Văn hóa tổ chức

“Chúng tôi xin lỗi vì đã làm phiền các vị, vì sự bất đồng nội bộ, chúng tôi không phục vụ quý vị từ hôm nay đến khi có thỏa thuận hợp lý với lãnh đạo công ty. Xin hãy tìm các phương tiện khác thay thế”. Tôi đã không ít lần đọc được những bảng thông báo kiểu như thế ở điểm chờ xe buýt, bến tàu... tại một số nước mà tôi đã từng đến. Nhưng “người ta” có thể ngừng dịch vụ vì nhiều lý do khác nữa. Chẳng hạn, năm ngoái một đường tàu điện ngầm ở Seoul đã thông báo nghỉ phục vụ một số giờ nhất định trong ngày vì họ phản đối chính sách cho phép nhập khẩu thịt bò Mỹ của Chính phủ Hàn Quốc, điều mà theo họ, có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dân...

Làm chậm hoặc “dừng” việc làm thường ngày của mình là cách để họ nói lên tâm nguyện mà nếu mọi người “lắng” thì sẽ có thể “nghe” được một cách sâu sắc. Có thể hành động của họ khiến công chúng bực mình trong thời điểm nào đó, nhưng về lâu dài, khi vấn đề được giải quyết thỏa đáng, người ta có quyền hi vọng vào một sự đổi mới tích cực hơn.

Người bình thường nào cũng hiểu rằng sự an toàn trong giao thông phụ thuộc rất lớn vào sức khỏe, tâm sinh lý và những giá trị khác của các tài xế trên đường. Nhưng ai giúp họ hiểu được nỗi lòng của tài xế, và cánh lái xe kia biết phân trần thế nào khi bị công kích từ mọi phía? Trong tình huống vừa qua, chỉ thấy tiếng nói của lãnh đạo các công ty liên quan phê phán hành động của nhân viên mình, và tuyên bố sẽ sa thải nếu họ không hợp tác với chính sách mới của công ty.

Sự cố này cho thấy một vấn đề còn khá phổ biến trong các tổ chức nói chung, các doanh nghiệp nói riêng. Đó là sự thiếu vắng ý thức về “văn hóa tổ chức” (organizational culture) hay “văn hóa doanh nghiệp” (corporate culture) trong giới lãnh đạo và quản lý. Văn hóa tổ chức có thể hiểu đơn giản là môi trường hay không khí làm việc. Trong môi trường làm việc tốt, người lao động luôn gắn bó với công việc bởi tình yêu nghề, hết lòng trung thành và phụng sự các giá trị của tổ chức một cách lâu dài.

Văn hóa tổ chức là điều mà người lao động luôn cân nhắc khi quyết định “đầu quân” cho nơi nào đó. Nó là tổng hòa của những yếu tố trong tổ chức như: cơ hội phát triển nghề nghiệp, phong cách của lãnh đạo, tỉ lệ bị thay thế/sa thải, thời gian làm việc, sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, truyền thông trong nội bộ tổ chức, giá trị của tổ chức và nhân viên, danh tiếng, tầm nhìn của người quản lý cao cấp nhất...

Để phát huy được mặt tốt của văn hóa tổ chức, truyền thông nội bộ là chiến lược vô cùng quan trọng. Trong đó mô hình đối thoại hai chiều, cùng hiểu biết giữa lãnh đạo với nhân viên và ngược lại có thể xóa bỏ những hiểu lầm, ngăn cách và có tác dụng khích lệ lớn. Quản lý bằng mệnh lệnh áp đặt, giám sát bằng trừng phạt mà thiếu sự lắng nghe, thấu hiểu tất dẫn đến khiên cưỡng, căng thẳng và giảm hiệu quả.