Mênh mông tiếng vịt phía đồng

TTCT - Hồi nhỏ, lúc chưa biết mặt con chữ ra sao, tôi vẫn thường mê cái nghề “làm vua tụi vịt” của ba.

Minh họa: VIIP

Suốt những năm sau này, khi mỗi lần ba đổi hột vịt ra mấy cuốn sách giáo khoa cho tôi, nhìn vào đó tôi vẫn thấy một khung cảnh quen quen, có ba ngồi trong mưa, có chiếc radio cũ mèm nằm kề bên gói thuốc rê ướt vì mưa đêm, có tiếng bầy vịt chạy đồng giữa mênh mông đồng trống.

Và ở đó, có một ông già quanh năm dầm mưa dãi nắng, đất quen hơi chân, vịt quen tiếng gọi.

Lâu lắm ông già mới về nhà một lần, ngủ lại một đêm rồi sáng lại đi. Mùa khô, giọt mồ hôi rơi chưa chạm đất đã bốc hơi. Mưa, đồng khơi gió giông gấp đôi những làng xóm được cây cối che chắn.

Ông già ngồi co ro trong chiếc áo mưa, nghĩ giờ này ở nhà tụi nhỏ chắc đang xếp thuyền giấy thả xuống nước. Hay chúng đang quây quanh mâm cơm, khua chén đũa, hít hà khói.

Nhưng sau mấy khúc ảnh đẹp đó, là nỗi lo: “Mưa lớn như vầy, hổng biết ở nhà có dột chỗ nào hông? Đường sình lầy, thằng Út đi học chắc cực dữ”. Và ý nghĩ cỡ bốn tháng mấy nữa đồng nhà mới cắt lúa làm ông già thấy rầu. Nhưng ông vẫn thấy phía mùa màng có niềm vui: “Rồi, lúc đó mình về!”.

Dân chăn vịt coi chòi trại là nhà. Trời mưa, đang nằm ngủ trong trại phải lồm cồm ngồi dậy, vội vã cuốn mùng mền gom lại một góc, co ro thả ý nghĩ theo khói thuốc bay, “Mưa này chắc lâu tạnh, hột vịt dơ, rớt giá là cái chắc”. Ý nghĩ đó thì không đáng lo bằng tháng này đứa con gái đi học xa nhà cần đóng tiền mướn trọ.

Theo thói quen, ông già mò mẫm, bật radio lên. Cái máy gần bằng tuổi thằng con út, nghe hơi khó, rè rè. Nhưng dù sao có tiếng người thì cũng đỡ buồn. Ông già lại thêm lần đốt thuốc, hút cho ấm, chờ sáng. Rồi tự nhiên hình như có mưa dột, hột mưa mằn mặn lăn dài xuống cằm.

Ngoài cái radio, ông già có ai làm bạn nữa. Sáng, nó nói rột rẹt khi ông lượm hột vịt. Mặt trời lên cao, nó ca cải lương trong lúc ông cắm lưới quây bầy vịt giữa đồng.

Tối, nó kể chuyện đêm khuya cho vui bữa rượu một mình. Thuốc hút thì lúc có lúc không, nhưng pin cho cái radio dứt khoát phải có. Cũng có lúc ông già cầm bầy vịt ở nơi sáng đèn.

Gặp hơi người, sáng uống cà phê nói chuyện trời, chiều nhậu lai rai chút chút. Nhưng tối về trại vẫn một mình. Tiếng cười nói, tiếng gia đình ở mấy nhà xung quanh chẳng giúp gì ngoài làm dậy lên nỗi nhớ vợ con ở nhà.

Bàn tay chai vì năm tháng, đôi chân đi khắp nẻo đồng bằng và bầy vịt là gia tài lớn nhất của ông. Gia tài đó đã giúp ông đổi từng trứng vịt ra tiền nuôi cả gia đình, nuôi bầy con ăn học. Ông thương bầy vịt một ngàn hai trăm mười bốn con của mình và coi nó như bầu bạn. Mà từ ý nghĩ bầu bạn đó, ông thấy mình ác với chúng quá chừng.

Lấy trứng chúng nuôi người. Đời chúng, chỉ biết ăn và đẻ. Đến khi già, hết hơi, tụi nó bị đem bán giết thịt, thay bằng bầy vịt tơ mơn mởn. Lũ vịt như những cái xilanh, nén mồ hôi, cực khổ, cô đơn, nhọc nhằn của ông thành quả trứng. Ông già nhặt chúng, nhặt từng quả trứng, gom từ ngàn đồng bạc lẻ như thế để góp nên ngôi nhà ấm cúng và những trang vở mới cho con.

Những con vịt sau khi đẻ đến kiệt sức thì vô nồi nằm, nghĩ thương. Chỉ là loài gia cầm nhỏ bé cũng dìu dắt những mảnh người đi qua khốn khó.

Có lần mưa to, sét rạch ngang từng chùm quái ác. Tôi gọi điện thoại cho ba, nửa lo, nửa sợ. Tín hiệu phía ông mờ ảo lặng tăm. Sực nhớ mình chưa từng nói thương ba, thương bầy vịt cả đời rúc vào bùn lầy kiếm ăn đẻ trứng nuôi người.

Lúc đó tôi muốn chạy bộ một trăm ba mươi hai cây số để đến bên người đàn ông lang thang trên những cánh đồng, chăn thả nỗi cô đơn và cơ cực, gánh nỗi xa nhà trên từng vạt phù sa.

Tự dưng nghe mùi vịt trong từng tờ giấy bạc, mùi của bùn sình, mồ hôi ba mằn mặn, mùi của nỗi cô đơn xa ngái của một người làm bạn với chân trời. Lần nào giở sách cũng lại thấy chữ như những con vịt bì bõm giữa đồng vắng. Tôi lại nghe tiếng vịt rúc vào một không gian nào đó. Nơi ấy, có khói thuốc vẩn vơ bay của ba tôi, giữa cánh đồng mênh mông, xăm xắp nước...■