Tiết học đầu của lớp tôi

Phóng to

Em Nguyễn Văn An, học sinh trường THCS Đặng Dung, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên-Huế chèo ghe đến trường cùng mẹ sau đợt mưa lũ tháng 10-010 - Ảnh: Tuổi Trẻ

Tiết học đầu tiên. Tôi bảo các em không cần quan tâm đến sách vở lúc này mà chỉ đề nghị các em trả lời câu hỏi: “Tại sao em đi học?”. Một học sinh đáp: “Vì ba mẹ bắt đi”. Em khác lại bảo: “Nhà em dệt vải nên rất ồn. Đi học đỡ nhức đầu hơn”. Một học sinh có vẻ trưởng thành hơn thì trả lời: “Em học để kiếm sống”...

Tôi chia sẻ cùng các em về sự lựa chọn của mình. Mỗi người mỗi hoàn cảnh nên động cơ đến trường cũng không giống nhau. Tiếc rằng những lý do các em đưa ra không đủ mang động cơ tích cực hơn đối với việc học. Giá như các em hiểu rõ ý nghĩa của việc học thì các em không phải gồng mình đối phó với người thân, với hoàn cảnh và cả với tương lai.

Lúc này, tôi nghĩ đến bài báo đọc được trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần của một sinh viên, với những chia sẻ giá trị và sâu sắc về ý nghĩa của việc học. Tôi kể lại cho các em nghe những nội dung của bài viết này, khi tác giả tâm sự:

“...Học vấn chính là con đường duy nhất giúp tôi cảm thấy tự do..., chính sự học giúp tôi làm chủ cuộc đời mình, không để ý kiến của những người xung quanh làm mình lung lay, nao núng. Học vấn giúp con người ta được làm chính mình mà không sợ hãi... Học vấn và sự hiểu biết có thể đem lại niềm tin vào bản thân, vào năng lực của mình và cả lòng kiêu hãnh. Vì vậy tôi tin rằng một con người chỉ thật sự đang “học” khi anh ta cảm nhận được sự say mê toàn vẹn và hạnh phúc viên mãn trên đường tìm kiếm tri thức”.

Tôi giảng giải cho học sinh mình ý nghĩa của việc đến trường. Rằng được làm người là một ân huệ. Nhưng được đi học lại là phép mầu kỳ diệu hơn. Bởi chỉ khi được học chúng ta mới có thể thăng hoa cùng tri thức, thoát khỏi ngục tù của sự tăm tối để đón nhận giá trị của tự do. Tự do trong tư duy và trong hành động bởi có tri thức dẫn đường. Chính việc học giúp ta nhận ra sức mạnh của bản thân để đi thẳng người và biết bảo vệ những gì ta cho là đúng.

Hình như các em đã nhận ra mình đâu đó trong những tâm sự này. Bởi có em thừa nhận cũng đang đi học vì muốn làm cha mẹ vui lòng, vì sợ người xung quanh chê cười. Có lẽ vì thế mà những học sinh lớp 12 - những công dân chuẩn bị bước vào đời - đã sôi nổi thảo luận: “Không phải người lớn nào cũng chia sẻ mục đích học tập như vậy đâu cô. Em thường bị la mắng “nếu không chịu học sẽ đi bán vé số, đi quét rác...”, hoặc “Đời ba mẹ đã khổ rồi, ráng học để thoát nghèo con ạ!”.

Và đó cũng là lý do mà người lớn định hướng nghề nghiệp cho các em.

Đang bàn tán sôi nổi, lớp học lắng xuống khi một nữ sinh phát biểu: “Em nghĩ rằng em sẽ không học để kiếm sống mà học để biết cách sống”. Chúng tôi thống nhất với nhau và những ánh mắt tươi sáng cùng hướng về một năm học mới.