Sau nhiều năm ở nước ngoài, Quế Mai về sống và làm việc ở Hà Nội. Sự trải nghiệm chia sẻ cuộc sống của dân mình, nước mình từ những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ đã làm lắng đọng, sâu sắc hơn những câu thơ của chị.
 Phóng to |
| Nguyễn Phan Quế Mai - Ảnh nhân vật cung cấp |
So với tập thơ đầu tay Trái cấm (2008), tập thơ được giải thưởng Cởi gió (2010) đã cho thấy cất lên một giọng thơ Quế Mai đằm thắm, tinh tế. Bài Nói cùng con ở tập này đem lại cảm xúc nguyên sơ của tình mẫu tử, của sự phát hiện lớn lao từ những người con, những con người ra đời làm mới lại, trong trẻo lại thế giới, cuộc đời. Ở chùm thơ mới của Quế Mai mà TTCT giới thiệu, người đọc có thể thấy được nội lực nội tâm của nhà thơ này, một nội lực đủ nung chảy cảm xúc làm thành bài thơ xúc động và tê buốt, dù khi chị viết về quá khứ hay hiện tại.
Đó là nỗi đau về cội nguồn và thân phận của những đứa trẻ bị bứng khỏi quê hương bản quán ở cuối cuộc chiến tranh (Babylift). Đó là niềm cảm phục tiếc thương những cô gái anh hùng tuổi trẻ mà “hoa không ngăn nổi mình hóa dòng tang trắng” (Đồng Lộc). Chiến tranh, qua hai bài thơ này, đã được nhìn bằng con mắt thơ từ độ lùi hơn 30 năm nhìn sâu vào khía cạnh nhân bản.
Đó là một nhát cắt thực tế cuộc sống hôm nay, như một mẫu điều tra xã hội học, giữa bên trong và bên ngoài tấm cửa kính dày của một khách sạn, để cho thấy hai phạm trù sự thật có cùng một xuất xứ nông dân (Hai phạm trù sự thật). Hai phạm trù đó là thuận chiều hay nghịch cảnh, nhà thơ nén cảm xúc và ý nghĩ của mình để sự việc tự nói lên.
Thơ không có hôm qua và hôm nay, cũ hay mới về đề tài. Cái quyết định của thơ là ở nội tâm nhà thơ có mạnh để chiếu được luồng sáng tinh thần vào thực tế làm rung chuyển, lay động được tâm thức người đọc. Nguyễn Phan Quế Mai hứa hẹn tiếp tục là một giọng thơ có điệu riêng được lắng nghe.
|
Hai bài thơ trong tập Cởi gió Nói cùng con (Cho MF và JF) Tóc con rẽ ngôi Mẹ lại lên năm. Trò chơi trốn tìm --- Thênh thang thênh thang tiếng con cười nói Con là người lớn, mẹ là trẻ con Ta chạy thênh thang đồng lộng lộng gió Ta ôm nhau ngủ cùng trăng cùng sao --- Đồng hồ báo thức Con gọi mẹ về trời xanh cứu rỗi Đồng Lộc Hoa không ngăn nổi mình chảy dòng tang trắng Con gió trắng hát mười bài hát: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Dương Thị Xuân, Trần Thị Rạng, Hà Thị Xanh, Nguyễn Thị Nhỏ, Võ Thị Hà, Trần Thị Hường Mười suối tóc mười cung đàn ngân hát Xanh Mười dải mềm nối một dải Trường Sơn Hoa không ngăn nổi mình hóa dòng tang trắng Ba bài thơ mới Babylift(*) Nhấc bổng, quăng vào một thế giới khác Họ đã về. Tóc không vàng. Da không trắng. Miệng không tiếng Việt Babylift Hai phạm trù sự thật Trong khách sạn Metropole, hai người đàn ông ăn cá hồi nhập khẩu từ Na Uy, hàu sống và thịt bò Úc, nước lọc Pháp, xúc xích Đức Tất cả cùng xuất xứ nông dân Bài thơ chưa thể đặt tên Nâng bát cơm trên tay, những hạt gạo gặt từ cánh đồng bà tôi nằm xuống
65 năm sau, cha và tôi đứng trước mộ bà ... Hai chân tôi gắn chặt vào bùn Nâng bát cơm trên tay, tôi đếm từng hạt gạo ___________ (*) Ngày 5-4-2010, cầm trên tay tờ báo Tuổi Trẻ, tôi rơi nước mắt khi đọc câu chuyện về chuyến trở về Việt Nam để tìm lại người thân của gần 100 trẻ babylift. Ngày Tuổi Trẻ tổ chức giao lưu giữa các trẻ babylift và những người thất lạc con cái trong giai đoạn chiến tranh Việt Nam, đã có bao người mẹ, người cha lặn lội hàng trăm cây số, thức trắng đêm để mong có cơ hội được gặp đứa con thất lạc của mình. Tôi quyết định tìm đọc những bài phóng sự khác về babylift. Sau khi nhìn thấy đoàn babylift giao lưu trong chương trình truyền hình “Như chưa hề có cuộc chia ly”, tôi đặt bút viết bài thơ Babylift. |
