World Cup 2022 dưới lăng kính y học

Nhiều HLV hàng đầu như Juergen Klopp, Pep Guardiola và cả các tổ chức dữ liệu thể thao chuyên nghiệp đều cảnh báo các cầu thủ sẽ kiệt sức, nguy cơ chấn thương tăng cao và nhiều vấn đề tâm lý sẽ phát sinh sau giải đấu lớn nhất hành tinh.

Các cầu thủ hứa hẹn sẽ trình diễn phong độ cao ở World Cup 2022. Ảnh: Reuters

Cả thế giới lên án

Mới đây, tượng đài trong giới huấn luyện Maurizio Sarri, người Ý, còn phát biểu trên Mundo Deportivo: "World Cup 2022 là sự sỉ nhục, xúc phạm bóng đá. Giải đấu này làm giàu cho các ông chủ Trung Đông của Man City, PSG".

Trao đổi với Tuổi Trẻ Cuối Tuần về những phàn nàn như vậy, thạc sĩ khoa học thể thao Lê Cao Cường (từng là trưởng phòng thể lực khoa học thể thao Học viện PVF, HLV thể lực đội U21 Việt Nam) nêu quan điểm:

"Có một thông số để đo lường xem điều kiện thời tiết trong thời điểm thi đấu có thể gây áp lực thế nào lên cầu thủ. Cụ thể là nhiệt độ cầu ướt WBGT - thang đo áp lực nhiệt lên cơ thể, bao gồm ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm, góc độ của mặt trời so với mặt đất, mây che và gió. Ở mức độ đơn giản hơn, có thể ước tính thang đo này bằng nhiệt độ và độ ẩm.

Ở thang đo WBGT, nếu áp lực nhiệt độ trên mức 26oC sẽ khiến cơ thể mệt mỏi khi tiếp xúc lâu dài. Khi áp lực nhiệt tăng kéo theo nhiệt độ cơ thể cũng tăng cao, dẫn đến kích thích cơ chế thoát nhiệt, đổ mồ hôi nhiều, làm tăng lưu lượng máu dưới da và giảm lưu lượng máu tới cơ bắp. Nên hoạt động cường độ cao chịu những giới hạn về sinh lý.

Tôi chưa rõ công nghệ điều hòa mà Qatar áp dụng sẽ hiệu quả ra sao. Nhưng ở mọi giải đấu đều có những phát sinh liên quan tới địa điểm thi đấu. Họ đã nỗ lực để tổ chức rồi. Việc còn lại là của ban huấn luyện, của những người làm chuyên môn. Vì chắc chắn không có thứ gì hoàn hảo cho tất cả mọi người được".

Ngày thi đấu cuối cùng cấp CLB là 13-11, tức chỉ bảy ngày trước khai mạc World Cup. Theo một nghiên cứu về tốc độ thích nghi nhiệt của VĐV ở điều kiện nắng nóng, bảy ngày là quãng thời gian cầu thủ mới bắt đầu thích nghi được với điều kiện thi đấu mới.

Thời gian tối ưu phải là 14 ngày, khi các yếu tố ảnh hưởng đến thể lực của vận động viên đã ổn định hơn, bao gồm: lượng huyết tương, nhịp tim, khả năng tập luyện, độ cảm nhận thoải mái về nhiệt, nhiệt độ da, nhiệt độ cơ thể và tỉ lệ mồ hôi.

Về vấn đề được tranh cãi nhiều nhất là thời điểm World Cup 2022 diễn ra vào giữa mùa giải cấp CLB, tiến sĩ y học thể thao Nguyễn Ngọc Anh Tuấn cho biết các đội tuyển quốc gia cũng sẽ đối mặt với nhiều thách thức không nhỏ.

Các ban huấn luyện sẽ phải tính toán khối lượng tập luyện, còn khi thi đấu là chiến thuật, lối chơi dựa trên cường độ, hiệu suất của cầu thủ, vốn luôn khác biệt ở từng thời điểm. Đội ngũ chuyên gia thể lực, y tế cũng sẽ vất vả hơn nhiều, vì công tác chuẩn bị trang thiết bị tập luyện và chữa trị, hồi phục phù hợp phải từ rất sớm. Đó là chưa kể kế hoạch dinh dưỡng cho toàn đội. Thời gian chỉ có bảy ngày trước giải là rất ngắn để chuẩn bị ở bản doanh.

"Một tuần hội quân trước giải đấu chỉ đủ để toàn đội làm quen, gắn kết chiến thuật thôi. Có thể một số cầu thủ sẽ cần các bài tập chức năng và hồi phục vì chấn thương nhẹ gặp phải ở CLB. Các HLV và bác sĩ đội bóng sẽ mất khá nhiều thời gian để điều chỉnh các vấn đề thể lực và sức khỏe của từng cầu thủ vì họ vốn không theo sát cầu thủ như ở CLB", ông Anh Tuấn cho biết.

Cũng có mặt lợi?

Nhưng ông Anh Tuấn cũng đưa ra quan điểm khác: "Thật ra việc thi đấu World Cup 2022 có khi còn nhẹ hơn cho các cầu thủ nếu so sánh với, nói ví dụ Boxing Day của Premier League - giai đoạn mật độ thi đấu 3 trận/tuần.

Riêng với các đội tuyển, tôi nghĩ họ đang có lợi khi World Cup diễn ra thời gian này, vì đang là giai đoạn cầu thủ sung mãn nhất mùa giải. Nếu như thường lệ diễn ra vào cuối mùa giải, các đội sẽ cần quãng thời gian lấy lại thể lực cho cầu thủ, cũng tiềm ẩn nguy cơ chấn thương cao".

Theo ông Tuấn, tất nhiên bên chịu thiệt sẽ là các CLB chủ quản. Ở hầu hết các CLB chuyên nghiệp, quy trình chuẩn bị về thể lực, sức mạnh và sức bền cho mùa giải đều được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Kế hoạch này được thống nhất bởi đội ngũ chuyên gia thể lực, y tế, dinh dưỡng và ban huấn luyện để giúp cầu thủ đảm bảo được thể trạng, hiệu suất thi đấu tốt, phòng tránh khả năng chấn thương.

Mùa bóng này ở châu Âu, mọi chuyện vẫn diễn ra theo công thức: hai tháng trước khi khởi tranh, cầu thủ sẽ được chuẩn bị. Tháng đầu là để tích lũy nền tảng thể lực, tháng sau kết hợp thêm cảm giác thi đấu bằng những chuyến du đấu, các trận giao hữu.

"Như vậy hoàn toàn có cơ sở để nói World Cup 2022 diễn ra vào thời điểm mà hầu hết các ngôi sao hàng đầu thế giới đã và đang được tính toán để đạt thể trạng cũng như hiệu suất thi đấu tốt nhất trong mùa. Nhưng các CLB sẽ gặp khó khi phải tính toán lại thể lực, quá trình phục hồi cho cầu thủ khi trở về".

Tựu trung, World Cup 2022 hứa hẹn sẽ rất hấp dẫn, nhưng nguy cơ những ngôi sao bóng đá hàng đầu kiệt sức sau giải cũng cao hơn bao giờ hết.■