Hà Nội: xe buýt bị "răn", "đe", "đánh"

Phóng to

Tuyên 17 đang bị "ngán" nhât, có 20 xe thì quá nửa sô nhân viên bị hành hung

Từng nhiều lần thót tim vì tiếng còi bấm sát nách, chiếc xe buýt to lù lù chặn ngang trước mặt, tôi ngậm ngùi nghe theo lời khuyên của bạn bè: hễ thấy xe ben hạng nặng và xe buýt thì tốt nhất là... tránh xa! Nhưng mấy anh lái xe buýt thì lại không tránh được... rơi răng, sưng má.

Tai ương

Khi tốc độ phát triển đô thị quá nhanh, mặt bằng dân trí còn lẽo đẽo xa phía sau cộng với tâm lý “anh hùng nhất xóm” của thanh niên nông thôn rất khó hòa đồng với văn minh đô thị. Hậu quả ở đây là mấy anh lái xe buýt phải chịu.

Gặp chúng tôi, tài xế N.V.K. dở khóc dở cười: “Tôi chạy tuyến 17 từ bến Long Biên đi Nội Bài phải qua nhiều làng ở Phủ Lỗ, Đông Anh dọc quốc lộ 3. Đường hẹp nên đôi lúc không thể cho xe máy vượt được. Thế là hôm 31-1-2004 bị ba thanh niên chặn đầu đánh vỡ kính xe”...

Phóng to

Nguyên Bá Sanh (từng bị đánh với vêt thương trên mí mắt và hàm răng mẻ vân đê lại di chứng) cùng chiêc xe bị tai ương

Theo ông Bùi Bắc An, trưởng phòng kiểm tra giám sát Công ty Vận tải - dịch vụ công cộng Hà Nội, vấn đề giới lái xe buýt bị đánh đang làm “công ty bức xúc lắm”.

- Trên xe buýt 29T-4721 ngày 17-1-2004, hành khách bị thu vé giả đã hành hung nhân viên bán vé Đậu Thanh Trúc ngay trên xe.

- Ngày 29-1-2004 ở tuyến 21, nhân viên bán vé Nguyễn Viết Trinh bị một hành khách đánh phải khâu sáu mũi dưới mi mắt... Sự việc phổ biến đến nỗi Công ty Vận tải - dịch vụ công cộng Hà Nội và các xí nghiệp thành viên phải liên tiếp viết công văn đề nghị Phòng cảnh sát hình sự Công an Hà Nội và huyện Đông Anh can thiệp.

- Ngày 10-11-2003, tại điểm dừng Z125 Phủ Lỗ, Đông Anh, hành khách không mua vé đánh nhau với bán vé.

- Ngày 19-11-2003, lái xe 29N-8824 cùng nhân viên bán vé bị một số thanh niên không mua vé đánh thành thương...

- Ngày 21-11-2003, ba thanh niên gây sự đánh cả lái xe và nhân viên bán vé.

- Ngày 9-1-2004, tại tuyến số 17, nhân viên bán vé Nguyễn Bá Sơn bị bôn thanh niên làng Thái Phù đánh gãy một hàm răng.

- Ngày 12-2-2004, nhân viên bán vé xe 29S-1307 yêu cầu một thanh niên không có vé xuống xe, ngay lập tức người này... rút dao đâm thẳng!...

Không chỉ tại các làng ngoại thành lái xe buýt mới hay gặp phải tai ương mà ngay tại chợ Phùng Khoang (quận Thanh Xuân, Hà Nội), xe 29N-6591 cũng đã bị một tốp người và một thương binh “dùng binh khí” chặn đánh và phá xe buýt. Tại tuyến đi qua Bệnh viện 103 (Hà Đông) còn xảy ra hiện tượng dân cố ý để xe máy sau xe buýt đang lùi để “ăn vạ nhà nước”. Và xe 29U-0058 đã “sập bẫy” này ngày 4-1-2004.

Nỗi niềm xe buýt

Khi tắc đường nhìn xe buýt chềnh ềnh cũng thấy khó chịu thật. Nhưng nếu tính sự tương tác giữa khả năng vận chuyển và tỉ lệ chiếm lòng đường thì xe máy lại “ăn” đường gấp 13 lần xe buýt. Một lý do nữa khiến xe buýt bị ghét là “ông lớn” này hay chèn người. “Chúng tôi có muốn thế đâu” - nhiều lái xe nói.

Đặc điểm đường Hà Nội lại là “ngõ nhỏ, phố nhỏ nhà tôi ở đó”, không có đường dành riêng cho xe buýt nên phương tiện này buộc phải trồi ra thụt vào nếu không muốn bị công an giao thông... tạm giữ! Đó là chuyện “nghiệp” mà những người vận hành dịch vụ xe buýt bảo muốn bày tỏ lâu lắm rồi.

Còn chuyện “nghề” của họ nghe cũng không dễ chịu gì. Ngoài chế độ một tháng được nghỉ bốn ngày (không hẳn là chủ nhật), còn lại 26 ngày trong tháng lái và phụ xe buýt phải trần mình ra trên đường. 5 giờ sáng vào ca, phải đến trước 10 phút để nhận, kiểm tra xe rồi khởi hành. Trên đoạn đường mỗi tuyến không phải muốn đi bao lâu thì đi, có khoảng thời gian ấn định và lái xe bị điều độ bến giám sát chặt chẽ. Vì vậy, không may có tắc đường về chậm mấy phút là lỡ chuyến sau. Mỗi lượt chạy chỉ được nghỉ cỡ 5-10 phút, tới bến thì lái và phụ chẳng ai bảo ai nhảy đại xuống quán cóc làm ly nước đi vệ sinh rồi lên xe đi tiếp.

Vòng quay cứ thế nối tiếp hối hả cho tới hết ca. Người làm ca chiều thì thường đến 22g, có tuyến xa thì gần nửa đêm, lái - phụ xe mới về đến nhà. “Bụi, khói xe, tắc đường, có hôm tức hết ngực. Không có sức khỏe làm được một tuần là nằm bẹp” - một tài xế từng chở hàng lậu tuyến Lạng Sơn, giờ an cư “hành thiện” bằng xe buýt, khẳng định như vậy.

“Bị răn, bị đe, bị đánh” - anh lái xe buýt tên T. liệt kê những “đe, búa” trên đầu mình:
Bị “răn”: tác giả là công ty, xí nghiệp với đội ngũ giám sát hùng hậu và “mặt lạnh như tiền”. Không lịch sự, đi ẩu... đều bị lập biên bản và phạt. Đến điểm đỗ nhưng không dừng xe, phạt 300.000 đồng. Không phát vé: đuổi việc!
Bị “đe”: người dân không thông cảm, rồi mấy anh say cũng góp phần.
Còn bị “đánh” thì đã thấy nhan nhản.

Theo ông Bùi Bắc An, trước thực trạng nhiều lái xe bị hành hung trên, không loại trừ có một số lái xe đi ẩu, nói bậy... “Giới lái xe đã quen nói bậy từ 20-30 năm trước khi được tuyển rồi chứ không phải văn hóa của cả Công ty Vận tải - dịch vụ công cộng kém” - ông An trần tình. Với 8.000 lượt xe chạy một ngày, sắp tới lại tăng thêm xe, thêm tuyến, theo ông An, việc chắt lọc lại đội ngũ lái xe, nhân viên bán vé chỉ còn cách xin được tiến hành dần.

Trước đây xe buýt đầy gà vịt, lái xe tranh kéo khách xềnh xệch. Nhưng bây giờ chỉ cần không đóng cửa xe đã bị phản ánh. Rõ ràng xe buýt đang lịch sự hóa. Cái thời bao nhiêu thứ tạp nham đều có ở trên các xe buýt và những điểm dừng của nó, từ dân móc túi, cờ bạc đến lông gà lông vịt đã qua rồi. Nay xe buýt đã khác nhiều do được sắp xếp lại, nhưng những đoạn trường đeo đuổi theo nó từ phía các “thượng đế” như đã kể trên có lẽ vẫn còn phải khá lâu mới giải quyết được...