Buồn vui xe Lào

TTCT - Có một thị trường xe Lào đang xâm nhập các tỉnh Bắc Trung bộ, đặc biệt từ Nghệ An vào Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị - nơi có cửa khẩu quốc tế Việt - Lào.

Phóng to

Xe đò 54 chỗ ngồi, giá 500 triệu đồng

Những chiếc xe Lào đang thật sự góp phần làm biến đổi đời sống dân sinh những vùng quê nghèo giáp biên giới nhờ giá rẻ, chất lượng tốt. Nhưng phía sau câu chuyện về giá, về thuế là nỗi niềm của người dân khi phải tìm mọi cách để được sử dụng “chui” xe “tạm nhập”, “tái xuất”.

Trên các ngả phố ở TP Vinh (Nghệ An) dần xuất hiện những chiếc ôtô xịn mang biển số Lào mà giới sành xe gọi là xế hộp biển “giun”.

Thị trấn xe Lào

Tầm 8 giờ sáng, xe biển “giun” đỗ dài trước dãy phố cà phê @, BZ trên đường Trần Phú, TP Vinh. Đặc biệt, dịp khai trương mùa du lịch Cửa Lò (1-5) không ít người đứng ngắm những chiếc xe Lào bóng loáng màu sơn chạy dọc đường Sào Nam, cửa Hội vào đường Bình Minh. Nhưng để ngắm thỏa thích đủ loại xế hộp Lào thì phải ngược lên thị trấn Tây Sơn - vùng kinh tế cửa khẩu của huyện miền núi Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh - như lời giới thiệu của giới sành sỏi thương trường xe cộ.

Từ phường Bến Thủy, TP Vinh, tôi lên xe đò biển “giun” của nhà xe Thảo Hiền đi tuyến Vinh - Thakhec (Lào). Đến phố Châu - trung tâm huyện Hương Sơn - tôi xuống và quá giang chiếc xe “đầu đạn” cũng mang biển số “giun”, ngược lên thị trấn Tây Sơn để quan sát thị trường tấp nập xe Lào. Quả thật, bắt đầu từ phố Châu tôi đã thấy những chiếc xe đò mang biển số Lào đang dừng hai bên đường đón khách đi Thakhec, Hà Nội, TP.HCM, Đắc Nông, Đắc Lắc.

Một số xe khác đang nằm trong gara ôtô hoặc dưới những bóng cây râm mát bên hiên nhà. Bác tài xế nói: “Hôm nay ngày chẵn, có khoảng 15 xe đò chuẩn bị vào Nam ra Bắc. Nghĩa là số xe chạy ngày lẻ đang trên đường về. Nói vậy để biết những chiếc xe đò vừa nhìn thấy mới chỉ là số nửa ở Tây Sơn. Toàn xe xịn 100%, riêng con xe “đầu đạn” dòng Hyundai 12 chỗ ngồi của tớ chỉ còn 60%, mua từ Lào năm 2006 với giá 4.500 USD, tương đương 70 triệu đồng, trong khi đó giá trong nước phải tới 150 triệu đồng”.

Phóng to

Xe “đầu đạn” 12 chỗ ngồi, giá 16.000 USD

Khi vào thị trấn Tây Sơn mới biết đây là một thị trấn xe Lào với đủ loại xe biển “giun” màu vàng, màu trắng, màu xanh đậu lẫn với một ít xe Việt trước trung tâm thương mại thị trấn để đón khách dưới xuôi lên cửa khẩu hoặc chở hàng, đưa khách về Vinh, Hà Tĩnh. Tôi cuốc bộ về phía bóng cây có quán nước mía của một cô gái trẻ, nơi một chiếc xe đò thuộc hạng sang đề biển đi Hà Nội đang nằm chờ khách. Đây là xe đò 54 chỗ, hiệu Powertec, 2.8, đời 2002, dòng Hyundai. Tôi hỏi chuyện chủ quán về chiếc xe đò khá bắt mắt. Cô gái không nói gì, chỉ nở nụ cười thật tươi.

- Ông xã tậu con xe này bao nhiêu tiền? - Tôi hỏi tiếp.

- 500 triệu đồng. Nếu mua ở Việt Nam không dưới 1,8 tỉ đồng đâu nhé.

Người khách lạ ngồi cạnh tôi buột miệng khen chiếc xe được mua giá cực rẻ, tức thì cô gái bình luận ngay:

Phóng to

Xe đò biển “giun” tuyến Thakhec - Vinh nhập cảnh qua cửa khẩu quốc tế Cầu Treo

- Dân mình làm gì có tiền mua xe Việt. Muốn mua xe xịn ở trong nước thì phải nộp một lúc ba loại thuế mà loại thuế nào cũng cao, gồm thuế nhập khẩu 83%, thuế tiêu thụ đặc biệt 30%, thuế VAT 10%. Ông xã nhà em kê đi tính lại kỹ lắm rồi, nếu vô Sài Gòn mua một con xe xịn Toyota Prado tám chỗ ngồi của Nhật, loại 2.700cc (gần 3 chấm) thì phải chi hơn 1,2 tỉ đồng (cả đăng ký), trong khi đó giá gốc ở Nhật chỉ 30.000 USD.

Để minh chứng lời nói của mình là xác đáng, cô gái lấy cuốn sổ ra tính từng khoản thuế cho chúng tôi xem:

- Thuế nhập khẩu 83%: 30.000 USD x 83% = 24.900 USD (1).

- Thuế tiêu thụ đặc biệt 30%: 30.000 USD + 24.900 USD = 54.900 USD

54.900 USD x 30% =16.470 USD (2).

- Thuế VAT: 54.900 USD + 16.470 USD x 10% = 7.137 USD (3).

Tổng số thuế: (1)+(2)+(3) = 48.507 USD (cao hơn giá gốc 18.507 USD)

Tổng số tiền chiếc xe mua ở VN là: 48.507 USD (thuế) + 30.000 USD (giá gốc) = 78.507 USD, tương đương 1,265 tỉ đồng (giá 1 USD = 16.120 đồng). Như vậy, nếu mua một chiếc xe Nhật nguyên chiếc ở VN thì người dân phải chịu giá cao 48.507 USD so với giá gốc!

Người khách thôi ngắm nghía chiếc Powertec, quay sang nghe cô gái nhận xét:

- Trong lúc thuế xe ở trong nước căng như vậy thì chính sách miễn giảm thuế của Lào rất hấp dẫn: chỉ 1%. Thủ tục mua xe cũng đơn giản, chỉ cần một người mang quốc tịch Lào đứng tên mua hộ rồi làm thủ tục “tạm nhập” qua cửa khẩu là chạy sướng nhé. Sau đó muốn “tái xuất” cửa khẩu Việt - Lào nào cũng được. Xe Lào vừa hợp với túi tiền người Việt vừa là xe nguyên chiếc, dại gì không lách luật mà mua để nâng cấp đời sống của mình.

Phóng to

Xe bán tải của một nông dân ở Tây Sơn

Nói xong, cô gái đưa cánh tay trắng nõn chỉ sang nhà bên cạnh giới thiệu những loại xe khác. Tôi nhìn sang thấy một chiếc “đầu đạn” chín chỗ ngồi bóng lộn màu sơn, dòng Hyundai, đời 2008 đang nấp dưới bóng cây. Cô gái bảo: “Chỉ 16.000 USD thôi. Nhưng trong nước giá của chiếc xe này là 560 triệu đồng đấy”.

Đối diện chiếc “đầu đạn”, bên kia đường một chiếc xe bán tải (1-1,4 tấn) mới cáu cũng đang rúc đầu nằm nghỉ dưới bóng cây xanh, giá tầm 14.000 USD.

Gần quán nước mía là trụ sở UBND thị trấn Tây Sơn. Tại đây, bí thư đảng ủy Phan Hồng Nhẫn không ngần ngại cho biết: “Tây Sơn có 11 khối, khối nào cũng có ôtô mua từ Lào. Trong 360 hộ kinh doanh có tới 207 ôtô. Có nhà hai xe, thậm chí có nhà năm xe, chủ yếu là xe Lào. Trong 118 hộ nông dân thì năm nông dân ở khối 10 đã có xe Lào”.

Ông chân thật: “Người dân Tây Sơn mua xe chạy kiếm ăn tứ xứ, khác chi mua con trâu, con bò đi cày ngoài đồng ruộng giúp mình. Chỉ tội là đang phải mua “chui” vì phải nhờ người Lào đứng tên mới mua được. Cái lợi thiết thực nhất là xe của dân mình vận chuyển hành khách, vật liệu xây dựng, gạo thóc, phân bón về phục vụ cuộc sống cho dân mình. Nghĩa là dân mình làm giàu cho dân mình đấy. Nếu giá xe Lào đắt đỏ như giá xe Việt thì không chắc dân Tây Sơn có thu nhập bình quân 8 triệu đồng/người/năm như hiện nay”.

Nỗi niềm xe rẻ

Kỹ sư xây dựng Hồ Quang Nghĩa mời tôi dự tiệc khao chiếc xe mới mua, hiệu Toyota Corolla đời 2001, giá 330 triệu đồng. Đang vui, tôi đem chuyện xe Lào ra kể, bộ mặt Nghĩa ỉu xìu rồi than: “Biết rồi. Xót lắm. Tôi mang 330 triệu đồng ra Hà Nội chỉ mua được một chiếc xe Nhật liên doanh còn 80% giá trị sử dụng. Nếu mua xe Lào, số tiền này sẽ tậu được hai “con” tương đương, nhưng tôi sẽ không mua loại này bởi xe Camry 2.4, đời 2002 ở Lào chỉ mức giá 12.000 USD. Rẻ thì rẻ thật đấy nhưng phiền phức vô cùng tận”.

Nỗi phiền toái nhất của người mua xe Lào là sau 30 ngày lưu hành trong nước, lái xe phải đưa xe lên cửa khẩu để đóng dấu hải quan hai nước Việt - Lào theo đúng qui định của nghị định thư liên vận giữa Việt Nam và Lào: “Xe ôtô hai nước được phép lưu hành trên lãnh thổ nước bạn (gọi là tạm nhập) trong vòng 30 ngày. Hết hạn, xe phải rời khỏi lãnh thổ (tái xuất)”.

Trước đây, hội có xe Lào ở xa cửa khẩu thường thuê một người chuyên lo việc đi đóng dấu. Ngoài chi phí 200.000 đồng/lần đóng nộp hải quan, người này được trả công 200.000 đồng/xe. Nhưng nếu người đi đóng dấu bị ốm đột xuất thì tất cả xe Lào khó lòng lưu hành vì nếu CSGT phát hiện sẽ phạt rất nặng. Mới đây, hải quan qui định đích thân chủ xe phải mang xe Lào do mình sử dụng lên cửa khẩu đóng dấu, nếu chậm một ngày sẽ bị phạt ngay. Qui định này khiến những người ở càng xa cửa khẩu càng khó xử bởi “đến ngày đi đóng dấu mà gặp bão hoặc mắc kẹt công việc đặc biệt không thể đưa xe lên cửa khẩu được là bị phạt.

Đấy là chưa tính chuyện nhiều người lo làm ăn xa không nhớ việc đi đóng dấu hoặc không về kịp đều dính phạt. Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Cầu Treo Bùi Văn Phúc cho biết: “Mức phạt cao nhất là 5.000.000 đồng/lần phạt. Mức phạt thấp nhất là 1.000.000 đồng (áp dụng cho trường hợp có lý do đặc biệt). Mức phạt bình quân là 3.000.000 đồng/lần phạt. Thế nhưng người vi phạm vẫn không giảm”. Cũng theo ông Phúc: “Hiện xe mang biển số giun nhập cảnh qua cửa khẩu ngày càng tăng. Ngày nhiều có hơn 200 xe, ngày trung bình khoảng 100 xe, ngày ít nhất tầm 50-70 xe nhưng rất khó biết hiện có bao nhiêu người VN mua xe Lào”.