công việc của nhau và cách họ có thể cộng tác để mang lại lợi ích cho mọi người.
Nhưng từng quốc gia tất nhiên sẽ có những thách thức rất riêng khi đi theo con đường này. Với quy mô dân số tương đồng với Trung Quốc, Ấn Độ vẫn loay hoay với số lượng người suy dinh dưỡng cao nhất thế giới, dù nông nghiệp là sinh kế của xấp xỉ một nửa dân số và đóng góp 11% vào sản lượng nông nghiệp toàn cầu, theo FAO.
Nhưng cũng ở Ấn Độ, có thể rút ra những câu chuyện cho thấy chuyển đổi số không cần phải là cái gì đó quá lớn lao.
Ở bang Bihar, nơi 98% công việc chăn nuôi dê do phụ nữ đảm nhận - họ cũng là nhóm người nghèo nhất ở bang này, không đủ tiền mua mảnh đất cắm dùi mà chỉ chăn thả dê kiểu du mục, điện thoại di động đang được tận dụng để đăng tải ảnh những chú dê lên các web bán hàng nhằm “mở rộng thị trường”, kết nối với người mua cách xa có khi đến 800km và thu về lợi nhuận nhiều hơn 20-47% cho mỗi con dê bán ra.
“Đây là một minh họa cho thấy đổi mới sáng tạo kỹ thuật số, điều mà trước giờ ta thường cho là chỉ tạo ra hiệu quả cho các hoạt động canh tác quy mô lớn, cũng đã và đang mang lại lợi ích cho những người nông dân nghèo nhất” - Purvi Mehta, người đứng đầu mảng nông nghiệp của Quỹ Bill & Melinda Gates, nói với McKinsey.
Nhìn rộng ra, tác động của chuyển đổi số với nông nghiệp Ấn Độ hay bất kỳ quốc gia đang phát triển nào không thể một sớm một chiều.
Dù có tỉ lệ sử dụng điện thoại di động trung bình cả nước cao, mức độ thâm nhập của điện thoại thông minh vào khu vực nông thôn ở Ấn Độ trên thực tế vẫn còn khá thấp, và có thể phải mất vài năm nữa nước này mới có thể mở rộng quy mô các loại hình dịch vụ số trong nông nghiệp như kỳ vọng.■
Từ “cao xa” đến gần gũi
Nông nghiệp có thể ứng dụng AI, dữ liệu lớn, blockchain để chuyển đổi, nhưng cũng có thể đơn giản là tận dụng tính năng livestream.
GoGo Chicken, được phát triển bởi một công ty con của Công ty bảo hiểm trực tuyến Trung Quốc ZhongAn, là ví dụ về ứng dụng blockchain trong truy vết thực phẩm.
Công nghệ này ghi lại nguồn gốc xuất xứ của gà để chứng minh chúng có thật sự được nuôi bằng phương pháp hữu cơ không. Mỗi con gà được đeo một thiết bị theo dõi trên chân giúp tự động tải thông tin về cơ sở chăn nuôi, giết mổ lên một cơ sở dữ liệu blockchain.
Các cảm biến giúp theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và các yếu tố khác trong môi trường chăn nuôi, trong khi thuật toán AI được sử dụng để đánh giá chính xác sức khỏe của từng con gà thông qua phân tích hình ảnh video.
Mới đây trong đại dịch COVID-19, các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Trung Quốc - bao gồm nhiều công ty ít hoặc hoàn toàn không có sự hiện diện trên Internet trước đây - đã chạy đua livestream để tăng doanh số bán hàng, nắm bắt thói quen mới của người tiêu dùng.
Điều thú vị là việc bán hàng bằng livestream trên các nền tảng thương mại điện tử lại đang phát triển mạnh ở khu vực nông thôn, một phần nhờ các nền tảng này cung cấp rất nhiều công cụ phát và chỉnh sửa video dễ sử dụng, giúp những người trước đó “mù” công nghệ cũng có thể livestream để tiếp thị một cách dễ dàng.
“Làng kỹ thuật số”
Trong thời kỳ bùng nổ Internet di động của thập kỷ trước, nông dân Trung Quốc là lực lượng đã nhanh chóng làm quen và đưa kỹ thuật số vào trong đời sống, thể hiện rõ nhất qua sự ứng dụng thanh toán di động rộng rãi và sự phổ biến của các loại hình giải trí trực tuyến.
Ở một số khu vực nông thôn, tỉ lệ người dân có kết nối Internet còn cao hơn các thành phố lớn. Đây là những điều kiện thuận lợi cho kế hoạch thí điểm mô hình “làng kỹ thuật số” (digital village) từ năm 2020 của chính quyền Bắc Kinh, hướng đến ứng dụng các công nghệ số tiên tiến vào trong nông nghiệp.
Kế hoạch đầy tham vọng này có sự tham gia của 7 bộ, ngành với lộ trình cải thiện cơ sở hạ tầng thông tin thế hệ mới cho các làng tham gia thí điểm, đồng thời khám phá các mô hình mới cho kinh tế số và quản trị nông thôn.
Theo đó, việc ứng dụng cáp quang băng thông rộng, Internet di động, mạng truyền hình kỹ thuật số và Internet thế hệ mới sẽ được đẩy mạnh ở các khu vực thuộc chương trình.
Theo WEF, mô hình “làng kỹ thuật số” sẽ là tương lai của không chỉ nền nông nghiệp Trung Quốc mà còn của toàn thế giới. Phiên bản thí điểm này sẽ cung cấp một tham chiếu giá trị về cách các quốc gia khác có thể thu hẹp khoảng cách số thành thị - nông thôn ở đất nước mình.
TTCT - Bệnh án điện tử là điểm khởi đầu cho mọi nỗ lực chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế, là nguồn dữ liệu đầu vào quyết định cho sự mở rộng sau này của hệ thống.
Vấn đề là tốc độ chuyển đổi từ bệnh án - hồ sơ giấy sang dữ liệu điện tử hiện quá chậm. Tuổi Trẻ Cuối Tuần trao đổi với ông Trần Quý Tường, cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Bộ Y tế).
Giảm thời gian với thủ tục giấy tờ là thêm thời gian thăm khám cho bệnh nhân ở Bệnh viện Châu Đốc. Ảnh: Bửu Đấu
Đâu là điểm mấu chốt của chuyển đổi số trong y tế, thưa ông?
Bệnh án điện tử là cốt lõi của chuyển đổi số, bệnh viện nào làm được bệnh án điện tử, tôi coi là chuyển đổi xong.
Có ba trụ cột chính trong chuyển đổi số y tế: chuyển đổi số trong quản trị bệnh viện và cơ quan quản lý; trong phòng bệnh và y tế từ xa; trong đăng ký và khám chữa bệnh, tư vấn qua mạng…
Nhưng cốt lõi vẫn là bệnh án điện tử. Các nước cũng đang chuyển dần sang bệnh án điện tử, mạnh nhất vẫn là Mỹ, với 30-40% bệnh viện đang sử dụng bệnh án điện tử.
Với những bước đi vừa qua, theo ông, cơ sở y tế đã chuyển đổi số được với tỉ lệ bao nhiêu?
Nói tỉ lệ chung thì khó, nhưng ứng dụng công nghệ thông tin trong bệnh viện là 100%, 12/1.400 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử thay cho bệnh án giấy, 23 bệnh viện dùng phần mềm để lưu trữ và chuyển tải hình ảnh không cần in phim.
Kết quả của những chuyển đổi này là rất ấn tượng. Vừa rồi chúng tôi khảo sát hai doanh nghiệp chiếm 70% thị phần phim chụp X-quang, cộng hưởng từ, CT, thì chi phí để mua phim đã là 3.000 tỉ đồng, tức mức tổng ở Việt Nam sẽ khoảng 4.000 tỉ đồng/năm.
Nếu chuyển tất cả sang sử dụng PACS (hệ thống lưu trữ và truyền hình ảnh y khoa không in phim) sẽ tiết kiệm được khoản tiền này để chi cho chuyển đổi số trong bệnh viện, liên thông kết quả xét nghiệm, nâng cao chất lượng chẩn đoán, hội chẩn từ xa, quản lý lưu trữ tốt hơn, đồng thời chống lạm dụng và kiểm soát chất lượng xét nghiệm…
Nếu đã liên thông giữa các bệnh viện, bệnh nhân vừa chụp chiếu tại Bệnh viện Bạch Mai, nếu sang bệnh viện khác lại xét nghiệm thì phát hiện ra ngay. Bộ Y tế đang cố gắng quyết tâm để đến năm 2023, toàn bộ bệnh viện từ tuyến tỉnh trở lên thực hiện bệnh án điện tử.
Như ông nói, lợi ích của chuyển đổi số là rất rõ, nhưng việc chuyển đổi số tại cơ sở y tế vẫn đang chậm. Vì sao?
Có hai cản trở. Cản trở thứ nhất là về tài chính, bệnh viện còn chưa dám/chưa có vốn đầu tư ban đầu. Họ thấy bộ/sở không cấp, bệnh viện phải đầu tư thì họ xót.
Tôi đã nói nhiều rồi, bỏ ra hàng chục triệu mua điện thoại thông minh, dùng thấy thông minh, thấy tốt thì phải bỏ tiền, muốn ứng dụng công nghệ thông tin cũng vậy, muốn có thì phải bỏ tiền.
Chi phí lớn nhất nếu đầu tư từ đầu khoảng 160 tỉ, thấp thì 20-30 tỉ, chiếm 0,6-3% tổng doanh thu của bệnh viện. Nhưng đấy là tính đầu tư từ đầu, còn hiện nay bệnh viện nào cũng đã có ứng dụng rồi, đầu tư thêm sẽ ít hơn nhiều.
Hai là một số lãnh đạo đơn vị chưa muốn... minh bạch, do ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số sẽ giúp quản lý minh bạch từ cấp độ khoa phòng đến bệnh viện, đơn vị.
Đánh giá của ông về chuyển đổi số trong bệnh viện như vậy đã đạt được mong muốn hay chưa?
Tôi nghĩ là có tiến bộ hơn nhưng không đạt được như mong muốn.
Hiện rất nhiều người quan tâm đến công nghệ thông tin, 100% bệnh viện đã ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối với bảo hiểm y tế, phần lớn bệnh viện đã triển khai phần mềm xét nghiệm, 12 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử…
Đó phải là kết quả của những cố gắng thật, đầu tư thật mới được như vậy.
Nhưng buồn ở một chỗ là chưa như kỳ vọng, tức 135 bệnh viện từ hạng 1 trở lên phải triển khai bệnh án điện tử vào năm 2023, mỗi năm phải 30-40 bệnh viện triển khai, nhưng năm vừa rồi mới được 12 bệnh viện.
Có thể năm đầu tiên còn chậm nhưng những năm sau phải tăng tốc lên.■
Bộ Y tế đã đưa ra lộ trình 2019-2023, các cơ sở khám, chữa bệnh hạng 1 trở lên chủ động nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin tại cơ sở để triển khai hồ sơ bệnh án điện tử và giai đoạn 2024-2028, tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc phải triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Lúc đó, hệ thống y tế của Việt Nam sẽ không còn bệnh án giấy và tiến tới việc không cần phải sử dụng tiền mặt trong thanh toán viện phí.
12 bệnh viện đã được Bộ Y tế công nhận triển khai thành công bệnh án điện tử
1. Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hải Phòng
2. Bệnh viện Đa khoa khu vực Châu Đốc, An Giang
3. Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh
4. Bệnh viện Đa khoa khu vực Long Khánh, Đồng Nai
5. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
6. Bệnh viện Đa khoa Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn
7. Phòng khám đa khoa Anh Quất, Bắc Giang
8. Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh, Nghệ An
9. Bệnh viện Đa khoa Quang Khởi, Nghệ An
10. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh
11. Bệnh viện Bãi Cháy, Quảng Ninh
12. Phòng khám đa khoa Mediplus Tân Mai, Hà Nội
(Nguồn: Trang chủ của Cục Công nghệ thông tin, Bộ Y tế: ehealth.gov.vn)
TTCT - Với hầu hết các doanh nghiệp tư nhân làm sản xuất thời buổi này, chuyển đổi số không phải là chuyện mục tiêu đường lối để báo cáo, mà thực sự là vấn đề sống còn.
Sản xuất công nghiệp hiện đại phải gắn liền với chuyển đổi số. Ảnh: Nam Trần
Có thể lấy một công đoạn chủ yếu trong chuỗi quá trình cung ứng - sản xuất để mô tả tiến trình phát triển của khái niệm to tát chuyển đổi số trong doanh nghiệp: quá trình đặt hàng.
Từ Excel đến mã QR
20 năm trước, đơn hàng sẽ được gửi và nhận qua fax. Nhà cung cấp định kỳ hằng tháng sẽ nhận được n tờ fax đơn hàng. Khách hàng cẩn thận sẽ đánh số từng tờ, thiếu tờ nào, phụ trách bán hàng sẽ nhấc điện thoại, alo báo tờ còn thiếu, sau đấy sẽ ký nhận đơn hàng và fax trở lại để hai bên có bằng chứng lưu.
Sau đấy 4-5 năm, bước tiến đáng kể là đơn hàng sẽ được gửi qua email bằng file Excel, tức người nhận sẽ có sẵn data số, không cần thêm công đoạn nhập tay số từ giấy fax vào file quản lý của mình. Ở trình độ này xuất hiện những quái kiệt Excel - những người có khả năng xử lý các file Excel thủ công tương đương một phần mềm quản lý xuất nhập tồn trung bình thời đó, chỉ bằng các hàm có sẵn trong Excel. Công nghệ mới và cuộc số hóa ồ ạt khiến kỹ năng này hiện tại gần như đã tuyệt chủng.
Khi tiến lên áp dụng các hệ thống phần mềm quản lý sản xuất (MRP, ERP, SAP... ), việc gửi email đơn hàng được thay thế bằng đường link vào kho dữ liệu của khách hàng. Thay vì nhận email, việc nhận đơn hàng hằng tháng sẽ chỉ là nhấp vào đường link khách hàng gửi và tự tải về thông tin đơn hàng.
Cảnh cãi nhau email chưa gửi, email không nhận được, file đính kèm không đủ... chấm dứt. Với tem nhãn mã vạch và hệ thống quét QR hiện nay, khi nhận hàng, thủ kho cũng không cần đếm kiểm từng thùng nữa, mà máy quét sẽ quét mã in trên nhãn từng thùng hàng chạy qua băng chuyền cửa kho và tự động nhập số liệu linh kiện nhận vào.
Bằng mã vạch hay mã QR, ngay khi hàng đến, hệ thống dữ liệu sẽ cập nhật và đối chiếu được ngay tức khắc việc giao hàng có đúng và đủ không. Việc đó, cách đấy 15 năm, ít nhất cần 3-5 ngày để hệ thống quản lý xuất nhập tồn kho kiểu cũ đồng bộ và cho ra báo cáo, còn nếu cách đây 20 năm, thường chỉ được cập nhật theo tuần, hoặc theo tháng bằng một báo cáo Excel có thể sửa đổi bằng tay.
Hệ thống thời gian thực
Một khái niệm quan trọng của quá trình chuyển đổi số trong nhà máy là hệ thống thời gian thực, hiểu đơn giản là số liệu có sẵn trong hệ thống phản ảnh đúng thực tế hiện tại đến mức nào. Đó là số liệu của ngày hôm qua, sáng nay, hay cách đây 1 giờ đồng hồ?
Ví dụ thị trường đang cần gấp tivi mẫu 55 inch, trong khi nhà máy đã hết tồn kho thành phẩm và đang chạy model 42 inch, giám đốc kinh doanh yêu cầu 2 ngày nữa phải có ít nhất 1.000 chiếc 55 inch. Năng lực của nhà máy tốt đến đâu có thể đo lường bằng thời gian để dây chuyền chuyển đổi sang model 55 inch theo yêu cầu thị trường, bắt đầu từ việc kiểm tra tồn kho linh kiện có đủ để chạy cho 1.000 sản phẩm 55 inch không.
Dữ liệu tồn kho phản ảnh chính xác tồn kho thực tế của ngày hôm đấy, hay của ngày hôm qua, hay thậm chí của tuần trước do kho chưa cập nhật xuất-nhập-tồn? Nếu báo cáo tồn kho in ra là số liệu hôm qua thì nghĩa là dây chuyển phải dừng một ngày. Nếu là số liệu sáng hôm nay thì có thể điều chỉnh sản xuất lập tức. Báo cáo của thời số hóa còn có thể chỉ ra loại linh kiện nào thiếu, đề xuất để bộ phận mua hàng yêu cầu nhà cung cấp thay đổi kế hoạch giao hàng, và thậm chí dự báo nhà cung cấp cần bao lâu để đáp ứng sự thay đổi đó.
Thời gian cho tất cả những chuyện này trước đây có thể là từ ba ngày đến một tuần. Hiện thì yêu cầu “Just In Time” (tức tồn kho tối thiểu và giao hàng ngay lập tức) chỉ là một ngày, hoặc một buổi. Để rút ngắn được từ một tuần xuống một buổi như thế, chuỗi cung ứng ở Việt Nam đã cần ít nhất 20 năm, tính từ năm 1998 đến nay.
Vấn đề không chỉ là năng lực chuyển đổi của dây chuyền sản xuất, hay tính kịp thời và đồng bộ của hệ thống quản lý thông tin trong nhà máy, mà còn là đồng bộ đến cả khách hàng và nhà cung cấp. Ví dụ với những hãng lắp ráp lớn kiểu Samsung, Schneider, hệ thống quản lý của họ có thể nắm được tồn kho hiện tại của nhà cung cấp - vì nhà cung cấp đang sử dụng chung một nền tảng dữ liệu số hóa với họ.
Mặt trái của việc không số hóa quản lý sản xuất là nếu bạn không có một hệ thống thông tin đủ mạnh và theo kịp trình độ của khách hàng, để có đơn hàng, bạn phải phụ thuộc vào hệ thống của họ. Đây đang là vấn đề với nhiều hãng gia công phụ trợ ở Việt Nam, vốn đóng vai trò xương sống của nền sản xuất trong nước.
Dây chuyền, máy móc đã hiện đại, trình độ tự động hóa đã cao, nhưng năng lực quản lý dữ liệu, đặc biệt là dữ liệu thời gian thực không được đầu tư đúng mức, khiến dữ liệu không đủ tin cậy để làm cơ sở cho các quyết định quản trị. Điều này gây ra sự phát triển bất tương xứng trong số hóa nhà máy ở Việt Nam. Điều trớ trêu là bài học thất bại của nhiều đơn vị triển khai hệ thống quản trị thông tin ở Việt Nam đơn giản chỉ do không chấp nhận bỏ thời gian, chi phí nghiêm túc cho công tác... nhập liệu, sao cho chính xác, đầy đủ từ đầu, bởi công sửa chữa bao giờ cũng gấp nhiều lần công sức nhập liệu chính xác.
Câu chuyện về chuyển đổi số trong công nghiệp, với nhiều thuật ngữ đao to búa lớn như tiêu chuẩn ISA 95, các tầng quản lý thông tin MES, ERP... thoạt nghe phức tạp và khó hiểu, song về căn bản vẫn là việc làm sao để quy trình cung ứng tạo ra sản phẩm được ghi nhận chính xác và lập tức, khác với cách làm cũ. Với công nghệ hiện đại, chỉ cần dữ liệu thô đó chuẩn, mọi thứ còn lại, đã có tri thức của hệ thống thông tin hơn nửa thế kỷ hỗ trợ.
Vậy doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam có nhu cầu cải tiến và chuyển đổi số không? Tất nhiên là có, họ thậm chí không cần đến sự hô hào kêu gọi của chính phủ. Bản thân thực tế nhà máy và yêu cầu từ khách hàng là động lực mạnh nhất. Chỉ cần giám đốc đi trình bày báo giá một dự án cho khách hàng tầm cỡ toàn cầu cùng vị trưởng phòng kinh doanh và công nghệ thông tin là sẽ biết tại sao phải chuyển đổi số.
Nhưng tỉ lệ áp dụng triển khai những nền tảng cơ bản như Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP, Enterprise Resource Planning) thành công ngay lần đầu tiên vẫn không hơn 20%, nghĩa là phải mất tiền rất nhiều lần cho một việc. Lý do vẫn nằm ở nhu cầu và quyết tâm thay đổi của toàn bộ hệ thống.
Các chiến lược số hóa, cách mạng 4.0, chuyển đổi số... cho doanh nghiệp sản xuất không thể biến không thành có, chỉ nói mà thành được, nhất là khi trước đó, doanh nghiệp chưa tự xây dựng và xác định được mình đang ở giai đoạn nào, lớp nào trong mô hình quản trị thông tin đã được đúc kết và chuẩn hóa ở quy mô quốc tế. Hay diễn giải cho đơn giản: Bao giờ có thể có một báo cáo tồn kho chính xác ngay thời điểm in ra?■
Giải thích một số thuật ngữ
Hệ thống quản trị thông tin doanh nghiệp được chuẩn hóa bằng hệ tiêu chuẩn ISA 95 - của Hiệp hội Tự động hóa quốc tế - hiểu đơn giản giống như một bộ tiêu chuẩn ISO áp dụng cho quản trị công nghệ thông tin trong nhà máy. Theo đó hệ thống thông tin được cấu trúc theo bốn lớp hình chóp với bốn cấp độ. Lớp dưới là dữ liệu đầu vào cho lớp trên.
Lớp 1: “Machines”, tức các thiết bị máy móc có khả năng số hóa, ví dụ như máy tính điều khiển số (CNC) hay hệ thống dây chuyền tự động, là lớp tạo ra quá trình sản xuất vật lý, cơ học, trực tiếp sản xuất ra sản phẩm.
Lớp 2: PLC (Programmable Logic Controllers, tức Khối điều khiển logic có thể lập trình được) và SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition, tức Hệ thống điều khiển giám sát và thu thập dữ liệu), có chức năng giao tiếp và thu thập dữ liệu, ghi nhận thông tin từ quá trình sản xuất vật lý của Lớp 1.
Lớp 3: MES (Manufacturing Execution System, tức Hệ thống điều hành sản xuất), có chức năng điều khiển sản xuất và phần mềm quản lý sản xuất, dựa trên dữ liệu của Lớp 2.
Lớp 4: ERP (Enterprise Resource Planning, tức Hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp), nơi tích hợp các modul điều khiển, quản trị sản xuất của Lớp 3.
SAP (System Application Program) là phần mềm hệ thống về quản trị nguồn lực doanh nghiệp được phát triển ban đầu bởi Công ty SAP của Đức. Sau đấy IBM, Oracle, Epicor… đều có những sản phẩm ERP tương đương dựa trên nền tảng của họ và thường được gọi là SAP ERP + tên hãng.
TTCT - Ghi chép về một cuộc chuyển đổi thành công sang bệnh án điện tử - bước đầu tiên quyết định của quá trình chuyển đổi số - ở Bệnh viện Đa khoa khu vực tỉnh An Giang, thành phố Châu Đốc.
Trong lúc theo chân bác sĩ Nguyễn Tấn Huy xuống kiểm tra một bệnh nhân đang nằm ở khoa ngoại tổng hợp Bệnh viện Đa khoa khu vực tỉnh An Giang tại thành phố Châu Đốc (Bệnh viện Châu Đốc), cô y tá đưa cho chúng tôi coi một cái iPad nhỏ gọn rồi tếu táo: “Giờ gọn nhẹ thế này thôi là đủ, chớ trước đây, nữ y tá nào cũng ôm cả chồng hồ sơ đi khám bệnh đến mức bắp tay cuồn cuộn luôn”.
Thân nhân và bệnh nhân ở Bệnh viện Châu Đốc và các vùng lân cận hơn một năm nay đã quen với cảnh các bác sĩ, y tá đi thăm khám chỉ cần đem theo một cái iPad mà không cần hồ sơ bệnh án giấy.
Những người từng đi khám bệnh ở đây một lần cũng đều biết lần sau quay trở lại khám không cần đem theo giấy tờ, bởi tiền sử khám bệnh và chi tiết diễn biến sức khỏe của họ qua lần khám trước đều đã được lưu trong dữ liệu bệnh án điện tử của bệnh viện.
Bác sĩ Huỳnh Phúc Hậu khẳng định phim X-quang bây giờ bác sĩ đều xem trên máy hết. Ảnh: BỬU ĐẤU
Đó là một hành trình dài của Bệnh viện Châu Đốc. Hơn 10 năm trước, TS.BS Lữ Quang Trạng, giám đốc bệnh viện, đã bắt đầu triển khai chương trình bệnh án điện tử ở đây.
Dù chỉ là bệnh viện tỉnh, “Châu Đốc đã trở thành bệnh viện công lập đầu tiên, cùng Bệnh viện Đa khoa quốc tế Hải Phòng, được Bộ Y tế công nhận là bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử tại Việt Nam” - theo lời bác sĩ Huy, trưởng phòng kế hoạch tổng hợp của bệnh viện.
Việc số hóa dữ liệu này, tất nhiên, mới là một phần của công cuộc chuyển đổi số, nhưng là một bước đi tất yếu và đã cho thấy hiệu quả.
Êkip bệnh viện tính toán, nếu trước nay một phòng có 20 giường bệnh, cần triển khai 20 hồ sơ bệnh án sẽ phải mất khoảng 1,5 giờ đồng hồ để lập bệnh án mới hoặc lục hồ sơ cũ mới bắt đầu khám được, thì nay chỉ cần chưa đầy 30 phút.
Với người tới khám bệnh, sự làm quen dần với hệ thống số hóa cũng đã mang lại lợi ích.
“Tôi thích nhất là không còn phải xếp hàng, bệnh trở nặng muốn chuyển viện cũng chỉ mất tí xíu thủ tục chờ bệnh viện in hồ sơ ra đưa mình cái rẹt là xong, không như trước đây chờ làm thủ tục chuyển viện muốn bệnh nặng thêm luôn” - ông Trần Văn Tiến, 60 tuổi, ở xã Mỹ Đức, huyện Châu Phú, An Giang, nói.
Đường từ nhà ông Tiến đến thành phố Long Xuyên, tỉnh lỵ của An Giang, không xa, nhưng cũng như rất nhiều người, từ ngày thấy Bệnh viện Châu Đốc “ngon lành” đã lựa chọn đến đây khám thường xuyên.
Bệnh viện Châu Đốc hiện có 1.050 giường, tương ứng hơn 1 triệu hồ sơ được bệnh án điện tử cập nhật và lưu trữ mỗi năm.
Một ví dụ cụ thể: bác sĩ Huỳnh Phúc Hậu - trưởng khoa chụp X-quang - cho biết trước đây phòng của anh sau khi chụp X-quang xong phải in ra phát cho người bệnh, còn nay toàn bộ dữ liệu đã được liên thông qua phần mềm của bệnh viện đến tận các khoa, phòng, được bác sĩ xem trên máy tính.
“Trong phần mềm này, các bác sĩ xem được bệnh án từng người và công việc đã diễn ra ở từng khoa, phòng, nhưng không được tác động chỉnh sửa gì hết. Đáng chú ý là phần mềm có tiện ích là nếu bệnh nhân chỉ bệnh nhẹ mà cho thuốc liều nặng và sai danh mục thuốc bảo hiểm y tế có thể thanh toán thì không được. Hoặc người bệnh chỉ bệnh về tay mà cho thuốc uống bị bệnh ở chân là không chấp thuận. Đây là tính ưu việt mà tôi nghĩ ai làm trong bệnh viện cũng thích hết”, bác sĩ Hậu nói.
Người bệnh và thân nhân khi đến thăm khám cũng thấy thoải mái hơn do không phải mang giấy tờ bệnh án, không phải bỏ tiền mua hồ sơ giấy, không sợ bị “hạch” các hồ sơ tiền sử bệnh khi nhỡ quên như trước nay, mà còn yên tâm không sợ mất kết quả xét nghiệm, có thể tự quản lý thông tin về sức khỏe liên tục đến suốt đời.
Vào khám bệnh, chỉ cần chờ trước màn hình khai báo thông tin của bệnh viện nhấp vào lấy số là xong. Với những người già hoặc không rành về công nghệ, có nhân viên y tế trực hỗ trợ.
Sau khi giải thích cặn kẽ nhiều ưu thế của bệnh án điện tử, thấy chúng tôi rất quan tâm đến chi phí đầu tư ban đầu, bác sĩ Huy nói chắc nịch: “Vấn đề không nằm ở kinh phí”.
Sau khi đã được tỉnh chấp thuận chủ trương, vấn đề đầu tiên của đội ngũ triển khai là tìm một đơn vị đáp ứng được về công nghệ ở mức giá vừa phải. Hai phía đã rất kiên trì và mất tới hai năm để đưa bệnh án điện tử vào triển khai, cùng quá trình mua mới thiết bị, dùng thử, sửa chữa sai sót…
“Nhiều bệnh viện khi nghe Bệnh viện Châu Đốc làm được đề án điện tử, cũng ngạc nhiên đến tham quan và hầu hết đều bất ngờ khi thấy mức chi phí chuyển đổi số rẻ đến vậy”, bác sĩ Huy cười kể. Anh cũng không ngại tiết lộ con số cụ thể: khoảng 5 tỉ đồng.
Vậy vấn đề nằm ở đâu? Theo bác sĩ Huy: “Cái khó nhất mà chúng tôi từng khắc phục để đưa vào hoạt động bệnh án điện tử thành công chính là sự đồng thuận của tất cả nhân viên y tế”.
Họ mất rất nhiều thời gian và công sức để xây dựng sự tiếp nhận của cán bộ y tế với quy trình mới. Nhiều bác sĩ, y tá đã quen công tác theo lối hồ sơ giấy, quy trình cũ, nên ban đầu, những ý kiến bất đồng với quy trình số hóa là không ít. Họ viện nhiều lý do để từ chối cập nhật được những kỹ năng mới cần thiết.
“Ban giám đốc đã phải rất quyết liệt, buộc đào tạo, buộc thay đổi, những người phản đối mới dần dần chấp nhận, chịu khó làm quen và thay đổi. Có người bao nhiêu năm, giờ mới lần đầu biết iPad là cái gì, giờ sử dụng được mới thấy sướng”, bác sĩ Huy kể.
Một trở ngại khác với Bệnh viện Châu Đốc đến từ bên ngoài: ngành bảo hiểm lúc đầu không chấp nhận hồ sơ điện tử.
“Họ quen với việc xác lập pháp lý trên hồ sơ giấy nên không đồng ý. Sau đó phải có sự can thiệp của Bộ Y tế, của ngành Bảo hiểm Việt Nam… và thông tư xác lập bệnh án điện tử có chức năng pháp lý thì mới giải quyết được. Mấy bệnh viện triển khai bệnh án điện tử sau thì không gặp phải chuyện này nữa”, bác sĩ Huy cười.■
TTCT - Những lợi ích của chuyển đổi số trong y tế là rõ ràng và lớn lao, nhưng cần một cú hích lớn hơn nữa để thực sự trở thành một tiến trình có định hướng và dung nạp cho tất cả.
Giữa tháng 3-2020, khi đang lái xe, anh T.V.C, 32 tuổi, ở huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh, bỗng nhiên thấy đau ngực, khó thở nghiêm trọng.
Ảnh: Workday Blog
Anh được đưa vào cấp cứu ở Bệnh viện Đa khoa khu vực Cẩm Phả với chẩn đoán tràn khí màng phổi phải, rồi được chuyển sang Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, nơi anh được phẫu thuật và cho xuất viện.
Nhưng hai ngày sau khi ra viện, người bệnh đột ngột thấy khó thở trở lại và được chuyển vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, phát hiện tràn khí khoang màng phổi phải, xẹp phổi phải thụ động, tràn khí dưới da.
Thông thường với một ca bệnh khẩn cấp và phức tạp thế này, nếu tiếp tục chuyển người bệnh về các bệnh viện tuyến trên nữa ở Hà Nội, rủi ro sẽ là rất lớn.
Cuộc phẫu thuật thứ hai, do đó, phải được tiến hành ngay tại Quảng Ninh. Nhưng lần này có một khác biệt quyết định: ca phẫu thuật có sự tham gia của đội ngũ chuyên gia Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trực tiếp qua hệ thống y tế từ xa telemedicine để hỗ trợ các đồng nghiệp ở Quảng Ninh.
Theo Bệnh viện Việt Đức, trực tiếp chỉ đạo cuộc phẫu thuật có PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, giám đốc Trung tâm tim mạch và lồng ngực; TS.BS Lưu Quang Thùy, phó giám đốc Trung tâm gây mê và hồi sức ngoại khoa; TS Lê Việt Khánh, phó trưởng Khoa phẫu thuật cấp cứu tiêu hóa.
Các bác sĩ ngồi ở Hà Nội đã góp phần quyết định vào việc cứu sống một bệnh nhân ở Quảng Ninh. Những trường hợp may mắn như của anh C. còn là hi hữu, nhưng nếu công cuộc chuyển đổi số được thực hiện triệt để ở các bệnh viện nói riêng và hệ thống y tế Việt Nam nói chung, hi vọng sẽ có ngày đó là chuyện bình thường.
Công nghệ telemedicine nhắc ở trên thực ra chỉ là một phần nhỏ của cuộc chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế đang diễn ra. Hệ thống này không chỉ giúp bác sĩ hỗ trợ phẫu thuật từ xa, như trong trường hợp của anh C., mà còn được kỳ vọng là nền tảng dữ liệu, mạng lưới kết nối, và cả một hệ sinh thái bao trùm nền y tế.
Từ đó, bác sĩ và bệnh viện có trong tay đầy đủ thông tin về bệnh sử, kết quả thăm khám, xét nghiệm, chẩn đoán chức năng, hình ảnh... của một bệnh nhân, các bệnh viện được kết nối với nhau và với người bệnh tốt hơn, thông tin giữa các bên trong hệ thống sẽ được luân chuyển dễ dàng.
Một khi kết nối đủ lớn, với một nền tảng dữ liệu đủ rộng, và tài nguyên chung được số hóa triệt để từ thiết bị, chuyên gia, thông tin... thì việc chẩn đoán hình ảnh, tư vấn khám bệnh, và hội chẩn, tất cả đều có thể cá nhân hóa.
Chuyển đổi số y tế cũng không dừng lại ở chuyên môn y khoa. Nhờ chuyển đổi số, hệ thống quản lý thông tin bệnh viện (HIS - Hospital Information System) để quản trị nhân sự, hành chính, tài chính, theo dõi bệnh nhân nội, ngoại trú thông qua bệnh án điện tử, theo dõi sau điều trị, thậm chí là dữ liệu phục vụ nghiên cứu lâm sàng, dịch tễ, tác dụng của thuốc, y tế cộng đồng... sẽ hiệu quả hơn nhiều, với những lợi ích lớn lao: giảm chi phí, kiểm soát địa bàn, giảm tải cho bệnh viện, hỗ trợ công tác y tế dự báo, dự phòng tối ưu...
Việt Nam là một nước mạnh dạn áp dụng và đã có nhiều nỗ lực trong công tác chẩn đoán và điều trị từ xa. Không phải ngẫu nhiên mà ca phẫu thuật với anh C. nói trên có sự tham gia của Bệnh viện Việt Đức.
Từ giai đoạn 2003 - 2007, đây đã là bệnh viện trọng tâm trong dự án “Bệnh viện vệ tinh của Bệnh viện Việt Đức” của Bộ Y tế, lúc đó có mục đích cấp cứu người bệnh kịp thời, giảm bớt tình trạng quá tải ở tuyến trung ương.
Với sự phát triển của kết nối Internet ngày nay, việc truyền dẫn cáp quang để kết nối trực tiếp giữa thiết bị mổ nội soi hoặc camera quay từ phòng mổ của bệnh viện vệ tinh đến trung tâm đã là chuyện trong tầm tay.
Tất nhiên, như mọi vấn đề y tế khác, các tiêu chuẩn kỹ thuật là cực kỳ nghiêm ngặt. Những cuộc phẫu thuật từ xa kiểu này phải bảo đảm chất lượng đường truyền 100%, không cho phép có sai sót: đường truyền tốc độ cao, tiêu chuẩn dự phòng một - một (mọi thiết bị sử dụng đều có một thiết bị dự phòng)...
Vấn đề lớn hơn, tất nhiên, là xây dựng hệ thống dữ liệu và chuyển đổi số đồng bộ một cách có hệ thống.
Hội nghị Chuyển đổi số y tế quốc gia 2020 diễn ra cuối tháng 12-2020 nêu ra một con số đáng suy ngẫm: hiện có trạm y tế xã phải theo dõi tới 78 quyển sổ khác nhau, xã ít nhất cũng trên 30 quyển, khiến mỗi ngày cán bộ y tế mất 75% thời gian để ghi chép, chỉ có 25% thời gian cho công việc chuyên môn.
Khảo sát thực tế của chúng tôi với cán bộ ở một trạm y tế xã tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn gần đây cho thấy họ phải dành nhiều thời gian ghi sổ và làm đủ kiểu báo cáo - về tiêm chủng, dinh dưỡng, môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm..., vì thế nhân sự trạm 7 người nhưng phải dành riêng một người chỉ để làm những công việc sổ sách.
Với khoảng 10.600 trạm y tế xã trên cả nước, sự lãng phí nguồn lực đó là khổng lồ, mà mọi chính sách chuyển đổi số sẽ không thể bỏ qua.
Then chốt ở đây, như với mọi vấn đề khác, vẫn là nguồn nhân lực.
Thực tế hiện đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin chuyên trách y tế chủ yếu là tự đào tạo, nghề dạy nghề. Việc thu hút nhân sự giỏi về công nghệ cho ngành y tế là rất khó khăn, đặc biệt là ở các bệnh viện công lập.
Chính sách về thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế về cơ bản đã rộng mở, hạ tầng số hóa và “phổ cập công nghệ” ở Việt Nam cũng được đánh giá cao so với trình độ phát triển chung, cho nên nhân lực sẽ là vấn đề quyết định để đưa được sự tiện dụng công nghệ trong nhiều mặt đời sống hiện giờ vào lĩnh vực then chốt y tế.■
Cú hích… COVID
Dịch bệnh COVID-19, trong khi gây ra nhiều thiệt hại cho xã hội, cũng có những tác động tích cực ngoài mong đợi.
Có thể coi đó như một cú hích, một cơ hội, để cả hệ thống y tế và các nhà cung cấp giải pháp công nghệ cùng đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi số - khi sự thay đổi không còn là một lựa chọn nữa, mà là bắt buộc.
Các ứng dụng nền tảng chẩn đoán bệnh từ xa của các hãng viễn thông và công nghệ Việt Nam như Viettel, VNPT, FPT phối hợp với Bộ Y tế cũng được nhìn nhận không chỉ là giải pháp cấp bách đối phó dịch bệnh, mà sẽ được triển khai lâu dài.
Một ví dụ, tháng 9-2020, nền tảng khám chữa bệnh từ xa của Viettel Telehealth chính thức khai trương, kết nối tới 1.000 điểm cầu trong cả nước.
Một bệnh nhân bị cao huyết áp, tim mạch và tiểu đường mãn tính ở xã Quảng Trạch (Quảng Xương, Thanh Hóa) đã không thể tin nổi khi được PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu từ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trực tiếp tư vấn qua nền tảng này.
Đến nay Telehealth đã kết nối với gần 30 bệnh viện tuyến trung ương, bao gồm 4 bệnh viện hạng đặc biệt.
Nền tảng V20
Mới đây nhất, cùng Mạng kết nối y tế Việt Nam và Nền tảng hồ sơ sức khỏe điện tử, Nền tảng quản lý thông tin y tế cơ sở V20 đã được VNPT và Viettel phối hợp cùng Bộ Y tế chính thức đưa vào hoạt động.
Là một bộ dữ liệu lớn áp dụng các công nghệ điện toán đám mây, V20 được trông đợi sẽ tối ưu hóa công việc của các cán bộ tại trạm y tế cơ sở, nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe người dân, đồng thời dữ liệu tại các trạm y tế sẽ được liên thông, hỗ trợ báo cáo thống kê chính xác, đồng nhất và nhanh chóng cho tất cả các cấp quản lý trong ngành y.
Bộ trưởng Thông tin và truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, với kinh nghiệm nguyên tổng giám đốc Tập đoàn Viettel, khẳng định các doanh nghiệp công nghệ Việt “hoàn toàn có thể cung cấp hạ tầng cũng như các giải pháp, ứng dụng đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số của ngành y tế. Nhờ vậy mà chi phí đầu tư của các cơ sở y tế, các địa phương sẽ không hề tốn kém như nhiều ý kiến e ngại. Và càng triển khai với quy mô rộng, chi phí, giá thành sẽ càng giảm”.
