Thứ ba, 09/03/2021

Tết trời Tây không còn là đại khái

ĐẶNG THÁI 19/2/2021 6:00 GMT+7

TTCT - Cuối tháng 1 dương lịch ở Úc là giữa mùa hè, nhưng năm nào cũng có một tuần đang nắng chang chang bỗng đổ mưa rả rích và mây xám cứ lờ lững trôi mấy ngày sau đó. Không khí se lạnh, tự nhiên có cảm giác người đi lại trên đường vắng hơn thường nhật (vì nghỉ lễ Quốc khánh Úc!). Thế là nỗi nhớ cái Tết miền Bắc lại dâng lên khó tả.

Khi còn độc thân hay vợ chồng son, cái Tết trời Tây cũng đại khái vậy thôi - có bánh chưng, cây giò lụa với mùi nhang trầm ngửi ké ở chùa Việt Nam là đủ không khí Tết. Nhưng rồi bố tôi mất, vợ chồng tôi có thêm thằng cu, thế là Tết bỗng mang một ý nghĩa khác.

Việc sắm sửa cho Tết không chỉ là thực hiện cái nghĩa vụ đối với tổ tiên thay bố tôi, mà còn là nghĩa vụ “trình diễn” văn hóa công phu, dài ngày để cho bọn trẻ sinh ra ở nước ngoài thêm gắn kết với gốc rễ chúng mang trong mình.

Khởi động Tết

Rất nhiều văn nghệ sĩ ở Úc, bao gồm các đầu bếp ngôi sao, người gốc Việt nói riêng và gốc nước ngoài nói chung luôn chia sẻ trên báo đài về tuổi thơ và cội nguồn văn hóa của họ gắn liền với những món ăn mẹ nấu, tức là tình yêu sâu sắc nhất vẫn cứ đi qua đường dạ dày. 

Người Việt ta gọi là ăn Tết; nói cho cùng, dù ngày thường sợ béo đến mấy, ngày Tết ai nấy vẫn cứ ăn, và cứ ăn vô tư đi, vì đây là điểm chung của cả nhân loại, lễ Tết là phải ăn, bát thịt đông của ta nhằm nhò gì với con gà Tây năm ký và tảng giăm bông hai cân.

Rằm tháng chạp qua là màn kiểm kê tất cả các ngăn tủ, chạn bếp bắt đầu. Năm vừa qua có lẽ nên được gọi là “Năm quốc tế về tích trữ và lưu cữu”. Nhà tôi tuy rất bình thản trước những màn vơ vét hàng hóa, đồ ăn của đa số quần chúng nhưng cũng phòng thân bằng cách tự tay ngâm và muối đủ thứ trên đời.

Nghĩ cũng lạ, ngày xưa các cụ phải ngâm muối mọi thứ cốt để bảo quản được lâu dài, còn bây giờ đồ tươi sống lại đem muối đủ cách nhằm tìm được những hương vị khác nhau. Đến đồ khô thì đúng là một mớ những dự định của cuộc đời dang dở kinh hoàng không thể kể ra đây được. 

Chỉ còn cách cho gọn hết vào một cái thùng cactông, xếp vào một bên tủ, với hi vọng rằng sang năm mở ra sẽ có một phép mầu nào đấy đã làm nó biến mất rồi. Sau đó, hớn hở lên đường đi mua đồ ăn Tết.

Tết đi chợ Úc

Cửa hàng Việt Nam gần nhất cũng cách nhà 80km, mất 45 phút một chiều thôi nhưng mỗi lần đi vẫn ngại, vì thế phải lên danh sách kỹ càng để không mua sót. Ông Công ông Táo nhà mình quanh năm đã phải ăn đủ các thứ Đông Tây y kết hợp, nên ngày Tết cố gắng làm mâm cơm thuần Việt tiễn các ngài, thế là danh sách các thứ cần mua bỗng dài cả hai gang tay.

Nguyên tắc đầu tiên khi đi chợ Việt Nam là phải ăn no, vì đi chợ mà đói thì cái gì cũng muốn nhặt, xong về không đụng tới và lại kết thúc ở cái thùng cactông nọ. Nhưng đi chợ Tết thì máu “đầu cơ” vẫn cứ nổi lên: phở, bún, miến, bánh đa đỏ này, thế nhỡ ăn lẩu thì sao, thôi thì lấy thêm mì ăn liền; nước mắm à, nhỡ chẳng may đánh rơi chai mắm, thế thôi lấy hai chai...

 

 Chợ người Việt tại Úc. Ảnh: The City Lane

Thịt cá ở chợ Úc rất đa dạng tươi ngon nhưng những món trong danh sách lại phải đúng hàng Việt Nam mới có, vì người Úc không (biết nấu) ăn: chân giò, tai lợn, lục phủ ngũ tạng gà heo bò hay cá bơi trong bể. 

Chợ Việt ở đây không có cái không khí chao chát sôi nổi, mặc cả nâng lên đặt xuống nhưng cũng có những tiếng rao như súng liên thanh không lẫn vào đâu được: “Five đô-la, one ki-lô. Half price. Five đô-la, one ki-lô!” (Năm đô một ký. Hôm nay giảm nửa giá. Năm đô một ký!). Những cô bán hàng đứng ngay quầy trái cây gọt cắt vừa mời vừa quát khách ăn thử, đi xa có lẽ lại nhớ.

Tuy nói là “cái gì cũng có” nhưng cái gì cũng không ngon bằng ở Việt Nam. Ví dụ bánh đa nem không thể mua được, chỉ có bánh tráng rất dày, ăn gỏi cuốn thì ngon nhưng đem rán nem (chả giò) thì dai quá. 

Tuy nhiên, thế hệ chúng tôi mua được bánh chưng gói lá chuối, buộc dây nilông cũng là vui lắm rồi, chứ bố vợ tôi làm việc trên tàu viễn dương ngày trước, còn phải cúng gà không đầu và “bánh chưng trắng”, tức là gói giấy bạc! Nghĩa là cộng đồng người Việt ở nước ngoài càng lớn mạnh và ngành chế biến thực phẩm của ta cũng đã tiến bộ trông thấy qua mỗi năm rồi.

 

 Bánh chưng Úc và Kangaroo. Ảnh: Đặng Thái

Gìn giữ một nghi thức

Một điểm đặc biệt của bữa cơm ngày Tết ở đây là hội tụ món ăn của cả 3 miền, bởi lẽ các nguyên liệu nấu từ đủ mọi địa phương đều đã được đóng gói để chế biến dễ dàng. 

Vì thế ngày Tết không chỉ có những món Tết mà nhiều khi các gia đình, anh em bạn bè tụ họp, nấu tất cả những món gì Việt Nam, bằng bất kỳ nguyên liệu gì Việt Nam để ăn cho đỡ nhớ hương vị quê nhà và đỡ nhớ nhà.

 

 Một phần “chiến lợi phẩm”  sau khi đi chợ về. Ảnh: Đặng Thái

Gặp nhau không chỉ là chúc tụng, mà gặp nhau để nói tiếng Việt, để san sẻ những hi vọng tốt tươi, để cùng hưởng cái khoảnh khắc năm mới thiêng liêng mà những người đang đi thể dục ngoài đường kia không cảm nhận được.

Tôi xin nghỉ làm ngày mùng một Tết giữa lúc dự án đang căng: “Sếp cho em nghỉ một hôm vì ngày ấy bên Việt Nam kể cả ăn trộm người ta cũng nghỉ lễ”, làm cấp trên bật cười.

Hôm ấy, tôi sẽ truyền lại cho thằng bé mới chập chững biết đi những “nghi thức” mà ba mẹ tôi vẫn đều đặn thực hiện mỗi ngày Nguyên đán: mặc quần áo mới, chải chuốt tinh tươm, rửa mặt nước mùi già (bằng tinh dầu xách tay từ Việt Nam), mừng tuổi đựng trong phong bao màu đỏ và xuất hành.

Tôi cũng sẽ mừng tuổi cho vợ con bằng cách xịt cho mỗi người một ít nước hoa mới, một thói quen “xa xỉ” mà bà ngoại tôi đã đều đặn làm cho mẹ và các dì tôi đến khi mỗi người đi lập gia đình, đến mẹ tôi lại làm thế với anh em tôi, giờ đến lượt tôi làm vậy với con tôi.

Thói quen lặp lại nhiều thành truyền thống, truyền thống lặp lại qua nhiều thế hệ thành văn hóa, văn hóa định hình nên dân tộc trong mỗi căn tính cá nhân, bất luận anh có mang quốc tịch gì.■

Một điều khá may mắn là ở Úc lạm phát rất thấp và hàng hóa dồi dào, nên dù Tết tây hay Tết ta giá cả không tăng gì. Năm 2003 bố tôi sang Úc, gọi điện về nói: “Hôm nay cả đoàn mỗi người ăn 20 bát phở!” vì lúc đó bát phở Úc giá 10 đô, bằng 100.000 đồng, trong khi phở ở Việt Nam là 5.000, nay bát phở ở ta đã 50.000 đồng, còn phở Úc vẫn có nơi 10 đô!

Bình luận
    Viết bình luận...