Để môn văn không "khó", "chán"

Mặc dù nói như vậy và rất thích đọc sách, nhưng cô bé lại yếu kỹ năng viết và ít chịu tư duy khi làm bài. Điểm số môn văn của bé thuộc hàng top trong lớp khiến phụ huynh của tôi hài lòng, nhưng bản thân cô bé luôn cảm thấy môn văn của mình còn yếu. Cô bé kể thật với tôi là trước đây cô giáo dạy kèm vẫn thường cho viết văn mẫu mà ba mẹ không biết, bởi đó là cách nhanh và dễ nhất để có điểm cao.

Tôi mất rất nhiều thời gian để tập cho bé viết đoạn, liên kết câu, dùng từ. Hiện bé chỉ đạt yêu cầu là viết đúng nhưng chưa hay. Gần đây, với áp lực của rất nhiều môn học, đặc biệt là môn toán, nên bé có vẻ ngán ngẩm khi phải ngồi viết văn. Có hôm bé than chán học. Tôi hỏi mãi bé mới nói là trong lớp không ai thích môn văn, cô dạy văn lúc nào cũng la khi học trò hỏi một vấn đề nào đó. Chẳng hạn như cô nói người làm việc trí óc thì mệt hơn người lao động chân tay, bé thấy không đồng ý nên hỏi lại thì bị la là hỏi vớ vẩn. Bài học vừa dài vừa khô khan khiến bé không thích học văn nữa.

Là một giáo viên, tôi cố gắng giúp học trò của mình vượt qua khó khăn và học tốt môn văn.

Trước đây có một học sinh lớp 12 nhận xét bài Người lái đò sông Đà học chẳng hiểu gì mà cô giáo dạy trên lớp cứ khen nức nở là hay lắm, rồi cho chép mấy trang tập bắt học thuộc, chán ơi là chán! Tôi thử vào blog của em đọc vài bài thì thấy diễn đạt rành mạch, dùng từ khá tốt, ý tưởng phong phú. Tôi nghĩ em đã viết rất thực với suy nghĩ của mình. Thế mới biết, còn dạy văn tôi còn thất vọng. Thất vọng về bản thân khi nhận thấy ánh mắt chán nản của học trò. Chương trình ngữ văn ít chú ý đến vẻ đẹp nhân văn, thực tế của đời sống nên thiếu sự hấp dẫn. Bởi vậy, đừng lạ lùng khi qua mỗi kỳ thi lại có những bài văn “để đời” kiểu “Chí Phèo là con của Bá Kiến...”.

Đương nhiên, có những giáo viên có kỹ năng dạy tốt, họ lấp được những khuyết điểm của chương trình, của phương pháp nhàm chán và giúp học sinh yêu thích môn học. Nhưng số đó không nhiều. Ngày xưa, cô giáo của tôi dạy văn cực kỳ cuốn hút, đã đào tạo bao thế hệ học sinh giỏi văn của tỉnh, nhưng về căn bản điều cuốn hút học trò là vẻ đẹp từ phong cách, từ giọng nói, từ tri thức và cách thức truyền đạt của cô chứ không phải bản thân những bài học đó có sự hấp dẫn. Cho nên sau khi ánh hào quang của cô thôi chói sáng trên lớp thì đa số học trò vẫn phải è cổ ra học thuộc lòng như một cái máy không hơn. Nếu giáo viên không được như cô mà chương trình học lại như hiện nay thì có thấy tội cho học trò không? Con người thiếu sáng tạo, thiếu ước mơ và lòng nhân ái có lẽ một phần cũng từ đó mà ra chăng?

Ngày nay không thiếu những gương tốt, nhưng cái xấu thật sự đang phô bày nhiều vẻ. Đó là lối sống thiếu văn minh (giẫm đạp, bẻ cành, hái hoa, xả rác bừa bãi, không thèm xin lỗi, không thiết cảm ơn...), con người mất dần nhân tính (hiện tượng “đinh tặc”, giết người đủ kiểu...). Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng băng hoại những giá trị sống và cũng có nhiều giải pháp cho vấn đề này. Và tôi tin giáo dục vẫn là khâu quan trọng, trong đó việc dạy văn trong nhà trường cần có sự thay đổi để góp phần phát triển nhân cách con người. Căn bản nhất trong sự thay đổi này là mục tiêu cần đạt của bộ môn: phải hướng tới tính nhân văn nhiều hơn nữa.