Những bậc thầy dẫn đường

Nhân sự kiện Việt Nam tổ chức chương trình chinh phục Everest:

Phóng to

Cộng đồng cư dân Sherpa ở Nepal biết leo núi từ khi còn nhỏ. Già trẻ, gái trai, bất luận ai cũng có thể leo trèo dốc núi hiểm trở bằng dụng cụ thô sơ. Babu Chhiri là một huyền thoại của người Sherpa. Anh từng giữ kỷ lục thế giới về người leo dốc núi Everest nhanh nhất (chưa đến 17 giờ - so với 3-4 ngày của nhà leo núi phương Tây). Năm 1995 và 1999, Babu Chhiri đã hai lần leo lên ngọn Everest (chưa người phương Tây nào thực hiện điều tương tự).

Tổng cộng, Babu Chhiri đã “hóng gió” trên đỉnh Everest 10 lần. Người ta đồn rằng anh không bao giờ ngủ. Để chống lại cơn buồn ngủ, Babu Chhiri thường hát liên tục các bài dân ca Nepal. Nhưng rồi anh cũng đã “sinh nghề tử nghiệp”! Ang Phurba - viên chức thuộc Hội Leo núi Nepal, một trong những bạn thân của Babu Chhiri - kể hôm đó khi băng qua ngôi làng đến trại căn cứ, Ang Phurba nghe tin Babu Chhiri bị tai nạn tại trại II. Nghĩ rằng Babu Chhiri có thể thoát chết nhưng Ang Phurba cũng vội vàng đến hiện trường, với sự giúp đỡ của chính quyền Kathmandu.

Khi đến nơi, Ang Phurba thấy người ta đang khiêng thi thể Babu Chhiri! Khi thi hài Babu Chhiri được đặt tại quận Boudha thuộc Kathmandu, hàng trăm người địa phương đã đến cầu siêu cho anh. Cô vợ Ang Phuti và sáu đứa con gái đã khóc thảm trước cái chết của anh...

Phóng to

Người Sherpa ở Nepal

Với người Sherpa, núi là thần linh và Chomolungma là thần của các vị thần. Núi đem lại sự sống cho họ từ khi họ đến định cư tại Nepal khoảng thế kỷ 16. Làm nghề dẫn đường, một người Sherpa giỏi có thể kiếm được 2.000 USD hoặc hơn trong một mùa.

Thế nhưng, từ khi ngọn Everest có dấu chân chinh phục phương Tây từ năm 1921 đến nay, 175 người (nam lẫn nữ) đã chết và hơn 60 người trong số đó là dân Sherpa. Sherpa là tiếng địa phương, có nghĩa “người khuân vác”, nhưng nhiều người Tây Tạng cho rằng nó có nghĩa “người phương Đông”.

Theo một số nhà nhân chủng học, Sherpa - “người phương Đông” có thể hàm nghĩa rằng sắc dân này di cư từ Đông Tây Tạng đến định cư tại vùng thung lũng Nepal. Thể trạng người Sherpa thích hợp môi trường độ cao. Sống ở trên núi cao hàng ngàn mét so với mực nước biển, họ có buồng phổi to hơn bình thường. Một tờ báo Anh từng mô tả “Tensing Norkay có lá phổi thứ ba!”. Thân họ thường dài hơn chân. Trong nhiều năm, họ sống biệt lập với thế giới bên ngoài.

Thế giới bắt đầu biết đến họ nhiều khi tên tuổi Tensing Norkay xuất hiện cạnh Sir Edmund Hillary trên trang nhất các báo sau cuộc chinh phục năm 1953. Đến giờ, cộng đồng Sherpa đã thay đổi khá sâu sắc. Buôn bán và nông nghiệp được chuyển dần sang công nghiệp du lịch. Ngọn Everest trở thành mỏ vàng đối với Sherpa. Năm 1953, họ không có trường học, bệnh viện, thiết bị liên lạc viễn thông...

Bây giờ, nhà cửa được thắp sáng bằng đèn điện và nhiều hộ dân có truyền hình vệ tinh. Đã có những bác sĩ Sherpa, phi công Sherpa và cả chính khách Sherpa. Giá bất động sản đang tăng vọt. Một ngôi nhà mới tại thủ phủ Sherpa - Namche Bazaar - hiện ít nhất có giá 80.000 USD. Sân bay Lukla (xây vào thập niên 1960) hiện trở thành cánh cổng chính dẫn lên Everest và cũng là phi trường nhộn nhịp hàng thứ ba tại Nepal.