Đem khớp vai đi... khâu

Phóng to

Hình ảnh rách chóp xoay trên phim cộng hưởng từ - Ảnh: ajronline.org

Chị L. và bạn đọc TTCT thân mến, đau khớp vai là một chứng bệnh rất thường gặp, nhất là ở những người độ tuổi từ trung niên trở lên. Trước đây, do thiếu các phương tiện giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh, đa số bệnh nhân bị đau khớp vai khi đi khám đều được các bác sĩ “phán” bị viêm chu vai, viêm quanh khớp vai và cho điều trị thuốc uống. Hiện nay, nhờ phương pháp chụp cộng hưởng từ (MRI - viết tắt của Magnetic Resonance Imaging) mà một loại bệnh lý rất thường gặp của khớp vai đã được phát hiện, đó là bệnh lý rách chóp xoay của khớp vai.

Máy đã bị mòn

Chóp xoay là thuật ngữ giải phẫu học dùng để chỉ nơi hội tụ của một nhóm các gân cơ ở phía trên của khớp vai. Các gân này có nhiệm vụ giúp dạng và xoay vai. Khi người ta bước vào độ tuổi trung niên, các gân cơ chóp xoay của khớp vai như một cỗ máy vận hành đã quá lâu nên đến lúc bị mòn, đó là lúc mà chóp xoay bị rách. Điều đáng lưu ý là cơ chế gây ra tổn thương rách chóp xoay có thể do vi chấn thương kéo dài chứ không nhất thiết phải là một chấn thương mạnh cấp tính như ở các vận động viên thể thao hoặc người bị tai nạn. Khi chóp xoay bị rách, ngoài việc bị đau nhiều ở vùng vai, người bệnh còn có các biểu hiện hạn chế vận động khớp, có khi không thể tự mặc áo, chải đầu, với tay lấy đồ vật trên cao..., gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hằng ngày.

Chẩn đoán dễ, nhưng... tốn tiền

Đứng trước một bệnh nhân bị đau khớp vai, sau khi thăm khám các bác sĩ sẽ cho bệnh nhân đi chụp phim X-quang thường quy. Nhưng X-quang thường quy chỉ giúp phát hiện các bệnh lý thoái hóa khớp, vôi hóa gân cơ, mỏm cùng vai xuống thấp... Một số trường hợp có thể thấy các hình ảnh gián tiếp gợi ý có tổn thương chóp xoay như gãy cung ổ chảo cánh tay, đặc xương tại chỗ bám của chóp xoay vào mấu động lớn của xương cánh tay.

Với phương pháp chụp cộng hưởng từ, nhất là chụp có tiêm thuốc tương phản vào khớp thì các hình ảnh bệnh lý của chóp xoay sẽ được thể hiện rất rõ trên phim. Chính vì vậy bệnh lý rách chóp xoay thật ra không khó chẩn đoán. Vấn đề ở chỗ người thầy thuốc có nghĩ tới nó hay không? Một trở ngại lớn đối với việc chỉ định chụp cộng hưởng từ là so với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường, phương pháp này khá tốn kém, thậm chí đắt hơn cả chụp cắt lớp nên nhiều bệnh nhân không có khả năng chi trả. Trong thực tế có không ít trường hợp bác sĩ bỏ sót bệnh chỉ vì ái ngại khi thấy bệnh nhân nghèo phải tốn kém quá nhiều tiền nên “không nỡ” chỉ định chụp cộng hưởng từ.

Chẩn đoán trễ, điều trị càng tốn kém hơn

Phương pháp điều trị tối ưu nhất hiện nay đối với bệnh lý rách chóp xoay của khớp vai là phẫu thuật nội soi khớp vai để khâu lại chóp xoay bị rách. Trước đây, khi chưa có phẫu thuật nội soi, người ta phải mổ mở để khâu lại chóp xoay, vết mổ thường rất lớn, sau mổ bệnh nhân đau đớn nhiều và hồi phục chậm. Hiện nay, phẫu thuật khâu chóp xoay qua nội soi đã được thực hiện thường quy tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Với ưu điểm sẹo mổ rất nhỏ, ít gây đau đớn và thời gian hồi phục ngắn hơn, phẫu thuật khâu chóp xoay qua nội soi khớp vai đã được đa số bệnh nhân hài lòng.

Tuy nhiên, tấm huy chương nào cũng có hai mặt. Mặt trái của phẫu thuật nội soi khớp vai là chi phí thường khá lớn và đây là một loại phẫu thuật khó, chỉ có thể thực hiện thành công bởi những phẫu thuật viên được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm. Nếu không, bệnh nhân dù đã được chẩn đoán chính xác bệnh tình và được điều trị phẫu thuật nhưng vẫn cứ “tiền mất tật mang” như thường. Chi phí cho một ca mổ khâu chóp xoay qua nội soi hiện nay vào khoảng vài chục triệu đồng. Đây là số tiền không nhỏ đối với rất nhiều gia đình ở Việt Nam, đặc biệt đối với bà con nông dân, hay anh chị em công nhân là những người thường phải lao động nặng và hay mắc phải loại bệnh lý này.

Phát hiện bệnh và phẫu thuật sớm sẽ giúp giảm chi phí điều trị vì chóp xoay rách càng lớn càng phải dùng nhiều chỉ khâu nội soi. Nhiều trường hợp bệnh nhân được phát hiện bệnh sớm, chóp xoay chỉ bị viêm và thoái hóa là chủ yếu, chỉ cần mổ nội soi cắt lọc khớp, không cần phải khâu thì chi phí sẽ giảm đi rất nhiều.