Triển lãm: Sắp đặt tuổi thơ

Phóng to

Trẻ và nước

Có lẽ đây là lần đầu tiên có một cuộc triển lãm nhiếp ảnh kết hợp với nghệ thuật sắp đặt. Một triển lãm lạ khi cửa phòng triển lãm được đóng kín, bên ngoài chỉ treo tấm bảng có chữ “open”.

Cánh cửa kính còn được dán kín bằng giấy cactông để ánh sáng không lọt vào. Mở cửa vào bên trong, người xem đối diện một thùng quyên tiền từ thiện cho trẻ em nghèo cùng 99 bức ảnh chụp trẻ em ở chín chủ đề khác nhau. Ánh sáng vàng trong căn phòng được Ly Hoàng Ly hạn chế tối đa trên nền nhạc réo rắt bản Concerto số 2 của Rachmaninov. Với bài trí ánh sáng và âm nhạc ấy, dường như những tấm ảnh được tôn thêm chiều sâu.

Ảnh của Trần Thế Phong gây xúc động, nhất là ở bộ ảnh chụp những đứa trẻ lầm than trên bãi rác Đông Thạnh và trên hè phố Sài Gòn; những tấm ảnh đẹp ở chỗ sống và... động, giống như đời sống thật không tô vẽ về sự bất hạnh, lam lũ, hồn nhiên và cả sự lạc quan của trẻ. Phong đã theo đuổi những bộ ảnh có chung tên gọi “Những nẻo đường trẻ thơ” này ròng rã trong tám năm trời, giống như theo đuổi chính hình ảnh mình, vì ít ai biết năm lên ba tuổi anh đã phải sống trong các cơ sở nuôi dưỡng xã hội, sáu tuổi đã lăn ra đời kiếm sống bằng nghề bán vé số, bán báo để tự nuôi thân và đeo đuổi việc học tới lớp 10 thì đứt đoạn...

Phóng to
Chân dung trẻ đường phố	Trẻ kiếm sống ở bãi rác Đông Thạnh (Hóc Môn, TP.HCM)

Ly Hoàng Ly đã “dụng công” chơi trò sắp đặt với ba bộ ảnh trẻ khuyết tật, trẻ và rác, trẻ và nước của Trần Thế Phong. Ở bộ ảnh đầu cô thiết kế cái lồng được đan bằng những sợi dây thừng xanh, bên trong treo lủng lẳng ảnh những đứa trẻ bất hạnh lồng trong khung mica trong suốt mà cô gọi đó là mây. Có lẽ cô muốn bốc những đứa trẻ này lên khỏi mặt đất tật nguyền để trao cho chúng khát vọng bồng bềnh như mây.

Tám bức ảnh rác được Ly bày lên bàn tròn thiết kế như một sọt rác mà cô yêu cầu khách xem triển lãm vứt rác của mình vào đó. Tại vị trí trung tâm của triển lãm là mười ống nước có vòi cắm vào đất đá cằn khô của xứ sở Ninh Thuận, trên mỗi vòi là một giọt nước trong vắt chứa đựng hình ảnh những đứa trẻ vật lộn với nước để mưu cầu cuộc sống của mình.

Phóng to
Ly Hoàng Ly bên sắp đặt Trẻ và rác	Sắp đặt Trẻ và nước

Phong đã nói về cuộc triển lãm này rất lâu nhưng không cho tôi biết đó là cuộc triển lãm có sự tham gia của nghệ thuật sắp đặt, vì anh mới gặp Ly ba tháng qua, cũng là khoảng thời gian hai người đổ công sức thiết kế, dàn dựng và tìm tài trợ cho cuộc triển lãm. Phong muốn cuộc triển lãm của mình không đi theo lối quen chỉ là trưng bày, còn Ly thì khi xem ảnh của Phong cô tìm thấy sự đồng cảm và cả hứng thú để làm một kế hoạch sắp đặt theo ý muốn. Cả hai người còn yêu cầu một số khách mời đừng mang theo hoa mà nên dùng tiền mua hoa bỏ vào thùng từ thiện.

Giá của Sắp đặt rác là 8.000 USD, còn Sắp đặt nước là 10.000 USD. Cả hai người sẽ cho đấu giá những bức ảnh vào ngày bế mạc cuộc triển lãm để lấy tiền giúp trẻ em nghèo. Nếu đúng thế thì đó là một cách làm nghệ thuật đáng trân trọng của hai con người là nghệ sĩ...