Ẩn số Oscar True grit

Phóng to

Jeff Bridges (trái) và Hailee Steinfeld đầy góc cạnh trong True grit - Ảnh: IMBD

Từng có một thời, đặc biệt là cuối thập niên 1960 đầu thập niên 1970, dòng phim cao bồi Viễn Tây Mỹ đã sản sinh ra những kiệt tác điện ảnh như One upon a time in the West (Một thời ở miền Tây), The magnificent seven (Bảy tay súng oai hùng), The wild bunch (Băng đảng hoang dã)... Một số tác phẩm như The wild bunch ẩn chứa thông điệp phản chiến mạnh mẽ và sâu sắc. Tuy nhiên, dòng phim này mất dần sức hấp dẫn trong thập niên 1980 và chỉ phục hồi trong khoảng thời gian vinh quang ngắn ngủi đầu thập niên 1990 với Dances with wolves (Khiêu vũ với bầy sói) của Keven Costner và Unforgiven (Không tha thứ) của Clint Eastwood. Từ đó đến nay, phim cao bồi Viễn Tây gần như chết hẳn dù thỉnh thoảng Hollywood vẫn sản xuất một số tác phẩm đặc sắc như 3.10 to Yuma (Chuyến tàu đến Yuma) hay The assassination of Jesse James by the coward Robert Ford (Vụ ám sát Jesse James do gã hèn nhát Robert Ford). Cho đến khi True grit của anh em nhà Coen ra mắt khán giả vào ngày 22-12-2010 tại Mỹ.

Không chỉ có báo thù

Cha của Mattie Ross (Hailee Steinfeld) bị chính một người làm việc cho ông là Tom Chaney (Josh Brolin) sát hại khi cô mới 14 tuổi. Quyết tâm báo thù cho cha, Mattie đã cầu viện sự giúp đỡ của cảnh sát già, suốt ngày say xỉn Rooster Cogburn (Jeff Bridges) và cảnh sát biệt kích LaBoeuf (Matt Damon) để truy lùng hung thủ. Cùng nhau, họ đi vào vùng đất hoang dã, nguy hiểm, đầy rẫy những kẻ sống ngoài vòng pháp luật để tìm bắt Chaney. Bộ phim dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Charles Portis, từng được chuyển thể một lần năm 1969 với sự góp mặt của ngôi sao huyền thoại John Wayne. Đảm nhận vai trò đạo diễn là anh em nhà Coen, những người từng đoạt giải Oscar năm 2008 với tác phẩm cũng mang màu sắc Viễn Tây No country for old men (Không có chỗ cho người già). Sánh vai cùng dàn diễn viên nổi tiếng và kỳ cựu là nữ diễn viên mới 14 tuổi Hailee Steinfeld, người lần đầu tiên góp mặt trong một tác phẩm điện ảnh.

Có súng nổ, có đổ máu, có những cảnh rùng rợn, nhưng True grit không chỉ đơn thuần là một bộ phim về đề tài báo thù. Không lạ khi cô bé 14 tuổi mất cha và người đàn ông già chán đời nảy sinh một sự gắn kết tinh thần ấm áp, nhưng nhà phê bình James Berardinelli của trang ReelViews nhận định đó không phải là sự gắn kết “sến” theo kiểu Hollywood. Càng gắn bó với Mattie, cảnh sát Cogburn càng khâm phục sự thẳng thắn và mạnh mẽ của cô, còn Mattie phát hiện ra đằng sau bộ dạng say xỉn tối ngày, Cogburn là một người anh hùng thực thụ. Nhà phê bình Peter Travers của tạp chí Rolling Stone nhận định diễn xuất của Steinfeld trong vai Mattie đạt tầm “đưa người bình thường một bước lên thành sao”. Sự thể hiện của Bridges và Damon cũng được đánh giá rất cao, góp phần vào thành công của bộ phim.

Phim cao bồi chưa “nghỉ hưu”

Nhưng ấn tượng nhất vẫn là sự chỉ đạo tài hoa của anh em nhà Coen. Các chuyên gia cho rằng với True grit, anh em Coen đã tạo ra một tác phẩm u tối, đầy chất mỉa mai nhưng cũng đậm chất hài hước, khác hẳn nhiều phim cao bồi Viễn Tây khác. Dưới ống kính của nhà quay phim nổi tiếng Roger Deakins, miền Viễn Tây hoang dã của nước Mỹ thế kỷ 19 cũng hiện ra sống động, chân thực. Điểm quan trọng nhất, như nhận xét của nhà phê bình Colin Covert thuộc báo Star Tribune, với True grit, anh em nhà Coen đã giảm bớt sự “lập dị” mang thương hiệu riêng của mình để làm ra một tác phẩm xuất sắc về phương diện nghệ thuật nhưng cũng rất thu hút khán giả chứ không kén khách như các bộ phim trước của họ. Nhờ đó, giới phê bình cùng kết luận True grit phiên bản 2010 còn hay hơn nhiều so với tác phẩm chuyển thể đầu tiên của năm 1969.

Với mười đề cử Oscar, trong đó có đề cử phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất, kịch bản chuyển thể, nữ diễn viên phụ (cho Steinfeld), True grit hoàn toàn đủ khả năng lật đổ The king’s speech và The social network để giành vinh quang Oscar. Và với doanh thu 161 triệu USD (theo trang boxofficemojo.com), cao nhất trong số các tác phẩm của anh em nhà Coen, True grit được cả Hollywood kỳ vọng sẽ khôi phục dòng phim cao bồi Viễn Tây tưởng như đã “nghỉ hưu” kể từ Unforgiven năm 1992.