Gấu trúc - hơn nửa thế kỷ làm sứ giả

Phóng to

Chàng gấu trúc Võng Võng 4 tuổi nhâm nhi tre tại khu bảo tồn Ngọa Long, Tứ Xuyên, Trung Quốc trước khi được chuyển đến vườn thú Adelaide, Úc - Ảnh: Reuters

Để đón tiếp cặp gấu trúc, vườn thú Adelaide đã xây khu vườn trồng tre riêng và thành lập đội quản lý dinh dưỡng cho gấu trúc. Khu chuồng rộng 4.000m², xây theo khung cảnh khu bảo tồn tự nhiên ở Ngọa Long, Tứ Xuyên, Trung Quốc.

Tham dự buổi lễ ra măt này có mặt Thủ tướng Úc Kevin Rudd. Hiện du khách phải đặt vé trước để tham quan gấu trúc ở vườn thú Adelaide, dự kiến lượng khách sẽ tăng khoảng 70% vì rất nhiều người nôn nóng nhìn thấy gấu trúc. Thậm chí trên đường cao tốc ở Úc còn có bảng đếm ngược thời gian chuồng gấu trúc chính thức mở cửa đón khách tham quan. Khoảng 350 lưu học sinh Trung Quốc ở Úc đăng ký làm tình nguyện viên thuyết minh cho khách tham quan.

Quà ngoại giao từ năm 1941

Những chú gấu trúc dễ thương trở thành sứ giả ngoại giao của Trung Quốc đã có lịch sử hơn nửa thế kỷ. Theo sử sách Nhật Bản, năm 685 Võ Tắc Thiên từng tặng Nhật hoàng một cặp gấu trúc vào năm bà lên ngôi. Năm 1941, bà Tống Mỹ Linh từng tặng Mỹ một cặp gấu trúc để cảm ơn sự giúp đỡ đối với nhân dân Trung Quốc. Đây là sự kiện ngoại giao gấu trúc đầu tiên trong lịch sử hiện đại Trung Quốc.

Nhưng sự kiện ngoại giao gấu trúc gây chú ý nhất là vào năm 1972, khi tổng thống Mỹ Richard Nixon thăm chính thức Trung Quốc. Thủ tướng Chu Ân Lai lúc bấy giờ đã ngỏ lời tặng đệ nhất phu nhân Mỹ một cặp gấu trúc trong bữa tiệc tiễn đưa vợ chồng tổng thống Nixon, vì trước đó bà này tỏ ra rất thích thú khi được tham quan những chú gấu trúc tại vườn thú Bắc Kinh.

Trong thực tế, từ năm 1956-1957, vườn thú Chicago và vườn thú quý hiếm bang Florida (Mỹ) từng ngỏ ý muốn mua hoặc trao đổi một cặp gấu trúc với vườn thú Bắc Kinh. Nhưng lúc ấy vườn thú Bắc Kinh chỉ có ba con gấu trúc, trong đó hai con dự định tặng Liên Xô. Vả lại, lúc bấy giờ Mỹ đang cấm vận kinh tế Trung Quốc nên phía Bắc Kinh khó chấp nhận lời yêu cầu này. Sau đó Trung Quốc thông báo có thể trao đổi, nhưng phải cho nhân viên đến giao nhận trực tiếp, không thông qua người thứ ba. Nhưng Chính phủ Mỹ không đồng ý cách làm trên.

Tháng 4-1972, hai con gấu trúc Hưng Hưng và Linh Linh đến vườn thú Washington, thu hút hàng chục ngàn du khách đến tham quan, riêng ngày đầu tiên có hơn 20.000 người, gây nên cơn sốt gấu trúc chưa từng có ở Mỹ. Và năm 1972 được gọi là Năm gấu trúc ở Mỹ. Tuy nhiên, vườn thú Washington khá đau đầu trong việc tìm kiếm thức ăn cho gấu trúc. Do chưa có sự chuẩn bị kỹ trong việc nuôi dưỡng loài động vật quý hiếm này, họ phải đăng báo tìm kiếm nguồn tre phù hợp cho gấu trúc, vì một con gấu trúc trưởng thành mỗi ngày ăn vài chục ký tre.

Năm 1992 và 1999, hai sứ giả hòa bình này lần lượt qua đời khiến người dân Mỹ vô cùng tiếc nuối, lần đầu tiên Quỹ bảo tồn tự nhiên thế giới treo cờ tưởng niệm. Còn báo chí Mỹ đưa tin: “Gấu trúc - sứ giả ngoại giao đã ra đi”.

Năm 1972 cũng đánh dấu năm ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc. Ngoài việc tặng gấu trúc cho Mỹ, Bắc Kinh còn tặng gấu trúc cho Nhật sau khi quan hệ hai nước bắt đầu bình thường hóa. Do vấn đề chính trị, việc tặng gấu trúc cho Đài Loan kéo dài gần 20 năm trời, từ 1988-2008, kết quả là một cặp gấu trúc được tặng theo chương trình bảo tồn sinh sản trao đổi động vật giữa vườn thú Mộc San, Đài Bắc và khu bảo tồn Ngọa Long, Tứ Xuyên.

Hợp tác nghiên cứu có thời hạn

Gấu trúc vốn là quốc bảo của Trung Quốc nên khi trở thành quà tặng ngoại giao mang tính chính trị, mỗi khi chúng xuất hiện đều gây ra cơn sốt chưa từng có. Nhiều con gấu trúc còn được đón tiếp như nguyên thủ quốc gia.

Năm 1972, chuyên cơ chở gấu trúc vừa bay vào lãnh thổ Nhật thì đã có đội chuyên cơ chiến đấu yểm trợ. Năm 1974, vườn thú London xây thang máy riêng cho gấu trúc lên xuống. Năm 1980 thủ tướng Tây Đức đích thân đến Trung Quốc để đón gấu trúc... Trong số 24 con gấu trúc được tặng cho chín nước từ năm 1957-1982, hiện chỉ còn lại hậu duệ của năm con gấu trúc khỏe mạnh.

Sau năm 1982, do môi trường sinh sống của gấu trúc bị đe dọa, Trung Quốc quyết định chấm dứt hoạt động tặng gấu trúc, thay vào đó là hình thức cho thuê nghiên cứu khoa học. Nhưng đến những năm 1990, các tổ chức bảo vệ môi trường lên án chương trình cho thuê gấu trúc vì mục đích thương mại nên Trung Quốc đã chấm dứt hoạt động trên, thay vào đó là chương trình hợp tác nghiên cứu khoa học có thời hạn. Hiện nay, Trung Quốc đang hợp tác nghiên cứu sinh sản gấu trúc với chín vườn thú của năm quốc gia trên thế giới.

Theo tờ Hoàn Cầu Thời Báo, để có thể tham gia chương trình hợp tác nghiên cứu gấu trúc trong vòng mười năm, Mỹ phải chi 10 triệu USD cho phía Trung Quốc. Nếu sinh sản thành công thì gấu trúc con sẽ được sống tại Mỹ đến năm 2 tuổi và phải chi thêm 600.000 USD. Tuy nhiên, năm 2007 phía Trung Quốc đồng ý cho gấu trúc Thái Sơn sinh ra ở Mỹ năm 2005 được ở lại Mỹ thêm hai năm không điều kiện.

Ngày 14-12 vừa qua, vườn thú Washington đã chính thức thông báo chú gấu trúc Thái Sơn sẽ quay về Trung Quốc vào đầu năm 2010 để tham gia chương trình sinh sản tại đây. Thông tin trên khiến không ít người dân Washington buồn bã. Thị trưởng thành phố Washington từng tuyên bố Thái Sơn là thành viên quan trọng của Washington và ông cho biết sẽ xuất bản bộ tem về gấu trúc Thái Sơn.

Phóng to Tờ Đông Phương cho biết vườn thú Hồng Sơn ở thành phố Nam Kinh, Trung Quốc vừa thông báo chương trình nhận nuôi dưỡng các loài động vật quý hiếm năm 2010, nhằm mục đích cải thiện và đầu tư thiết bị y tế chăm sóc động vật, trong đó chi phí nuôi dưỡng một con gấu trúc là 2.000 NDT/năm (khoảng 300 USD). Người nhận nuôi dưỡng được miễn vé vào cổng tham quan gấu trúc, tham gia các hoạt động chăm sóc gấu trúc hằng ngày. Ngoài hiện kim, người dân còn có thể quyên góp thiết bị y tế, thức ăn...