Nhìn hết một hoàng hôn

Cho nên bữa nay tôi chạy ngang qua cầu, nhìn hoàng hôn đổ xuống thì cầm lòng không được mà phải đứng lại. Mình đi quá vội trong hơn hai mươi năm để chưa từng ngắm hết một hoàng hôn trọn vẹn trên sông. Mà tôi cũng không đứng được quá lâu vì dòng xe vẫn còn đang lưu chuyển. Cho nên tôi đành chụp một tấm ảnh bằng điện thoại, như quán tính.

Đến lúc bỏ máy vào túi, tôi mới sựng lại một chút. Mình chụp tấm ảnh này là vì điều gì? Là để sau đó về nhà hay đi đâu mình cũng có thể mở ra xem lại? Xem lại cái gì? Xem một khoảng thời gian mà mình đã không dành cho nó, giống như một thứ đồ đóng hộp, chứa đầy chất bảo quản để có thể tồn tại lay lắt về sau?

Có rất nhiều điều về thời gian làm tôi suy tư. Sự nhanh chậm, cảm giác về thời gian thay đổi ra sao giữa những thế hệ. Tôi chắc một điều rằng thời gian là một điều vô cùng cá nhân, đến mức khó lòng bộc bạch giãi bày, truy cầu sự thấu hiểu từ người khác.

Những ngày ở Huế, tôi nghe kể rằng người xưa xây một căn nhà đến hàng chục năm. Những cột những rường nhà được làm từ gỗ lấy từ rừng về, đem ngâm ba năm dưới bùn rồi lại phơi khô thêm ba năm. Những người xây và chờ đợi sống trong một căn nhà như vậy hẳn phải có cảm quan về thời gian khác với người sống trong bốn vách bêtông dựng vội cho xong trong vài tháng trước mùa mưa và năm tháng thì cứ đếm tuyến tính tăng lên mãi mãi không ngừng, như một cơn khủng hoảng đàn áp tinh thần.

Đến bây giờ, thật khó nói về sự nhanh chậm của thời gian. Mọi thứ di chuyển nhanh hơn. Và nhiều bất trắc hơn. Hai người đi bộ có va vào nhau trên đường thì cùng lắm cũng chỉ vỡ một cuộc tình như ca dao “gặp anh ghé nón chạm vai chẳng chào”. Nhưng nhanh hơn một chút, đến xe đạp, xe máy, ôtô, sự va chạm nào cũng thành thảm khốc. Thay vì nức nở một cuộc tình, ta thảm khốc với cái chết.

Cũng kha khá lâu, tôi hỏi một người bạn rằng vì sao tôi có cảm giác người xưa thanh nhàn hơn? Họ gần gũi với mặt trăng, với những ngôi sao, với cây cỏ từng mùa, với những con côn trùng, con chim nhỏ xung quanh. Những sự lặp lại và liên tục tám giờ một ngày, năm mươi hai tuần một năm là một điều vô cùng phi thời gian và phản thời gian. Giống như một thửa đất, sau nhiều vụ cày cấy liên tục đã trở nên bạc màu, khô khốc.

Càng lúc mọi thứ sẽ càng hiện đại hơn, tân tiến hơn với cái lý lẽ rằng với sự phát triển đó, chúng ta làm mọi việc nhanh hơn, tiết kiệm thời gian hơn. Làm sao để giải thích cho ai đó rằng thời gian không phải là thứ để tiết kiệm nhỉ? Bao lâu rồi mình chưa ngắm một bầu trời chíu chít sao đêm, một dải núi chìm trong những cơn mưa xuân, những cơn sóng từ tốn cập bãi cát, hay thậm chí là ngẩng đầu nhìn mây bay?

Thời gian là thứ đòi hỏi con người phải có mặt 100% với nó, không thể cất để dành, không thể lưu trữ. Chúng ta không thể đóng gói thời gian vào những bức ảnh trong điện thoại, để rồi sau đó giữa đêm lại day dứt vì chẳng bao giờ trọn vẹn nhìn hết một hoàng hôn trên sông.■