Làm thế nào để được vay tiền ăn học?

Phóng to

Học ngắn hạn, học tại chức cũng được vay

* Thưa ông, đến thời điểm này, nhiều SV cho biết vẫn chưa thể vay vốn tín dụng ưu đãi từ ngân hàng vì còn phải chờ hướng dẫn thực hiện theo qui định mới? Khi nào SV bắt đầu được vay tiền?

Qua đường dây nóng, chúng tôi cũng nhận được nhiều ý kiến, thắc mắc của HSSV, các bậc phụ huynh... cho thấy đối tượng được thụ hưởng chính sách cũng chưa hiểu đầy đủ, chính xác về tín dụng ưu đãi, thủ tục vay vốn. Thậm chí có không ít trường hợp nhầm lẫn, hiểu đây là một khoản trợ cấp của Chính phủ, có xác nhận diện khó khăn là đến ngân hàng lĩnh tiền... Kể từ khi tín dụng đào tạo được chuyển từ Ngân hàng Công thương VN về ngân hàng chúng tôi, việc cho vay đã thực hiện theo hình thức hộ gia đình, không cho vay trực tiếp đối với SV, trừ những trường hợp đặc biệt. Vì vậy nếu bản thân SV đến yêu cầu làm thủ tục vay tại các chi nhánh, điểm giao dịch của chúng tôi sẽ không được chấp nhận và không thể vay được.

Còn về phía Ngân hàng Chính sách xã hội, Chính phủ và Bộ Tài chính đã giao vốn, gần đây nhất là bổ sung 500 tỉ đồng, chúng tôi sẽ triển khai cho vay hết. Ngân hàng chúng tôi đã đưa tiến độ cho vay, giải ngân áp vào lương thưởng, thi đua của cán bộ, nhân viên.

* Vậy qui định mới về tín dụng ưu đãi có những thay đổi gì so với trước đây?

- Trước hết, đối tượng HSSV được vay vốn từ nay sẽ được mở rộng hơn nhiều. Không chỉ qui định là “con” mà các “thành viên” của các hộ gia đình nghèo, khó khăn đi học đều được vay. Về hoàn cảnh, trước đây chỉ xét cho vay đối với HSSV gia đình thuộc diện đói nghèo, nay ngay cả đối với những HSSV không phải diện hộ nghèo nhưng trong quá trình đang theo học mà gặp khó khăn đột xuất như bị hỏa hoạn, lũ lụt, bố mẹ bệnh nặng... không có tiền để đóng học phí cũng sẽ được vay vốn. Trước đây, để được vay vốn, HSSV phải học những chương trình đào tạo từ một năm trở lên, từ nay tín dụng ưu đãi sẽ áp dụng đối với cả người học các chương trình dạy nghề dưới một năm. Thay vì qui định chỉ SV hệ chính qui dài hạn tập trung trong các trường công lập như trước, nay tín dụng đào tạo được áp dụng không phân biệt là HSSV công lập hay ngoài công lập, học hệ chính qui hay tại chức đều được vay nếu đang học ở những trường được thành lập và hoạt động theo qui định của pháp luật (thành lập theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, có chỉ tiêu tuyển sinh), đủ điều kiện về hoàn cảnh, có xác nhận của nhà trường, không vi phạm pháp luật.

Với mục tiêu hỗ trợ SV không chỉ tiền đóng học phí mà còn góp phần trang trải cả chi phí ăn ở, đi lại, mua sắm sách vở, phương tiện học tập trong quá trình theo học, mức vay được nâng lên từ 300.000đ/tháng/HSSV có thể đến tối đa là 800.000đ/tháng/HSSV. Mức vay này còn được điều chỉnh khi có chính sách thu học phí mới và có biến động về giá cả sinh hoạt.

Trong khi mức vay hằng tháng tăng, lãi suất vay lại được giảm đáng kể. Trước đây, lãi suất cho vay là 0,65%/tháng, nay được điều chỉnh xuống mức 0,5%/tháng, tức là 6%/năm, áp dụng từ năm học 2007-2008. Theo qui định mới, thời gian trả nợ cũng sẽ được tính toán hợp lý hơn, có tính đến những điều kiện có thể nảy sinh trong thực tế để tạo thuận lợi hơn cho người vay như một khoảng thời gian tối đa đến 12 tháng sau khi tốt nghiệp chưa thu hồi nợ và lãi để “chờ” người vay tìm được việc làm và thu nhập ổn định...

* Thưa ông, những HSSV đã vay vốn theo qui định cũ có được tiếp tục vay với mức vay và lãi suất mới không?

- Đối với HSSV đã và đang vay vốn theo quyết định 107/2006/QĐ-TTg cũng sẽ được vay vốn theo mức trần tối đa 800.000đ/tháng kể từ năm học 2007-2008. Người vay cũng được tính lãi suất 0,5%/tháng kể từ ngày 1-10-2007. Các khoản vay từ ngày 30-9-2007 trở về trước còn dư nợ đến ngày 30-9-2007 vẫn áp dụng lãi suất vay đã ghi trên hợp đồng tín dụng hoặc khế ước nhận nợ cho đến khi thu hồi hết nợ.

Vay theo gia đình, tại địa phương

- Chỉ thêm đối tượng mới được vay nên số lượng cần phục vụ sẽ tăng đáng kể. Còn về thủ tục vay, cơ bản không có gì thay đổi vì từ trước đến nay, thủ tục vay tín dụng đào tạo đã được xây dựng nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người vay rồi. Chúng tôi chỉ giữ những thủ tục bắt buộc theo đúng qui định của pháp luật. Do chuyển từ mức vay, mức lãi suất cũ sang mức mới nên đối với những đối tượng đã vay từ trước sẽ phải làm một thủ tục trên hợp đồng vay, nhưng cũng rất đơn giản để thực hiện vay theo qui định mới.

* Vậy qui trình làm thủ tục vay vốn cụ thể ra sao, thưa ông?

- Chúng tôi chia người vay thành ba nhóm, thuộc đối tượng nào thì giải quyết theo đối tượng đó. Bản thân SV cũng cần lưu ý xem mình thuộc nhóm đối tượng nào để tìm hiểu thủ tục dành cho đúng đối tượng.

Thứ nhất là SV vay vốn tại hộ gia đình. Người vay là đại diện của hộ gia đình SV đó làm đơn gửi cho tổ tiết kiệm và vay vốn ở thôn làng nơi gia đình mình sinh sống để được xét, đại diện hộ gia đình cũng phải tham dự cuộc họp xét công khai ở tổ. Nếu được xét đúng đối tượng đủ điều kiện, đơn đề nghị vay vốn sẽ được chuyển sang làm thủ tục giữa tổ tiết kiệm và vay vốn với ngân hàng: lập danh sách theo mẫu, có xác nhận của UBND cấp xã, chuyển hồ sơ cho ngân hàng. Ngân hàng sẽ kiểm soát bộ hồ sơ thấy hợp lệ sẽ làm thủ tục nội bộ và thông báo với UBND xã ngày giao nhận tiền vay. Việc giao tiền cho người vay được thực hiện ngay tại xã nếu từ xã đến chi nhánh ngân hàng gần nhất xa từ 3km trở lên. Từ lúc vay đến lúc được nhận tiền tùy thuộc vào thời gian thực hiện xong thủ tục, nhưng nhìn chung không quá mười ngày, người vay không phải đi lại. Thời gian làm thủ tục đối với đối tượng vay mới tại hộ gia đình lâu hơn vì phải công khai, dân chủ tại địa phương nơi cư trú. Đồng thời còn vì đây là đối tượng phục vụ đông nhất, địa bàn phục vụ rộng, đến tận các vùng sâu vùng xa.

Hộ vay được lựa chọn một trong ba hình thức chuyển tiền cho HSSV: Một là tự nhận tiền rồi chuyển cho con. Hai là ngân hàng sẽ chuyển thông qua hệ thống thanh toán hoàn toàn miễn phí để HSSV nhận tiền ở gần nơi học. Ba là, hộ gia đình có thể yêu cầu ngân hàng chuyển phần đóng học phí thẳng vào tài khoản của trường nơi con đang học, phần còn lại nhận tại gia đình và tự chuyển cho con.

Nhóm thứ hai là SV mồ côi được vay trực tiếp tại ngân hàng nơi trường đang học đóng trụ sở. HSSV diện này phải làm đơn theo mẫu có sẵn của ngân hàng, có xác nhận của nhà trường là đối tượng con mồ côi kèm theo giấy báo nhập học, sẽ được làm thủ tục vay và nhận tiền tại chỗ.

Nhóm thứ ba là những HSSV đã vay theo mức cũ, bao gồm cả đối tượng vay tại trường và vay tại hộ gia đình, sẽ được chuyển sang vay theo qui định mới ngay với thủ tục rất đơn giản: chỉ cần mang đến ngân hàng (nếu vay trực tiếp) hoặc đến tổ tiết kiệm và vay vốn địa phương (nếu vay theo hộ gia đình) hồ sơ cũ để ngân hàng điều chỉnh lại nội dung hợp đồng vay theo mức mới là được nhận tiền ngay.

* Người vay có được tăng hay giảm mức vay, ví dụ như năm đầu tiên một SV đề nghị vay 800.000đ/tháng, nhưng từ năm thứ hai trở đi do có thêm thu nhập từ làm thêm, SV đó muốn giảm xuống chỉ còn vay 400.000đ/tháng?

- Ngoài việc lựa chọn mức vay phù hợp, người vay có thể thay đổi mức vay hoặc thôi không vay trước thời hạn. Chỉ cần người vay liên hệ với ngân hàng để làm thủ tục. Việc giải ngân (người vay nhận tiền) được ngân hàng thực hiện một năm hai lần vào đầu các kỳ học. Vì vậy, nếu muốn thay đổi số tiền vay, người vay cần làm thủ tục trước mỗi lần giải ngân.

Phóng to

Bao nhiêu sinh viên nghèo sẽ được vay vốn để không bỏ học? (ảnh chỉ có tính minh họa)

- Không phải chúng ta chưa từng áp dụng phương thức cho vay trực tiếp đối với người học. Trước đây khi tín dụng đào tạo còn trực thuộc Ngân hàng Công thương VN, SV được đứng tên vay trực tiếp. Nhưng sau đó căn cứ trên tình hình thực tế, khi chuyển sang chúng tôi, tín dụng đào tạo đã chuyển sang hình thức cho vay theo hộ gia đình.

Thực tế cho thấy thu nợ theo hình thức hộ gia đình gần như chính xác, hạn chế tối đa việc lợi dụng chính sách ưu đãi, khả năng chây lì nợ giảm đến mức tối đa, bố mẹ có thể giám sát, giúp đỡ con cái trong sử dụng nguồn vốn vay. Ngoài ra, trong qui định mới cũng đề cập tới trách nhiệm của người sử dụng lao động khi tiếp nhận người lao động là HSSV đã được vay vốn ưu đãi của Nhà nước, có trách nhiệm đôn đốc HSSV chuyển tiền về gia đình để trả nợ hoặc trực tiếp trả nợ Ngân hàng Chính sách xã hội theo qui định.

Trong những trường hợp HSSV gặp khó khăn do gia đình không muốn vay tín dụng ưu đãi để học tập, theo tôi, người có nhu cầu vay vốn cần thuyết phục gia đình về những ưu đãi của Chính phủ, về nhu cầu kinh phí để học tập, có sự cam kết về việc sử dụng và trả nợ... Đứng từ một góc độ nào đó, nếu bản thân người học có nhu cầu vay tiền mà không có đủ căn cứ để thuyết phục chính cha mẹ, gia đình mình thì làm sao thuyết phục, chứng minh được với ngân hàng, với xã hội về khả năng sẽ sử dụng hiệu quả, đúng mục đích đồng vốn ưu đãi?

* Nếu trong cùng một gia đình có nhiều người cùng đi học thì có bị hạn chế số lượng người được vay vốn hoặc mức vay?

- Không có sự hạn chế nào về số người được vay hay mức vay trong một gia đình, miễn là số tiền vay hằng tháng của mỗi HSSV không vượt quá 800.000đ/tháng. Đối với gia đình vay vốn cho nhiều HSSV cùng lúc nhưng thời hạn ra trường của từng HSSV khác nhau còn được ưu tiên hơn một chút: việc định kỳ hạn trả nợ được thực hiện khi giải ngân số tiền cho vay học kỳ cuối của HSSV ra trường sau cùng, tức là lấy thời điểm ra trường của người cuối cùng làm thời điểm xác định thời gian trả nợ.

* Trên thực tế đã có không ít trường hợp vay tín dụng để đi học nhưng sau khi ra trường, người mới tốt nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc trả nợ như chưa tìm được việc làm chẳng hạn. Qui định thu hồi nợ có tính đến vấn đề này không, thưa ông? Ông có thể tư vấn cho HSSV lựa chọn mức vay như thế nào cho hợp lý?

- Đây là một chủ trương mở, có chính sách chung nhưng sử dụng như thế nào thì đối tượng được thụ hưởng có thể tự xác định: chọn mức vay, thời gian trả nợ... Đã là SV thì phải có khả năng tự làm chủ bản thân mình, cân nhắc lựa chọn mức vay phù hợp với mức học phí và nhu cầu chi dùng cá nhân. Người vay cũng có thể chủ động điều chỉnh mức vay phù hợp qua từng lần giải ngân. Khi sử dụng tín dụng ưu đãi cũng đừng hiểu là Chính phủ cho không. Phải có trách nhiệm trả nợ để có vốn quay vòng, tiếp tục thực hiện chính sách và cũng thể hiện trách nhiệm đối với xã hội, với những thế hệ sau.

Chính vì để tạo thuận lợi cho người vay nên chính sách đã qui định sau khi ra trường, trong thời gian tối đa 12 tháng, HSSV chưa phải trả nợ ngay, thời gian đó để tìm việc làm, có thu nhập ổn định, có tích lũy ban đầu trước khi bắt đầu trả nợ. Còn trong quá trình trả nợ, những trường hợp gặp các sự cố bất ngờ, đột biến, gặp khó khăn có thể đề nghị để được gia hạn thời gian trả nợ. Nhưng theo qui định, gia hạn thêm tối đa không quá 1/2 thời gian trả nợ theo qui định chung. Những trường hợp rủi ro đặc biệt, bất khả kháng, không có khả năng trả nợ, sau khi ngân hàng xem xét có thể được xóa nợ nếu quá khó khăn, không có khả năng trả.

Để khuyến khích, SV trả nợ nhanh sẽ được giảm lãi. Chúng tôi sẽ ban hành qui định cụ thể về giảm nợ, giảm lãi để khuyến khích SV trả nợ sớm.