Nuremberg: chiến tranh và hòa bình

Phóng to

Thành Hoàng đế (Kaiserburg) được xây dựng từ năm 1040, có đến 46 tháp canh lớn nhỏ. Phải mất cả ngày để tham quan di tích này - Ảnh: Mai Thúy Hạnh

Phóng to

Đường Quyền Con Người

Phóng to

Lễ đài duyệt binh của Hitler

Phóng to

Cột chữ Việt trên đường Quyền Con Người

Sau Tòa án Nuremberg, nơi xét xử tội ác phát xít Đức, điểm đến kế tiếp của du khách thường là nhà hội nghị (Kongresshall), công trình được Hitler cho khởi công năm 1937 nhằm tổ chức các đại hội của đảng quốc xã (nhưng chưa bao giờ họp được tại đây). Tòa nhà còn dở dang và được giữ nguyên trạng với những hành lang rộng hình vòng cung dài hun hút có thể chạy xe hơi, được xây bằng những khối đá xẻ khổng lồ.

Theo đồ án giới thiệu tại đây, nếu xây xong phòng đại hội sẽ chứa được 50.000 người, nhiều gấp hai lần so với đấu trường La Mã cổ lớn nhất ở Roma (Ý). Một điểm tham quan nữa là khu lễ đài trước một quảng trường rộng mênh mông, nơi Hitler cùng bọn đầu não của chế độ phát xít duyệt đội quân tinh nhuệ trước khi được tung ra mặt trận.

Rời các chứng tích về một thời kỳ đen tối nhất trong lịch sử nước Đức, tôi vào thăm nhà thờ Thánh Laurent (Lorenzkirche) đúng vào giờ hành lễ trong tiếng đàn phong cầm dạt dào những giai điệu nhạc lễ. Bốn cây phong cầm trong nhà thờ mang những ống hơi màu ánh bạc, có ống cao đến gần chục mét. Sau năm 1945, Lorenzkirche được trùng tu đúng như nguyên mẫu được xây dựng từ những năm 1270-1350 với hai tháp chuông cao khoảng 80m, trông thật đồ sộ vì nhà thờ nằm trên một khu đồi ở trung tâm phố cổ, có độ cao hơn 300m so với mặt biển. Tiếng đàn du dương như xóa đi những ấn tượng nặng nề trước đó về một quá khứ bi thảm, buồn đau.

Thành phố có hàng chục bảo tàng lớn, nhưng một trong những nơi thu hút du khách nước ngoài nhiều nhất là khu trưng bày nghệ thuật ngoài trời đồng thời cũng là con đường mang tên Quyền Con Người (Straße der Menschenrechte) gần Bảo tàng Quốc gia Đức, do nghệ sĩ Dani Karavan người Israel thiết kế, được khánh thành từ tháng 10-1993.

Suốt chiều dài con đường có 30 cột đá tương ứng với 30 điều trong Tuyên ngôn quốc tế về quyền con người đã được Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua và công bố ngày 10-12-1948. Những cột bằng đá trắng cao 8m, đường kính 80cm, được dựng cách nhau 5m, trên thân mỗi cột có khắc một điều bằng tiếng Đức và các ngôn ngữ khác. Cột chữ tiếng Việt khắc điều 27 về quyền hưởng thụ văn hóa, chia sẻ những thành tựu và lợi ích của tiến bộ khoa học, bảo vệ tác quyền đối với các công trình khoa học, văn học và nghệ thuật.

Công trình này là một trong những nỗ lực của cư dân Nuremberg trong quá trình xây dựng một thành phố hòa bình, thực thi quyền con người, rũ sạch tàn tích mà bọn Nazi phủ lên thành phố trong những năm 1933-1945.

Phóng to Tòa án Nuremberg Từ thế kỷ thứ 10 Nuremberg đã là một trung tâm thương mại sầm uất và từ giữa thế kỷ 11 đến thế kỷ 16 từng là thủ đô của đế chế Đức, một trong những đô thị phát triển công nghiệp đầu tiên ở châu Âu. Trong cuộc chiến 30 năm (1618-1648) diễn ra khắp châu Âu thế kỷ 17, Nuremberg bị tàn phá nặng nề, còn trong Thế chiến II Nuremberg trở thành trọng điểm giội bom của quân đội đồng minh vì đây là cái nôi của chủ nghĩa phát xít và đảng quốc xã Đức. Chỉ một vài công trình xây dựng hiếm hoi còn sót lại sau chiến tranh, trong đó có trụ sở Tòa án Nuremberg sau đó trở thành tòa án xét xử tội ác phát xít Đức, một di tích lịch sử mà bất cứ du khách nào đến đây đều không thể bỏ qua. Ngày nay Nuremberg có hơn 500.000 dân, là thành phố lớn thứ hai của bang Bayern, chỉ sau thủ phủ Munich.