Huế- Thành phố của những phiến đá nhỏ lệ

TTCT - Phần lớn khách du lịch đến Việt Nam chỉ ghé qua Huế một hai ngày, vội vàng thăm sông Hương, Hoàng thành, các lăng tẩm và chùa Thiên Mụ rồi lại tiếp tục lên đường. Đúng là Huế mưa nhiều, nhưng vẻ đẹp của thành phố cổ kính này xứng đáng được dành nhiều thời gian hơn để khám phá.

Hai người Pháp đã quyết định thực hiện một cuốn sách ảnh song ngữ Pháp - Anh để chia sẻ với mọi người về tình yêu sâu đậm với Huế của họ. Một người là Philippe Bouler - “cha đẻ” của Festival Huế, chuyên gia tổ chức sự kiện văn hóa quốc tế, người kia là nhiếp ảnh gia Sébastien Laval - tác giả của triển lãm 54 dân tộc Việt Nam trên cầu Trường Tiền năm 2014.

Nước mắt nhà thơ

Cuốn sách mang tên Huế, thành phố của những phiến đá nhỏ lệ (nguyên văn tiếng Pháp: Huế, la ville des pierres qui pleurent; tiếng Anh: Huế, the city of crying stones), dày hơn 120 trang, với những bức ảnh màu và đen trắng về phong cảnh và con người Huế ở thành thị cũng như thôn quê, do Sébastien Laval thực hiện cùng những bài viết đầy chất thơ diễn tả cảm nhận của Philippe Bouler về thành phố đã hớp hồn ông từ 16 năm nay.

Có những bức ảnh về những địa chỉ du lịch nổi tiếng nhưng được nhìn qua một lăng kính khác, không giống những gì khách du lịch thường thấy: Hoàng thành không hiện lên như các cung điện mà là góc xanh nhất, nơi có một cây cổ thụ, xa xa là cột cờ che khuất dưới những tán cây. Có cái gì đó vừa thôn dã vừa cổ kính, vừa thanh bình vừa u buồn rất Huế.

Trong mắt Philippe Bouler, Huế là thành phố của thi ca, của sự hài hòa và lãng mạn. Có lẽ ông là tác giả nước ngoài đầu tiên trích dẫn nhiều nhà thơ Việt Nam đến thế trong tác phẩm của mình.

Các trang mạng của cộng đồng người Việt ở Pháp đã dẫn ông đến với Trịnh Công Sơn, Cao Bá Quát, Hàn Mạc Tử, Phạm Quỳnh, Nguyễn Gia Thiều, Hoàng Phủ Ngọc Tường… Philippe Bouler đặc biệt đồng cảm với Trịnh Công Sơn, người mà ông từng quen biết đầu những năm 1990.

Trong Huế, thành phố của những phiến đá nhỏ lệ, ông dẫn một đoạn trong bài hát Còn có bao ngày của nhạc sĩ tài hoa xứ Huế.

Huế trong trái tim Philippe Bouler là Huế của những màn sương mưa giăng giăng, của những giọt nước mắt khóc người thân bỏ mình trong chiến tranh. Nhà văn hóa nhạy cảm và si mê cái đẹp ấy cảm thông sâu sắc nỗi đau của Huế bị tàn phá.

“Nhiều phần thành cổ tan tành, Đại nội như bị xay nhỏ. Những tòa nhà sắp xếp trật tự dưới thời các hoàng đế nay chỉ còn lại một đống lộn xộn những mái nhà trống hoác, những lâu đài tan thành tro bụi và những mảnh vườn bị đạn bom băm nát.

Sự hài hòa đã bị phá vỡ, vẻ đẹp Huế bị xâm hại vĩnh viễn, nỗi đau của những người đàn bà được bồi thêm một lớp tuyệt vọng. Lời ca của các thi sĩ nín bặt; thời gian vô định ngừng trôi trong yên lặng. Ở Huế, những phiến đá nơi thành cổ tan hoang bắt đầu khóc than”.

Huế của Philippe Bouler còn là một thành phố không thời gian. Ông viết: “Huế là nơi mà thời gian phải đầu hàng. Trong một đất nước Việt Nam không ngừng chuyển động và phát triển như vũ bão, Huế vẫn bình thản, như thể được ghim chặt vào một tấm màn tuyệt đẹp và bị đè bẹp bởi một quá khứ bi tráng”.

Xe máy chạy đêm trong Hoàng thành

Bản song tấu hoàn hảo

Philippe Bouler gặp Sébastien Laval năm 2006 nhân Festival Huế. Ông nhanh chóng nhận ra đây chính là nhiếp ảnh gia sẽ giúp mình thực hiện cuốn sách hằng mong ước bấy lâu. “Anh ấy là một tay máy giỏi, có khả năng nắm bắt được sự hài hòa, không khí, những chuyển động, bầu trời xám đặc trưng của Huế” - ông nói.

Về phần mình, Sébastien bảo mình không có tham vọng chụp những bức ảnh mang tính nghệ thuật gì cao xa, “chỉ muốn là một chứng nhân, muốn giúp những người ở những nơi khác nhau được biết về nhau”. Phải lòng Việt Nam từ lần đầu tiên gặp gỡ năm 1995, ông đã đi khắp nơi trên đất nước này, say mê chụp ảnh phong cảnh, đặc biệt là các dân tộc ít người. Huế là nơi ông đã thực hiện được ước mơ kết nối người với người của mình.

Huế, thành phố của những phiến đá nhỏ lệ như một bản song tấu hoàn hảo của Sébastien Laval và Philippe Bouler. Philippe, người từng tổ chức festival và sự kiện văn hóa tại hơn 50 quốc gia, bảo ông thường xuyên trở lại Huế vì “ở đó có thứ không khí không thể thiếu với tôi”. Còn Sébastien từ 20 năm nay, năm nào cũng dành khoảng hai tháng để đến với Việt Nam vì “đất nước này không ngừng làm tôi ngạc nhiên”. ■