Cải cách thủ tục ngành thuế: Con người mới quan trọng

Cán bộ Cục Thuế TP.HCM hướng dẫn người dân làm thủ tục qua mạng. Ngành thuế triển khai rầm rộ thủ tục thuế qua mạng nhằm đẩy nhanh hiệu quả công việc và giảm bớt tiếp xúc giữa cán bộ thuế và người nộp thuế - Ảnh: Thanh Đạm

Quan trọng hơn là nỗ lực giúp cải thiện môi trường kinh doanh, vươn lên thứ hạng trung bình của ASEAN từ năm 2016.

Ngày 25-8, Bộ Tài chính ban hành thông tư số 119 nhằm cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người nộp thuế. Nhìn vào thời gian ban hành và có hiệu lực của thông tư chỉ trong vòng sáu ngày, nhiều người nhận xét đây là một kỷ lục. 

Mục tiêu đẹp

Bộ Tài chính hi vọng số giờ kê khai, nộp thuế từ 537 giờ hiện nay sẽ giảm còn 171 giờ vào năm 2015. “Ngành thuế phải có tốc độ cải cách gấp bảy lần so với kết quả giai đoạn 2011-2012 và gấp 10 lần so với kết quả cải cách năm 2013 mới đạt được mục tiêu trên” - đại diện Tổng cục Thuế nói về nỗ lực cải cách của ngành trong một hội nghị gần đây. 

Trong năm 2014 nhiều nội dung thuế mới và điều chỉnh bổ sung cũng bắt đầu có hiệu lực thi hành như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế giá trị gia tặng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thực hiện; thông tư hướng dẫn thuế nhà thầu... 

Nói chung, nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế đã được cắt bỏ, đơn giản hơn. Doanh nghiệp và người dân phấn khởi với “khí thế” của ngành thuế, nhưng rõ ràng giấy tờ chỉ là một phần, con người thực hiện mới quan trọng.

Ông Trần Mai, giám đốc Công ty TNHH kiểm toán M&H, nói thái độ phục vụ của công chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ đóng góp rất nhiều vào việc giảm thời gian nộp thuế cho người dân và doanh nghiệp.

“Những sửa đổi mà các thông tư mới ban hành gần đây chỉ giải quyết phần ngọn. Cần công khai, minh bạch các quy trình, đơn giản hóa Luật thuế, đồng thời phải cải thiện hình ảnh công chức thuế” - ông Trần Mai nói. 

Con người 

Người đứng đầu ngành thuế TP.HCM, ông Nguyễn Đình Tấn, cục trưởng Cục Thuế, cho biết hiện nhân viên của ông đang trong tình trạng quá tải.

TP.HCM có khoảng 150.000 doanh nghiệp, 250.000 hộ cá thể, hơn 1,1 triệu giao dịch thuế nhà đất, 5,2 triệu mã số thuế cá nhân, số lượng liên hệ thực hiện lệ phí trước bạ cũng lên 100.000 lượt/năm.

Cục Thuế có khoảng 4.000 nhân sự, bình quân một ngày cán bộ thuế TP.HCM phải xử lý công việc của gần 300 doanh nghiệp, cao gần 10 lần so với cán bộ ngành thuế các tỉnh. Cách lý giải này của ông Tấn để phần nào biện minh cho việc cán bộ thuế ít cười. 

Nhiều doanh nghiệp cho rằng vấn đề là con người của ngành thuế muốn nhanh hay không. Nếu áp dụng công nghệ để giải quyết vấn đề thủ tục, chuyện giảm xuống còn 171 giờ vào năm 2015 không phải là khó. Vấn đề chính là con người.

Trong buổi đối thoại giữa doanh nghiệp với ngành thuế mới đây, vẫn còn nhiều ý kiến nêu các câu chuyện rất vụn vặt nhưng chứng minh một thực tế rất rõ ràng là cán bộ thuế thích nhũng nhiễu.

Lãnh đạo ngành thuế trong buổi đối thoại tỏ ra rất quan tâm đến việc giải quyết dứt điểm cho doanh nghiệp, nhưng cũng chỉ là từng trường hợp nhỏ. Mọi chuyện diễn ra y như những lần đối thoại khác. Cái gốc vấn đề chưa giải quyết chính là cung cách làm việc của cán bộ thuế. 

Theo ông Phan Vũ Hoàng - phó giám đốc Công ty tư vấn thuế Deloitte VN, việc cắt giảm thủ tục kê khai cũng đồng nghĩa công tác hậu kiểm được tăng cường, vì vậy cần minh bạch quy trình sẽ tránh tình trạng cán bộ thuế đưa ra những yêu cầu không có trong quy định để nhũng nhiễu. 

Đến nay gần 97% doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM áp dụng kê khai thuế qua mạng. Các doanh nghiệp chỉ mất chưa đến năm phút để hoàn tất thủ tục. Tuy nhiên, đây cũng là nỗi lo của người nộp thuế khi thời gian tiếp xúc doanh nghiệp cũng giảm đi, những rủi ro mắc lỗi, bị phạt cũng sẽ cao hơn.

Người đi nộp thuế rất cần quy định về thuế phải rõ ràng, dễ hiểu và mọi người hiểu giống nhau, thay vì phải cầu cứu đến sự giải thích của cán bộ thuế, bởi không phải ai cũng am hiểu chính sách mới và giải thích, hướng dẫn chính xác, rõ ràng.

Một khi quy định rõ ràng, người đi nộp thuế và cán bộ thuế hiểu giống nhau thì chắn chắn thủ tục sẽ nhanh.

Bộ Tài chính đang phối hợp với Phòng Thương mại và công nghiệp VN (VCCI) xây dựng đề án đánh giá sự hài lòng của người nộp thuế để triển khai thực hiện ngay trong năm 2014. Nhưng cách chấm điểm kiểu này xem ra đã thất bại trong những lĩnh vực khác, khi mà kết quả “hài lòng” cao vời vợi trong thống kê, còn thực tế thì người dân vẫn vã mồ hôi với thủ tục.

Ngăn chặn nạn tiêu cực, nhũng nhiễu của một bộ phận cán bộ công chức thuế cần có cách làm căn cơ hơn.