Người đàn bà đứng sau thị trưởng Matxcơva

TTCT - Trốn tháp tùng chồng trong các chuyến công cán và cũng ít có mặt trong các cuộc chiêu đãi, phu nhân của thị trưởng Matxcơva, bà Elena Baturina, nhìn bề ngoài chẳng có gì nổi bật so với những phụ nữ Nga ở tuổi trung niên. Nhưng bà là đại diện phái yếu duy nhất trong 53 tỉ phú đôla của Nga.

Phóng to

Vợ chồng thị trưởng Lujkov

“Nhân vật yêu chuộng” của báo giới

Trong những ngày này, bà Elena lại một lần nữa đứng giữa trung tâm chú ý của dư luận. Cùng nhiều trang báo mạng khác, tờ Thương Gia nổi tiếng là nghiêm túc ở Nga, giật tít lớn: “Baturina xéo nát cánh đồng Khodyskoye”.

Theo báo chí Nga, chưa đầy hai tuần sau khi Yuri Lujkov được tái nhiệm chức thị trưởng Matxcơva, Công ty Inteko của vợ ông giành được hai dự án xây dựng lớn gồm 400.000m² trung tâm thương mại ở cánh đồng Khodyskoye và 120.000m² nhà ở trên đại lộ Michurin với tổng vốn đầu tư gần 800 triệu USD. Đó cũng là hai quyết định mới nhất về lĩnh vực phát triển mà tòa thị chính Matxcơva đưa ra kể từ khi ông Lujkov tái nhậm chức.

Không dễ để được trúng thầu hai công trình đó. Nhưng sự việc không chỉ có vậy. Inteko đã trả 348,9 triệu rúp (tương đương 12,9 triệu USD) để thuê đất 49 năm trên đại lộ Michurin. Tính ra mỗi hecta có giá 4,3 triệu USD. Các chuyên gia cho rằng giá đã bị hạ xuống 12-17 lần vì giá thực tế ở khu vực đẹp và trong lành như đại lộ Michurin phải là 60-70 triệu USD/ha. Giá thành xây dựng ở Matxcơva khoảng 1.000-1.500 USD/m², còn giá căn hộ bán ra không thể dưới 7.000 USD/m². Tính lợi nhuận của dự án không khó.

Đây không phải là lần đầu tiên “người đàn bà số một của Matxcơva” trở thành tâm điểm của công luận. Tháng hai năm nay, bà Elena đã khiến báo chí tốn nhiều giấy mực vì phát đơn kiện ông Maxim Kashulinski, tổng biên tập tạp chí Forbes phiên bản tiếng Nga, buộc tội ông này “xúc phạm danh dự” cá nhân và Công ty Inteko. Nguyên do là tháng 12-2006 tạp chí Forbes tiếng Nga đưa hình bà Elena lên trang bìa với câu trích dẫn “Tôi là nhà đầu tư được bảo đảm”. Trong khi đó bà đã nói nguyên văn như sau: “Tôi được bảo đảm các quyền của mình, như mọi nhà đầu tư”.

Hai câu này không khác nhau nhiều lắm nhưng hàm chứa một khía cạnh hết sức nhạy cảm. Chồng bà Elena không chỉ là một thị trưởng lâu năm mà còn là chính khách có ảnh hưởng lớn ở tầm liên bang. Nếu trích dẫn rút gọn “Tôi là nhà đầu tư được bảo đảm” thì sẽ khiến dư luận hiểu rằng vì là vợ của Lujkov nên bà “miễn dịch” với mọi sự kiểm tra, kiểm soát. Số tạp chí nói trên đang in dở dang thì bị hủy. Cuối cùng, ông tổng biên tập phải bồi thường danh dự cho bà Elena và trả án phí tổng cộng 109.165 rúp (hơn 4.000 USD) theo quyết định của tòa án vào tháng 3-2007. Ông Kashulinski cho rằng ông bị kiện không phải tại bài báo mà vì sau đó đã nói rất nhiều trên các báo, đài rằng bà Elena tìm cách “kiểm duyệt báo chí”.

Đi lên bằng... chậu nhựa

Phóng to

Một khu nhà ở do Inteko xây dựng ở đại lộ Michurin

Elena Baturina là người vợ thứ hai của thị trưởng Lujkov (vợ cả đã mất). Họ có hai con gái 12 tuổi và 10 tuổi. Bà vốn là thợ ở Nhà máy Frezer, sau đó học đại học tài chính tại chức.

Công ty Inteko thành lập năm 1991, ban đầu là hợp tác xã nhỏ chuyên sản xuất chậu nhựa, ghế nhựa, nồi và đồ gỗ. 99% cổ phần thuộc về Elena, 1% còn lại thuộc về người em trai Viktor. Từ tháng 3-2006, sau các vụ kiện cáo ầm ĩ, bà Elena đã trả lại cổ phần cho người em để trở thành chủ sở hữu duy nhất của Inteko. Hiện nay công ty có 40 công ty con và hàng ngàn công nhân. Thu nhập từ hàng nhựa chỉ chiếm 10% lợi nhuận lên đến hơn chục tỉ rúp mỗi năm của Inteko. Công ty từ lâu đã chuyển sang lĩnh vực xây dựng là chính, có các nhà máy ximăng với sản lượng chiếm 15% thị trường của cả liên bang.

Tài sản của bà Elena hiện giờ được đánh giá khoảng 3,2 tỉ USD, được tạp chí Forbes xếp vào danh sách 53 tỉ phú đôla của Nga năm 2007 và là đại diện nữ duy nhất.

Một thời gian dài thị trưởng Lujkov không “nhận ra” công việc kinh doanh của vợ. Về sau ông cũng tránh đả động đến việc này. Ông lại càng im lặng khi người ta so lương của ông với lương của vợ (154.000 USD/tháng, sánh với thu nhập của các đại gia dầu mỏ).

Trong khi người chồng lo chuyện đại sự thì người vợ lặng lẽ cấp ghế ngồi (tổng cộng 207.000 chiếc) cho tám sân vận động lớn trong thành phố. Sân Lujniki có 85.000 ghế mang mác Inteko, sân vận động Dinamo 40.000 ghế và sân Olympic 25.000 ghế. Cũng trong thời gian ông Lujkov làm thị trưởng thì bà Elena đã trúng thầu những công trình xây dựng lớn ở các khu đất đẹp nhất của thành phố. Công ty Inteko năm nay có khả năng xây dựng được 1 triệu mét vuông nhà ở, chiếm 1/5 số diện tích nhà ở mới được đưa vào sử dụng của Matxcơva.

Liệu có phải tình cờ khi hai công trình xây dựng lớn đã nói ở trên lọt vào tay Inteko ngay sau khi ông Lujkov tái đắc cử chức thị trưởng? Báo chí Nga khẳng định là không.