Vị tướng của nhân dân

Tôi muốn nói thay cho nhiều tiếng nói Việt Nam khi khẳng định Võ Nguyên Giáp là một nhà lãnh đạo xuất sắc nhất mà Việt Nam từng có. Hàng dài những người dân chờ đợi tiễn đưa ở nhà riêng của ông những ngày qua. Tại sao người Việt Nam lại kính yêu Đại tướng nhiều như thế?

 Những lý do khá đơn giản và rõ ràng, nhưng có quá nhiều lý do đơn giản như thế. Giống như các nhà cách mạng khác ở thế hệ của mình, Đại tướng xả thân và sẵn lòng mạo hiểm tính mạng vì mục tiêu cao cả và vinh quang độc lập dân tộc. Hơn thế, Đại tướng là một trong những học trò đầu tiên, người trợ tá trung thành và giỏi giang của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 Sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, Đại tướng chỉ đảm nhận những công việc thứ yếu trong chính quyền, có việc được coi là không tương xứng với tầm vóc của ông. Nhưng Đại tướng đã rất nghiêm túc. Ông coi đó là bổn phận của một người cộng sản và sự trung thành với Đảng khiến ông luôn làm hết sức mình ở bất kỳ công việc nào mà Đảng giao phó.

 Đại tướng đã cho thấy những tướng lĩnh tận tụy có thể khéo léo và hợp lý rút lui mà không để mất tiếng nói của mình trong các vấn đề trọng đại của đất nước ra sao, và giữ được danh tiếng của mình rất lâu sau khi tiếng súng đã tắt.

 Đại tướng cũng rất biết cách cư xử: ông ăn nói nhẹ nhàng và đối xử với những người làm việc cho ông một cách lịch thiệp, nhận được sự tôn kính và trung thành của họ. Ông là vị tướng mà binh sĩ muốn chết cho ông.

 Nhưng dù cho ông có là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh hay là viên tướng ăn nói mềm mỏng, ta hiểu địa vị của ông không quan trọng bằng ảnh hưởng của ông với lịch sử Việt Nam, và lịch sử thế giới. Bản thân là một giáo viên dạy sử, ông hẳn cảm thấy hoàn toàn hài lòng vì ông đã để lại bốn di sản, theo quan điểm của tôi.

Di sản thứ nhất là chiến thắng quân sự có một không hai mà ông đã chỉ huy ở Điện Biên Phủ của đội quân trang bị lạc hậu trước một đội quân tinh nhuệ và hiện đại của phương Tây. Đó cũng là bài học quan trọng về nhân tố bất ngờ trong một chiến dịch và là một ví dụ kinh điển về việc ý chí chính trị cần thiết ra sao cho một chiến thắng quân sự.

 Di sản thứ hai là ảnh hưởng của Đại tướng với phần còn lại của chiến tranh Việt Nam. Nếu Chủ tịch Hồ Chí Minh không có một vị tướng tài ba như Võ Nguyên Giáp, cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ có thể đã khác. Đặc biệt, Đại tướng có ảnh hưởng trầm lặng trong bối cảnh chính trị và quân sự vào cuối cuộc chiến chống Mỹ, sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã qua đời.

 Bằng việc hoạch định một chiến dịch trung gian ở Tây nguyên, chiến lược của ông đã dẫn tới sự rút lui nhanh chóng và trong hoảng loạn của toàn bộ quân đội Nam Việt Nam ở đông bắc Tây nguyên và dọc theo miền Trung, giúp giải phóng phần lớn miền Trung Việt Nam, có thể nói là với ít chiến sự và thương vong hơn hẳn, rút ngắn việc giải phóng hoàn toàn miền Nam.

 Di sản thứ ba là niềm tin của ông. Đại tướng hết sức tự tin ở sức mạnh của dân tộc khi quân đội do ông chỉ huy đã đánh bại hai thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Một bức ảnh mới chụp của một cầu thủ Việt Nam giơ cao bức hình Đại tướng sau một chiến thắng (U-19 Việt Nam - U-19 Úc: 5-1) nói lên nhiều điều: với một thái độ dám làm và lòng yêu nước, không có gì mà người Việt Nam không thể đạt được nếu họ đặt tâm trí và nỗ lực vào đó.

 Di sản thứ tư là các mối quan hệ quân đội - dân sự ở Việt Nam. Qua việc chấp nhận những quyết định của Đảng, Đại tướng đã cho thấy ông tôn trọng nguyên tắc quân đội là lực lượng sức mạnh, nhưng dân sự mới là cao nhất. Nếu cá tính của ông khác đi, hay nếu ông có cái tôi lớn, thì tiến trình lịch sử Việt Nam có thể đã khác.

 Người dân Việt Nam sẽ nhớ về Đại tướng Võ Nguyên Giáp mãi mãi, và không có cách nào tốt hơn là xây dựng một đài tưởng niệm, một bảo tàng hay đặt tên một đại lộ theo tên ông. Đặt lại tên một thành phố theo tên ông, có thể là ở quê nhà ông, cũng là đáng cân nhắc. Nhưng Võ Nguyên Giáp mà thế giới biết đến cũng nổi tiếng bởi việc không ưa các lời khen và coi việc phục vụ nhân dân là nghĩa vụ của ông. Ông đã và sẽ tiếp tục là Đại tướng của nhân dân.