Ngân hàng Nhà nước cần độc lập để chống lạm phát hiệu quả

TTCT - Bài học kinh nghiệm từ nền kinh tế Mỹ cho thấy sự độc lập của Cục Dự trữ liên bang (FED) đối với chính phủ là một điều kiện tiên quyết để các chính sách tiền tệ được ban hành đúng đắn và việc áp dụng mang lại hiệu quả như mong muốn, đặc biệt trong cuộc chiến chống lạm phát.

Phóng to

Nhiều người tới gửi tiền ngân hàng do lãi suất cao

FED là một tập hợp 12 ngân hàng (NH) tư nhân nhưng chịu trách nhiệm trước quốc hội, lắng nghe lời khuyên của tổng thống một cách lịch sự. Tuy nhiên, khi có xung đột xảy ra giữa việc tăng trưởng kinh tế và hạn chế lạm phát, FED luôn luôn trung thành với lợi ích chung của đất nước bằng cách đưa ra những chính sách mà FED cho rằng tốt nhất cho đất nước.

FED quan tâm đến việc duy sự vận hành ổn định của các tổ chức tài chính, bảo vệ tỉ giá hối đoái của đồng đôla, chống lạm phát và ngăn chặn thất nghiệp quá mức. Tuy nhiên, những nghiên cứu cho thấy ưu tiên số 1 của FED là chống lạm phát. Đặc biệt trong những giai đoạn lạm phát tăng cao, chủ trương của FED luôn là “hi sinh tăng trưởng để chống lạm phát”, mặc dù điều này làm phật lòng rất nhiều chính trị gia của Mỹ, kể cả tổng thống.

Các nghiên cứu trong lịch sử kinh tế cho thấy những nước có hệ thống NH trung ương độc lập thường thành công hơn trong việc kiềm chế lạm phát so với những nước mà hệ thống NH không có được sự độc lập cần thiết đó.

Tính đáng tin cậy của chính sách tiền tệ luôn là một phương thuốc hiệu quả trong việc chống lạm phát. NH Nhà nước (NN) VN cần có quan điểm cứng rắn trong chính sách siết chặt tiền tệ để tạo độ tin cậy cho các doanh nghiệp và người dân.

Khi mọi người kỳ vọng rằng NHNN sẽ triệt để áp dụng chính sách thắt chặt tiền tệ thì kỳ vọng đó sẽ được phản ánh vào giá cả trên thị trường. Chẳng hạn việc đua nhau tăng lãi suất của các NH thương mại là một ví dụ điển hình. Các NH sẽ không tăng lãi suất nếu họ không tin rằng NHNN chắc chắn sẽ rút tiền về một cách triệt để.

Độ tin cậy của chính sách càng lớn thì kỳ vọng của người dân vào việc lạm phát giảm càng nhiều và do đó giá cả sẽ giảm càng nhanh.

NNHN phải là người giám sát giá trị đồng tiền của một quốc gia và là người bảo vệ tốt nhất chống lại nạn lạm phát tràn lan. Để làm được điều đó cần phải đảm bảo tính độc lập của NHNN trong việc ban hành các chính sách tiền tệ.

Sự độc lập ấy đảm bảo rằng những chính sách kiềm chế lạm phát của NHNN không bị méo mó, biến chất trước sức ép của các nhóm lợi ích, của các chính trị gia và đặc biệt là của công chúng.

NHNN cần phải là nơi có tầm nhìn dài hạn. Để làm được điều đó, nó cần phải là nơi tập hợp các chuyên gia kinh tế hàng đầu của đất nước. Họ phải có khả năng dự đoán được những biến động của nền kinh tế trong tương lai. Trên nền tảng hiểu biết sâu rộng về những lý thuyết kinh tế, họ sẽ vạch ra những chính sách tiền tệ dài hạn phù hợp với lợi ích chung của đất nước cho dù những chủ trương đó đi ngược lại với những lợi ích ngắn hạn.