Gia đình thân thiện

Theo khảo sát do UNICEF và Tổ chức Plan tại VN thực hiện, trong số 499 trẻ tại bốn tỉnh thành được khảo sát là Hà Nội, Thái Nguyên, Quảng Ngãi, TP.HCM có đến 94% số trẻ được hỏi cho biết từng bị trừng phạt thân thể và tinh thần tại nhà và 93% số trẻ này cho biết các em cũng bị phạt tại trường. Trong số các loại hình trừng phạt thì 82% trẻ em cho biết phải chịu những hình phạt ở khắp mọi nơi trên cơ thể (nguồn: www.giaoduc.edu.vn). Như vậy, tại hai môi trường gần gũi nhất và có vai trò quan trọng nhất trong việc định hình nhân cách của trẻ là nhà trường và gia đình, lại là những nơi đang góp phần làm xói mòn nhân cách và tinh thần của trẻ một cách nặng nề nhất.

Thói quen dùng bạo lực trong giáo dục trẻ nơi nhà trường và gia đình VN từ lâu đã trở thành một thứ “truyền thống” không dễ gì xóa bỏ ngay được. Nếu không đánh đập thì họ cũng dùng những lời lẽ đay nghiến rất nặng nề đối với con cái của mình. Về mặt xã hội học thì cách giáo dục bằng bạo lực này sẽ được “xã hội hóa” từ thế hệ này sang thế hệ khác, bởi khi đứa trẻ hôm nay bị cha mẹ dùng bạo lực thì khi trưởng thành, các em cũng sẽ “diễn lại” đúng y những cách thức đã được “nhập tâm” trong thời thơ ấu. Vì vậy, nếu không ngăn chặn từ hôm nay thì trong tương lai chúng ta sẽ còn phải tiếp tục chứng kiến cách giáo dục phi nhân bản này.

Rất may là Bộ GD-ĐT đã nhận thấy điều này và cùng với sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế nên đã cho ra đời chiến dịch “Trường học thân thiện” nhằm ngăn ngừa tất cả hình thức bạo lực đối với trẻ em trong trường học như trừng phạt thân thể, tinh thần, xâm hại tình dục, bắt nạt, sao nhãng, xâm hại bằng lời nói, bạo lực băng đảng, sử dụng vũ khí... Nhưng điều đáng băn khoăn là tại sao chiến dịch này chỉ kéo dài trong ba năm (kết thúc vào tháng 11-2011) mà không trở thành một quy định mang tính bắt buộc?

Còn với tình trạng trẻ bị bạo hành trong gia đình thì hiện chúng ta vẫn chưa có một phương kế gì để kéo giảm và tiến đến loại trừ hoàn toàn. Cần biết rằng bạo hành ở gia đình thì khó phát hiện hơn bạo hành ở nhà trường vì gia đình là “pháo đài” riêng, không ai muốn và nếu muốn cũng khó có thể can thiệp sâu vào được. Do vậy, một cuộc vận động sâu rộng về chủ đề “Gia đình thân thiện với trẻ em” có lẽ nên được xem xét trong vận động thực hiện nếp sống văn minh đô thị hoặc chí ít cũng nên là một thành tố quan trọng trong số các tiêu chí xác định “gia đình văn hóa”. Tất nhiên, điều căn cơ hơn phải bắt nguồn từ việc nâng cao dân trí cho người dân và triển khai các chương trình “dạy làm cha mẹ” một cách sâu rộng, nhất là với những người sắp tiến tới cuộc sống hôn nhân (hiện nay ở ta chỉ có lớp học dạy các bà mẹ cách nuôi con mau ăn chóng lớn chứ chưa có các lớp hướng dẫn cách giáo dục con cái trong từng giai đoạn phát triển của chúng).