Nông dân vẫn còn quá khổ

Phóng to

Ông NGUYỄN QUỐC CƯỜNG, chủ tịch Hội Nông dân VN, cho biết:

- Khó khăn là đương nhiên. Kể cả bằng cảm nhận, kể cả bằng số liệu đều rõ điều đó. Nếu là con số chính xác thì 78% hộ nông dân sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông - lâm nghiệp mà nông -lâm nghiệp chỉ tăng trưởng 3,5%, thấp gấp mấy lần so với mức tăng trưởng chung của nền kinh tế đất nước, trong khi trên 70% dân số VN hiện nay vẫn là nông dân.

Như vậy, đại bộ phận dân cư vẫn ở khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp nhất. Bên cạnh đó, giá cả cứ “leo thang” chóng mặt. Dù đến cuối năm nay chỉ số tăng giá tiêu dùng dừng ở mức 8%, nhưng so với mức tăng trưởng 3,5% ở khu vực nông thôn mới thấy đời sống nông dân cực kỳ khó khăn.

* Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị cần nâng chuẩn nghèo để có cái nhìn thẳng thắn, thực chất hơn về thực trạng đói nghèo của người dân nước ta, qua đó có chính sách đầu tư kiên quyết hơn. Ý kiến ông về vấn đề này thế nào?

- Thật ra chuẩn nghèo do chúng ta định ra là theo tình hình kinh tế trong nước chứ chuẩn nghèo của thế giới khác của ta nhiều. Trước đây họ tính thu nhập của một người dưới 1 USD/ngày là nghèo song bây giờ đã nâng số tiền này lên. Nâng chuẩn nghèo là đúng qui luật, đúng theo xu thế vận động và phát triển kinh tế - xã hội. Định ra như thế để có kế hoạch điều chỉnh, đầu tư hỗ trợ đời sống cho người nghèo.

* Nhiều địa phương hoặc bộ, ngành không muốn nâng chuẩn nghèo bởi như thế đồng nghĩa với việc thừa nhận còn nhiều người nghèo hơn hiện tại trong khi họ thích báo cáo thành tích về việc giảm nghèo?

- Khi muốn Nhà nước hỗ trợ, giúp đỡ, tăng kinh phí, đưa thêm nhiều chương trình, dự án về cho mình thì các địa phương có xu hướng báo cáo tỉ lệ hộ nghèo tăng lên nhưng trong một số bối cảnh như đại hội Đảng, tổng kết cuối năm... thì họ lại có xu hướng báo cáo giảm hộ nghèo để lấy thành tích phát triển kinh tế - xã hội. Đó là bệnh thành tích trong lãnh đạo.

* Vì sao có nhiều chương trình, dự án về xóa đói, giảm nghèo đầu tư cho khu vực nông thôn nhưng đời sống nông dân vẫn khó khăn?

- Có rất nhiều chương trình, dự án và cũng đã giúp đời sống người dân cải thiện nhiều so với trước nhưng với bối cảnh của chúng ta hiện nay thì vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhà nước phải thúc đẩy mạnh việc này hơn nữa, phải quan tâm nhiều hơn nữa, các đoàn thể phải phối hợp mạnh hơn nữa mới có thể giải quyết được vấn đề.

* Ông có lo lắng trước quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa đang khiến nông dân mất dần đất canh tác, mất dần phương tiện sống?

Phóng to

Nhiều hộ nông dân mất đất nông nghiệp phải chuyển sang nghề mới rất vất vả để đảm bảo cuộc sống

- Theo thống kê của Bộ Kế hoạch - đầu tư, tất nhiên số liệu chưa đầy đủ, diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi chuyển sang làm công nghiệp khoảng 250.000ha, gần gấp ba lần diện tích tỉnh Bắc Ninh. Khoảng 80% diện tích đất thu hồi là đất “bờ xôi, ruộng mật”, rất tốt cho nông nghiệp.

Việc thu hồi đất này làm giảm sản lượng lương thực mỗi năm nửa triệu tấn, ảnh hưởng trực tiếp đến 627.000 hộ nông dân, 950.000 lao động. Đất đai của chúng ta còn rộng, tại sao không đưa công nghiệp đến chỗ không phù hợp cho sản xuất nông nghiệp nhưng phù hợp với sản xuất công nghiệp, xây dựng cơ bản?

Nhiều nước cũng làm thế và chúng tôi cũng đề nghị như thế để được cả hai mặt là đảm bảo tốc độ phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đảm bảo việc sản xuất nông nghiệp cho nông dân vì cho dù đến năm 2020 chúng ta có trở thành nước công nghiệp chăng nữa thì yếu tố nông nghiệp ở VN vẫn còn lớn. Nhưng vấn đề này muốn thực hiện được phải có những chính sách cụ thể, qui định cụ thể. Giờ thì mạnh ai người nấy làm vì tỉnh nào cũng muốn nhanh chóng chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

* Có nghĩa là họ chưa kịp hưởng lợi gì từ quá trình đó nhưng đã phải chịu thiệt thòi?

- Vấn đề rất quan trọng là sau khi thu hồi đất để chuyển sang làm công nghiệp, sẽ giải quyết việc làm thế nào cho nông dân mất đất. Ước tính 67% hộ nông dân sau khi bị thu hồi đất vẫn làm nông nghiệp, tất nhiên là nông nghiệp manh mún, không ổn định, chỉ 13% chuyển sang làm nghề khác nhưng sống được hay không thì chưa biết, còn lại 20% là thất nghiệp hoặc có việc làm bấp bênh. Thế nên giải quyết vấn đề hậu thu hồi đất cần có chỉ đạo thống nhất, đặc biệt phải giải quyết việc làm ổn định. Chủ trương đường lối đã có nhưng thực hiện chưa được tốt, nhiều nơi đền bù xong là coi như xong, để dân tự mưu sinh.

* Có nhiều ý kiến cho rằng Chính phủ chưa có một kế hoạch rõ ràng và đúng mức để phát triển và thay đổi bộ mặt của nông thôn và nông dân?

- Phải nói thật là sự quan tâm của Đảng, của Nhà nước những năm vừa qua có tác dụng rất nhiều nhưng so với yêu cầu, so với thực tế thì vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục. Bộ mặt nông thôn có thay đổi nhưng so với tiềm năng thì vẫn chưa thỏa đáng. Vì vậy, Nhà nước phải bổ sung, chỉnh sửa nhiều cơ chế, chính sách dành cho nông thôn. Cái đó rất bức thiết nhưng có kịp thời hay không tùy thuộc vào khả năng điều hành của Chính phủ.

Chúng tôi đề nghị Nhà nước tăng đầu tư cho khu vực nông thôn. Cụ thể là tăng đầu tư vào cơ sở hạ tầng như giao thông nông thôn và thủy lợi. Nếu hai khoản này được Nhà nước đầu tư tốt thì có tác dụng rất lớn trong việc thúc đẩy kinh tế - xã hội nông thôn phát triển. Kinh tế - xã hội phát triển tức là điều kiện sản xuất phát triển thì đời sống nông dân mới hi vọng được cải thiện.

Ngoài ra Nhà nước cũng phải hết sức tập trung vào các hoạt động hỗ trợ, dịch vụ tư vấn, hướng dẫn cho nông dân, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, dịch vụ vay vốn, tín chấp với ngân hàng để nông dân được vay vốn sản xuất.