Quan trọng là cách ăn

Châu Á "nghiện" thức ăn nhanh hay muốn sành điệu ?
Thức ăn nhanh: người lớn lây nghiện cho con trẻ?

Các hãng thức ăn nhanh rất biết cách “dụ” trẻ em, nhà hàng truyền thống phải có đối sách phục vụ tốt đối tượng này - Ảnh: M.N

Đến Việt Nam từ tháng 10-2008, tôi đã chứng kiến ngày càng nhiều thương hiệu thức ăn nhanh đổ bộ vào đất nước này. Sự xuất hiện dồn dập của các thương hiệu thức ăn nhanh nước ngoài làm gia tăng những chỉ trích về mối nguy hiểm đối với sức khỏe từ món ăn nhanh này.

Thức ăn nhanh được nói đến nhiều nhất là hamburger, gà rán, khoai tây chiên, pizza. Nhưng bánh mì kẹp thịt rất phổ biến ở Việt Nam cũng là một dạng thức ăn nhanh đấy chứ. Hoặc phở, nếu chúng ta có thể mua mang đi để ăn. Tôi thường nhìn thấy trẻ em được cha mẹ đưa đi học ăn bánh ngọt, xôi, bánh mì hoặc nhiều thứ khác ngay trên xe máy. Liệu có thể gọi những món đó là thức ăn nhanh? Khác biệt duy nhất là những “bữa ăn nhanh” này thuần chất Việt. Và người ta có thể nói rằng nó tốt cho sức khỏe.

Vì đâu?

Hẳn mọi người đều có lý khi cảnh báo nguy cơ của thức uống có đường, thức ăn béo và quá thừa thịt ở những hệ thống thức ăn nhanh. Tôi không phải là người cổ vũ thức ăn nhanh kiểu Mỹ và tôi thích các món truyền thống của người Việt hơn là một cái hamburger kiểu công nghiệp của bất cứ cửa hàng thức ăn nhanh nào.

Có rất nhiều nghiên cứu về những tác hại đối với sức khỏe của việc ăn nhiều chất béo và thiếu trái cây rau quả. Người Mỹ nói nhiều về điều này khi có đến 20% trẻ em bị béo phì và số người bệnh tiểu đường không ngừng tăng. Vậy có nên tố cáo các cửa hàng thức ăn nhanh là nguyên nhân của những vấn đề dinh dưỡng hiện nay? Thật ra đó mới là một phần của nguyên nhân.

Ăn thức ăn nhanh mỗi ngày là điều không nên, nhưng có khá nhiều sản phẩm khác cũng gây hại cho sức khỏe mà người ta không nhắc đến. Ngoài ra, cũng phải tính đến cách sống ngày càng ít vận động để giải thích tỉ lệ béo phì cũng đang tăng ở trẻ em Việt Nam thuộc những gia đình khá giả.

Cách đây vài năm, trẻ em chạy chơi suốt ngày, nhưng giờ chúng thích hạ thủ những tên lính tưởng tượng trên màn hình vi tính hoặc chăm chú ngồi lướt trên iPad, một dạng “cô giữ trẻ thời hiện đại”.

Nhìn từ góc độ này, người ta rất ngạc nhiên khi biết trường hợp John Cisca ở Mỹ. Trong vòng ba tháng, ông thầy giáo này đã sụt 17kg và giảm hàm lượng cholesterol từ 249 xuống còn 170. Ông ta được cho là đã ăn tất cả các món hamburger, rau trộn, gà, khoai tây, kem... nhưng luôn chú ý đến việc cân bằng, đặc biệt không bao giờ vượt quá 2.000 calori/ngày.

Ông Cisca cũng thay đổi thói quen sinh hoạt và mỗi ngày dành 45 phút đi bộ. Từ 127kg lúc bắt đầu thử nghiệm, sau ba tháng ông “chỉ” cân nặng 110kg. “Ý nghĩa của câu chuyện này là luôn chú ý đến ăn cái gì và cách sống ra sao. Chính những lựa chọn của chúng ta khiến chúng ta tăng cân...” - John Cisca tuyên bố.

Học cách sống chung

Ở Việt Nam, khi ăn người ta ngồi vào bàn, ăn uống chậm rãi và trao đổi quanh bàn ăn, hoàn toàn khác với cách ăn nhanh du nhập. Chính vì vậy mà nhiều người lo sợ mất bản sắc truyền thống nếu giới trẻ thích phong cách sống du nhập từ các cửa hàng thức ăn nhanh.

Ở Tây Ban Nha quê hương tôi từng xảy ra tranh luận tương tự cách nay 20 năm, khi các hệ thống thức ăn nhanh đổ bộ vào hầu hết các thành phố. Với một bản sắc văn hóa mạnh và việc tôn trọng bữa ăn gia đình gần như mang tính truyền thống, nhiều người tin rằng thức ăn nhanh sẽ làm thay đổi tâm lý giới trẻ, làm họ quên đi nguồn gốc và lơ là danh tiếng ẩm thực Tây Ban Nha. Nhưng tất cả những điều đó đã không xảy ra.

Trong những năm đầu, các nhà hàng truyền thống ở Tây Ban Nha lao đao vì đối mặt với cái mới đến từ hệ thống thức ăn nhanh, nhưng dần dần họ đã lấy lại sự cân bằng. Ngày nay, các cửa hàng thức ăn nhanh vẫn tồn tại cùng với các nhà hàng truyền thống.

Hầu hết người dân đều dùng bữa ăn ở gia đình nếu công việc cho phép. Nhìn chung, họ thích gọi một món ăn đặc biệt trong ngày ở nhà hàng hơn là một cái hamburger. Thỉnh thoảng họ cũng vào cửa hàng thức ăn nhanh hoặc dẫn theo con mình, dù giới trẻ mới là thực khách chính của hệ thống này.

Trong lúc đó, các nhà hàng Tây Ban Nha chuyên về bữa ăn nhanh truyền thống đã cải tiến rất nhiều, từ chất lượng món bánh mì kẹp thịt tiêu biểu (giống như Việt Nam) cho đến việc giảm giá. Kết quả là họ đã thành công trong cuộc cạnh tranh này. Có thể đây là hướng đi của các món ăn nhanh truyền thống ở Việt Nam.