Bức thư cậu học trò trong tù

Phóng to

Minh họa: Hữu Khoa

“Vô cùng ngạc nhiên, vô cùng thảng thốt, vô cùng cảm động...”. Tôi đã hồi âm thư em bằng rất nhiều từ “vô cùng”. Tôi giấu đi chữ “vô cùng tan nát” vì không muốn em mặc cảm hơn.

Thư em bắt đầu bằng lời thăm hỏi và hàng loạt từ “giá mà”: giá đừng hỗn hào với thầy cô, giá đừng bỏ học đi bụi, giá đừng trộm cắp... Em nói rằng em viết thư cho tôi mà không mặc cảm mình là một tù nhân, vì ngày xưa chưa bao giờ tôi gọi em là “học sinh cá biệt”, vì tôi “chịu khó” lắng nghe tâm tư của học trò, vì em bây giờ mất phương hướng, bế tắc...

Em là học sinh lớp đầu tiên tôi làm công tác chủ nhiệm. Em bỏ học giữa chừng, tôi có đến nhà vận động nhưng đã không gặp, em bỏ xứ...

Trong bức thư đầu tiên gửi tôi, em viết: “Em vẫn hi vọng một điều nhỏ nhoi là những dòng chữ này có thể đến được tay cô. Em không biết khi đọc thư này cô sẽ nghĩ gì về cậu học trò cũ nhưng với em, khi ngồi viết những dòng này, hàng loạt những chữ “giá mà” đang dần hiện hữu kèm theo những nỗi đau đang gặm nhấm mà ngày ngày em phải chịu đựng. Em đã phụ công sinh thành của cha mẹ, công giáo dưỡng và lòng mong mỏi của cô thầy...”.

Tôi viết thư và gửi đi, gửi cho em niềm tin để hướng thiện. Tôi kể em nghe về cuộc đời của nhà văn được xem là một bậc thầy truyện ngắn thế giới, O. Henry, từng ngồi tù vì khi là nhân viên của một ngân hàng đã bị truy tố vì tội biển thủ công quỹ do sổ sách ông làm có những con số không khớp nhau. Ông ngồi tù sau đám tang của vợ.

Trong nhà tù ở thành phố Columbus, ngoài thì giờ làm việc, ông vẫn sáng tác để gửi tiền về nuôi con gái. Bắt đầu từ đây, ông dùng bút danh O. Henry như một cách để ghi nhớ trải nghiệm cay đắng của cuộc đời, bút danh này là những chữ cái được nhặt ra từ cụm từ “Ohio penitentiary” (nhà tù Ohio).

Những bức thư tay gửi qua gửi về. Sợi dây liên lạc giữa chốn ngục tù với thế giới bên ngoài được kết nối. Học trò cũ đã “thăm” lại mái trường, thăm thầy cô giáo và gửi những lời xin lỗi muộn bằng những dòng chữ nắn nót. Tôi hồi âm cho em bằng tấm lòng, chỉ mong em đừng tuyệt vọng, đừng để mặc cảm lỗi lầm giằng xé. Khuyên em xem đây là một trải nghiệm nghiệt ngã và bắt mình phải vượt qua.

Những bức thư sau em gửi tôi, tôi vui mừng vì em đã lấy lại thăng bằng, đã biết mơ đến một ngày được trả tự do, được làm người lương thiện.

Em ạ! “Kẻ phạm vào tội lỗi là con người, đau buồn vì nó là thánh nhân, kiêu hãnh về nó là ác quỷ” (Thomas Fuller). Cô mong em hãy đối diện với sai lầm. Hãy chuộc lỗi, hãy chịu trách nhiệm bằng việc cải tạo tốt. Cuối chân trời luôn có một lối đi... Mong em kiên cường, lạc quan để tin rằng “Sau cơn mưa trời lại sáng”.

Tôi luôn kết thúc thư của mình bằng những lời như thế.