Thành phố chơi... bom

TTCT - Hầu như nhà nào ở thành phố Phonsavan, tỉnh Xieng Khouang (Lào) cũng có vỏ bom đạn, nhà ít thì một vài quả, có nhà đến vài trăm quả giống như một bảo tàng chiến tranh mini.

Nhà trọ Ving Thong là nơi được dân du lịch balô khắp nơi biết đến qua các sách du lịch nhờ là điểm đầu tiên nảy ra ý tưởng trưng bày bom. “Bảng hiệu” của Ving Thong là quả bom B52 to tướng đặt trước cửa. Bước vào, khách bị choáng ngay bởi một quầy trưng bày đủ loại phế liệu chiến tranh.

Với giọng Bắc rõ ràng, ông chủ Ving Thong Nguyễn Văn Vinh, 55 tuổi, kể: “Khi tôi mở nhà nghỉ 12 năm trước, khách Tây đến cứ đòi dẫn đi xem dấu vết chiến tranh họ được biết qua sách báo. Tôi chợt nghĩ sao không đem một ít vỏ bom về nhà để giới thiệu cho khách, thế là hôm sau đến tiệm phế liệu khuân thử về ít quả. Vợ tôi hãi quá ném hết ra sân, tôi lại khiêng vào... Du khách mê, tìm đến chụp hình lưu niệm, nhà nghỉ ngày một đông, nhiều khách cứ đòi nhượng lại những quả bom bi màu vàng với giá lên đến 100 USD. Thế là vợ tôi khuân thêm bom về!”.

Phóng to

Ông Vinh với bộ sưu tập phế liệu chiến tranh được coi là lớn nhất ở Phonsavan - Ảnh: Nguyễn Công Thành

Từ đó ông Vinh trở thành nhà sưu tập... bom. Ông lùng sục trong các tiệm phế liệu, thứ nào cũng ráng tìm đủ bộ rồi xin giấy phép trưng bày. Ông Vinh đã đầu tư khoảng 10 triệu kip (khoảng 20 triệu đồng VN) để “rước” bom về và thu lại không ít nhờ bán cho du khách làm kỷ niệm. Sáng kiến của ông Vinh giờ đây đã trở thành thú chơi phổ biến ở Phonsavan, góp phần phát triển du lịch nơi đây.

Khách sạn Dok Khoune có ít nhất hơn 200 vỏ bom chào đón khách từ cửa vào đến tận sân sau. Nhà nghỉ Kong Keo dành riêng một góc sân cất chòi để bom, súng, đạn và dùng chúng trang trí cho quán cà phê của mình. Các văn phòng công ty du lịch thì trưng bày bom theo kiểu nghệ thuật sắp đặt. Còn trụ sở văn phòng du lịch tỉnh Xieng Khouang thì vỏ bom đạn khắp nơi, số lượng lên đến cả ngàn quả.

Ông Vinh đưa chúng tôi đến nhà một người dân Lào để giới thiệu thứ mà ông hằng ao ước - một vỏ bom to tướng nặng khoảng 3 tấn từng được máy bay B52 thả bằng dù xuống chiến trường Xieng Khouang: “Quả này là “cối” nhất vùng. Gạ mãi mà chủ nhà nhất định không chịu bán lại”.

Theo thời gian, quá khứ dù đớn đau hay vui sướng đều trở thành kỷ niệm. Nếu không giữ lại, ít năm nữa bom đạn cũ ở Xieng Khouang sẽ mất hết. Khách phương xa và con cháu đời sau sẽ không biết đến câu chuyện của ngày hôm qua nữa - đó là cách lý giải về “phong trào” chơi bom của nhiều người dân ở Xieng Khouang.

Ước tính trong gần 10 năm (1964-1973) quân đội Mỹ đã “tặng” mỗi cư dân Xieng Khouang 350kg bom mìn. Theo thống kê của các tổ chức tháo gỡ mìn, cho tới nay hăng năm vẫn có khoảng 50 người dân tỉnh này bị thiệt mạng hay thương tật vì bom mìn còn sót lại trong chiến tranh. Bom đạn cũ từ các vùng nông thôn vẫn được chở ra bán cho các tiệm phế liệu, nhiều quả vẫn còn nguyên kíp và thuốc nổ. Mỗi tháng các tổ chức tháo gỡ bom mìn lại ghé qua các tư gia chơi bom để kiểm tra sự an toàn của những món sưu tập mới.